De Tijd Loopt... De Europese Unie als ontwikkelingsactor: de Millenniumdoelstellingen

Kelly Gheleyns
Persbericht

De Tijd Loopt... De Europese Unie als ontwikkelingsactor: de Millenniumdoelstellingen

2015 De Tijd Loopt…
 
Er zijn al genoeg woorden en goede intenties geweest. “Nu is de tijd gekomen om te handelen” volgens de voormalige secretaris generaal van de VN, Kofi Annan. Hiermee verwees hij naar de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt die ooit zei: “To make the right choice, leaders will need to have the courage to fulfiltheir responsibilities in an admittedly imperfect world. They will also need the wisdom to transcend their differences. Given firm, clear-sighted leadership, both within States and among them, I am confident that they can. I am also certain that they must. What I have called for here is possible. It is within reach. From pragmatic beginnings could emerge a visionary change of direction in our world. That is our opportunity and our challenge.” Met deze woorden besloot Kofi Annan het VN-rapport ‘In larger freedom’, dat de wereldleiders erop moest wijzen dat er meer politieke wil nodig is, indien men de Millenniumdoelstellingen tegen 2015 wil realiseren.
 
2015 De Tijd Loopt… Deze slogan duikt af en toe op in het straatbeeld, aan stations of in het journaal. Petities worden ondertekend om in een volgende fase af te geven aan de wereldleiders. Het doel hiervan is hen er aan te herinneren de beloftes die ze in 2000 gemaakt hebben tijdens de VN-Millenniumtop in New York na te komen. Eén van deze beloftes is het realiseren van een duurzaam leefmilieu dat beschreven wordt in Millenniumdoel zeven. Deze doelstelling bestaat uit drie targets over natuurlijke rijkdommen, water en sloppenwijken met acht bijhorende indicatoren: het behoud van bosbestanden en biodiversiteit verzekeren, het verbruik van energie naar een duurzaam niveau reduceren en het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen, klimaatverandering tegengaan, toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen verzekeren en de levensomstandigheden van mensen in sloppenwijken verbeteren.
 
Dat De Tijd Loopt, ervaren we aan den lijve. Dagelijks merken we de nare effecten van onze ontregelde aarde: warme winters, overstromingen, uitstervende diersoorten, steeds kleiner wordende bosbestanden, stijging van de zeespiegel, luchtvervuiling, waterverontreiniging, opkomst van nieuwe ziekten zoals SARS en vogelgriep die zich ook naar onze regio’s uitbreiden door het mildere klimaat, enzovoort. Het is allemaal te wijten aan de manier waarop we decennialang met de aarde zijn omgegaan. Dat er iets moet veranderen, daar zijn we het allemaal over eens.
 
Maar vraag u eens af, beste lezer, in welke mate wilt u hiervoor uw eigen levensstijl aanpassen? Dit is vaak een ander paar mouwen. De goede intenties zijn er in overvloed maar de acties blijven vaak achterwege. In welke mate zijn bijvoorbeeld de EU-lidstaten en de Europese Unie bereid veranderingen door te voeren in hun beleid op vlak van duurzaam leefmilieu?
 
