Medicinale cannabis ter pijnbestrijding bij oncologische patiënten met chronische pijn

Cinthia Demeulemeester
Beperkt wetenschappelijk onderzoek naar het effect van medicinale cannabis ter bestrijding van pijn en symptomen die pijn kunnen uitlokken bij oncologische patiënten.

Medicinale cannabis ter pijnbestrijding bij oncologische patiënten met chronische pijn

Deze bachelorproef is geschreven om via een beperkte literatuurstudie na te gaan of medicinale cannabis effectief blijkt te zijn bij oncologische volwassen patiënten met pijn. 

Bibliografie

Agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten (2019, april 5). FAQ
cannabis. Opgeroepen op november 18, 2019, van
https://www.afmps.be/sites/default/files/content/INSP/NARC/faq_cannabis…
df
Agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten (2019, mei 22).
Informatie voor reizigers. Opgeroepen op november 12, 2019, van Agentschap
voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten: https://www.faggafmps.
be/nl/MENSELIJK_gebruik/bijzondere_producten/speciaal_gereglement
eerde_stoffen/verdovende_middelen_psychotropen/informatie_voor_reizigers
Allan, G. M., Finley, C. R., Ton, J., Perry, D., Ramji, J., Crawford, K., . . . Kolber, M. R. (2018,
februari). Systematic review of systematic reviews for medical cannabinoids:
pain, nausea and vomiting, spasticity and harms. Canadian Family Physician,
64(2), 78-94. doi:PMC5964405
Alraja, A. A., & Balneaves, L. G. (2019, december 09). “Guarding their practice”: a
descriptive study of Canadian nursing policies and education to medical
cannabis. BMC Nursing, 18(66). doi:https://doi.org/10.1186/s12912-019-
0390-7
Anderson, S. P., Zylla, D. M., McGriff, D. M., & Arneson, T. J. (2019, april 01). Impact of
medical cannabis on patient-reported symptoms for patients with cancer
enrolled in Minnesota's medical cannabis program. Journal of oncology practice,
15(4), 338-345. doi:doi/10.1200/JOP.18.00562
Bedrocan Nederland (2019). Cannabisflos. Opgeroepen op december 15, 2019, van
Bedrocan Nederland: https://bedrocan.com/nl/productendiensten/
gezondheidszorg/cannabis-voorschrijven/
Blake, A., Wan, B. A., Malek, L., DeAngelis, C., Diaz, P., Lao, N., . . . O'Hearn, S. (2017,
december). A selective review of medical cannabis in cancer pain management.
Annals of palliative medicine, 6(Suppl 2), 215-222.
doi:10.21037/apm.2017.08.05
Bongaerts, K. H., Höner-Snoeken, K., Nelissen-Vrancken, H., Deckers, J., Hazekamp, A.,
Koster, E., . . . van de Velde, M. J. (2009, december). Medicale Cannabis.
Nederland: Instituut voor verantwoord Medicijngebruik en het Bureau voor
Medicinale Cannabis van het FIBG, ministerie van Volksgezondeid, Welzijn en
Sport. Opgeroepen op oktober 7, 2019, van
https://baf.be/sites/default/files/2017-07/Medicinale-cannabis_Brochure…-
pati%C3%ABnten.pdf
Borgelt, L. M., Franson, K. L., Nussbaum, A. M., & Wang, G. S. (2013, februari 05). The
Pharmacologic and Clinical Effects of Medical Cannabis. Pharmacotherapy,
33(2), 195-209. Opgeroepen op november 2019
Chapman, S., Spetz, J., Lin, J., Chan, K., & Schmidt, L. (2016). Capturing Heterogeneity in
Medical Marijuana Policies: A Taxonomy of Regulatory Regimes Across the
United States. Substance Use and Misuse, 51(9), 1174-1184.
Clark, C. S. (2018, februari 1). Medical Cannabis: The Oncology Nurse’s Role in Patient
Education About the Effects of Marijuana on Cancer Palliation. Clinical Journal of
Oncology Nursing, 22(1), 1-6. doi:10.1188/18.CJON.E1-E6.
Cools, S. (2019, november 11). Volksgezondheid neemt eerste mogelijke dode door
vaping ‘zeer ernstig’. De Standaard.
Corrigan, D. (2008). The pharmacology of cannabis issues for understanding its use. (S.
Rödner Sznitman, B. Olsson, & R. Room, Red.) A cannabis reader: global issues
and local experiences, 1, 27-37. Opgeroepen op november 2019, van
http://www.emcdda.europa.eu/system/files/publications/497/emcddacannabis-
mon-vol1-web_103716.pdf
de Graeff, A. (2019, mei). Wat is ... Doorbraakpijn? Opgeroepen op november 15, 2019,
van kanker.nl: https://www.kanker.nl/gevolgen-van-kanker/pijn/watis/
doorbraakpijn
De Mello Schier, A. R., de Oliveria Ribeiro, N. P., de Oliveira e Silva, A. C., Hallak, J. E.,
Crippa, J. A., Nardi, A. E., & Zuardi, A. W. (2012, juni). Cannabidiol, a Cannabis
sativa constituent, as an anxiolytic drug. Brazilian Journal of Psychiatry,
34(Supl1), 104-117. doi:DOI: 10.1590/S1516-44462012000500008
Decorte, T., & Paoli, L. (2018). De cannabiskwesite. In T. Decorte, & L. Paoli, De
cannabiskwestie. Oud-Turnhout / 's-Hertogenbosch, België: Gompel & Svacina
bvba. Opgeroepen op oktober 14, 2019, van
https://books.google.be/books?id=qGhwDwAAQBAJ&pg=PA16&lpg=PA16&dq
=(Murray+et+al.,+2007;+Earlywine,+2002,+Bergamaschi+et+al.,+2011&source
=bl&ots=JpWkNv3im-&sig=ACfU3U2Zawd92G5bmDjIvelqfHu0KMYVw&
hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwjG4KHXq8vlAhVOzqQKHdMtB6kQ6AEwAXoECA
oQA
Devinsky, O., Patel, A., Croos, H., & Villanueva, V. (2018, mei 17). Effect of Cannnabidiol
on Drop Seizures in the Lennox-Gastaut Syndrome. The New England Journal of
Medicine, 2018(378), 1888-1897. doi:101.1056/NEJMoa1714631
Dzierzanowski, T. (2019, januari 22). Prospects for the Use of Cannabinoids in
Oncology and Palliative Care Practice: A review of the Evidence. Cancers, 11(2),
129. doi:10.3390/cancers11020129
European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (2018, december). Medical
use of cannabis and cannabinoids: questions and answers for policymaking.
Luxembourg: Publications Office of the European Union .
Fine, P. G., & Resenfeld, M. J. (2013, oktober). The encocannabinoid system,
cannabinoids, and pain. Rambam Maimonides Medical Journal, 4(4), 1-15.
Opgehaald van
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3820295/pdf/rmmj-4-4-
e0022.pdf
Grotenhermen, F. (2006). Cannabinoïden en het Endocannabinoïde Systeem.
Cannabinoids, 1(1), 10-14. Opgeroepen op november 2019, van
https://www.cannabis-med.org/data/pdf/nl_2006_01_2.pdf
Institute of Medicine (2011). Relieving pain in America: A blueprint for transforming
precention, care, education, and research . In Institute of Medicine, Relieving
pain in America: A blueprint for transforming precention, care, education, and
research . Washington, DC, Amerika: The National Academies Press.
doi:10.17226/13172
International Association for Cannabinoid Medicines (z.j.). Laws and politics.
Opgeroepen op december 10, 2019, van https://www.cannabismed.
org/index.php?tpl=page&id=41&lng=en
International Association for the Study of Pain (2018). IASP Terminology. Opgeroepen
op november 22, 2019, van IASP: iasp-pain.org
International Narcotics Control Board (2019). Home. Opgeroepen op december 12,
2019, van International Narcotics Control Board: https://www.incb.org
Johnson, J. R., Burnell-Nugent, M., Lossignol, D., Ganae-Motan, E. D., Potts, R., & Fallon,
M. T. (2010, februari 2). Multicenter, Double-Blind, Randomized, Placebo-
Controlled, Parallel-Group Study of the Efficacy, Safety, and Tolerability of THC:
CBD Extract and THC Extract in Patients with Intractable Cancer-Related Pain.
Journal of Pain and symptom management, 39(2), 167-179.
doi:10.1016/j.jpainsymman.2009.06.008
Johnson, Lossignol, Burnell-Nugent, & Fallon. (2013, augustus). An open-label
extension study to investigate the long-term safety and tolerability of THC/CBD
oromucosal spray and oromucosal THC spray in patients with terminal cancerrelated
paijn refractory to strong opioid analgesics. Journal of Pain and symptom
Management, 46(2), 207-218.
doi:https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2012.07.014
Karanges, E. A., Suraev, A., Elias, N., Manocha, R., & McGregor, L. S. (2018). Knowledge
and attitudes of Australian general practitioners towards medicinal cannabis: a
cross-sectional survey. BMJ Open, 8(7).
doi:http://dx.doi.org/10.1136/bmjopen-2018-022101
Knegtmans, M. F., Wauben, L. S., Wagemans, M. F., & Oldenmenger, W. H. (2019,
augustus 3). Home Telemonitoring Improved Pain Registration in Patients With
Cancer. Pain Practice, 2(1). doi:10.111/papr.1280
Kowal, M. A., Hazekamp, A., & Grotenhermen, F. (2016, februari 20). Review on clinical
studies with cannabis and cannabinoids 2010-2014. Cannabinoids, 11(special
issue), 1-18. Opgeroepen op november 12, 2019
Martin-Sánchez, E., Furukawa, T. A., Taylor, J., & Martin, J. L. (2009, september 1).
Systematic review and meta-analysis of cannabis treatment for chronic pain.
Pain Medicine, 10(8), 1353-1368. doi: doi:10.1111/j.1526-4637.2009.00703.x
Mayeur, J. (2019, augustus 09). Cannabisolie nu toch in apotheken. (J. Mayeur, Red.) De
Standaard. Opgeroepen op november 18, 2019, van
https://www.standaard.be/cnt/dmf20190808_04551059?articlehash=1D9BD
6D1678FCBD518764D1F76C4C011C19D29792F22EA2031C326B0A7819907E
2523F56C5B7C342C191E7C1BEE6771932C9A4AE9EEEECCC60625D26D0345
0C5
McCafferey (1979). Nursing Management of the Patiënt with Pain (2 ed.). Philadelphia,
US: Lippincott.
Mejin, M., Keowmani, T., Rahman, S. A., Liew, J., Lai, J., Chau, M., & Che Wan, I. (2019,
januari - maart 18). Prevalence of pain and treatment outcomes among cancer
patients in a Malaysian palliative care unit. Pharmacy Practice, 17(1), 1397.
doi:https://doi.org/10.18549/PharmPract.2019.1.1397
National Comprehensive Cancer Network (2016). Adult Cancer pain. (2.2016).
Opgehaald van https://oralcancerfoundation.org/wpcontent/
uploads/2016/09/pain.pdf
Nederlands huisartsengenootschap (2018, juni). NHG-Standpunt Cannabis. Utrecht,
Nederland. Opgeroepen op november 10, 2019, van
https://www.nhg.org/sites/default/files/content/nhg_org/uploads/final_n…
cannabis.pdf
Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (2015). Richtlijnen diagnostiek en
behandeling van pijn bij patiënten met kanker. Utrecht, Nederland:
Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie. Opgeroepen op november 17,
2019, van
https://pijn.venvn.nl/Portals/39/Richtlijnen/VVNP%20Multidisciplinaire%…
Richtlijn%20Pijn%20bij%20kanker%202016.pdf?ver=2016-11-24-122407-
333
Nielsen, S., Sabioni, P., Trigo, J. M., Ware, M. A., Betz-Stablein, B. D., Murnion, B., . . .
Bernard, L. F. (2017, april 5). Opioid-sparing effect of cannabinoids: a
systematic review and meta-analysis. Neuropsychopharmacology, 42, 1752-
1765. doi:0893-133X/17
Peat, S. (2010). Using cannabinoids in pain and palliative care. National Journal of
Palliative Nursing, 16(10), 481-485. Opgeroepen op november 2019
Philpot, L. M., & Hurt, R. T. (2019, januari 22). A survey of the attitudes, beliefs and
knowledge about medical cannabis among primary care providers. BMC Family
Practice, 20(17), 1-7. doi:https://doi.org/10.1186/s12875-019-0906-y
Ripamonti, C. I., Bandieri, E., & Roila, F. (2011, september). Management of cancer pain:
ESMO Clinical Practice Guidelines. Annals of Oncology, 22(6), 69-77.
doi:10.1093/annonc/mdr390
Singh, P., & Chaturvedi, A. (2015, januari-april). Complementary and alternative
medicine in cancer pain management: a systematic review. Indian Journal of
Palliative Care, 21(1), 105-115. doi:10.4103/0973-1075.150202
Stichting tegen kanker (2017, juni 23). Chemotherapie. Opgeroepen op november 14,
2019, van stichting tegen kanker: https://www.kanker.be/alles-overkanker/
behandelingen/chemotherapie
Stichting tegen kanker (2017, juni 23). Chirurgie. Opgeroepen op november 14, 2019,
van Stichting tegen Kanker: https://www.kanker.be/alles-overkanker/
behandelingen/chirurgie
Stichting tegen kanker (2017, juni 23). Hormoontherapie. Opgeroepen op november
14, 2019, van Stichting tegen kanker: https://www.kanker.be/alles-overkanker/
behandelingen/hormoontherapie
Stichting tegen kanker (2017). Immuuntherapie. Opgeroepen op november 14, 2019,
van stichting tegen kanker: https://www.kanker.be/alles-overkanker/
behandelingen/immuuntherapie
Stichting tegen kanker (2017, juni 23). Radiotherapie. Opgeroepen op november 14,
2019, van Stichting tegen kanker: https://www.kanker.be/alles-overkanker/
behandelingen/radiotherapie
Stichting tegen kanker (2018). Cannabis en kanker. Opgeroepen op 12 oktober, 2019,
van www.kanker.be: https://www.kanker.be/kankerpreventie/de-gevarenvan-
tabak/cannabis-en-kanker
Surat, P. (2019, augustus 29). Crystal Structure of the Human Cannabinoid Receptor
CB2. Opgeroepen op november 12, 2019, van News medical life sciences:
https://www.news-medical.net/life-sciences/Crystal-Structure-of-the-Hum…-
Cannabinoid-Receptor-CB2.aspx
Takeda Nederland (2016). Hoe ontstaat pijn bij kanker? Opgeroepen op november 15,
2019, van Pijn en kanker: https://www.pijnenkanker.nl/artikelen/hoeontstaat-
pijn-bij-kanker/
Transvaal apotheek (2015, april 30). Geneesmiddelen informatieblad cannabisolie.
Opgeroepen op november 15, 2019, van Transvaal apotheek:
https://www.transvaalapotheek.nl/wp-content/uploads/2019/10/BIJSLCannab…-
olie-21-1.pdf
Transvaalapotheek (2018, februari). Cannabis olie. Opgeroepen op november 18, 2019,
van Transvaal apotheek patiënten informatie blad:
https://www.transvaalapotheek.nl/wp-content/uploads/2019/10/BIJSLCannab…-
olie-21-1.pdf
Transvaalapotheek (2018, februari 26). Patiënten informatie blad. Den haag,
Nederland. Opgeroepen op november 18, 2019, van
https://www.transvaalapotheek.nl/wp-content/uploads/2018/05/BIJSLBediol-
zalf-0.pdf
Van Damme, J. (2019, september 19). Wat zegt de wet over cannabis? VAD.
Opgeroepen op november 20, 2019 , van
https://www.vad.be/artikels/detail/wat-zegt-de-wet-over-cannabis
Van den Beuken-van Everdingen, M. H., Hochstenback, L. M., Joosten, E. A., Tjan-Heijen,
V. C., & Janssen, D. J. (2016, april 22). Update on Prevalence of Pain in Patients
With Cancer: Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Pain and
Symptom Management, 51(6), 1070-1090.
doi:https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2015.12.340
Van Der Meersch, H., & Verschuere, A.-P. (2006, april 25). Medicinale cannabis. CFI -
CWOA. Opgeroepen op oktober 17, 2019, van
https://baf.be/sites/default/files/2017-07/Medicinale-cannabis_2006-04-
25.pdf
Verkeerszaken (2017, juli 19). Medicinale cannabis in het verkeer? Opgeroepen op
november 12, 2019, van Verkeerszaken.
Victorsson, D., McMahon, M., Horowitz, B., Glickson, S., Parker, B., & Mendoza-Temple,
L. (2019, december). Exploring cancer survivors’ attitudes, perceptions, and
concerns about using medical cannabis for symptom and side effect
management: A qualitative focus group study. Complementary Therapies in
Medicine(47). doi:https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.102204
Waissengrin, B., Urban, D., Leshem, Y., Garty, M., & Wolf, I. (2015, februari). Patterns of
use of medical cannabis among Israely cancer patients: a single institution
experience. Journal of Pain and Symptom Management, 49(2), 223-230.
doi:https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2014.05.018

Universiteit of Hogeschool
Bachelor verpleegkunde
Publicatiejaar
2020
Promotor(en)
labeau sonja
Kernwoorden
Share this on: