Belgium in Bretton Woods, 1944-1971

rogier van vaerenbergh
This dissertation has as subject the Bretton Woods System and the Bretton Woods Conference. The Bretton Woods Conference happened during the Second World War, whereas the Allies reached towards each other to mold the new world order. For the first time in history, the international monetary system was constructed by rules. The interwar years and the Great Depression wanted the Allies to be avoided. The international monetary system during the interwar years was defined by the gold-exchange standard. This was a reconstruction of the classical gold standard from the nineteenth century. That gold standard system was broken down by the First World War. The gold-exchange standard functioned less than the classical gold standard. This dissertation has diplomacy also as subject: the financial and monetary relations during the Second World War and during the Bretton Woods System, 1944 to 1971. In Belgium there is not much attention for financial or monetary relations. The works of the NBB wanted to fill this void as I want to do. This work fills a void in the Belgian research history. The Bretton Woods System worked well from the 1958 convertibility of the European currencies. This milestone of convertibility was an undermining of the System too. As the System developed more elements became known to be flawed: Triffin and Rueff discovered some errors. The System was further undermined by elements that wanted to fix the faults: the GAB, the SDR and the gold pool. As whereas these elements to fix the System, the Bretton Woods Order came by its end because of a new ideology that came to be known as monetarism and by the Nixon – shock. The Bretton Woods System ended when the fixed currencies came to be floated, something economists, politicians and experts wanted to avoid during the interwar years.

België in Bretton Woods, 1944-1971

Inleiding

Bretton Woods was een diplomatiek hoogtepunt na de Tweede Wereldoorlog en een internationaal economisch systeem dat fungeerde rond de dollar-goudstandaard. Het werk dat ik heb geschreven vangt een lacune op in de Belgische historiografie: enkel de NBB had al werken geschreven over dit systeem en ditto diplomatieke stunt. Mijn scriptie is dan ook een literatuurstudie op zoek naar de rol van de Belgen daarin.

Waarom na de Tweede Wereldoorlog?

Het systeem vond ingang na de Tweede Wereldoorlog omdat dit een compromis was tussen arbeid en kapitaal. Het startpunt van dit idee was het plan van de Nieuwe Wereldorde van de nazis Hjalmar Schacht en Walter Funk. Deze ideeën werden overgenomen door de Brit Maynard Keynes en door de Amerikaan Dexter White. Uit deze hun kokers zou het wereldsysteem ontstaan: veelal Amerikaans omdat zij de overwinnaar waren van de Tweede Wereldoorlog. De USSR zou deelnemen aan de Conferentie te Bretton Woods maar niet met het wereldsysteem. De USSR zou volledig terugvallen op zichzelf.

Wat was de rol van de Belgen?

De rol van de Belgen fungeerde rond Camille Gut, rond Theunis, rond Van Zeeland en rond Spaak. Vooral de rol van Gutt was van belang omdat hij de minister van financien was tijdens de regering in ballingschap. In 1944 zou hij beginnen met Operatie Gutt om het geldwezen in Belgie te vereenvoudigen en in 1946 zou hij de eerste directeur - generaal worden van het IMF dat gecreëerd werd door de Conferentie. Ook de Wereldbank werd dan onder het doopvond gehouden. Deze waren ideeën van White. De Belgen kenden de Amerikanen niet maar wel de Britten: de Belgen steunden hen en volgden belangen van de bankiers. De Belgen wilden een terugkeer naar de goudstandaard, en dit om de orthodoxie in de economie, staatsschuld en begroting.

Het Systeem tijdens de Koude Oorlog

Het Systeem startte tijdens de Koude Oorlog en zorgde voor een opdeling tussen Oost en West. Ook in het begin zou Belgie gelden als een mirakel: de industrie in Belgie was nauwelijks aangetast en Belgie zou in het begin fungeren als een bankier voor de Europese landen. Ook in het begin van dit systeem zou het Marshall Plan helpen de heropbouw te financieren. Hiermee werd de Wereldbank en het IMF omzeild waarmee deze instellingen onmiddellijk aan macht inboeten. De Oeso zou dati opvangen. De Europese Betalingsunie was een eerste stap richting Europese integratie waarbij de Europese munten voor elkaar inwisselbaar werden. Ook gold er een dollar tekort: dit betekende dat de Europese landen veel importeerden uit de VS.

De Implosie van het systeem

In de jaren 1960 zou het systeem zijn hoogtepunt kennen met de golden sixties. Het anti-cyclisch beleid dat Keynesiaans zou worden genoemd was gediskrediteerd door de jaren 1950 en 1960, waarom? Het remt af. Het systeem raakte daardoor op kruissnelheid waardoor fouten bekend raakten. Rueff en Triffin werden de eerste critici: Rueff als adviseur van De Gaulle en Triffin in dienst van de OESO. Beide opteerden voor een herwerking van het internationaal financieel systeem, Rueff voor een terugkeer van de goudstandaard met recyclage van ideeën van Keynes en Triffin voor een herwerking van het dollarsysteem: hij wilde meer sleutelreservemunten. Een eerste steek tegen het systeem was de vrijmaking van de kapitaalmarkten en dit op de Eurodollarmarkt in Londen. Ook de Europese betalingsunie was zo een steek maar dat moest voor de artikelen die in werking traden met de ratificatie. Een tweede idee was de installatie van de Speciale Trekkingsrechten. Dit was een rekeneenheid die een munt moest worden en de dollar moest vervangen. Uiteindelijk zou er een tegenstelling bestaan tussen de status van de dollar als sleutelreservemunt en als nationale munt. Beide hebben een andere rol en dit werd het Triffin dilemma genoemd. Het einde van het systeem werd benoemd door Milton Friedman die kwam met een nieuwe ideologie die het keynesianisme zou vervangen. Inderdaad, president NIxon zou deze ideologie hanteren van het monetarisme en eerst opteren voor 'bening neglect'. Uiteindelijk zou Nixon het goudvenster sluiten en met het Smithsonian Akkoord zou de dollar vlotten evenals de andere munten. Daarmee was de internationale orde van vaste maar aanpasbare wisselkoersen teneinde

Bibliografie
  1. Bibliografie

Primaire bronnen

  1. IMF: België van 1944-1971

IMF Staff Papers: 1947-1971

IMF Minutes: 1944-1971

 

  1. Thesaurie, Algemeen Rijksarchief

 

Thesaurie: België - IMF: 1944-1971

 

  1. Belgische Kamer der Volksvertegenwoordigers, 1945, ter ratificering van Bretton Woods

 

  1. FOD Buitenlandse Zaken standplaats Washington van 1944-1971

Rapport IBRD, 1949-1950

Rapport IBRD, 1950-1951

Rapport IBRD, 1951-1952

Rapport IBRD, 1952-1953

Rapport IBRD, 1953-1954

Rapport IBRD, 1954-1955

Rapport IBRD, 1955-1956

Rapport IBRD, 1956-1957

Rapport IBRD, 1957-1958

Rapport IBRD, 1958-1959

Rapport IBRD, 1959-1960

Rapport IMF, 1949-1950

Rapport IMF, 1950-1951

Rapport IMF, 1951-1952

Rapport IMF, 1952-1953

Rapport IMF, 1953-1954

Rapport IMF, 1954-1955

Rapport IMF, 1955-1956

Rapport IMF, 1956-1957

Rapport IMF, 1957-1958

Rapport IMF, 1958-1959

Rapport IMF, 1959-1960

 

  1. IMF 1945-1965, Volume II: Analysis

 

 

 

 

 

 

 

Secundaire Bronnen:

Boeken:

  1. Barston, R. Modern Diplomacy, Routledge, 2013
  2. Bayne, N. en Woolcock, S. (eds.) The New Economic Diplomacy. Decision – Making and Negotiation in International Economic Relations, Ashgate, 2011
  3. Bordo, M. and Eichengreen, B. (eds.) A Retrospective on the Bretton Woods System, Lessons for International Monetary Reform, Chicago University Press, 1993
  4. Brion, R. et Moreau, J. La Politique Monétaire Belge dans une Europe en Reconstruction, 1944-1958, NBB, 2005
  5. Cassiers, I. et Ledent, P. Politique Monétaire et Croissance économique en Belgique à l’ère de Bretton Woods, 1944-1971, NBB, 2005
  6. Cesarano, F. Monetary Theory and Bretton Woods. The Construction of an International Monetary Order, Cambridge University Press, 2006
  7. Conway, E. The Summit, Little Brown, 2014
  8. Coolsaet, R. België en zijn Buitenlands Politiek, 1830-2000, Van Halewyck, 2006
  9. Cooper, A., Heine, J. en Thakur, R. The Oxford Handbook of Modern Diplomacy, Oxford University Press, 2015
  10. Crombois, J. Camille Gutt. Les Finances et la Guerre, Quorum-Ceges, 1999
  11. Crombois, J. Camille Gutt and Postwar International Finance, Routledge 2015
  12. De Vos, L. en Sterkendries, J. De Grote Geopolitieke Problemen na de Tweede Wereldoorlog, Davidsfonds, 2010
  13. Eichengreen, B. Globalizing Capital. A History of the International Monetary System, Princeton University Press, 2008
  14. Eckes, A. A Search for Solvency. Bretton Woods and the International Monetary System, 1941-1971, University of Texas Press, 1975
  15. Gardner, R. Sterling-Dollar Diplomacy in Current Perspective. The Origins and the Prospects of Our International Economic Order, McGraw-Hill, 1969
  16. Gavin, F. Gold, Dollars, and Power. The Politics of International Monetary Relations, 1958-1971, The University of North Carolina Press, 2004
  17. Hazlitt, H. From Bretton Woods to World Inflation. A Study of Causes and Consequences, Regnery Gateway, 1984
  18. Helleiner, E. Forgotten Foundations of Bretton Woods. International Development and the Making of the Postwar Order, Cornell University Press, 2016
  19. Helleiner, E. States and the Reemergence of Global Finance. From Bretton Woods to the 1990s, Cornell University Press, 1994
  20. James, H. International Monetary Cooperation since Bretton Woods, Oxford University Press, 1996
  21. Kirshner, O. (eds.) The Bretton Woods-GATT System. Retrospect and Prospect After 50 Years, M.E.Sharpe, 1996
  22. Leeson, R. Ideology and the International Economy. The Decline and Fall of Bretton Woods, Palgrave Macmillan, 2003
  23. Leffler, M and Painter, D. Origins of the Cold War. An International History, Routledge, 1994
  24. Mason, E. and Asher, R. The World Bank Since Bretton Woods, Brookings Institution, 1973
  25. McKercher, B. (ed.) Routledge Handbook of Diplomacy and Statecraft, Routledge, 2015
  26. McKinnon, R. The Unloved Dollar Standard. From Bretton Woods to the Rise of China, Oxford University Press, 2013
  27. McWilliams, W. and Piotrowski, H. The World since 1945. A History of International Relations, Lynne Rienner Publishers, 2005
  28. Melissen, J. (ed.) Diplomatie raderwerk van de internationale politiek, Van Gorcum, 1999
  29. Pilbeam, K. International Finance, Palgrave Macmillan, 2013
  30. Pluym, W. en Boehme O. Van de Golden Sixties tot de Val van Bretton Woods, NBB, 2005
  31. Steil, B. The Battle of Bretton Woods. John Maynard Keynes, Harry Dexter White and the Making of a New World Order, Princeton University Press, 2014
  32. Van Dormael, A. Bretton Woods. Birth of a Monetary System, Macmillan Press, 1978
  33. Vanden Berghe, Y. De Koude Oorlog. Een Nieuwe Geschiedenis, 1917-1991, Acco, 2011
  34. Van de Meerssche, P. Internationale Politiek. Deel I: 1815-1945, Acco, 2006
  35. Van de Meerssche, P. Internationale Politiek, Deel II: 1945-2005, Acco, 2006
  36. Vermeiren, M. Het Monetair Trilemma in de Internationale Financiële Architectuur, masterproef, 2007
  37. Westad, O. The Cold War. A World History, Allen Lane, 2017
  38. White, L. The Clash of Economic Ideas. The Great Policy Debates and Experitments of the Last Hundred Years, Cambridge University Press, 2012

Artikels:

  1. Alvare, J. Multilateralis mand its Discontents, EJIL, 2000
  2. Best, J. Hollowing Out Keynesian Norms: How the Search for a Technical Fix Undermined the Bretton Woods Regime, In: Review of International Studies, 2004
  3. Bittermann, H. Negotiation of the Articles of Agreement of the International Bank for Reconstruction and Development, memosa
  4. Blanco, S. and Carrasco, E. The Functions of the IMF and World Banks, memosa
  5. Bordo, M. Exchange Rate Regime Choice in Historical Perspective, IMF Working Paper, 2003
  6. Bordo, M. Simard, D. en White, E. France and the Bretton Woods International Monetary System: 1960-1968, NBER working paper, 1994
  7. Bordo, M. and Schwartz, A. From the Exchange Stabilization Fund to the International Monetary Fund, NBER Working Paper, 2001
  8. Brunner, K. en Meltzer, A. Friedman’s Monetary Theory, In: Journal of Political Eonomy, 1972
  9. Caporaso, J. International relations theory and multilateralism: the search for foundations, In: International Organizations, 1992
  10. Clavin, P. en Wessels, J. Transnationalism and the League of Nations: Understanding the Work of its Economic and Financial Organization, In: Contemporary European History, 2005
  11. Collins, R. The Economic Crisis of 1968 and the Waning of the American Century, In: The American Historical Review, 1996
  12. Cronon, D. Interpreting the New Good Neighbor Policy: The Cuban Crisis of 1933, In: HAHR,
  13. Coolsaet, R. en Kesteleyn, J. Na 100 jaar: Wederopstanding van Economische Diplomatie, In: Internationale Spectator, 2010
  14. Daunton, M. Britain and Globalisation since 1850: Creating the World of Bretton Woods, 1939-1958, In Transactions fot he Royal Historical Society, 2007
  15. EIchengreen, B. en Uzan, M. The 1933 World Economic Conference as an Instance of Failed International Cooperation, memosa
  16. Eichengreen, B. and Sachs, J. Exchange Rates and Economic Recovery in the 1930s, In: The Journal of Economic History, 1985
  17. Endicot, S. British Financial Diplomacy in China: the Leith – Ross Mission, 1935-1937, In: Historical Papers/Cummunications Historiques, 1973
  18. Fantacci, L. Why Not Bancor?  Keynes’s Currency Plan as a Solution to Global Imbalances, memosa
  19. Fautua, D. The ‘Long Pull’ Army: NSC 68, the Korean War, and the Creation of the Cold War US Army, In: The Journal of Military History, 1997
  20. Friedman, M. Monetarism in Rhetoric and in Practice, Conference Paper, 1983
  21. Gaddis, J. The Emerging Post-Revisionist Synthesis on the Origins of the Cold War, Conference Paper, 1983
  22. Gavin, F. The Gold Battles within the Cold War: American Monetary Policy and the Defense of Europe, 1960-1963, memosa
  23. Glassman, J. and Choi, J. The Chaebol and the US Military-Industrial Complex: Cold War Geopolitical Economy and South Korean Industrialization, In: Environment and Planning, 2014
  24. Gold, J. The Relationship between the International Monetary Fund and the World Bank, In: Creighton Law Review, 1982
  25. Guitian, M. The Unique Nature of the Responsibilities of the International Monetary Fund, Pamphlet Series, 1992
  26. Hall, S., Hondroyiannis, G., Swamy, P. and Tavlas, G. Bretton-Woods Systems, Old and New, and the Rotation of Exchange-Rates Regimes, Leicester Working Paper, 2009
  27. Helleiner, E. The International Development of Bretton Woods. North-South Dialogue in the Making of the Postwar Order, memosa
  28. Helleiner, E. Rauchway, E. en Schuler, K. What Have We Learned About Bretton Woods From Recent Research?, Bretton Woods the Founders and the Future, Center for Financial Stability, 2014
  29. Hoover, K. Two Types of Monetarism, In: Journal of Economic Literature, 1984
  30. Jervis, R. The Impact of the Korean War on the Cold War, In: The Journal of Conflict Resolution, 1980
  31. Keohane, R. The Contigent Legitimacy of Multilateralism, Garnet Working paper, 2006
  32. Korten, D. The Failures of Bretton Woods, In: The Social Crediter, 1999
  33. Leffler, M. The American Conception of National Security and the Beginnings of the Cold War, 1945-1948, In: The American Historical Review, 1984
  34. Martin, L. Interests, Power, and Multilateralism, In: International Organizations, 1992
  35. McKinnon, R. A New Tripartite Monetary Agreement or A Limping Dollar Standard?, Princeton University, 1974
  36. McPherson, A. Herbert Hoover, Occupation Withdrawal, and the Good Neighbor Policy, In: Presidential Studies Quarterly, 2014
  37. Morse, J. en Keohane, R. Contested Multilateralism, In: Review Int Org, 2014
  38. Myrus, R. From Bretton Woods to Brussels. A Legal Analysis of the Exchange Rate Arrangements of the International Monetary Fund and the European Community, In: Fordham Law Review, 1994
  39. Newton, S., The Sterling devaluation of 1967 the International Economy and the Post-War Social Democracy, In: English Historical Review, 2010
  40. Okano-Heijmans, M. Conceptualizing Economic Diplomacy: The Crossroads of IR, Economics, IPE and Diplomatic Studies, In: The Hague Journal of Diplomacy, 2011
  41. Oatley, T. Multilateral Trade and Payements in Postwar Europe, In: International Organization, 2001
  42. Papadimitriou, P and Pistikou, V. Economic Diplomacy in National Security, In: Procedia Economics and Finance, 2015
  43. Piffaretti, N. Reshaping the international Monetary Architecture. Lessons from the Keynes’ Plan, World Bank Paper, 2009
  44. Rimmer, D. Some Origins of Development Economics, memosa
  45. Roorda, E. Genocide Next Door: The Good Neighbor Policy, the Trujillo Regime, and the Haitian Massacre of 1937, memosa
  46. Ruggie, J. International Regimes, Transactions, and Change: Embedded Liberalism in the Postwar Economic Order, In: International Organization, 1982
  47. Sadlier, D. Conferencia-Americans All: Good Neighbor Diplomacy in World War II, In: Boletín del Posgrado en Historia, 2016
  48. Sanchez-Sibony, O. Capitalism’s Fellow Traveler: The Soviet Union, Bretton Woods, and the Cold War, 1944-1958, in: Comparative Studies in Society and History, 2014
  49. Schenk, C. The Sterling Area and Economic Disintegration, In: Geschichte und Gesellschaft, 2013
  50. Shakow, A. The Role of the International and Financial Committee in IMF Governance, IEO, 2008
  51. Shinkawa, K. The Role of the Export-Import Bank in US Economic Diplomacy towards Latin America, memosa
  52. Skidelsky, R. Keynes, Globalisation, and Bretton Woods Institutions in the Light of the Changing Ideas about Markets, In: World Economics, 2005
  53. Spellacy, A. Mapping the Metaphor of the Good Neighbor: Geography, Globalism, and Pan-Americanism during the 1940s, In: American Studies, 2006
  54. Stiglitz, J. Globalization and the Logic International Collective Action: Re-Examining the Bretton Woods Institutions, memosa
  55. Todd, W. Hopes Betrayed: The Strange Death of Keynesian International Finance, American Institute for Economic Research, 1998
  56. Wu, Y. Sun Yat-Sen Thought, Centennial of the ROC and Development Models in Taiwan and Mainland China: A Macro Analytical Framework, Conference Paper, 2011
  57. Wu, Y. The Collapse of the Bretton Woods System From the Perspective of Gold, In: Economic Journal, 2016

Sites:

  1. Site van Buitenlandse Zaken, geraadpleegd 7/11/20185
  2. Site van Financiën, geraadpleegd 7/11/2018
  3. Site van het IMF, geraadpleegd 31/10/2018
Universiteit of Hogeschool
Master of Arts in de Geschiedenis
Publicatiejaar
2019
Promotor(en)
Professor Benout Henriet
Kernwoorden
Deel deze scriptie