Practice what you preach
 
Uit talrijke beleidsmededelingen van de Europese Unie blijkt dat ze vastberaden is om in te gaan op de verwachtingen van de internationale gemeenschap en om een sterke bijdrage te leveren in het realiseren van een duurzaam leefmilieu. Maar gebeurt dit ook? De Europese Unie wordt vaak omschreven als een civilian power. Dit betekent dat de Europese Unie door middel van soft politics bijdraagt aan het bereiken van democratie, respect voor mensenrechten, economische groei en internationale samenwerking in ontwikkelingslanden. Centrale componenten van soft politics in het kader van een duurzaam leefmilieu zijn politieke dialoog, ontwikkelingshulp en handelsbeleid. De Europese Unie heeft veel ervaring met moeilijke onderhandelingen, politieke dialoog en ze beschikt over een aanzienlijk ontwikkelingsbudget. Toch mogen we geen onrealistische verwachtingen koesteren, o.a. met betrekking tot haar vermogen om een duurzaam leefmilieu te realiseren binnen en buiten de Europese Unie. De Europese Unie beschikt niet over voldoende hulpbronnen, is niet bekwaam om deze efficiënt in te zetten en te mobiliseren omdat ze niet voldoende coherent en consistent optreedt. Ondanks deze beperkingen zou de Europese Unie meer kunnen doen om de kwaliteit van haar hulp en dus ook de impact ervan op de Millenniumdoelstellingen te verhogen. Essentieel daarbij is coördinatie en harmonisering met andere donorstrategieën en met de strategieën van partnerlanden. Zo moeten o.a. de verschillende relevante beleidsdomeinen worden geïntegreerd zodat duurzame inspanningen in het ene domein niet teniet worden gedaan door niet-duurzame praktijken in een ander domein. Toegepast op een duurzaam leefmilieu is het tot nog toe zo dat het gemeenschappelijk Europese landbouw- en visserijbeleid de inspanningen om biodiversiteit te handhaven, teniet doet. Ook het Europese handels-, energie- en transportbeleid hebben een niet te onderschatten impact op ontwikkelingslanden die onder meer daardoor problemen ondervinden om hun economische groei te realiseren.
 
De Europese Unie krijgt ook de kritiek onbetrouwbaar te zijn in het uitvoeren van haar verklaringen. Er bestaat een kloof of gap tussen haar werkelijke capaciteit om verklaringen te implementeren en de verwachtingen van derden. Om deze kloof te dichten moeten ofwel de capaciteiten van de Europese Unie worden verhoogd ofwel de verwachtingen dalen. Per beleidsdomein variëren deze gaps. In low politics domeinen, zoals ontwikkelingsbeleid heeft de Europese Unie bijvoorbeeld meer invloed dan in high politics domeinen, zoals defensie waarin ze haar weg nog moet vinden. Studies hebben aangetoond dat de hulpbronnen van de Europese Unie langzaam uitbreiden, waardoor ze meer bekwaam wordt om mee te spelen in internationale organisaties. Zo komen er meer mogelijkheden vrij om de Europese retoriek gestand te doen. Ook de capaciteit van de Europese Unie om de bestaande middelen te mobiliseren moet verhogen, wat in grote mate afhangt van de politieke wil van de lidstaten.
 
Kortom, de Europese Unie bezit macht waarmee ze belangrijke hervormingen kan doorvoeren. Denken we maar aan de toetreding van de tien nieuwe lidstaten in mei 2004. De Europese Unie kan een ongelooflijk krachtige motor zijn voor het nastreven van positieve veranderingen. In het kader van Millenniumdoel zeven heeft de Europese Unie tot nog toe vaak op een positieve manier haar stempel kunnen drukken op de realisatie van een duurzaam leefmilieu. Er werden vele projecten en programma’s gelanceerd die ongetwijfeld een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd. Maar er moet nog veel gebeuren als men tegen 2015 de principes van duurzame ontwikkeling wil integreren in landenprogramma’s om het verlies van natuurlijke rijkdommen om te keren, het aantal mensen dat geen toegang heeft tot veilig drinkwater en sanitaire basisvoorzieningen wil halveren en de levens van 100 miljoen mensen in sloppenwijken wil verbeteren.
 
De Tijd Loopt alvast door …

Bibliografie

Geraadpleegde bronnen
 
1. Boeken
 
ž          BAKER, S., Sustainable Development, Routledge, London, 2006.
ž          BLACK, R., WHITE, H., Targeting development: Critical perspectives on the Millennium Development Goals, London, Routledge, 2004.
ž          BOSSELMANN, K., Missing the point? The EU’s Institutional and Procedural Approach to Sustainability. In: PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A. (eds.), The European Union and sustainable development: internal and external dimensions, VUB press, Brussel, 2006. 
ž          BRETHERTON, C., VOGLER, J., The European Union as a global actor (second edition), Routledge, London, 2006.
ž          COLLINS, K., The Constitution: A Charter for Sustainable Development in Europe? In: PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A. (eds.), The European Union and Sustainable Development: internal and external dimensions, VUB press, Brussel, 2006.
ž          ELGSTROM, O., SMITH, M., (eds.), The European Union’s roles in international politics: concepts and analysis, Routledge, London, 2006.
ž          HADFIELD, A., The role of Energy Policy in Sustainable Development: Greening the environment and securing energy supply. In: PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A. (eds.), The European Union and Sustainable Development: internal and external dimensions, VUB press, Brussel, 2006.
ž          HILL, C., SMITH, M., International Relations and the European Union, Themes and issues, Oxford university press, Oxford, 2005.
ž          HOEBINK, P., STOKKE, O. (eds.), Perspectives on European development co-operation: policy and performance of individual donor countries and the EU, Routledge, London, 2005.
ž          KARAGIANNIS, N., Avoiding responsibility: the politics and discourse of European development policy, Pluto press, London, 2004.
ž          MANNERS, I., The symbolic of the EU’s normative rol in world politics. In: ELGSTROM, O., SMITH, M., (eds.), The European Union’s roles in international politics: concepts and analysis, Routledge, London, 2006.
ž          PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A. (eds.), The European Union and sustainable development: internal and external dimensions, VUB press, Brussel, 2006.
ž          SMITH, M.E., Implementation, Making the EU’s International Relations Work. In: HILL, C., SMITH, M. (eds.), International Relations and the European Union, Oxford university press, Oxford, 2005.
ž          STAVRIDIS, S., Why the militarising of the European Union is strengthening the concept of a Civilian Power Europe, EUI Working Papers, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, Italy, 2001.   
ž          TANASESCU, I., The Political Process Leading to the Development of the EU Sustainable Development Strategy, In: PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A., The European Union and Sustainable Development, Brussel, VUB Press, 2006.
ž          TELO, M., Europe, a civilian power? European Union, global governance, world order, Palgrave, Basingstoke, 2006.
ž          VAN DEN BOSSCHE, K., VAN DER BURGT, N., Integrating Environmental Concerns into the European Common Fisheries Policy. In: In: PALLEMAERTS, M., AZMANOVA, A. (eds.), The European Union and Sustainable Development: internal and external dimensions, VUB press, Brussel, 2006.
ž          WEILER, R., De weg naar de wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg. Centrum voor Agrarische, Bio- en Milieu-Ethiek (CABME), K.U.Leuven, 2003.
ž          WHITMAN, R., Muscles from Brussels. The demise of civilian power Europe? In: ELGSTROM, O., SMITH, M., (eds.), The European Union’s roles in international politics: concepts and analysis, Routledge, London, 2006.
ž          Development cooperation policy in the run up to 2000, Collection of communications from the Commission to the Council and the European Parliament and of relevant resolutions, declarations and conclusions of the Council of Ministers, May 1992-May 1995, Luxemburg, 1996.
ž          Development co-operation with the least developed countries: fighting poverty, Office for official publications of the European Communities, Luxemburg, 2001.
ž          The Millennium Development Goals Report 2005, VN Department of Public Information, New York, december 2005.
 
2. Wetenschappelijke artikels
ž          HILL, C., The Capability-Expectations Gap, or Conceptualizing Europe’s Internationale Role. In: Journal of Common Market Studies (volume 31, No. 3), London School of Economics, september 1993.
ž          SJURSEN, H., What kind of power? In: Journal of European Public Policy (volume 13, No. 3), Routledge, maart 2006.
 
3. Artikels
ž          GORIS, G., DE WALSCHE, A., Kleine boeren worden niet beter van het afschaffen van landbouwsubsidies.In: MO* Mondiaal Magazine (nummer 38), november 2006.
ž          ORBIE, J., Civilian Power Europe, Review of the Original and Current Debates, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent.
ž          VANDAELE, J., Millenniumdoelstellingen moeten armoede halveren, België laat kansen liggen. In: Mondiaal Magazine, september 2005.
ž          VANDEMOORTELE, J., Millenniumdoelen worden verkeerd begrepen. In: IPS Mondiaal Nieuws, Brussel, 06/07/2007.
 
4. Niet-gepubliceerd werk
ž          AHNLID, A., Setting the global trade agenda, the European Union and the launch of the Doha Round. In: ORBIE, J. (ed.), Europees Extern Beleid, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, Academiejaar 2006-2007.
ž          KERREMANS, B., ORBIE, J., EU external trade and development policy. In: ORBIE, J. (ed.), Europees Extern Beleid, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, Academiejaar 2006-2007.
ž          ORBIE, J., VERSLUYS, H., Recent Evolutions in European Union Development Aid: More Europe, More aid, Less Development? In: ORBIE, J. (ed.), Europees Extern Beleid, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, Academiejaar 2006-2007.
ž          VANDEN BRANDE, E., EU External Environmental Policy, Green Civilian Power Europe? In: ORBIE, J. (ed.), Europees Extern Beleid, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, Academiejaar 2006-2007.
ž          VANDEN BRANDE, E., Klimaatleider: ambitie van de Europese Unie? Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, 2007.
ž          VERSLUYS, H., European Union humanitarian aid, lifesaver or political tool? In: ORBIE, J. (ed.), Europees Extern Beleid, Centrum voor EU Studies, Universiteit Gent, Academiejaar 2006-2007.
 
 
 
5. Officiële publicaties van de Europese Gemeenschap
ž          Acting together in a common commitment to the global environment, International co-operation on biodiversity, climate change and desertification, http://ec.europa.eu/comm/external_relations/library/publications/20_02_… (12/04/2007)
ž          Agenda van de EU voor de Wereldtop over duurzame ontwikkeling, 01/07/2002, http://ec.europa.eu/environment/wssd/documents/agenda_nl.pdf (23/03/2007)
ž          Annual report 2001 on the EC development policy and the implementation of the external asistance, EuropeAid co-operation office, Brussel, 2001, http://ec.europa.eu/europeaid/reports/aidco_2001_big_annual_report_en.p… (14/03/2007)
ž          Annual Report 2003 on the European Community’s development policy and the implementation of external assistance in 2002, EuropeAid Co-operation Office, Brussel, 2003, http://ec.europa.eu/europeaid/reports/2003_0496_en.pdf (18/03/2007)
ž          Annual Report 2004 on the European Community’s development policy and external assistance in 2003, EuropeAid Co-operation Office, Brussel, oktober 2004, http://ec.europa.eu/europeaid/reports/europeaid_ra2004_en.pdf (18/03/2007)
ž          Annual report 2005 on the European community's development policy and implementation of external assistance in 2004, EuropeAid Co-operation Office, Brussel, 2005, http://europa.eu.int/comm/europeaid/reports/index_en.htm (14/03/2007)
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on the 2005 UN Summit, addressing the global challenges and making a success of the reformed UN COM(2005) 259, Brussel, 15/06/2005.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on climate change in the context of development cooperation COM (2003)85, Brussel, 11/03/2003.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on external action, thematic programme for environment and sustainable management of natural resources including energy COM(2006)20, Brussel, 25/01/2006.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on fisheries and Poverty Reduction COM(2000)724, Brussel, 08/11/2000.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on Forest Law Enforcement, Governance and Trade (FLEGT), Proposal for an EU Action Plan COM(2003)251, Brussel, 21/05/2003.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on the future development of the EU Energy Initiative and the modalities for the establishment of an Energy Facility for ACP countries COM(2004)711, Brussel, 26/10/2004.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on the future development of the EU Water Initiative and the modalities for the establishment of a Water Facility for ACP countries COM (2004) 43, Brussel, 26/01/2004.
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament and the Economic and social committee on integrating environment and sustainable development into economic and development co-operation policy COM(2000)264, Brussel, 18/05/2000.
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament and the European Economic and Social committee on policy coherence for development, accelerating progress towards attaining the Millennium Development Goals COM(2005)134, Brussel, 12/04/2005.
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament and the European Economic and Social committee on speeding up progress towards the Millennium Development Goals, the European Union’s contribution COM(2005)132, Brussel, 07/10/2005.
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament, the Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on sustainable urban development in the European Union: a framework for action, http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/communic/…   (12/07/2007)
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament, the Economic and Social Committee and the Committee of the Regions, towards a thematic strategy on the urban environment COM(2004)60 , Brussel, 11/02/2004.
ž          Communication from the Commission to the Council and the European parliament on water management in developing countries policy and priorities for EU development cooperation COM (2002) 132, Brussel, 12/03/2002.
ž          Communication from the Commission to the Council, the European parliament, the European Economic and social committee and the committee of the regions on winning the battle against global climate change COM (2005) 35, Brussel, 09/02/2005.
ž          EU Energy Initiative for poverty reduction and sustainable development, European Commission, Luxemburg, 2003, http://ec.europa.eu/development/body/publications/docs/brochure_EUEI_en… (18/03/2007)
ž          European Union Development Policy, issues paper, consultation of the future of EU development policy, 07/01/2005.
ž          EU Report on Millennium Development Goals 2000-2004, EU contribution to the review of the MDGs at UN 2005 High Level Event, Directoraat-generaal Ontwikkeling, Brussel, 12/04/2005, http://ec.europa.eu/development/body/publications/docs/eu_mdg_report.pdf (18/03/2007)
ž          Klimaatverandering: Commissie lanceert een Europees Programma inzake klimaatverandering en stelt een tweesporen aanpak voor ter vermindering van de emissies, 08/03/2000, http://europa.eu/rapid/pressReleases (09/07/2007)
ž          Klimaatverandering: Commissie stelt voor om luchtvervoer op te nemen in de EU regeling voor de handel in emissierechten, Brussel, 20/12/2006 http://ec.europa.eu/environment/climat/aviation_en.htm (07/07/2007)
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement over behoud van de biologische diversiteit, actieplannen op het terrein van het behoud van natuurlijke hulpbronnen, landbouw, visserij, alsmede ontwikkelingssamenwerking en economische samenwerking COM(2001)162, Brussel, 27/03/2001.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement over bestrijding van plattelandsarmoede, beleid en maatregelen van de Europese Gemeenschap voor plattelandsontwikkeling en het duurzame beheer van natuurlijke rijkdommen in ontwikkelingslanden COM (2002) 429, Brussel, 25/07/2002.
ž          Mededeling van de Commissie over duurzame ontwikkeling in Europa voor een betere wereld: een strategie van de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling (voorstel van de Commissie aan de Europese Raad van Göteborg) COM (2001) 264, Brussel, 19/06/2001.
ž          Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio’s, naar een wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling COM (2002) 82, Brussel, 13/02/2002.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement, omzetting van de Consensus van Monterrey in de praktijk: bijdrage van de Europese Unie COM(2004)150, Brussel, 05/03/2004.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement over samenwerking op energiegebied met de ontwikkelingslanden COM(2002)408, Brussel, 17/07/2002.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement, tussenbalans van het gemeenschappelijk landbouwbeleid COM (2002) 394, Brussel, 10/07/2002.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees parlement over VN-Top 2005, de mondiale uitdagingen aanpakken en de hervormde VN doen slagen COM(2005) 259, Brussel, 15/06/2005.
ž          Mededeling van de Commissie aan de Raad, voorbereiding van de Internationale Conferentie inzake Ontwikkelingsfinanciering (Monterrey, Mexico, 18-22 maart 2002) COM(2002)87, Brussel, 13/02/2002.
ž          Promoting of sustainable urban development, http://ec.europa.eu/environment/funding/urban (12/07/2007)
ž          Reducing CO2 emissions from light-duty vehicles, http://ec.europa.eu/environment (10/07/2007)
ž          Regulation (EC) No 2493/2000 of the European Parliament and of the Council of 7 November 2000 on measures to promote the full integration of the environmental dimension in the development process of developing countries, Official Journal of the European Communities, Brussel, 15/11/2000.
ž          Staff Working Document, Report on the Implementation of the European Commission’s External Assistance, Situation at 01/01/01. EuropeAid Co-operation Office, 2001, http://ec.europa.eu/europeaid/reports/status_report_2001_en.pdf (19/03/2007)
ž          Verklaring van Rio - Prioriteiten voor actie, bulletin EU 6-1999, verklaring van Rio (4/4), Brussel, 1999. http://europa.eu/bulletin/nl/9906/p000448.htm
 
6. Internetsites
ž          20% minder CO2 in 2020, klimaatbesluiten EU- Top 7-8 maart, http://www.ddh.nl/duurzaam/nieuws/2007/eu0903.html (07/07/2007)
ž          22 March is World Water Day and the clock is ticking for donors to take action on the humanitarian and ecological water crisis that leaves one billion people without acces to clean water, http://www.worldwaterday.eu/ (29/03/2007)
ž          Advancing capacity to support climate change adaptation, http://www.accaproject.org/ (24/04/2007)
ž          Advising the EU on evaluation, http://www.irc.nl (06/07/2007)
ž          African Monsoon Multidisciplinary Analysis project, http://www.amma-eu.org (25/04/2007)
ž          Campaign: NGOs call on EU to spend more on water and sanitation, http://www.irc.nl (06/07/2007) 
ž          Cleaner is cheaper, Why European climate policy for cars is failing, and what can be done about it, http://www.transportenenvironment.org (10/07/2007)
ž          Climate Action Network Europe, http://www.climnet.org/euenergy/eu_action_plan.html (10/07/2007)
ž          Climate Change Programme, http://www.ccp-unitar.org (24/04/2007)
ž          Coral Gardens Initiative: poverty alleviation through capacity building in community based fisheries management and coral reef restoration, http://www.fspi.org.fj/program/coastal/coral.htm (12/03/2007)
ž          Department of economic and social affairs, statistics division, progress towards the Millennium Development Goals 1990-2005, http://mdgs.un.org/unsd/mdg/Resources/Attach/Products/Progress2005/goal… (24/05/2007)
ž          Energie, altijd te weinig en toch… http://www.argusmilieu.be/ONLINEDOCUMENTATIE/MF_OLD/Alles/2006/ENERGIEM… (10/07/2007)
ž          Energy for a changing world, http://ec.europa.eu/energy/energy_policy/index_en.htm (10/07/2007)
ž          EU agrees renewable energy target, 9/3/2007, http://news.bbc.co.uk (12/07/2007)
ž          European Commission joins UN Habitat to promote sustainable cities, Brussel, 17/02/2006, http://www.unhabitat.org/ (12/07/2007)
ž          European Union en UN Habitat in new joint initiative, Barcelona, 16/09/2004, http://www.unhabitat.org/ (12/07/2007)
ž          Europese Eenheidsakte, http://www.eudor.net/~XvwxNLlA/EURLEX004734/ (26/04/2007)
ž          EU Heroes and Villains: Which countries are living up to their promises on aid, trade and debt? Joint NGO Briefing Paper, Act!onAid, Eurodad en Oxfam International, 2005, http://www.millenniumcampaign.org/ (22/02/2007)
ž          Funding: EU launches Water Facility, http://www.irc.nl (06/07/2007)
ž          Global Monitoring for Environment and Security, http://www.gmes.info/157.0.html (05/05/2007)
ž          Globalization: EU accused of targeting developing country water services. Europe: ngo’s and multinationals oppose EU pressure on developing countries for access to water services, http://www.irc.nl (06/07/2007)
ž          Green groups deliver critical mid-term review of Barroso Commission, Brussel, http://www.climnet.org (27/04/2007)
ž          Handvest van Aalborg, Handvest van Europese steden en gemeenten op weg naar duurzaamheid, http://sustainable-cities.eu/ (12/07/2007)
ž          Hold the Applause! EU governments risk breaking aid promises, april 2007. http://www.concordeurope.org (10/07/2007)
ž          In larger freedom: towards development, security and human rights for all,
http://www.un.org/largerfreedom/contents.htm (15/03/2007)
ž          Input from environmental NGOs at start of the next round of the European Climate Change Programme, Brussel, 24/10/2005, http://www.climnet.org/ (10/07/2007)
ž          International Water and Sanitation Centre, Europe: environmental NGOs file complaint against 11 countries for breaching EU water directive, http://www.irc.nl (06/07/2007)
ž          Johannesburg Summit 2002. http://www.un.org/events/wssd/ (28/03/2007)
ž          Klimaatbeleid EU onder vuur, Milieuorganisaties verwijten Brussel kortzichtigheid. In: Het financiële daGLBad, 10/01/2007. http://www.fd.nl/ (10/07/2007)
ž          Linking national and international climate policy: capacity building for challenges ahead for Brazil, China, India and South Africa, http://www.basic-project.net/ (25/04/2007)
ž          Living Planet Report 2006, http://assets.panda.org/downloads/living_planet_report.pdf (18/05/2007)
ž          Low level of ambition for EU green cities strategy, 16/1/2006, http://www.euractiv.com/ (12/07/2007)
ž          Making progress on energy efficiency, Brussel, 28/9/2006. http://www.green10.org (10/07/2007)
ž          Meeting the MDG drinking water and sanitation target, The urban and rural challenge of the decade, WHO Press, Zwitserland, 2006, http://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmpfinal.pdf (19/03/2007)
ž          Millennium Development Goals, http://mdgs.un.org/unsd/mdg/Resources/Attach/Indicators/OfficialList.pdf (28/04/2007)
ž          Millennium Development Goals report 2005, New York, september 2005, http://mdgs.un.org/unsd/mdg/ (15/04/2007)
ž          Monitoring the illegal killing of elephants, http://www.cites.org/eng/prog/MIKE/index.shtml (14/04/2007)
ž          National Adaptation Programmes of Action, http://www.napa-pana.org (24/04/2007)
ž          NGO input to the next round of the European Climate Change Programme, http://www.climnet.org/ (10/07/2007)
ž          Revised European Social Charter Protects Housing Rights, http://www.unhabitat.org/ (12/07/2007)
ž          Sevilla 2007, Taking the commitments to the streets, http://www.sevilla2007.org (12/07/2007)
ž          Steunpunt Lokale Agenda 21, http://www.sla21.be (12/07/2007)
ž          United Nations Forum on Forests, http://www.un.org/esa/forests/about.html (11/07/2007)
ž          Verdrag van Amsterdam, http://eur-lex.europa.eu/nl/treaties/dat/11997D/htm/11997D.htm (26/04/2007)
ž          Verdrag van Maastricht, http://eur-lex.europa.eu/nl/treaties/dat/11992M/htm/11992M.html (26/04/2007)
ž          WaterAid and Tearfund Report 2005: An empty glass, the EU Water Initiative’s contribution to the water and sanitation Millennium targets, http://www.wateraid.org/documents/euwi.pdf (07/07/2007)
ž          Water Policy, European Commission takes legal action against 13 member states, http://www.irc.nl (06/07/2007)
ž          We, the Peoples: the role of the UN in the 21th century. Report of the Secretary-General Kofi Annan, 54e sessie, 27/03/2000, http://mdgs.un.org/unsd/mdg/Resources/Static/Products/SGReports/54_2000…. (18/03/2007)
ž          World Development Movement, climate change: campaign summary http://www.wdm.org.uk/campaigns/climate/index.htm (07/07/2007)
ž          World Development Movement: Dirty Aid, DirtyWater Campaign, http://www.wdm.org.uk/campaigns/water/ (07/07/2007)
ž          WWF’s Water and Wetland Index: Critical Issues in water policy across Europe, http://assets.panda.org/downloads/wwireport.pdf (07/07/2007)
ž          http://www.11.be (16/03/2007)
ž          http://ddp-ext.worldbank.org/(10/07/2007)
ž          http://www.greenpeace.nl/campaigns/broeikasgaseffect-en-klimaatverander… (09/07/2007)
ž          http://www.maakhetwaar.nl/?nid=2181 (14/05/2007)
ž          http://www.natuurenmilieu.nl (10/07/2007)
ž          http://www.oecd.org/dataoecd/26/14/26415658.PDF (18/05/2007)

Universiteit of Hogeschool
Politieke Wetenschappen, internationale politiek
Publicatiejaar
2007
Share this on: