Hoe kan de relatie leerkracht-leerling versterkt worden?

Eline Vervaet
In deze bachelorproef zoek ik een antwoord op de vraag hoe de relatie leerkracht kan versterkt worden. Dit onderzoek past binnen het sociaal werk omdat het gericht is op het verbeteren van het welzijn van zowel leerlingen, leerkrachten als omkadering. Een goede relatie bevordert de sociale cohesie binnen een school en het welzijn van de leerlingen.
9 diepte-interviews met leerkrachten over hoe zij de relatie met hun leerlingen ervaren - hoe het momenteel loopt, wat zijn aspecten die ze momenteel als ondersteunend ervaren, wat bemoeilijkt de uitbouw van een goede leerkracht-leerling relatie, welke aspecten kunnen versterkt worden, was vroeger alles beter en ten slotte: wat zijn voor hen mogelijke antwoorden - gaven mij inzicht in de ervaren pijnpunten.

Hoe kan de relatie leerkracht-leerling versterkt worden?

In deze bachelorproef zoek ik een antwoord op de vraag hoe de relatie leerkracht kan versterkt worden. Dit onderzoek past binnen het sociaal werk omdat het gericht is op het verbeteren van het welzijn van zowel leerlingen, leerkrachten als omkadering. Een goede relatie bevordert de sociale cohesie binnen een school en het welzijn van de leerlingen.

9 diepte-interviews met leerkrachten over hoe zij de relatie met hun leerlingen ervaren - hoe het momenteel loopt, wat zijn aspecten die ze momenteel als ondersteunend ervaren, wat bemoeilijkt de uitbouw van een goede leerkracht-leerling relatie, welke aspecten kunnen versterkt worden, was vroeger alles beter en ten slotte: wat zijn voor hen mogelijke antwoorden - gaven mij inzicht in de ervaren pijnpunten.

 

Om deze beter te kunnen situeren verdiep ik mij eerst in het ontstaan en de evolutie van het onderwijs. In een volgend hoofdstuk ga ik op zoek naar de vraag of er sprake is van een crisis in de relatie tussen leerkracht en leerling. Het antwoord hierop is dat er verschillende spanningen aanwezig zijn tussen beiden en tussen de leerlingen en de school op zich.  Hoe komt dit? Kinderen worden meer en meer geëmancipeerd, mondigheid wordt aangemoedigd, de professionele autonomie van leerkrachten komt permanent in het gedrang door de inmenging van ouders en de spanning tussen de schoolse verwachtingen en het ‘jong zijn’ en dat binnen een context van “economische” en “manageristische” uitgangspunten in het onderwijsbeleid.

 

Het grootste hoofdstuk van deze bachelorproef wijd ik aan autoriteit en leiderschap en of we daar niet anders over moeten gaan denken. Ik laat hier enkele beïnvloedende denkers aan het woord waaronder Paul Verhaeghe, Brené Brown, Simon Sinek, Ricardo Semler en Haim Omer. Ik heb het in dit hoofdstuk over verschillende thema’s zoals over milennials, over kwetsbaarheid, over geweldloze communicatie, de drang en druk om erbij te horen en over de organisatie van het schoolsysteem. Elk thema link ik aan praktijkervaring vanop mijn stage als leerlingenbegeleider en aan de gegevens die uit de interviews kwamen. Uit dit en de voorgaande hoofdstukken kan ik concluderen dat de spreekwoordelijke ketel in het onderwijs op springen staat. Leerlingen staan onder druk, leerkrachten staan onder druk, het gehele onderwijssysteem staat onder druk. De staking van 20 maart 2019 uit onvrede over besparingsmaatregelen ondersteunt deze conclusie. Alleen door alle krachten binnen de schoolgemeenschap te bundelen kunnen we relaties herstellen, bevorderen en van de school een veilige plek maken die cruciaal is om leren mogelijk te maken. Dat brengt mij naar het laatste hoofdstuk van deze bachelorproef, nl. ‘Herstelgericht werken op school’.
In dit deel gebruik ik vooral de leidraad uit een boek van Ligand ‘Samen wijs – herstelgericht werken op school’ als basis om enkele concrete en praktische oplossingen aan te bieden. Ik eindig met de gedachte dat het implementeren van een herstelgerichte aanpak een enorme omwenteling vraagt in een school. Het engagement van directie is bijzonder belangrijk en het creëren van een klein leidend team dat een enthousiasmerend sneeuwbaleffect kan veroorzaken op de rest van de school.

Bibliografie

Aealearningonlinelive. (2015, 2 september). Simon Sinek Q & A: How Do We Protect Teachers? [Online video]. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://youtu.be/RLPgND-wfto

Beeckman, T. (2019). De eigenliefde van helikopterouders. De Standaard. Geraadpleegd op 14 maart 2019 via http://www.standaard.be/cnt/dmf20190313_04253496

Beerten, M. (2012). Op weg naar een herstelgericht beleid op school. Welwijs, 23(4), 29-33.

Bouverne-De Bie, M., & Verschelden, G. (1999). Leerlingenbegeleiding in het secundair onderwijs: hoe beleven jongeren het leren op school? Welwijs, 10(3), 8–11.

Capture Your Flag. (2014, 9 januari). Simon Sinek on How to Be a Better Teacher By Not Being the Expert [Online video]. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://youtu.be/dZTlJAS8_gE

De Ceulaer, D. (1990). De verlenging van de leerplicht: veertig jaar Belgische onderwijspolitiek. Leuven: Universitaire pers.

De Clerck, K. (1975). Momenten uit de geschiedenis van het Belgisch onderwijs. Antwerpen: De Sikkel.

De Smet, D. (2019). Waarom zijn ouders helikopters geworden? It’s the economy stupid! De Standaard. Geraadpleegd op 9 maart 2019 via https://www.standaard.be/cnt/dmf20190308_04241188

De Vries, R. (2018). Kleuters lossen zelf conflict op aan herstelmuur. Geraadpleegd op 17 april 2019 via https://www.klasse.be/168756/kleuters-lossen-zelf-conflict-op-aan-herstelmuur/

Deklerck, J., & Van Overveld, K. (2011). De preventiepiramide. Preventie van probleemgedrag in het onderwijs. Leuven: Acco.

Depaepe, M. (1998). De pedagogisering achterna. Leuven: Acco.

Galle, C., & Wauters, B. (2018). Dan toch maar weer een beetje autoriteit. De Morgen, 17-19. Geraadpleegd op 22 februari 2019 via https://www.groepintro.be/_library/_files/de_morgen_18042018.pdf

Geldof, D. (2013). Superdiversiteit. Leuven: Acco.

Gobeyn, H., & Stercke, N. (2010). Mag mijn kind naar het eerste leerjaar? Een onderzoek over kleuterparticipatie en ondergesneeuwde betekenissen van ouders [Masterproef]. Gent: Universiteit Gent: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen.

Hermkens, L., & Hoet, J. (2013). Geweldloos verzet en nieuwe autoriteit in gezinnen als antwoord op destructief gedrag bij jongeren. Rondom gezin, 33(5).

Imbo, F. (2016). Rondpunt. Verbinding als het vierkant draait. Imboorling bvba.

Kim, W.C., & Mauborgne, R. (2003). Fair Process. Managing the Knowledge Economy (HBR Classic). Harvard Business Review, Geraadpleegd op 23 april 2019 via http://www.unmc.edu/media/gpphli/interregional/fair_process__managing_the_knowledge_economy.pdf

Ligand (2014). Samen wijs! Herstelgericht werken op school. Leuven: Acco.

Omer, H. (2011). De nieuwe autoriteit. Samenwerken aan een krachtige opvoedingsstijl thuis, op school en in de samenleving. Amsterdam: Hogrefe.

Rasmussen, A. (2016). Starting with Why. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://threeteacherstalk.com/2016/01/06/starting-with-why/

Rosenberg, M. (2011). Geweldloze communicatie. Rotterdam: Lemniscaat.

Simon Sinek. (2016, 30 december). The Millennial Question [Online video]. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://youtu.be/vudaAYx2IcE

Steyaert, J. (2013). 1914 leerplicht en leerlingenbegeleiding
Verknoping van onderwijs en sociaal werk
. Geraadpleegd op 8 februari 2019 via https://www.canonsociaalwerk.eu/be/details.php?cps=23&auteur_id=2&canon_id=191

TED. (2015, 10 februari). Ricardo Semler: Radical wisdom for a company, a school, a life [Online video]. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://youtu.be/k4vzhweOefs

Verschelden, G. (2007). De Participatieparadox op school. Welwijs, 18 (2).

Wachtel, T. (2012). Defining Restorative. Bethlehem, PA: International Institute for Restorative practices. Geraadpleegd op 16 april 2019 via www.iirp.edu/pdf/Defining-Restorative.pdf

Wright, S. (2013). Start with Why: The power of student-driven learning. Geraadpleegd op 21 maart 2019 via https://plpnetwork.com/2013/06/21/start-why-power-student-driven-learning/

Universiteit of Hogeschool
Sociaal Werk
Publicatiejaar
2019
Promotor(en)
Hildegard Gobeyn
Kernwoorden
Share this on: