Nieuwsconsumptie en de responses op terrorisme

Lennart Tobback
De invloed van nieuwsconsumptie op een cognitieve en emotionele respons op terrorisme, namelijk de angst voor terrorisme en het catastroferen van terrorisme en het verband van die responsen op de attitude ten opzichte van moslims en vluchtelingen.

Onderzoek legt rol van nieuwsmedia in het creëren van angst bloot

Wetenschappelijk onderzoek in het kader van de masterproef van Lennart Tobback aan de KU Leuven heeft een verband aangetoond tussen de consumptie van nieuws en de angst voor terrorisme en een tweede, meer overdreven respons, namelijk het catastroferen van terrorisme. Die responses lokken op hun beurt dan weer een negatievere houding uit ten opzichte van moslims en vluchtelingen. Deze bevindingen werpen de vraag op op welke manier nieuwsmedia vandaag de dag hun maatschappelijke rol uitoefenen en of de verspreiding van angst tot die rol behoort. Binnenkort verschijnt het onderzoek in het tijdschrift voor communicatiewetenschap.

Het onderzoek vond de afgelopen maanden plaats bij iets meer dan 700 deelnemers van 16 tot 30 jaar oud in Vlaanderen. Die specifieke leeftijdscategorie geeft de studie de mogelijkheid om concretere uitspraken te doen over die groep mensen. Het enorme aantal deelnemers werd verzameld door het langsgaan bij enkele moedwillige scholen, jeugdorganisaties, sportclubs, … over gans Vlaanderen die hun leden ter beschikking stelden. De participanten kregen een survey voorgeschoteld van om en bij de 40 minuten. Door die uitgebreide survey en steekproef heeft de onderzoeker een zeer waardevolle dataset bij elkaar gesprokkeld, waarmee hij aan de slag is gegaan.

Zoals hierboven beschreven werd werd er in de eerste plaats na gegaan in welke mate terrorismenieuwsconsumptie voor een hogere angst en catastroficatie van terrorisme zorgt. Die laatstgenoemde is een relatief nieuw concept dat nog niet vaak onderzocht werd. In een tweede deel van de studie werd bekeken of die angst en catastroficatie een negatievere houding ten opzichte van moslims enerzijds en vluchtelingen anderzijds uitlokt. In een derde deel werd nagetrokken of de angst en catastroficatie als mediator optreedt in de relatie tussen nieuwsconsumptie en de houding tussen vluchtelingen en moslims.

Uit de analyse data zijn heel wat interessante en opvallende zaken af te leiden. Zo stelde de communicatiewetenschapper in spe vast dat er een significant verschil is tussen mannen en vrouwen in de twee responses als gevolg van terrorisme. Zo rapporteren vrouwen een significant hogere angst en overdreven respons dan mannen. Terrorismenieuwsconsumptie via sociaalnetwerksite Facebook zorgt voor een significante hogere angst, bij zowel mannen als vrouwen. Belangrijker is evenwel dat de algemene nieuwsconsumptie over vijf verschillende media heen, een overdreven respons – het catastroferen van terrorisme – induceert. Hoe meer een individu nieuws over terrorisme consumeert, hoe meer men terrorisme zal gaan dramatiseren. Die angst en overdreven respons zorgen op hun beurt dan weer voor een negatievere houding ten opzichte van moslims enerzijds en vluchtelingen in het algemeen anderzijds. Er werd evenwel geen relatie gevonden tussen de nieuwsconsumptie en de attitude ten opzichte van moslims en vluchtelingen. Wel werd er een indirect effect gevonden van nieuwsconsumptie op de attitudes.

Na analyse van de resultaten blijkt dat nieuwsmedia door te berichtgeven over terroristische gebeurtenissen angst en een tweede, meer overdreven respons uitlokken. Bovendien zorgen die responses voor een negatievere houding ten opzichte van moslims en vluchtelingen. De maatschappelijke rol van nieuwsmedia als informatieverstrekker in het publieke debat kan hierdoor in vraag worden gesteld. Het verspreiden van angst en daardoor het uitlokken van een negatievere houding ten opzichte van twee belangrijke groepen in de Belgische samenleving, lijkt niet tot die rol te behoren. Een verklaring kan gezocht worden in de focus op de commerciële belangen bij nieusmedia. Sensationele berichtgeving zorgt voor meer aandacht en uiteindelijk een grotere verkoop, maar induceert ook angst bij ontvangers. Dit onderzoek draagt bij tot het debat dat momenteel heerst over de manier waarop nieuwsmedia over terrorisme verslaggeven en de gevolgen ervan. Maatschappij en politiek dienen zich bewust te zijn van de gevolgen van het verspreiden van berichten over terrorisme.

Meer informatie: lennarttobback@hotmail.com 

Bibliografie

Abid, R. Z., Manan, S. A., & Rahman, Z. (2017). ’A flood of Syrians         has slowed to a trickle’: The use of metaphors in the         representation of Syrian refugees in the online media news reports of host and non-host countries. Discourse &           Communication, 11(2), 121-140.       http://dx.doi.org/  10.1177/1750481317691857 

Altheide, D. L. (2007). The mass media and terrorism. Discourse &            Communication, 1(3), 287-308.             http://dx.doi.org/10.1177/1750481307079207

Benson, R. (2002). The political/literary model of French journalism:          Change and continuity in immigration news coverage,                    1973-1991. Journal of European Area Studies, 10(1),                     49–70.             http://dx.doi.org/10.1080/14608460220148437 

Bloom, B. N., Arikan, P., & Lahav, G. (2015). The Effect of           Perceived Cultural and Material Threats on Ethnic             Preferences in Immigration Attitudes. Ethnic and Racial       Studies, 38(10), 1760-1788.                           http://dx.doi.org/10.1080/01419870.2015.1015581 

Boomgaarden, H. G., & Vliegenthart, R. (2009). How News Content           Influences Anti-Immigration attitudes: Germany, 1993-2005.            European Journal of Political Research, 48(4), 516-542.             http://dx.doi.org/10.1111/j.1475-6765.2009.01831.x 

Callanan, V. J. (2012). Media Consumption, Perceptions of Crime   Risk and Fear of Crime: Examining Race/Ethnic Differences.    Sociological Perspectives, 55(1), 93-115.      http://dx.doi.org/10.1525/sop.2012.55.1.93 

Chavez, J. F., & Brown, J. M. (1987). Spontaneous cognitive           strategies for the control of clinical pain and stress.            Journal of Behavioral Medicine, 10(1), 263-276.      http://dx.doi.org/10.1007/BF00846540

Citrin, J., Green, D. P., Muste, C., & Wong, C. (1997). Public          Opinion Toward Immigration Reform: The Role of             Economic Motivations. The Journal of Politics, 59(3),                      858-881. http://dx.doi.org/10.2307/2998640

Cockburn, P. (2015). The rise of Islamic state: ISIS and the new      Sunni revolution. Londen; New York: Verso

Cohen-Louck, K. (2016). Perception of the Threat of Terrorism.      Journal of Interpersonal Violence, 1-25.             http://dx.doi.org/10.1177/0886260516646091

Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen,         CVGS. (2017). Asielstatistieken voor de maand januari en       februari. Geraadpleegd op 3 april 2017, via   http://www.cgvs.be 

De Cock, R., & Kok, E. (2016). News Exposure and Fear of Islamic           State: Survey Among Flemish             adults.             In S. Mertens, & H.     Smaele (Red.), Representations of Islam in the news: a                     cross-cultural analysis edited by Stefan                                            Mertens and Hedwig de Smaele (pp. 175-188).                    Lanham: Lexington Books.

Devroe, I. (2007). Gekleurd nieuws? De voorstelling van etnische   minderheden in het nieuws in Vlaanderen. Gent: Universiteit      Gent

d’Haenens, L., & Bink, S. (2007). Islam in the Dutch press: with     special attention to the Algemeen Dagblad. Media, Culture            & Society, 29(1), 135-149.    http://dx.doi.org/10.1177/0163443706072002

d’Haenens, L., Sousa, H., & Hultén, O. (2011). From public            broadcasting to public service media. In J. Trappel, W.       Meier, L. D’Haenens, & J. Steemers (Red.), Media in           Europe today. Bristol: Intellect

Esses, V. M., Dovidio, J. F., & Hodson, G. (2002). Public Attitudes             Toward Immigration in the United States and Canada in             Response to the September 11, 2001 “Attack on America”. Analyses of Social Issues and Public Policy, 2(1), 69-85.     http://dx.doi.org/10.1111/j.1530-2415.2002.00028.x 

Esses, V. M., Medianu, S., & Lawson, A. S. (2013). Uncertainty,    Threat, and the Role of the Media in Promoting the                        Dehumanization of Immigrants and   Refugees. Journal of   Social Issues, 69(3), 518-536.             http://dx.doi.org/10.1111/josi.12027 

Frissen T., Smets K., d'Haenens L. (2017). On the Cumulative Role             of Different Types of Media in the Radicalization Puzzle.             In: , Radicalism: Border Phenomenon or Reflection of          Society?. Leuven: Leuven University Press.

Gerbner, G., Gross, L. (1976). Living with Television: the Violence             Profile. Journal of Communication 26(2), 173-199.         Geraadpleegd via https://www.researchgate.net

Gorodzeisky, A. (2013). Mechanisms of Exclusion: Attitudes toward          Allocation of Social Rights to Out-group Population. Ethnic       and Racial Studies 36(5), 795–817.                           http://dx.doi.org/10.1080/01419870.2011.631740

Greenberg, J., Pyszczynski, T., & Solomon, S. (1986). The causes  and consequences of a need for self-esteem: A             terror management theory. In: R. F. Baumeister (Red.),         Public and private self (pp. 189–212).                      

            New York: Springer-Verlag

Greussing, E., & Boomgaarden, H. G. (2017). Shifting the refugee   narrative? An automated frame analysis of Europe’s 2015            refugee crisis. Journal of Ethnic and Migration Studies,       2017, 1-26.             http://dx.doi.org/10.1080/1369183X.2017.1282813 

Hafez, K. (2000). The West and Islam in the mass media.                 Cornerstones for a new international culture of             communication in the 21st century. Bonn: Zentrum für          Europäische Integrationforschung     

Ichau, E., & d’Haenens, L. (2016). The Representation of Islam and           Muslims in Flemish TV News. In S. Mertens, & H. Smaele             (Red.), Representations of Islam in the news: a cross-           cultural analysis edited by Stefan Mertens and Hedwig de           Smaele (pp. 91-107). Lanham: Lexington Books

Iqbal, M. Z. (2014). The media-terrorism symbiosis: a case study of            Mumbai attacks, 2008. Asian Journal of  Communication,          25(2), 197-212.                                  http://dx.doi.org/10.1080/01292986.2014.944924 

Jacobs, L. (2017). Patterns of criminal threat in television news       coverage of ethnic minorities in Flanders (2003-            2013). Journal of Ethnic and Migration Studies, 43(5), 809-            829. Geraadpleegd via https://lirias.kuleuven.be

Jacobs, L., Meeusen, C., & d’Haenens, L. (2016). News coverage   and attitudes on immigraton: Public and commercial             television news compared. European Journal of       Communication, 31(6), 642-660. Geraadpleegd via             https://lirias.kuleuven.be

Maddux, W. W., Galinsky, A. D., Cuddy, A. J. C., & Polifroni, M. (2008). When being a model minority is good… and bad:          realistic threat explains negativity toward Asian Americans. Personality & Social Psychology Bulletin, 34(1), 74-89.   http://dx.doi.org/10.1177/0146167207309195
McLaren, L., & Johnson, M. (2007). Resources, Group Conflict and           Symbols: Explaining Anti-Immigration Hostility in Britain.      Political Studies, 55(4), 709-732.                                          http://dx.doi.org/ 10.1111/j.1467-9248.2007.00680.x

Mertens, S., & Smaele, H. (2016). Representations of Islam in         the news: a cross-cultural analysis edited by Stefan            Mertens and Hedwig de Smaele. Lanham: Lexington Books

Mertens, S. (2016). European Media Coverage of Islam in a             Globalizing World. In S. Mertens, & H. Smaele (Red.),             Representations of Islam in the news: a cross-cultural          analysis edited by Stefan Mertens and Hedwig de Smaele         (pp. 59-73). Lanham: Lexington Books

Mughan, A., & Paxton, P. (2006). Anti-Immigrant Sentiment, Policy            Preferences and Populist Party Voting in Australia. British         Journal of Political science, 36(2).     http://dx.doi.org/10.1017/S0007123406000184

Nacos, B. L. Terrorism as Breaking News: Attack on America.         Political Science Quarterly, 118(1), 23-52.             http://dx.doi.org/10.1002/j.1538-165X.2003.tb00385.x 

Nail, T. (2016). Tale of Two Crises: Migration and Terrorism after   the Paris Attacks. Studies in Ethnicity and Nationalism,    16(1), 158-167. http://dx.doi.org/10.1111/sena.12168 

Nayab, R., & Kamal, A. (2010). Terrorism Catastrophizing,             Perceived Stress And Death Anxiety Among University       Students. Pakistan Journal of Social and Clinical     Psychology, 8(2), 132-144. Geraadpleegd via             http://search.proquest.com.kuleuven.ezproxy.kuleuven.be

Nellis, A. M. (2009). Gender Differences in Fear of Terrorism.        Journal of Contemporary Criminal Justice, 25(3),                         322-340. http://dx.doi.org/10.1177/1043986209335012

Nellis, A. M., & Savage, J. (2012). Does Watching the News Affect            Fear of Terrorism? The Importance of Media Exposure          on        Terrorism Fear. Crime & Delicuency, 58(5), 748-768.             http://dx.doi.org/10.1177/0011128712452961         

O’Shaughnessy, N. J., & Baines, P. R. (2009). The symbolization    and positioning of Jihad. Marketing Theory, 9(2), 227-241.         http://dx.doi.org/10.1177/1470593109103069 

Poole, E. (2002). Reporting Islam. Media Representations of British            Muslims. Londen: I. B. Tauris

Pyszczynski, T. A., Abdollahi, A., Solomon, S., Greenberg, J.,         Cohen, F., & Weise, D. (2006). Mortality salience,             martyrdom, and military might: The great satan versus the    axis of evil. Personality and Social Psychology Bulletin,           32(4), 525–537.          http://dx.doi.org/10.1177/0146167205282157

Pyszczynski, T. A., Greenberg, J., & Solomon, S. (2003). In the      wake of 9/11: The psychology of terror. Washington, DC:         APA Press

Rapoport, D. C. (2001). The fourth wave: September 11 in the        history of terrorism. Current History, 100(650), 419.     Geraadpleegd via http://currenthistory.com

Rdc (2015, September 18). Wilders noemt vluchtelingencrisis          ‘islamitische invasie’. De Standaard. Geraadpleegd op 4     april, 2017 via             http://www.standaard.be/cnt/dmf20150910_01859992

Riek, B., Mania, E., Gaertner, S. (2006). Intergroup Threat and        Outgroup Attitudes: A Meta-Analytic Review: Appendix.       Personality and Social Psychology Review, 10(4).   http://dx.doi.org/10.1207/s15327957pspr1004_4a 

Roggeband, C., and Vliegenthart, R. (2007). Divergent framing: The           public debate on migration in the Dutch parliament and            media, 1995–2004. West European Politics, 30(3), 524-548             http://dx.doi.org/10.1080/01402380701276352

Semyonov, M., Raijman, R., & Gorodzeisky, A. (2006). The Rise of           Antiforeigner Sentiment in European Societies, 1988–2000.            American Sociological Review 71(3), 426–449.                    http://dx.doi.org/10.1177/000312240607100304

Sinclair, S. J., & LoCicero, A. (2007). Fearing Fearing Future           Terrorism: Development, Validation, and Psychometric   Testing of the Terrorism Catastrophizing Scale (TCS).           Traumatology, 13(4), 75-90.             http://dx.doi.org/10.1177/1534765607309962

Slone, M. (2000). Responses to media coverage of terrorism. The    Journal of  Conflict Resolution, 44(4), 508-22. Geraadpleegd via http://search.proquest.com.kuleuven.ezproxy.kuleuven.be

Sniderman, P. M., Hagendoorn, L., & Prior, M. (2004). Predisposing           Factors and Situational Triggers: Exclusionary Reactions to      Immigrant Minorities. Americal Political Science Review,     98(1), 35-49.               http://dx.doi.org/10.1017/S000305540400098X

Spanos, N. P., Radtke-Bodorik, H. L., & Ferguson, J. D. (1979). The           effects of hypnotic susceptibility, suggestions for analgesia,       and the utilization of cognitive strategies on the reduction of            pain. Journal of Abnormal Psychology, 88(3),                         282-292. http://dx.doi.org/10.1037/0021-843X.88.3.282 

Stephan, W. G., Ybarra, O., & Bachman, G. (1999). Prejudice         Toward Immigrants 1. Journal of Applied Social Psychology,     29(11), 2221-2237. http://dx.doi.org/10.1111/j.1559-           1816.1999.tb00107.x 

Zárate, M. A., Garcia, B., Garza, A. A., & Hitlan, R. T. (2004).        Cultural threat and perceived realistic group conflict as dual             predictors of prejudice. Journal of Experimental Social        Psychology, 40(1), 99-105. https://doi.org/10.1016/S0022-           1031(03)00067-2 

Universiteit of Hogeschool
Master communicatiewetenschappen
Publicatiejaar
2017
Promotor
Leen d'Haenens