Seksuele intimidatie op de werkvloer en het verband met gender op micro- en macroniveau

Evita Verbraeken
Persbericht

Seksuele intimidatie en gender: geen eenrichtingsverkeer

Seksuele intimidatie. Twee delicate woorden. Het onderwerp wordt steeds benaderd als een soort van taboe. Het lijkt alsof seksuele intimidatie zich in de schaduw van onze samenleving voordoet. Niets is minder waar. Europese studies stellen vast dat 30 tot 55 procent vrouwen zich op de werkvloer seksueel geïntimideerd voelt. Opvallend, ook mannen voelen zich soms in het nauw gedreven. Voor hen strandt het percentage van seksuele intimidatie op 10 procent.

“Pittig onderwerp”

Na het beluisteren van een podcast over seksuele intimidatie was mijn keuze snel gemaakt. Ik zou mijn masterproef over dit onderwerp schrijven. Ik had empathie voor de impact die slachtoffers voelden. Ze schaamden zich en wezen zichzelf vaak aan als schuldige. 

Het thesisonderwerp verkopen aan mijn familie, vrienden en kennissen was een hele uitdaging en leek op sommige momenten zelfs moeilijker dan het schrijven van de masterproef zelf. Ik kreeg reacties als “Het zal wel ingewikkeld zijn om zo’n gevoelig onderwerp te onderzoeken” en “Het blijft wel een vaag begrip”. Ik moet ze ergens gelijk geven. Seksuele intimidatie blijft een zwevend begrip. Dat is deels te wijten aan de ontbrekende, universele definitie.

Hoewel de officiële definitie ontbreekt, kunnen we aan de hand van omschrijvingen wel de puzzel leggen tot een versie ervan. Seksuele intimidatie wordt gekenmerkt als ongewenst gedrag dat door de ontvanger als intimiderend, vijandig, vernederend of aanstootgevend wordt opgevat. Kortom: seksuele intimidatie is ongewenst, seksueel gedrag. De vormen zijn uiteenlopend: het gaat van ongepaste opmerkingen tot non-verbale gebaren, seksuele voorstellen en fysieke aanrakingen. Niet alleen op de werkvloer, maar ook online, via het internet, komt seksuele intimidatie steeds vaker voor. 

Zich in de eigen voet schieten

Seksuele intimidatie komt vooral voor op de werkvloer en kan financiële, fysieke en psychologische gevolgen hebben voor de hele organisatie. 

Het financiële kostplaatje van seksuele intimidatie kan zowel direct als indirect zijn. Een voorbeeld van een directe kost is een schadevergoeding die een personeelslid kan opeisen na een vorm van seksuele intimidatie. Een bedrijf kan een indirecte kost hebben door personeelsverloop, afwezigheid, ziekte en een vermindering van de productiviteit van de werknemer. 

Ook psychologisch zijn er gevolgen voor de werkvloer. Slachtoffers krijgen vaak te maken met gevoelens van angst, woede, ongerustheid, depressie en onzekerheid. Fysiek voelen ze zich ook vaak slechter. Slachtoffers kunnen last hebben van slapeloosheid, hoofdpijn, vermoeidheid, moeilijkheden met eetpatronen, misselijkheid en buikpijn. 

Man versus vrouw: kort door de bocht

We moeten opletten voor stereotypering. Stereotypen kaderen seksuele intimidatie als een eenrichtingsverkeer, waar de man de dader is en de vrouw het slachtoffer. Dat is onjuist. Volgens studies kunnen beide geslachten zowel dader als slachtoffer zijn.

Het meeste onderzoek volgt echter het stereotiep en focust zich op de vrouwen als slachtoffer. Dit kan te maken hebben met het feit dat meer vrouwen dan mannen rapporteren dat ze zich slachtoffer voelen van seksuele intimidatie. Ook mijn onderzoek bevestigt dat vrouwen seksuele intimidatie vaker rapporteren. Ik ben tot mijn resultaten gekomen door middel van een kwantitatief onderzoek op basis van de gegevens van de European Working Conditions Survey en de Gender Equality Index van het jaar 2015. De kennis omtrent de rapportering van seksuele intimidatie door mannen is beperkt en een belangrijke piste voor vernieuwend onderzoek. 

Met man en macht, met vrouw en macht

Seksuele intimidatie hangt meestal samen met een vorm van macht. Concreet: seksuele intimidatie wordt meestal uitgeoefend door iemand met meer macht op iemand met minder macht. Het slachtoffer durft vaak niet tegen de dader in te gaan omdat de dader een grotere machtspositie invult. Het slachtoffer wil een bepaalde bedreiging vermijden of een bepaalde beloning behalen en durft bijgevolg geen weerstand te bieden. 

De machtsverhoudingen op de werkvloer hangen vaak samen met bepaalde genderstructuren. Zo zien we vandaag de dag nog steeds een verschil tussen sectoren die gedomineerd worden door mannen, en waar de mannen meer macht hebben. Hetzelfde principe geldt voor sectoren die gedomineerd worden door vrouwen, en waar de vrouwen dus meer macht hebben. Binnen zulke specifieke sectoren kan een vorm van genderdiscriminatie heersen. Mijn onderzoek toont aan dat individuen die zich het slachtoffer voelen van genderdiscriminatie vaker het slachtoffer zijn van seksuele intimidatie. 

Belang van bewustzijn

Wat betekent dit op grote schaal? De algemene gendergelijkheid in een land speelt een grote rol. Die gelijkheid betekent een gelijke toegang tot bijvoorbeeld opleiding, werk, macht en werkbeloning voor iedereen ongeacht het gender. Mijn onderzoek toonde aan dat meer gendergelijkheid samenhangt met minder seksuele intimidatie op de werkvloer. 

In gendergelijke landen wordt er bovenal meer aandacht besteed aan onderwerpen zoals seksuele intimidatie op de werkvloer waardoor zowel mannen als vrouwen zich meer bewust zijn van hun rechten en problemen sneller durven aankaarten. Met verminderd taboe.

Bibliografie

Bartlett, P. L. (2001). Disparate Treatment: How Income Can Affect the Level of Employer Compliance with Employment Statutes. NYUJ Legis. & Pub. Pol'y, 5, 419. Basile, K. C., D'Inverno, A. S., & Wang, J. (2020). National prevalence of sexual violence by

a workplace-related perpetrator. American journal of preventive medicine, 58(2),

216-223.
Bem, S. L. (1974). The measurement of psychological androgyny. Journal of consulting

and clinical psychology, 42(2), 155.
Berdahl, J. L. (2007). The sexual harassment of uppity women. Journal of Applied

Psychology, 92(2), 425.
Berdahl, J. L., & Aquino, K. (2009). Sexual behavior at work: Fun or folly? Journal of

Applied Psychology, 94(1), 34.
Bericat, E., & Bermejo, E. S. (2016). Structural gender equality in Europe and its

evolution over the first decade of the twentyfirst century. Social Indicators

Research, 127(1), 55-81.
Bobbitt-Zeher, D. (2011). Gender discrimination at work: Connecting gender

stereotypes, institutional policies, and gender composition of workplace. Gender

& Society, 25(6), 764-786.
Burn, S. M. (2019). The psychology of sexual harassment. Teaching of Psychology, 46(1),

96-103.
Butler, J. (1990). Gender trouble, feminist theory, and psychoanalytic discourse.

Feminism/postmodernism, 327, x.
Butler, J. (2011). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity: routledge. Carliner, H., Sarvet, A. L., Gordon, A. R., & Hasin, D. S. (2017). Gender discrimination,

educational attainment, and illicit drug use among US women. Social psychiatry

and psychiatric epidemiology, 52(3), 279-289.
Chappell, D., & Di Martino, V. (2006). Violence at work: International Labour

Organization.
Colley, A., Mulhern, G., Maltby, J., & Wood, A. M. (2009). The short form BSRI:

Instrumentality, expressiveness and gender associations among a United

Kingdom sample. Personality and Individual Differences, 46(3), 384-387. Dall'Ara, E., & Maass, A. (1999). Studying sexual harassment in the laboratory: Are

egalitarian women at higher risk? Sex Roles, 41(9-10), 681-704.
Das, A. (2009). Sexual harassment at work in the United States. Archives of sexual

behavior, 38(6), 909-921.
Deaux, K. (1985). Sex and gender. Annual review of psychology, 36(1), 49-81.
Egan, S. K., & Perry, D. G. (2001). Gender identity: a multidimensional analysis with

implications for psychosocial adjustment. Developmental psychology, 37(4), 451. Finkelhor, D., Turner, H., Ormrod, R., & Hamby, S. L. (2009). Violence, abuse, and crime

exposure in a national sample of children and youth. Pediatrics, 124(5), 1411-

1423.
Folke, O., Rickne, J., Tanaka, S., & Tateishi, Y. (2020). Sexual Harassment of Women

Leaders. Daedalus, 149(1), 180-197.
Friborg, M. K., Hansen, J. V., Aldrich, P. T., Folker, A. P., Kjær, S., Nielsen, M. B. D., . . .

Madsen, I. E. (2017). Workplace sexual harassment and depressive symptoms: a cross-sectional multilevel analysis comparing harassment from clients or customers to harassment from other employees amongst 7603 Danish employees from 1041 organizations. BMC public health, 17(1), 675.

Galdi, S., Maass, A., & Cadinu, M. (2014). Objectifying media: Their effect on gender role norms and sexual harassment of women. Psychology of Women Quarterly, 38(3), 398-413.

Gibson, C. J., Gray, K. E., Katon, J. G., Simpson, T. L., & Lehavot, K. (2016). Sexual assault, sexual harassment, and physical victimization during military service across age cohorts of women veterans. Women's health issues, 26(2), 225-231.

Goffman, E. (1976). Gender display. In Gender advertisements (pp. 1-9): Springer. Haldeman, D. C. (2000). Gender atypical youth: Clinical and social issues. School

Psychology Review, 29(2), 192-200.
Hersch, J. (2018). Valuing the risk of workplace sexual harassment. Journal of Risk and

Uncertainty, 57(2), 111-131.
Hersch, J. (2019). Efficient Deterrence of Workplace Sexual Harassment. Paper presented

at the University of Chicago Legal Forum, Forthcoming.
Hollis, L. P. (2015). Bully university? The cost of workplace bullying and employee

disengagement in American higher education. Sage Open, 5(2),

2158244015589997.
Holt, C. L., & Ellis, J. B. (1998). Assessing the current validity of the Bem Sex-Role

Inventory. Sex Roles, 39(11-12), 929-941.
Jackson, R. A., & Newman, M. A. (2004). Sexual harassment in the federal workplace

revisited: Influences on sexual harassment by gender. Public Administration

Review, 64(6), 705-717.
Jose, R., Fowler, J. H., & Raj, A. (2019). Political differences in American reports of sexual

harassment and assault. Journal of interpersonal violence, 0886260519835003. Kane, E. W. (2006). “No way my boys are going to be like that!” Parents’ responses to

children’s gender nonconformity. Gender & Society, 20(2), 149-176.
Kanter, R. M. (1987). Men and women of the corporation revisited. Management Review,

76(3), 14.
Kelan, E. K. (2010). Gender logic and (un) doing gender at work. Gender, Work &

Organization, 17(2), 174-194.
Khubchandani, J., & Price, J. H. (2015). Workplace harassment and morbidity among US

adults: Results from the National Health Interview Survey. Journal of Community

Health, 40(3), 555-563.
Langhout, R. D., Bergman, M. E., Cortina, L. M., Fitzgerald, L. F., Drasgow, F., & Williams, J.

H. (2005). Sexual Harassment Severity: Assessing Situational and Personal Determinants and Outcomes 1. Journal of Applied Social Psychology, 35(5), 975- 1007.

Larsen, S. E., Nye, C. D., & Fitzgerald, L. F. (2019). Sexual harassment expanded: An examination of the relationships among sexual harassment, sex discrimination, and aggression in the workplace. Military Psychology, 31(1), 35-44.

Latcheva, R. (2017). Sexual harassment in the European Union: A pervasive but still hidden form of gender-based violence. Journal of interpersonal violence, 32(12), 1821-1852.

Lee, J. (2018). Passive leadership and sexual harassment. Personnel Review.
Lee, J.-Y., Heilmann, S. G., & Near, J. P. (2004). Blowing the whistle on sexual harassment:

Test of a model of predictors and outcomes. Human relations, 57(3), 297-322. Maass, A., Cadinu, M., Guarnieri, G., & Grasselli, A. (2003). Sexual harassment under

social identity threat: The computer harassment paradigm. Journal of personality and social psychology, 85(5), 853.

Marshall, A. M. (2005). Idle rights: Employees' rights consciousness and the construction of sexual harassment policies. Law & Society Review, 39(1), 83-124.

McDonald, P. (2012). Workplace sexual harassment 30 years on: A review of the literature. International Journal of Management Reviews, 14(1), 1-17.

McDonald, P., Backstrom, S., & Dear, K. (2008). Reporting sexual harassment: claims and remedies. Asia Pacific Journal of Human Resources, 46(2), 173-195.

McDonald, P., & Charlesworth, S. (2016). Workplace sexual harassment at the margins. Work, employment and society, 30(1), 118-134.

McDonald, P., & Charlesworth, S. (2019). Academic evidence on the causes, manifestations and responses to workplace sexual harassment: Initial submission to the Australian Human Rights Commission's National Inquiry into Sexual Harassment in Australian Workplaces.

McLaughlin, H., Uggen, C., & Blackstone, A. (2012). Sexual harassment, workplace authority, and the paradox of power. American sociological review, 77(4), 625- 647.

McLaughlin, H., Uggen, C., & Blackstone, A. (2017). The economic and career effects of sexual harassment on working women. Gender & Society, 31(3), 333-358.

Mitchell, K. J., Ybarra, M. L., & Korchmaros, J. D. (2014). Sexual harassment among adolescents of different sexual orientations and gender identities. Child abuse & neglect, 38(2), 280-295.

Mumford, E. A., Okeke, N., & Rothman, E. (2019). Young men’s attitudes and neighborhood risk factors for sexual harassment perpetration in the United States. Journal of Community Health, 1-7.

Okeke, N. L., Mumford, E. A., & Rothman, E. F. (2019). Adolescent relationship aggression perpetration and victimization in the context of neighborhood gender equality. Violence and gender, 6(2), 131-138.

Parish, W. L., Das, A., & Laumann, E. O. (2006). Sexual harassment of women in urban China. Archives of sexual behavior, 35(4), 411-425.

Plöderl, M., & Fartacek, R. (2009). Childhood gender nonconformity and harassment as predictors of suicidality among gay, lesbian, bisexual, and heterosexual Austrians. Archives of sexual behavior, 38(3), 400-410.

Popovich, P. M., & Warren, M. A. (2010). The role of power in sexual harassment as a counterproductive behavior in organizations. Human Resource Management Review, 20(1), 45-53.

Prentice, D. A., & Carranza, E. (2002). What women and men should be, shouldn't be, are allowed to be, and don't have to be: The contents of prescriptive gender stereotypes. Psychology of Women Quarterly, 26(4), 269-281.

Pryor, J. B., Giedd, J. L., & Williams, K. B. (1995). A social psychological model for predicting sexual harassment. Journal of social Issues, 51(1), 69-84.

Rieger, G., Linsenmeier, J. A., Gygax, L., & Bailey, J. M. (2008). Sexual orientation and childhood gender nonconformity: evidence from home videos. Developmental psychology, 44(1), 46.

Rieger, G., & Savin-Williams, R. C. (2012). Gender nonconformity, sexual orientation, and psychological well-being. Archives of sexual behavior, 41(3), 611-621.

Robinson, K. (2000). " Great Tits, Miss!" The silencing of male students' sexual harassment of female teachers in secondary schools: A focus on gendered authority. Discourse: studies in the cultural politics of education, 21(1), 75-90.

Roscigno, V. J. (2019). Discrimination, Sexual Harassment, and the Impact of Workplace Power. Socius, 5, 2378023119853894.

Sapiro, V. (2018). Sexual harassment: Performances of gender, sexuality, and power. Perspectives on Politics, 16(4), 1053-1066.

Shaw, E., Hegewisch, A., & Hess, C. (2018). Sexual harassment and assault at work: Understanding the costs. Institute for Women’s Policy Research Publication, IWPR B, 376.

Shearer, C. L., Hosterman, S. J., Gillen, M. M., & Lefkowitz, E. S. (2005). Are traditional gender role attitudes associated with risky sexual behavior and condom-related beliefs? Sex Roles, 52(5-6), 311-324.

Sherman, D. K., & Cohen, G. L. (2006). The psychology of self-defense: Self-affirmation theory. Advances in experimental social psychology, 38, 183-242.

Skidmore, W. C., Linsenmeier, J. A., & Bailey, J. M. (2006). Gender nonconformity and psychological distress in lesbians and gay men. Archives of sexual behavior, 35(6), 685-697.

Stemple, L., Flores, A., & Meyer, I. H. (2017). Sexual victimization perpetrated by women: Federal data reveal surprising prevalence. Aggression and Violent Behavior, 34, 302-311.

Stemple, L., & Meyer, I. H. (2014). The sexual victimization of men in America: New data challenge old assumptions. American Journal of Public Health, 104(6), e19-e26.

Stockdale, M. S., Gandolfo Berry, C., Schneider, R. W., & Cao, F. (2004). Perceptions of the Sexual Harassment of Men. Psychology of Men & Masculinity, 5(2), 158.

Sundaresh, N., & Hemalatha, K. (2013). Theoretical orientation to sexual harassment at work place. Journal of Business Management & Social Sciences Research, 2(4), 74- 81.

Syed, J., & Ali, F. (2019). A relational perspective on gender equality and mainstreaming. Human Resource Development International, 22(1), 4-24.

Tangri, S. S., Burt, M. R., & Johnson, L. B. (1982). Sexual harassment at work: Three explanatory models. Journal of social Issues, 38(4), 33-54.

Taylor, E. A., Smith, A. B., Welch, N. M., & Hardin, R. (2018). “You should be flattered!”: Female sport management faculty experiences of sexual harassment and sexism. Women in Sport and Physical Activity Journal, 26(1), 43-53.

Thanem, T. (2011). Embodying transgender in studies of gender, work and organization. Handbook of gender, work and organization, 191-204.

Thornton, M. (2002). Sexual harassment losing sight of sex discrimination. Melb. UL Rev., 26, 422.

Timmerman, G., & Bajema, C. (1999a). Incidence and methodology in sexual harassment research in Northwest Europe. Paper presented at the Women's Studies International Forum.

Timmerman, G., & Bajema, C. (1999b). Sexual harassment in northwest Europe. European Journal of Women's Studies, 6(4), 419-439.

Trentham, S., & Larwood, L. (1998). Gender discrimination and the workplace: An examination of rational bias theory. Sex Roles, 38(1-2), 1-28.

Van Caenegem, E., Wierckx, K., Elaut, E., Buysse, A., Dewaele, A., Van Nieuwerburgh, F., . . . T’Sjoen, G. (2015). Prevalence of gender nonconformity in Flanders, Belgium. Archives of sexual behavior, 44(5), 1281-1287.

Whaley, G. L. (2001). Toward an Integrative Model of Sexual Harassment: An Examination of Power, Attitudes, Gender/Role Match, and Some Interactions. Managing Diversity in the Military: Research Perspectives from the Defense Equal Opportunity Management Institute, 373.

Yodanis, C. L. (2004). Gender inequality, violence against women, and fear: A cross- national test of the feminist theory of violence against women. Journal of interpersonal violence, 19(6), 655-675.

Zippel, K. S. (2006). The politics of sexual harassment: A comparative study of the United States, the European Union, and Germany: Cambridge University Press.

Universiteit of Hogeschool
Sociaal-economische wetenschappen
Publicatiejaar
2020
Promotor(en)
Prof. Dr. Sarah Van de Velde
Kernwoorden
Share this on: