¿Diferente o igual? Dos enfoques sobre las obras latinoamericanas El Etnógrafo (2012) y El abrazo de la serpiente (2015)

Amber De Geyter
Master thesis aangeboden binnen opleiding Master in de westerse literatuur. Thesis analyseert twee Zuid-Amerikaanse cinematografische werken op antropologisch en taalkundig vlak.

Niet zo verschillend, of juist een wereld van verschil? : een thesis over culturele verschillen in twee Zuid-Amerikaanse films

U vraagt zich misschien af wat een studente taal-en letterkunde bezielt om twee films over Zuid-Amerikaanse culturen als hoofdonderwerp te nemen van haar thesis? “Schoonmaker, blijf je leest”, zegt men vaak en toch sprak een thesis met een meer antropologische invalshoek me meteen aan. Doorheen het schrijven van mijn thesis moest ik mijn antropologische kennis bijschaven en zo was mijn thesis op veel vlakken een verrijking van mijn algemene kennis, wat natuurlijk altijd van pas komt. Bovendien was het ook mogelijk om mijn -over de vorige jaren- verworven taal- en letterkundige kennis toe passen in het tweede hoofdstuk dat dan weer een taalkundige invalshoek heeft.

We behoren allemaal tot een welbepaalde cultuur en ons doen en denken wordt, zijnde onbewust, geleid door onze culturele achtergrond. De culturele verschillen en interessante situaties die ontstaan wanneer mensen met verschillende achtergronden met elkaar in contact komen, is zonder twijfel ook relevant in onze steeds meer geglobaliseerde wereld van vandaag, waarin zaken zoals migratie en verre reizen als alledaagse kost beschouwd kunnen worden. Het feit dat deze zaken zoals reizen en interculturele ontmoetingen zo ‘gewoon’ zijn geworden, maakt dat de twee films die mijn thesis onderzoekt, namelijk El abrazo de la serpiente (2015) van de Colombiaan Ciro Guerra enerzijds en El etnógrafo (2012) van de Argentijnse documentairemaker Ulisses Rosell anderzijds, relevant zijn voor iedere moderne wereldburger. De films, en dus mijn thesis, focussen op de situaties die ontstaan wanneer mensen met zeer uiteenlopende culturele waarden en normen elkaar ontmoeten. Langs de ene kant zien we de westerling en langs de andere de Latijns-Amerikaanse inheemse inwoner. In het eerste deel van mijn thesis werd er gefocust op de culturele ‘botsingen’ die ontstaan, en werden deze onderzocht aan de hand van relevante antropologische concepten. Deze concepten waren relevant in mijn onderzoek, maar tegelijkertijd ook vlot te begrijpen door eender wie de thesis lezen wil. Vervolgens kon ik het niet laten mijn taalkundige achtergrond in gebruik te stellen en een schat aan interessante taal-elementen in de films bloot te leggen. Deze taalkundige invalshoek op de werken bouwde ik uit in het tweede deel van de thesis. Onder andere bevindingen zoals hoe verschillende talen ook meteen andere percepties van de realiteit impliceren, en wat zodus ook betekent dat de hoofdpersonages met verschillende moedertalen de wereld steeds door een andere bril zullen zien, kwamen aan het licht. Kortom, in mijn masterthesis onderzocht ik de antropologische en taalkundige dimensie van twee Zuid-Amerikaanse werken en werd duidelijk dat de cultuur waarin we opgroeien absoluut bepalend is voor een gigantische hoeveelheid zaken en beslissingen in ons leven, gaande van morele normen tot onze woordkeuzes.

 

 

 

Bibliografie

Anderson, Benedict and O'Gorman, Richard. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. London: Verso, 2006.

 

Arun Sharma, and Suman Sharma. "Heritage Tourism in India: A Stakeholder’s Perspective." Tourism & Travelling 1, no. 1 (2017): 20-33.

 

Ashcroft, Bill; Griffiths, Gareth; Tiffin, Helen. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. London: Routledge, 1989.

 

Atkinson, Paul, and Hammersley, Martyn. Ethnography. London: Routledge, 2007.

 

Bak, Hans. Multiculturalism and the Canon of American Culture. European Contributions to American Studies; 23. Amsterdam: VU University Press, 1993.

 

Benthall, Jonathan. The Best of Anthropology Today. London: Routledge, 2002.

 

Bhabha, Homi K. The Location of Culture. London: Routledge, 1994.

 

Bijsterveld, Karin. Soundscapes of the Urban Past: Staged Sound as Mediated Cultural Heritage. Bielefeld: Transcript Verlag, 2013.

 

Bullock, Barbara E. and Toribio, Almeida Jacqueline. The Cambridge Handbook of Linguistic Code-Switching. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.

 

Buruma, Ian and Margalit, Avishai. Occidentalism: the West in the Eyes of Its Enemies. New York: Penguin Press, 2004.

 

Casetti, Francesco and Di Chio, Federico. Cómo analizar un film. Barcelona: Ediciones Paidós Ibérica. 1991.

 

Cinema23. “el abrazo de la serpiente”. https://cinema23.com/cuadernos/el-abrazo-de-la-serpiente/ (Consultado 14/02/2019)

 

Constitución de la nación argentina. Ley 27.352, artículo 119 (1999).

 

Constitución de la nación argentina. Ley 27.352, artículo 137 (1999).

 

Edwards, John. Multilingualism. London: Routledge, 1994.

Eller, Jack David. From Culture to Ethnicity to Conflict: an Anthropological Perspective on International Ethnic Conflict. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1999.

 

Eriksen, Thomas Hylland. Ethnicity and Nationalism: Anthropological Perspectives. London: Pluto, 2010.

 

Ethnologue. “Argentina”  www.ethnologue.com/19/country/CO/. (Consultado 09/07/2019).

 

Ethnologue. “Colombia.”  www.ethnologue.com/19/country/CO/. (Consultado 14/07/2019).

 

“Etnología.” Diccionario De La Lengua Española, Real Academia Española, dle.rae.es/?id=H51WslF.

 

“Etnografía.” Diccionario De La Lengua Española, Real Academia Española,

 https://dle.rae.es/?id=H4vHzNH

 

Ferguson, Charles Albert. “Diglossia”, Word 15. 1959, p. 325–340.

 

Fishman, Joshua A., Ferguson, Charles A. and Das Gupta, Jyotirindra. Language Problems of Developing Nations. New York: Wiley, 1968.

 

Giglioli, Pier Paolo. Language and Social Context: Selected Readings. Harmondsworth: Penguin Books, 1972.

 

Grutman, Rainier. Des Langues Qui Résonnent : L'hétérolinguisme Au XIXe Siècle Québécois. Québec: Fides, 1997.

 

Guerra, Ciro. El abrazo de la serpiente. Buffalo Films, 2015.

 

Hanne, Michael. Literature and Travel. Amsterdam: Rodopi, 1993.

 

Hirschkop, Ken, and Shepherd, David. Bakhtin and Cultural Theory. Manchester: Manchester University Press, 1991.

 

Holmes, Janet. An introduction to sociolinguistics. London: Longman. 1997.

 

Hulme, Peter, and Youngs, Tim. The Cambridge Companion to Travel Writing. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.

 

Hutchins, Frank, and Wilson, Patrick C. Editing Eden: A Reconsideration of Identity, Politics, and Place in Amazonia. Lincoln: University of Nebraska Press, 2010.

 

IMDb "El abrazo de la serpiente” https://www.imdb.com/title/tt4285496/trivia (Consultado 14/07/2019)

 

Joseph, John Earl. Language and Identity: National, Ethnic, Religious. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2004.

 

Kochhar, S.L. Economic Botany: A Comprehensive Study. Cambridge: Cambridge University Press. 2016.

 

Koch-Grünberg, Theodor. Zwei Jahre Bei Den Indianern Nordwest-Brasiliens. Stuttgart: Strecker Und Schröder, 1921.

 

Landaburu, Jon. Las lenguas indígenas de Colombia: presentación y estado del arte. Revista Amerindia 29/30. 2004-2005.

 

Landaburu, Jon. La Situación De Las Lenguas Indígenas de Colombia: Prolegómenos Para Una Política Lingüística Viable. Les Cahiers ALHIM, vol. 10, 2004.

 

Maurais, Jacques and Morris, Michael A. Languages in a Globalising World. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.

 

Nash, June C., and Vargas Cetina, Gabriela. Anthropology and the Politics of Representation. Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2013.

 

Pike, Kenneth Lee. Language in relation to a unified theory of structure of human behavior. Glendale: Mouton, 1967. 

 

Pratt, Mary Louise. "Arts of the Contact Zone." Profession, 1991, 33-40.

 

Pratt, Mary Louise. Imperial Eyes: Travel Writing and Transculturation. London: Routledge, 2008.

 

Ricardo Antonio Marín Baena. "Abrasándonos En El Abrazo De La Serpiente. Esbozo Ensayístico Acerca De La Película Colombiana “El Abrazo De La Serpiente”, Dirigida Por Ciro Guerra." Revista Científica General José María Córdova 14, no. 17 (2016): 460-464.

 

Rosell, Ulises. El etnógrafo. Fortunato Films, 2012.

 

Said, Edward Wadie. Orientalism. New York: Pantheon Books, 1978.

 

Schultes, Richard Evans; Hofmann, Albert; Rätsch, Christian. Plants of the Gods. Their Sacred, Healing, and Hallucinogenic Powers. Rochester, Vermont: Healing Arts Press. 1998.

 

Seixo, Maria Alzira, and Mossel Bay Workshop South Africa August, 2000. The Paths of Multiculturalism: Travel Writings and Postcolonialism. Viagem. Lisboa: Cosmos, 2000.

 

Stavans, Anat and Hoffmann, Charlotte. Multilingualism. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.

 

The Harvard Gazette. “Richard Schultes, Medicinal Plant Expert, Dead at 86.” news.harvard.edu/gazette/story/2001/04/richard-schultes-medicinal-plant-expert-dead-at-(Consultado 12/11/2018).

 

Thomason, Sarah Grey. Language Contact. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2001.

 

Tristram, Hildegard, “Why don't the English speak Welsh?”, in: Higham, N. J., Britons in Anglo-Saxon England, Publications of the Manchester Centre for Anglo-Saxon Studies 7, Woodbridge: Boydell Press, 2007.

 

Verstraten, Peter. Film Narratology. Toronto: University of Toronto Press, 2009.

 

Weinstein, Barbara. The Amazon Rubber Boom 1850 - 1920. Stanford: Stanford University, 1983.

 

Wolfson, Nessa and Manes, Joan. Language of Inequality. Berlin: Mouton, 1985.

 

Worldometers. “Colombia population” https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ (Consultado 22/07/2019).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Universiteit of Hogeschool
Master in de westerse literatuur
Publicatiejaar
2019
Promotor(en)
Nadia Lie
Kernwoorden
Share this on: