Openwervendag

 

Het rechtsbegrip bij H.L.A. Hart

Nina Roox
Deze masterscriptie handelt over het rechtsbegrip bij rechtsfilosoof H.L.A. Hart in al zijn aspecten.

Het rechtsbegrip bij Hart: meer dan 50 jaar later

Deze masterproef neemt "The Concept of Law" van H.L.A. Hart onder de loep. Al dateert dit boek van 1961, het blijft intellectueel buitengewoon interessant en nuttig voor actuele debatten om het rechtsbegrip van Hart in zijn vele facetten te analyseren.

Harts rechtsbegrip dient onder de noemer van het wetspositivisme geplaatst te worden. Dit positivisme wordt in deze masterproef eerst historisch gesitueerd door een bespreking van de verschillende invloeden erop en de evolutie van de stroming. Het recht bestaat voor Hart fundamenteel uit sociale regels. De kern van een ontwikkeld rechtssysteem bestaat uit het samenspel tussen primaire en secundaire regels. Primaire regels zijn regels die vaak overeenkomen met morele regels en een bepaalde verplichting of verbod opleggen. Deze regels volstaan echter niet. De secundaire regels komen tegemoet aan de tekortkomingen van een prejuridische wereld, waar alleen primaire regels de samenleving beheersen. Deze zijn volgens Hart de rule of adjudication, rules of change en de rules of recognition. Die laatste soort regels wordt verenigd in de ultimate rule of recognition, die het sluitstuk vormt van Harts rechtssysteem. Het rechtssysteem bestaat pas effectief als de primaire regels algemeen gehoorzaamd worden door de burgers en de secundaire regels aanvaard worden door de functionarissen. Een belangrijk en kenmerkend aspect van Harts gematigde positivisme is dat hij recht en moraal scheidt, maar tegelijk toch de deur toch op een kier laat staan voor een minimale morele inhoud van het recht.

Harts bijdrage tot de rechtstheorie is groot, maar niet onomstreden. Deze masterproef zal dan ook trachten de controversiële aspecten en de pijnpunten van Harts rechtssysteem bloot te leggen. Zo kan de analyse ook actuele juridische debatten bevruchten.

Bibliografie

BIBLIOGRAFIE

WETGEVING

Ermächtigungsgesetz vom 23. März 1933.

Statuut van 26 juni 1945 van het Internationaal Gerechtshof.

Verordnung zum Reichsbürgergesetz vom 14. November 1935.

BOEKEN

AUSTIN, J., The Province of Jurisprudence Determined, Indianapolis/Cambridge, Hackett Publishing Company Inc., [1832] 1998, inleiding door H.L.A. Hart, 396 p.

CANE, P., The Hart-Fuller Debate in the Twenty-First Century, Oxford, Hart Publishing, 2010, 307 p.

CHAPPELL, V. C., (ed.), Ordinary Language: Essays in Philosophical Method, New Jersey, Prentice Hall, 1964, 115 p.

COHEN, M., Ronald Dworkin and Contemporary Jurisprudence, New Jersey, Rowman and Allanheld, 1984, 304 p.

COLEMAN, J. en SHAPIRO, S. (eds.), The Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law, Oxford, Oxford University Press, 2002, 1050 p.

COLLINS, R., Max Weber. A Skeleton Key, Beverly Hills, Sage Publications, 1986, 149 p.

COYLE, S., Modern Jurisprudence, A Philosophical Guide, Oxford, Hart Publishing, 2014, 261 p.

CROWE, M. B., The Changing Profile of the Natural Law, Den Haag, Nijhoff, 1977, 321 p.

DHONDT, U., Natuurrecht, Leuven, Acco, 1985, 219.

DWORKIN, R., Taking Rights Seriously, Cambridge, Harvard University Press, [1977] 1978, 371 p.

DWORKIN, R., A Matter of Principle, Cambridge, Harvard University Press, 1985, 425 p.

DWORKIN, R., Law’s Empire, Oxford, Hart Publishing, [1986] 1998, 470 p.

FINNIS, J., Natural Law and Natural Rights, Oxford, Clarendon Press, 1980, 425 p.

FULLER, L. L., The Morality of Law, New Haven/Londen, Yale University Press, 1969, 262 p.

FRIEDMANN, W., Legal Theory, Londen, Stevens, 1967, 607 p.

RYLE, G., The Concept of Mind, Londen, Hutchinson, 1949, 334 p.

HART, H.L.A., The Concept of Law, Oxford, Oxford University Press, [1961] 2012, 333 p.

HART, H.L.A., "Problems of Philosophy of Law" in P. EDWARDS (ed.), The Encyclopedia of Philosophy, vi, Londen, Collier-MacMillan Ltd., 1967, 264-276.

HART, H.L.A., Punishment and Responsibility, Oxford, Clarendon Press, 1968, 273 p.

HART, H.L.A., Essays in Jurisprudence and Philosophy, Oxford, Clarendon Press, [1983] 2001, 396 p.

KAUFMANN, A., Gustav Radbruch. Rechtsdenker, Philosoph, Sozialdemokrat, München, R. Piper GmbH & Co. 1987, 222 p.

KELSEN, H., Reine Rechtslehre: Einleitung in die Rechtswissenschaftliche Problematik, Leipzig & Wien, Aalen: Scientia, [1934] 1985, 236 p.

KELSEN, H., General Theory of Law and State, Cambridge, Harvard University Press, 1945, 516 p.

LACEY, N., A Life of H. L A. Hart. The Nightmare and the Noble Dream, New York, Oxford University Press, 2004, 422 p.

LESAFFER, R., Inleiding tot de Europese Rechtsgeschiedenis, Leuven, Universitaire Pers Leuven, 2008, 418 P.

LOCKE, J., Essays on the Law of Nature, Oxford, Clarendon Press, [1954] 1970, 292 p.

LOCKE, J., Second Treatise of Government, Indianapolis/Cambridge, Hackett Publishing Company Inc., [1690] 1980, 124 p.

MACCORMICK, N., Legal Reasoning and Legal Theory, Oxford, Oxford University Press, [1978] 2003, 322 p.

MACCORMICK, N., H.L.A. Hart, Londen, Edward Arnold Ltd., 1981, 184 p.

MAIHOFER, W., "Einleitung" in MAIHOFER, W. (ed.), Naturrecht oder Rechtspositivismus, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1962, Darmstadt, 1962, i-xi

MORISON, W. L., John Austin, Stanford, Stanford University Press, 1982, 184 p.

PERELMAN, C., Logique juridique, Paris, Dalloz, 1976, 194 p.

POSTEMA, G., Legal Philosophy in the Twentieth Century: The Common Law World, New York, Springer, 2011, 618 p.

RAZ, J., The Authority of Law, Oxford, Clarendon Press, 1979, 292 p.

RHEINSTEIN, M. (ed.), Max Weber on Law in Economy and Society, New York, Simon and Schuster, 1954, 363 p.

RÜTHERS, B., Die unbegrenzte Auslegung, Tübingen, Mohr Siebeck, [1968] 2005, 553 p.

SUMMERS, R. S., "Professor Fuller on Morality of Law" in SUMMERS, R. S. (ed.), More Essays in Legal Philosophy, California, University of California Press, 1971, 101-130.

WEBER, W., Methodologische Schriften, Frankfurt am Main, S. Fischer Verlag, 1968, 262 p.

WINCH, P., The Idea of A Social Science and Its Relation to Philosophy, Londen, Routledge, [1958] 1990, 143 p.

WINTGENS, L. J., Rechtspositivisme en wetspositivisme. Een rechtstheoretische en rechtsfilosofische analyse, Brussel, E. Story-Scientia, 1991, 296 p.

WINTGENS, L. J., Droit, principes et théories. Pour un positivisme critique, Brussel, Bruylant, 2000, 185 p.

WINTGENS, L. J., Les temps modernes. Droit, loi et légisprudence, Gent, Larcier, 2011, 197 p.

WITTGENSTEIN, L., Tractatus logico-philosophicus, Frankfurt am Main, Suhrkamp, [1922] 1963, 544 p.

WITTGENSTEIN, L., Philosophische Untersuchungen, Frankfurt am Main, Suhrkamp, [1953] 2001, 1164 p.

VAN TWIST, J. P, Recht en Moraal bij H.L.A. Hart, Zwolle, W.E.J. Tjeenk Willink, 1979, 247 p.

ZIPPELIUS, R., Rechtsphilosophie, München, C.H. Beck, 2011, 227 p.

TIJDSCHRIFTEN

AUSTIN, J. L., "A Plea for Excuses: The Presidential Adress", Proceedings of the Aristotelian Society 1956-57, 1-30.

BRINK, D. O., "Legal Positivism and Natural Law Reconsidered", The Monist 1985, 364-387.

CHLOROS, A. G., "What is Natural Law?", Modern L. Rev. 1958, 609-622.

COLEMAN, J., "Rules and Social Facts", Harv. J. of L. & Public Policy 1991, 703-725.

COLEMAN, J., "Incorporationism, Conventionality, and the Practical Difference Thesis", Legal Theory 1998, 381-426.

D’AMATO, A., "The Limits of Legal Realism", Yale L. J. 1978, 468-513.

DEVOS, R., "Rechtspositivisme en democratie in de zuivere rechtsleer van Hans Kelsen", De Uil van Minerva 2001, 29-37.

DICKSON, J., "Is the Rule of Recognition Really a Conventional Rule?", Oxford J. of L. Stud. 2007, 373-402.

DOWRICK, F. E., "A Model of the European Communities' Legal System", Yearbook of European Law 1983, 169-237

DREIER, H., "Die Radbruchsche Formel – Erkenntnis oder Bekenntnis?" in MAYER, H. (ed.), Festschrift für Robert Walter, Wien, Manz'sche Verlags- und Universitätsbuchhandlung, 1991, 117-135. 62

DWYER, D. M., "The Three Lives of Herbert Hart", Oxford J. Legal. Stud. 2006, 411-423

ENDICOTT, T.A.O., "Herbert Hart and the Semantic Sting", Legal Theory 1998, 283-300.

FALK, A., en SHUMAN, S. I., "The Bellagio Conference on Legal Positivism", J. Legal Educ. 1961-62, 213-228.

FULLER, L. L., "Positivism and Fidelity to Law: A Reply to Professor Hart", Harv. L. Rev. 1958, 630-672.

GERBER, D., "Levels of Rules of Hart’s Concept of Law", Mind 1972, 102-105.

GREEN, L., "Positivism and the Inseparability of Law and Morals", NY University L. Rev. 2008, 1035-1058.

GREENAWALT, K., "Hart's Rule of Recognition and the U.S.", Michigan L. Rev. 1987, 621-671

HACKER, P.M.S., "Austin, John Langshaw (1911-1960)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

HACKER, P.M.S., "Wittgenstein, Ludwig Josef Johann (1889-1951)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

HART, H.L.A., "Positivism and the Separation of Laws and Morals", Harv. L. Rev. 1958, 593-629.

HART, H.L.A., "The Morality Of Law: Book Review", Harv. L. Rev. 1965, 1281-1296.

HOLMES, O. W., "The Path of the Law", Harv. L. Rev. 1997 [1897], 991-1009.

HUGHES, G., "Professor Hart’s Concept of Law", Mod. L. Rev. 1962, 319-333.

JONES, M. L., "The Legal Nature of the European Community: a Jurisprudential Analysis using H.L.A. Hart’s Model of Law and a Legal System", Cornell Int. L. J. 1984, 1-59.

KAUFMANN, A., HASSEMER W., en NEUMANN, U., Einführung in Rechtsphilosophie und Rechtstheorie der Gegenwart, Heidelberg, C.F. Müller, 2011, 515.

LA TORRE, M., "The Hierarchical Model and H.L.A. Hart’s Concept of Law", Revus J. Const. Theory & Phil. Law 2013, 141-161.

LEWIS, J. U., "Moral Obligation and the Concept of Law", Rutgers L. Rev. 1968-69, vol. 23, 68-81.

LIPTAK, A., "Ronald Dworkin, Scholar of the Law, Is Dead at 81", NY Times, 15 februari 2013, B17.

KANOWITZ, L., "The Place of Sanctions in Professor H.L.A. Hart’s Concept of Law", Duquesne Univ. L. Rev. 1966-67, 1-17.

MACCORMICK, N., "The Concept of Law and ‘The Concept of Law’", Oxford J. of L. Stud. 1994, 1-23.

MALCOLM, N., "Hobbes, Thomas (1588-1679)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

MILTON, J. R., "Locke, John (1632-1704)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

NADLER, J., "Hart, Fuller and the Connection Between Law and Justice", Law and Philosophy 2007, 1-34.

ORREGO, C., "H.L.A. Hart's Arguments against Classical Natural Law Theory", Am. J. Juris. 2003, vol. 48, 297-323.

PAYNE, M., "Hart’s Concept of a Legal System", Wm. & Mary L. Rev. 1976-77, 287-319.

PERELMAN, C., "Droit, philosophie et argumentation", Handelingen van de vereniging voor de Wijsbegeerte des Rechts 1971, 3-21

PINO, G., "The Place of Legal Positivism in Contemporary Constitutional States", Law and Philosophy 1999, 513-536.

POSNER, R. A., "What has Pragmatism to Offer Law?", Cal. L. Rev. 1989-90, 1653-1670.

RADBRUCH, G., "Gesetzliches Unrecht und übergesetzliches Recht", Süddeutsche Juristen-zeitung 1946, 105-108.

RADBRUCH, G., "Die Erneuerung des Rechts", Die Wandlung 1947, 8-16.

RAZ, J., "Hart on Moral Rights and Legal Duties", Oxford J. of Leg. Stud. 1984, 123-131.

ROSE, F., "Bentham, Jeremy (1748-1832)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

SHAPIRO, S. J., "What is the Rule of Recognition (and does it exist?)?", Public Law and Legal Theory Research Paper Series, nr. 181, 34 p.

SHERWIN, R. K., "Opening Hart’s Concept of Law", Val. U. L. Rev. 1986, vol. 20, 385-411.

SINGER, M. G., "Hart’s Concept of Law", J. of Philosophy 1963, 197-220.

SPAAK, T., "Kelsen and Hart on the Normativity of Law", Scandinavian Studies in Law 2005, 398-414.

STRAWSON, P.F., "Ryle, Gilbert (1900-1976), Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2004.

SUMMERS, R. S., "Professor H.L.A. Hart’s Concept of Law", Duke Law Journal 1963, 629-670.

TAYLOR JR., E. H., "H.L.A. Hart’s Concept of Law in the Perspective of American Legal Realism", Mod. L. Rev. 1972, (606) 606

VON LEYDEN, W., "John Locke and Natural Law", Philosophy 1956, 23-35.

WALDRON, J., "Positivism and Legality: Hart’s Equivocal Response to Fuller", NYU L. Rev. 2008, 1135-1169.

WALKER, N., "Sir (Donald) Neil (1941-2009)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, Oxford University Press, 2013.

WILKINSON, M. A., "Is Law Morally Risky? Alienation, Acceptance and Hart’s Concept of Law", Oxford J. of Leg. Stud. 2010, 441-466.

ANDERE

S. PARKER-RYAN, "Ordinary Language Philosophy", The Internet Encyclopedia of Philosophy, www.iep.utm.edu/ord-lang/#H3.

Hart-Fuller debat: www.law.nyu.edu/conferences/hartfuller.

Persoonlijke blog Leslie Green: https://ljmgreen.com/about/.

Persoonlijke website Joseph Raz: https://sites.google.com/site/josephnraz/.

Resultaten Justitiebarometer 2010: www.csj.be/sites/5023.b.fedimbo.belgium.be/files/press_publications/bar…

Universiteitspagina Mark Jones: https://law.mercer.edu/faculty/directory/jones/.

Universiteit of Hogeschool
Master of Laws
Publicatiejaar
2016
Promotor
Luc Wintgens
Kernwoorden