Sociale klasse en duurzaamheid. Naar een verklaring voor sociale stratificatie in duurzaam gedrag

Robbe Geerts
De scriptie gaat over sociale klassenverschillen in duurzaam gedrag. Wat zijn de verschillen en hoe zijn ze te verklaren?

Duurzaamheid als fenomeen uit de hogere klassen!?

Wie is duurzaam en waarom?

De klimaatspijbelaars veroorzaakten al heel wat ophef door de schoolbanken te verlaten om te protesteren. In de daaropvolgende maatschappelijke discussies kregen zij, zoals vaker gebeurt bij klimaatbewegingen, het verwijt een midden- en hogere klassenfenomeen te zijn. Ook in wetenschappelijke discussies wordt duurzaamheid vaak beschreven als iets uit de hogere klassen. Tegelijkertijd krijgen de ‘begoede’ klimaatactivisten naar hun hoofd gesmeten dat ze zelf niet duurzaam zijn in hun dagelijkse leven. Ze zijn immers niet bereid hun vliegtuigreis op te geven. Hoe valt dit te rijmen met elkaar? Hoe ziet de relatie tussen sociale klasse en duurzaamheid er werkelijk uit?

Bijna een halve eeuw geleden zette de Club van Rome milieuproblemen op de publieke agenda met hun rapport The Limits to Growth (1972). Onze samenleving heeft nood aan een fundamentele verandering als we een oplossingen willen vinden voor de ecologische uitdagingen van de 21ste eeuw. Een deel van de oplossing ligt wellicht in technologische innovatie, maar gedragsverandering is evengoed een onmisbaar deel van de oplossing. Hoewel technologie onze productieprocessen ecologisch efficiënter maakt, wordt dit immers tenietgedaan door productie- en consumptiestijgingen.

Duurzaam gedrag: Waarom (niet)?

Alle gedragingen die bevorderend zijn voor de natuurlijke omgeving of de negatieve menselijke impact hierop reduceren. Duurzaamheid heeft 1001 gedaantes. Dit gaat van activisme op het publieke forum tot milieubewuste aankopen en keuzes in eigen huis.

Niet alleen de aard van duurzaam gedrag is uiteenlopend. De beweegredenen ervoor zijn even uiteenlopend. Natuurlijk is duurzaamheid vaak geïnspireerd door bezorgdheid over milieuproblemen. Toch zijn er nog andere, persoonlijkere, overwegingen. Mensen beperken bijvoorbeeld hun energiegebruik om financiële redenen. Lokale bio-groenten zijn lekker en gezond.

(Goede) intenties zijn enkel deel van het verhaal. Keer op keer toont onderzoek aan dat er een grote kloof bestaat tussen intenties en effectief gedrag. Milieubewustzijn leidt slecht in bepaalde omstandigheden tot duurzaam gedrag. De kloof kan veroorzaakt worden door allerlei omstandigheden. Soms is gedrag laagdrempelig. De lichten uitzetten wanneer je een kamer verlaat is toch niet veel gevraagd? Soms is het allesbehalve laagdrempelig. Wie kan zich een elektrische auto veroorloven? Wie heeft er de tijd om een hele dag spandoeken te schilderen en er vervolgens mee door Brussel te lopen? Mensen moeten de kans en middelen hebben om hun intenties na te leven.

Een duurzame sociale klasse?

Komt duurzaamheid vaker voor bij de hogere klassen in onze samenleving – d.w.z. bij mensen met een hoog inkomen, een hoog opleidingsniveau, enz.? Over het algemeen heerst er bij hogere klassen meer bezorgdheid om milieuproblemen. Mensen met een lager inkomen of laag opleidingsniveau hebben sneller het gevoel dat deze problemen overdreven zijn. We zouden ons beter zorgen maken over werkgelegenheid en het algemeen prijspeil. Dit is niet onlogisch. Bijna 100 jaar geleden zei Bertolt Brecht: “Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral”. Mensen willen eerst voorzien in hun materiële basisbehoeften zoals voedsel en voldoende werk. Dan pas is er plaats voor het milieu.

Een hoge bezorgdheid om het milieu wil nog niet zeggen dat mensen zich effectief duurzaam zullen gedragen. We moeten kijken verschillende vormen van duurzaam gedrag om de balans op te maken. De stereotypen blijken te kloppen. Publieke uitingen van milieubewustzijn zoals deelname aan een protest zijn eerder iets voor mensen uit hogere klassen. Hetzelfde geldt voor duurzame aankopen zoals milieuvriendelijke huishoudproducten. Toch zijn er ook gedragingen die toebehoren aan mensen met een laag inkomen of een laag opleidingsniveau. Zij gaan immers zuiniger om met energie door bijvoorbeeld hun lichten uit te doen wanneer ze de kamer verlaten. Er zijn twee redenen waarom bepaalde gedragingen toebehoren aan bepaalde klassen.

Ten eerste zijn mensen niet consistent. Milieubewuste mensen zijn niet duurzaam in al hun gedrag. We kiezen ervoor om ons ecologisch bewustzijn te uiten op bepaalde momenten. Deze momenten voorzien ons een alibi, een morele licentie om andere gedragingen links te laten liggen. Mensen kiezen op welke gedragingen ze zich focussen op basis van de middelen waarover ze beschikken en de kosten verbonden aan het gedrag. Sommige groepen hebben niet het geld om duurzame huishoudproducten te kopen. Publieke participatie en burgerlijk engagement veronderstelt vaak voldoende kennis en (burgerlijke) competenties, wat gepaard gaat met een hogere opleiding. Vandaar dat lagere klassen hun ecologisch bewustzijn noodgedwongen tonen in energiezuinigheid. Hogere klassen aan de andere kant hebben wel de mogelijkheid om duurzaam te zijn in situaties die veel economisch of menselijk kapitaal vergen. Deze fungeren als alibi om niet in te moeten leveren in het dagelijkse comfort van de westerse wereld zoals de constante verwarming van het hele huis.

De tweede reden is eenvoudiger. Er zijn andere beweegredenen om duurzaam te zijn die anders doorwegen bij verschillende groepen. Met een laag inkomen is energiezuinigheid een economische keuze. Wanneer iemand voldoende geld heeft om het zich te veroorloven, is biologische voeding vaak een gezondheidskeuze. Voor wie eraan kan deelnemen, geven protesten en duurzame aankopen een zekere status, een soort morele superioriteit.

Het blijkt dat de relatie tussen sociale klassen en duurzaamheid allerminst eenduidig is. Als maatschappij moeten wij hierbij stilstaan. Wie is duurzaam? De rijke ondernemer met een elektrische auto? De klimaatjongere die opgroeide in een middenklassengezin? Zelden staat armoede op het lijstje van duurzaam gedrag, maar vaak hebben arme mensen wel de laagste ecologische voetafdruk. Dit heeft veel te maken het een beperkt budget voor energiegebruik. Duurzaamheid is in ieder geval geen midden- en hogere klassenfenomeen. Het gedrag van deze groepen is wel zichtbaarder. Protesteren valt op. Consumptiegedrag merken we. Zuinig omspringen met energie daarentegen is onzichtbaar en verdwijnt daarom vaak uit het debat. Tijd om hier verandering in te brengen!

Bibliografie

Adler, P. S., & Kwon, S. W. (2002). Social capital: Prospects for a new concept. Academy of management review, 27(1), 17-40. doi:10.2307/4134367

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.

Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411-423. doi:10.1037/0033-2909.103.3.411

Axsen, J., & Kurani, K. S. (2012). Social Influence, Consumer Behavior, and Low-Carbon Energy Transitions. Annual Review of Environment and Resources, Vol 37, 37, 311-340. doi:10.1146/annurev-environ-062111-145049

Bacon, D. R., Sauer, P. L., & Young, M. (1995). Composite Reliability in Structural Equations Modeling. Educational and Psychological Measurement, 55(3), 394-406. doi:10.1177/0013164495055003003

Beck, U. (2001). Interview with Ulrich Beck. 1(2), 261-277.

Beyst, V. (2012). Opstellen van een indicatorenset over de perceptie; houdingen en gedragingen van Vlamingen met betrekking tot het milieu. Vlaamse Regering.

Boucher, J. L. (2016). Culture, carbon, and climate change: A class analysis of climate change belief, lifestyle lock-in, and personal carbon footprint. J Socijalna Ekologija, 25(1), 53-80.

Bourdieu, P. (1985). The Social Space and the Genesis of Groups. Theory and Society, 14(6), 723-744.

Bourdieu, P. (1989a). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Westport: Greenwood Publishing Group.

Bourdieu, P. (1989b). Social space and symbolic power. 7(1), 14-25.

Brady, H. E., Verba, S., & Schlozman, K. L. (1995). Beyond Ses - a Resource Model of Political-Participation. American political science review, 89(2), 271-294. doi:10.2307/2082425

Brey, P. (1997). Sustainable technology and the limits of ecological modernization. Journal of philosophy of life sciences, 7(12), 17-30.

Brown, P. (1995). Race, class, and environmental health: a review and systematization of the literature. Environ Res, 69(1), 15-30. doi:10.1006/enrs.1995.1021

Brunie, A. (2009). Meaningful distinctions within a concept: Relational, collective, and generalized social capital. Social Science Research, 38(2), 251-265. doi:10.1016/j.ssresearch.2009.01.005

Bryman, A. (2006). Integrating quantitative and qualitative research: how is it done? Qualitative Research, 6(1), 97-113.

Burgess, J., Harrison, C. M., & Filius, P. (1998). Environmental communication and the cultural politics of environmental citizenship. Environment and Planning A, 30(8), 1445-1460. doi:10.1068/a301445

Buttel, F. H. (1987). New Directions in Environmental Sociology. Annual review of sociology, 13(1), 465-488. doi:10.1146/annurev.so.13.080187.002341

Carfagna, L. B., Dubois, E. A., Fitzmaurice, C., Ouimette, M. Y., Schor, J. B., Willis, M., & Laidley, T. (2014). An emerging eco-habitus: The reconfiguration of high cultural capital practices among ethical consumers. Journal of Consumer Culture, 14(2), 158-178. doi:10.1177/1469540514526227

Carton, A., Vander Molen, T., & Pickery, J. (2010). Sociaal-culturele verschuivingen in Vlaanderen 2010: Basisdocumentatie. Brussel: Vlaamse Overheid.

Chawla, L. (1998). Significant Life Experiences Revisited: A Review of Research on Sources of Environmental Sensitivity. The journal of environmental education, 29(3), 11-21. doi:10.1080/00958969809599114

Clark, N. T., & Lipset, M. S. (1996). Are cocial classes dying? In J. D. Lee & S. B. Turner (Eds.), Conflicts about Class: Debating Inequality in late Industrialism. London and New York: Longman.

Courtenay-Hall, P., & Rogers, L. (2002). Gaps in mind: Problems in environmental knowledge-behaviour modelling research. Environmental Education Research, 8(3), 283-297.

Creswell, J. W., Plano Clark, V. L., Gutmann, M. L., & Hanson, W. E. (2003). Advanced mixed methods research designs. Handbook of mixed methods in social and behavioral research, 209, 240.

Crompton, R. (2008). Class & Stratification. Cambridge and Malden: Polity Press.

Crutzen, P. J. (2016). Geology of mankind. In Paul J. Crutzen: A Pioneer on Atmospheric Chemistry and Climate Change in the Anthropocene (pp. 211-215): Springer.

Diekmann, A., & Preisendorfer, P. (1998). Environmental behavior - Discrepancies between aspirations and reality. Rationality and Society, 10(1), 79-102. doi:10.1177/104346398010001004

Diekmann, A., & Preisendorfer, P. (2003). Green and Greenback: The Behavioral Effects of Environmental Attitudes in Low-Cost and High-Cost Situations. Rationality and Society, 15(4), 441-472. doi:10.1177/1043463103154002

Dietz, T., Stern, P. C., & Guagnano, G. A. (1998). Social structural and social psychological bases of environmental concern. Environment and Behavior, 30(4), 450-471. doi:10.1177/001391659803000402

Dooling, S. (2009). Ecological Gentrification: A Research Agenda Exploring Justice in the City. International Journal of Urban and Regional Research, 33(3), 621-639. doi:10.1111/j.1468-2427.2009.00860.x

Dunlap, R. E., & McCright, A. M. (2008). Social movement identity: Validating a measure of identification with the environmental movement. Social Science Quarterly, 89(5), 1045-1065. doi:10.1111/j.1540-6237.2008.00573.x

Dunlap, R. E., & Mertig, A. G. (1995). Global Concern for the Environment: Is Affluence a Prerequisite? Journal of Social Issues, 51(4), 121-137.

Ellis, R. J., & Thompson, F. (1997). Culture and the environment in the Pacific Northwest. American political science review, 91(4), 885-897. doi:10.2307/2952171

Evans, D. (2018). What is consumption, where has it been going, and does it still matter? The Sociological Review, 0038026118764028.

Evans, D., & Jackson, T. (2007). Towards a sociology of sustainable lifestyles. RESOLVE Working Paper Series, 3.

Flemmen, M., Jarness, V., & Rosenlund, L. (2018). Social space and cultural class divisions: the forms of capital and contemporary lifestyle differentiation. Br J Sociol, 69(1), 124-153. doi:10.1111/1468-4446.12295

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of marketing research, 18(1), 39-50. doi:10.2307/3151312

Franzen, A., & Meyer, R. (2010). Environmental Attitudes in Cross-National Perspective: A Multilevel Analysis of the ISSP 1993 and 2000. European Sociological Review, 26(2), 219-234. doi:10.1093/esr/jcp018

Freymeyer, R. H., & Johnson, B. E. (2010). A Cross-Cultural Investigation of Factors Influencing Environmental Actions. Sociological Spectrum, 30(2), 184-195. doi:10.1080/02732170903496075

Geels, F. W. (2002). Technological transitions as evolutionary reconfiguration processes: a multi-level perspective and a case-study. Research policy, 31(8-9), 1257-1274. doi:10.1016/S0048-7333(02)00062-8

Giddens, A. (1982). A reply to my critics. Theory, Culture & Society, 1(2), 107-113.

Giddens, A. (2013). The consequences of modernity: John Wiley & Sons.

Gifford, R., & Nilsson, A. (2014). Personal and social factors that influence pro-environmental concern and behaviour: a review. Int J Psychol, 49(3), 141-157. doi:10.1002/ijop.12034

Gillham, P. F. (2008). Participation in the environmental movement - Analysis of the European Union. International Sociology, 23(1), 67-93. doi:10.1177/0268580907084386

Gleim, M. R., Smith, J. S., Andrews, D., & Cronin, J. J. (2013). Against the Green: A Multi-method Examination of the Barriers to Green Consumption. Journal of retailing, 89(1), 44-61. doi:10.1016/j.jretai.2012.10.001

Granovetter, M. S. (1973). The strength of weak ties. In Social networks (pp. 347-367): Elsevier.

Guagnano, G. A., Dietz, T., & Stern, P. C. (1994). Willingness-to-Pay for Public-Goods - a Test of the Contribution Model. Psychological Science, 5(6), 411-415. doi:10.1111/j.1467-9280.1994.tb00295.x

Haanpää, L. (2007). Consumers? green commitment: indication of a postmodern lifestyle? International Journal of Consumer Studies, 31(5), 478-486. doi:10.1111/j.1470-6431.2007.00598.x

Holt, D. (1998). Does Cultural Capital Structure American Consumption? (Vol. 25).

Hout, M., Brooks, C., & Manza, J. (1996). The Persistence of classes in post-industrial societies. In J. D. Lee & S. B. Turner (Eds.), Conflicts about Class: Debating Inequality in late Industrialism. London and New York: Longman.

Inglehart, R. (1981). Post-Materialism in an Environment of Insecurity. American political science review, 75(4), 880-900. doi:10.2307/1962290

Inglehart, R. (1995). Public Support for Environmental-Protection - Objective Problems and Subjective Values in 43 Societies. Ps-Political Science & Politics, 28(1), 57-72. doi:10.2307/420583

Intergovernmental Panel on Climate Change. (2014). Climate Change 2014: Synthesis Report. Retrieved from Geneva, Switzerland:

Jagers, S. C., Linde, S., Martinsson, J., & Matti, S. (2017). Testing the Importance of Individuals' Motives for Explaining Environmentally Significant Behavior. Social Science Quarterly, 98(2), 644-658. doi:10.1111/ssqu.12321

Kaiser, H. F. (1960). The Application of Electronic-Computers to Factor-Analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141-151. doi:10.1177/001316446002000116

Karol, J., & Gale, T. (2004). Bourdieu’s Social Theory and Sustainability: What is ‘Environmental Capital’. Australian Association for Research in Education.

Kennedy, E. H., Beckley, T., McFarlane, B., & Nadeau, S. (2009). Why We Don't "Walk the Talk": Understanding the Environmental Values/Behaviour Gap in Canada.

Kline, T. J. B., & Dunn, B. (2000). Analysis of interaction terms in structural equation models: A non-technical demonstration using the deviation score approach. Canadian Journal of Behavioural Science-Revue Canadienne Des Sciences Du Comportement, 32(2), 127-132. doi:10.1037/h0087107

Klineberg, S., McKeever, M., & Rothenbach, B. (1998). Demographic Predictors of Environmental Concern: It Does Make a Difference How It's Measured (Vol. 79).

Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the Gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior? Environmental Education Research, 8(3), 239-260.

Laidley, T. (2013a). Climate, class and culture: political issues as cultural signifiers in the US. Sociological Review, 61(1), 153-171. doi:10.1111/1467-954x.12008

Laidley, T. (2013b). The Influence of Social Class and Cultural Variables on Environmental Behaviors: Municipal-Level Evidence From Massachusetts. Environment and Behavior, 45(2), 170-197. doi:10.1177/0013916511416647

Lamont, M., Beljean, S., & Clair, M. (2014). What is missing? Cultural processes and causal pathways to inequality. Socio-Economic Review, 12(3), 573-608. doi:10.1093/ser/mwu011

Lei, M., & Lomax, R. G. (2005). The effect of varying degrees of nonnormality in structural equation modeling. Structural Equation Modeling-a Multidisciplinary Journal, 12(1), 1-27. doi:10.1207/s15328007sem1201_1

Lindell, M. K., & Hwang, S. N. (2008). Households' perceived personal risk and responses in a multihazard environment. Risk Anal, 28(2), 539-556. doi:10.1111/j.1539-6924.2008.01032.x

Lockie, S., Lyons, K., Lawrence, G., & Mummery, K. (2002). Eating ‘green’: motivations behind organic food consumption in Australia. Sociologia ruralis, 42(1), 23-40.

Macias, T., & Nelson, E. (2011). A Social Capital Basis for Environmental Concern: Evidence from Northern New England. Rural Sociology, 76(4), 562-581. doi:10.1111/j.1549-0831.2011.00063.x

Macias, T., & Williams, K. (2016). Know Your Neighbors, Save the Planet: Social Capital and the Widening Wedge of Pro-Environmental Outcomes. Environment and Behavior, 48(3), 391-420. doi:10.1177/0013916514540458

Martinsson, J., & Lundqvist, L. J. (2010). Ecological citizenship: coming out ‘clean’ without turning ‘green’? Environmental Politics, 19(4), 518-537. doi:10.1080/09644016.2010.489709

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological review, 50(4), 370.

Mcadam, D. (1986). Recruitment to High-Risk Activism - the Case of Freedom Summer. American Journal of Sociology, 92(1), 64-90. doi:10.1086/228463

McCabe, B. J. (2013). Are homeowners better citizens? Homeownership and community participation in the United States. Social Forces, 91(3), 929-954.

McClintock, N. (2018). Cultivating (a) Sustainability Capital: Urban Agriculture, Ecogentrification, and the Uneven Valorization of Social Reproduction. Annals of the American Association of Geographers, 108(2), 579-590. doi:10.1080/24694452.2017.1365582

McLeod, J. M., Sotirovic, M., & Holbert, R. L. (1998). Values as Sociotropic Judgments Influencing Communication Patterns. Communication Research, 25(5), 453-485. doi:10.1177/009365098025005001

Meadows, D., Meadows, D., Randers, J., & Behrens, W. (1972). The limits to growth: a report to the club of Rome (1972). Google Scholar.

Mitchell, G., & Dorling, D. (2003). An environmental justice analysis of British air quality. Environment and Planning A, 35(5), 909-929. doi:10.1068/a35240

Morrens, B., Bruckers, L., Hond, E. D., Nelen, V., Schoeters, G., Baeyens, W., . . . Loots, I. (2012). Social distribution of internal exposure to environmental pollution in Flemish adolescents. Int J Hyg Environ Health, 215(4), 474-481. doi:10.1016/j.ijheh.2011.10.008

Natural Resources Defense Council. (2017). What Is Environmental Justice? Retrieved from https://www.nrdc.org/stories/what-is-environmental-justice

Olsson, U. H., Foss, T., Troye, S. V., & Howell, R. D. (2000). The Performance of ML, GLS, and WLS Estimation in Structural Equation Modeling Under Conditions of Misspecification and Nonnormality. Structural Equation Modeling-a Multidisciplinary Journal, 7(4), 557-595. doi:10.1207/S15328007sem0704_3

Pampel, F. C. (2014). The Varied Influence of Ses on Environmental Concern. Soc Sci Q, 95(1), 57-75. doi:10.1111/ssqu.12045

Ping, R. A. (1995). A Parsimonious Estimating Technique for Interaction and Quadratic Latent-Variables. Journal of marketing research, 32(3), 336-347. doi:10.2307/3151985

Ping, R. A. (1996). Latent variable interaction and quadratic effect estimation: A two-step technique using structural equation analysis. Psychological Bulletin, 119(1), 166-175. doi:10.1037/0033-2909.119.1.166

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: a critical review of the literature and recommended remedies. J Appl Psychol, 88(5), 879-903. doi:10.1037/0021-9010.88.5.879

Renzulli, L. A., Aldrich, H., & Moody, J. (2000). Family matters: Gender, networks, and entrepreneurial outcomes. Social Forces, 79(2), 523-546.

Rhead, R., Elliot, M., & Upham, P. (2018). Using latent class analysis to produce a typology of environmental concern in the UK. Soc Sci Res, 74, 210-222. doi:10.1016/j.ssresearch.2018.06.001

Rivera-Torres, P., & Garces-Ayerbe, C. (2018). Development of Pro-Environmental Conduct in Individuals and its Determinants. Revista Espanola De Investigaciones Sociologicas(163), 59-77. doi:10.5477/cis/reis.163.59

Robinson, J. (2004). Squaring the circle? Some thoughts on the idea of sustainable development. Ecological Economics, 48(4), 369-384.

Roheim, C. A., Asche, F., & Santos, J. I. (2011). The Elusive Price Premium for Ecolabelled Products: Evidence from Seafood in the UK Market. Journal of Agricultural Economics, 62(3), 655-668. doi:10.1111/j.1477-9552.2011.00299.x

Savage, M., Warde, A., & Devine, F. (2005). Capitals, assets, and resources: some critical issues. British Journal of Sociology, 56(1), 31-47. doi:10.1111/j.1468-4446.2005.00045.x

Scheufele, D. A., Nisbet, M. C., Brossard, D., & Nisbet, E. C. (2004). Social structure and citizenship: Examining the impacts of social setting, network heterogeneity, and informational variables on political participation. Political Communication, 21(3), 315-338.

Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. Journal of Educational Research, 99(6), 323-337. doi:10.3200/Joer.99.6.323-338

Scott, D., & Willits, F. K. (1994). Environmental Attitudes and Behavior - a Pennsylvania Survey. Environment and Behavior, 26(2), 239-260. doi:10.1177/001391659402600206

Shove, E. (2010). Beyond the ABC: climate change policy and theories of social change. Environment and Planning A, 42(6), 1273-1285. doi:10.1068/a42282

Shove, E., & Warde, A. (2002). Inconspicuous consumption: the sociology of consumption, lifestyles and the environment. Sociological theory and the environment: classical foundations, contemporary insights, 230, 51.

Soron, D. (2010). Sustainability, Self-Identity and the Sociology of Consumption. Sustainable development, 18(3), 172-181. doi:10.1002/sd.457

Spaargaren, G., Martens, S. G., & Beckers, T. (2006). Sustainable technologies and everyday life.

Steffen, W., Grinevald, J., Crutzen, P., & McNeill, J. (2011). The Anthropocene: conceptual and historical perspectives. Philos Trans A Math Phys Eng Sci, 369(1938), 842-867. doi:10.1098/rsta.2010.0327

Stern, P. C. (1992). Psychological Dimensions of Global Environmental-Change. Annual review of psychology, 43(1), 269-302. doi:10.1146/annurev.ps.43.020192.001413

Stern, P. C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407-424. doi:10.1111/0022-4537.00175

Stern, P. C., Dietz, T., Abel, T., Guagnano, G. A., & Kalof, L. (1999). A value-belief-norm theory of support for social movements: The case of environmentalism. Human ecology review, 81-97.

Studiedienst van de Vlaamse Regering. (2010). SCV-survey 'Sociaal-culturele verschuivingen in Vlaanderen'.

Taylor, D. E. (1989). Blacks and the Environment - toward an Explanation of the Concern and Action Gap between Blacks and Whites. Environment and Behavior, 21(2), 175-205. doi:10.1177/0013916589212003

Toma, L., & Mathijs, E. (2007). Environmental risk perception, environmental concern and propensity to participate in organic farming programmes. J Environ Manage, 83(2), 145-157. doi:10.1016/j.jenvman.2006.02.004

Tranter, B. (1996). The social bases of environmentalism in Australia. Australian and New Zealand Journal of Sociology, 32(2), 61-85.

Tripp, W. B. (2018). Being green: Patterns of participation in the environmental movement. Current Sociology, 66(5), 788-809. doi:10.1177/0011392117737818

Ubilava, D., Foster, K. A., Lusk, J. L., & Nilsson, T. (2010). Effects of income and social awareness on consumer WTP for social product attributes. Technological Forecasting and Social Change, 77(4), 587-593. doi:10.1016/j.techfore.2009.02.002

Uyeki, E. S., & Holland, L. J. (2000). Diffusion of Pro-Environment Attitudes? American Behavioral Scientist, 43(4), 646-662.

Van Liere, K. D., & Dunlap, R. E. (1980). The social bases of environmental concern: A review of hypotheses, explanations and empirical evidence. Public opinion quarterly, 44(2), 181-197.

Vogel, J. H. (1991). The Population Explosion by Paul R. Ehrlich and Anne H. Ehrlich. Prometheus, 9(2), 396-397.

Willis, M. M., & Schor, J. B. (2012). Does changing a light bulb lead to changing the world? Political action and the conscious consumer. J The ANNALS of the American Academy of Political Social Science, 644(1), 160-190.

Wiltfang, G. L., & Mcadam, D. (1991). The Costs and Risks of Social Activism - a Study of Sanctuary Movement Activism. Social Forces, 69(4), 987-1010. doi:10.2307/2579299

Universiteit of Hogeschool
Sociologie
Publicatiejaar
2019
Promotor(en)
Frédéric Vandermoere
Kernwoorden
Share this on: