Scriptiebank overzicht

De klimaatopwarming is een feit, en onderzoekers vertellen ons al jaren over de snel aankomende gevolgen daarvan. Één van de transities die we kunnen maken om de klimaatopwarming een halt toe te roepen is overstappen naar een circulaire economie, en voor de constructiesector is dat niet anders. Een circulaire bouweconomie introduceren kan op verschillende manieren: 1. Het omkeerbaar ontwerpen van gebouwen, zodat wanneer ze niet meer van dienst kunnen zijn, we hun onderdelen elders opnieuw kunnen gebruiken 2. Het retrofitten van bestaande gebouwen 3. Materialen en bouwelementen recupereren en hergebruiken na volledige of gedeeltelijke demontage. De bouwsector volledig circulair maken kan dus niet door enkel in de toekomst slim te ontwerpen, maar ook alle bestaande gebouwen zijn deel van deze transitie. In Brussel en Vlaanderen tezamen hebben meer dan 130.000 van deze gebouwen erfgoedwaarde. Maar hoe kunnen we circulariteit en erfgoed laten samengaan om ook deze gebouwen van cultureel en historisch belang in de transitie te betrekken? Binnen de erfgoedpraktijk is traditioneel en strikt beschermen en behouden vaak dé strategie bij uitstek. Deze gebouwen strikt beschermen én conform houden aan onze duurzaamheidsvereisten van vandaag kost veel tijd, aandacht, geld, etc. Gebruik van deze strategie is onhaalbaar en onwenselijk voor al die 130.000 gebouwen. Daarnaast heeft een evoluerende maatschappij ook steeds veranderende noden. Zo werd het herbestemmen van gebouwen waarbij flexibiliteit, aanpassingen maken en respect voor het erfgoed gecombineerd en steeds gangbaarder onder titel 'adaptive reuse'. Alhoewel dit al een enorme stap is richting duurzaamheid voor zowel mens als maatschappij, wordt er vaak over het hoofd gezien dat er bij flexibele erfgoedbewaarstrategieën fragmenten overblijven die de selectie niet halen en zo later ‘afval’ worden. Daarom beargumenteer ik in dit onderzoek waarom ook het demonteren, verplaatsen en herintegreren van architecturale erfgoedfragmenten deel is van een volledige transitie naar een circulaire bouweconomie. Echter is de erfgoedpraktijk nog sceptisch over het transporteren van erfgoedfragmenten als bewaarstrategie. Met een betoog, uitgediept op niveau van theoretische debatten, lokale beleidsdocumenten en praktijkvoorbeelden, toont deze thesis aan dat het verplaatsen van erfgoedfragmenten ook bijdraagt aan een inclusievere erfgoedzorg. Indien toegepast onder voorwaarden, kan het verplaatsen van erfgoedfragmenten bijdragen aan een rijker begrip van erfgoedwaarden en -betekenissen. In deze masterproef wordt er getracht de complexe match tussen hergebruik van bouwmaterialen en architecturale erfgoedfragmenten te benutten en aan te tonen dat beide disciplines op deze manier de volgende stap kunnen zetten richting duurzaamheid. Tenslotte is er niet enkel een ecologische voetafdruk verbonden aan materialen en fragmenten, maar dus ook een culturele/historische voetafdruk. Niet alleen biedt deze masterproef een grondige basis, gebaseerd op theorie, beleid en praktijk voor stakeholders uit beide disciplines om dit innovatief debat verder te voeren, ze biedt ook een concrete uiteenzetting hoe deze transitie in de praktijk gerealiseerd kan worden. Dit gebeurt met een voorstel om erfgoed- en bouwbeleid te integreren en zo niet alleen geschiedenis en cultuur, maar ook de 'embodied carbon en energy' te waarborgen.

Charleroi is een onuitputtelijke bron van grote, te grote en onaangepaste gebouwen.‘Oversize’ pakt de unieke kansen en uitdagingen aan gerepresenteerd door de transformatie en het hergebruik van deze ruimtes.

Deze scriptie focust op architecturaal erfgoed in Beiroet, alsook de Syrische vluchtelingen in Lebanon die proberen te integreren in hun nieuwe context. Aan de hand van een design-research aanpak onderzoekt deze thesis de mogelijkheden die zich mogelijk voordoen wanneer deze twee kwesties worden samengebracht.

Collective Patchwork, Patchwork of Collectivity is een architecturale strategie om een gemeenschap te activeren om aan zelfbeheerde regeneratie van hun wijk in verval te doen: El Cerro, Havana. Dit project stelt een manier voor waarop de gemeenschap positief gebruik kan maken van de huidige dynamiek en het complexe socio-culturele en politieke klimaat in Cuba. Hoe kan architectuur bijdragen om de energie, vindingrijkheid en ondernemersgeest van de Cubanen te benutten als kracht om evolutie en levendigheid in hun buurt op te wekken?

Kwantitatief onderzoek (enquêtes) naar de parate kennis van werelderfgoed bij laatstejaarsleerlingen secundair onderwijs gelinkt aan hun cultuur, religie, mediavoorkeuren en vakantie- en uitstapgedrag.

Door de ontwikkeling van drie nieuwe onderzoeksinstrumenten werden 252 architectenwoningen in Brussel gelokaliseerd en onderzocht. Vanwege het geïntegreerde karakter van de scriptie werd simultaan een valorisatieproject uitgewerkt voor de privéwoning van Louis Herman De Koninck te Ukkel.

Deze thesis introduceert een vernieuwende kijk op de benadering van architecturaal erfgoed vanuit een toeristisch standpunt. Daarnaast werpt een kritische evaluatie nieuw licht op het benut toeristisch potentieel van de Brusselse Art Nouveau.