Een kritische analyse betreffende de coördinatieaspecten bij internationaal opererende snelle crisisinterventieorganisaties - met een toepassing van B-FAST

Jurgen Callaerts
Crisis bij de internationale hulpverleners?


In 2000 werd Mozambique geteisterd door hevige overstromingen. Ondanks de aangeboden hulp van 49 landen en 30 NGO’s kon men niet vermijden dat 699 mensen het leven lieten. Nader onderzoek toonde aan dat een gebrek aan ervaring, een ondermaats openbaar beleid en een recente reorganisatie van de overheid aan de basis lagen van het hoge dodental.
 
Rampen zoals deze in Mozambique zijn geen unicum en het lijkt aannemelijk dat de technologie erger heeft kunnen vermijden.

Een kritische analyse betreffende de coördinatieaspecten bij internationaal opererende snelle crisisinterventieorganisaties - met een toepassing van B-FAST

Crisis bij de internationale hulpverleners?


In 2000 werd Mozambique geteisterd door hevige overstromingen. Ondanks de aangeboden hulp van 49 landen en 30 NGO’s kon men niet vermijden dat 699 mensen het leven lieten. Nader onderzoek toonde aan dat een gebrek aan ervaring, een ondermaats openbaar beleid en een recente reorganisatie van de overheid aan de basis lagen van het hoge dodental.

 

Rampen zoals deze in Mozambique zijn geen unicum en het lijkt aannemelijk dat de technologie erger heeft kunnen vermijden. Toch heeft de toegenomen media-aandacht en de betrokkenheid van de publieke opinie voor een kentering gezorgd bij de overheden van verschillende donorlanden. Waar ze zich vroeger voornamelijk beperkten tot financiële ondersteuning van de lokale overheden en aanwezige hulporganisaties, sturen ze sinds het einde van de 20ste eeuw zelf hulpteams uit teneinde de gevolgen van de ramp te bestrijden.

Toch blijkt dit geen sluitende oplossing te zijn. Terwijl er in Mozambique “slechts” enkele honderden mensenlevens te betreuren vielen, spreken we bij de tsunami in Zuid-Oost Azië (2004), de orkaan Katrina in New Orleans (2005) en de aardbeving in Pakistan (2005) over duizenden slachtoffers. Waarom slagen de rijke donorlanden, gesteund door gesofisticeerd materiaal en de nodige know-how, er niet in om efficiënt op te treden bij extraterritoriale rampen?

Onderzoek heeft aangetoond dat – ongeacht de eigenschappen van een ramp –  de coördinatie bij de verschillende hulporganisaties het voornaamste knelpunt vormt. Opvallend daarbij is dat men niet enkel coördinatieproblemen ondervindt bij internationale hulpverleningsacties maar dat coördinatie ook bij de traditionele nationale hulpverleningsacties een bijzondere aandacht verdient.

Een merkwaardige parallel? Integendeel. Zowel nationaal als internationaal openbaar rampenmanagement zoals bijvoorbeeld medische hulpverlening of evacuaties vereisen de inbreng van meerdere bevoegde overheidsdepartementen, die elk hun eigen werkwijzen en beslissingsmechanismen gebruiken. Naast deze formele eigenschappen, heeft elk overheidsdepartement ook informele eigenschappen waaronder betekenisvolle rituelen of symbolen. Gecombineerd weerspiegelt dit een uniek beeld per overheidsdepartement wat echter heterogeen wordt wanneer men alle overheidsdepartementen met elkaar vergelijkt.

De complexiteit aangaande deze interne knelpunten stijgt naarmate het aantal betrokken overheidsdepartementen toeneemt en bereikt een maximum in een federale staat omdat in een federale staat het aantal betrokken departementen exponentieel groeit per extra bestuursniveau met gelijkaardige bevoegdheden. Het zal bijgevolg vooral een nationaal opererende snelle crisisinterventieorganisatie (NOSCO) zijn die met een dergelijke complexe situatie geconfronteerd wordt. Een internationaal opererende snelle crisisinterventieorganisatie (IOSCO) zal immers minder onderhevig zijn aan communautaire problemen daar zij per definitie buiten de landsgrenzen opereert.

Toch wil dit niet zeggen dat het opstellen van “spelregels” voor een IOSCO minder complex is dan die van een NOSCO. Integendeel, de extraterritoriale locus operandi bij een IOSCO impliceert dat men als organisatie sowieso rekening moet houden met wat externen verlangen en/of doen tijdens de hulpverleningoperaties. Deze gedachte zorgt voor supplementaire externe aandachtspunten, zowel op cultureel als op institutioneel-politiek vlak.

Op cultureel vlak zal de hulpverlening aan slachtoffers beïnvloed worden door de afwijkende etnische achtergrond van de getroffen inwoners. De hulpverlener moet hierop kunnen inspelen en zal hierdoor zijn werkwijzen en –attituden veelal moeten aanpassen. Dit aanpassingsproces zal bovendien nog versterkt worden als men bedenkt dat bij een internationaal erkende ramp deze etnische verschillen niet enkel voorkomen tussen slachtoffer en hulpverlener maar ook tussen de hulpverleners onderling.

Wat het institutioneel-politiek aspect betreft, vereist de buitenlandse locus operandi dan weer een uitgebreide kennis van de economische, technologische en politiek-militaire omstandigheden. Paradoxaal genoeg is deze kennis meestal schaars en onvolledig. Hoewel supranationale instanties deze lacunes trachten te ondervangen, dient gezegd te worden dat hun expertise, communicatie- en coördinatiemiddelen alsook hun beslissingsmacht veelal ontoereikend zijn met als gevolg dat zij als hoofdcoördinator bij internationale rampen bekritiseerd worden.

Het hoeft geen betoog dat deze externe knelpunten de coördinatie van de internationale hulpverlening en onrechtstreeks die van de IOSCO bemoeilijken. De vraag is dan ook of we, rekening houdend met de knelpunten die eveneens van toepassing zijn op de traditionele nationale hulpverleningsacties, de coördinatieproblemen van een IOSCO überhaupt kunnen ondervangen.

Voormeld onderzoek toonde echter aan dat er oplossingen bestaan om de individueel opgesomde knelpunten te ondervangen maar dat, uitgaande van de verscheidenheid aan knelpunten en het inhoudelijke verschil tussen de interne en externe oplossingen, de implementatie van één sluitende en duidelijke oplossing nooit alle knelpunten zal kunnen ondervangen. We besluiten bijgevolg dat elke IOSCO naar eigen goeddunken de verschillende oplossingen en managementtechnieken moet combineren teneinde de coördinatieproblemen tot een minimum te beperken.

B-FAST

           

Met het Belgian First Aid and Support Team (B-FAST) kent de Belgische overheid slechts één organisatie die extraterritoriale hulp verleent bij internationale rampen. De organisatie werd opgericht in 2000 en groeide vrij snel uit van een militair regiment tot een multidisciplinair en interdepartementele hulpverleningsorganisatie. Hierdoor kon de organisatie putten uit de expertise van de verschillende – traditioneel autonoom werkende – overheidsdepartementen, iets wat de inzetmogelijheden aanzienlijk verhoogt. B-FAST is in België dan ook uitgegroeid tot de enige organisatie die voldoet aan alle kenmerken eigen aan een IOSCO.

            Het spreekt voor zich dat ook B-FAST geconfronteerd wordt met de verschillende coördinatieproblemen eigen aan een IOSCO. Analyse heeft hierbij aangetoond dat B-FAST voor de meeste problemen de aanbevelingen volgt die in ons onderzoek worden voorgesteld.

Dit neemt echter niet weg dat men op sommige problemen zwak of zelfs anticipeert. Zo hebben we onder andere kunnen vaststellen dat het statuut van de operationele B-FAST-medewerkers op vele vlakken onvoldoende gereguleerd is. Ook de afstemming op de door de Verenigde Naties aangeboden hulpmiddelen kan nog geoptimaliseerd worden.

Ondanks deze kritieken ervaart men B-FAST in België als een succesverhaal. Niettegenstaande de ingewikkelde interbestuurlijke situatie viert de interdepartementele organisatie in 2007 haar zevende verjaardag. Dat men plannen heeft om de organisatie verder uit te bouwen, leiden we paradoxaal genoeg af uit het binnenlands rampenmanagement, dat vele ideeën ontleent uit het recente B-FAST-concept.

Bibliografie

Aall, P., 1996,

Ashbee, E., 2004,

AzG (Artsen Zonder Grenzen), 6 april 2007,

Barton, L., 1993,

Beebe, S.A. en Masterson, J.T., 2000,

Belgisch Staatsblad, 2003,

Belgisch Staatsblad, 2006,

Bui, T., e.a., 2000, A Framework for Designing a Global Information Network for Multinational Humanitarian Assistance/Disaster Relief,

Burnett, J., 2002,

Bursens, P. en Helsen, S., 2003, Multi-level governance in de praktijk: strategieën ter optimalisering van de Belgische EU-coördinatie,

Cagle, J., 2006, Internal communication during crisis pays dividends,

Carlson, G., Arbuthnot, K. en Berghuijs, J.D., 24 april 2007,

Carter, W.N., 1991,

Chantico, 1985,

Ching, C., Holsapple, C.W. en Whinston, A.B., 1996, Toward IT support for coordination in network organizations,

Clymans, A., 2002, Rampenbestrijding: een visie over de samenwerking tussen de Civiele Bescherming en de strijdkrachten,

Conason, J., 1998, Murdering the peacemakers,

Coombs, W.T. en Holladay, S.J., 1996, Communication and Attribution in a Crisis: An Experimental Study in Crisis Communication,

Cornall, R., 2005, New Levels of Government Responsiveness for ‘All-Hazards’: the Management of Natural Disasters and Emergencies,

Daft, R.L., 2004,

De Greene, K.B., 1982, The Adaptive Organization – Anticipation and Management of Crisis, New York, e.a., Wiley-Interscience.The Lancet, vol.360, blz.335-336.Onder ons, vol.53, nr.438, blz.24-26.Organization and Management – A Contingency Approach, Englewood Cliffs (NJ), Prentice-Hall.Handbook of Crisis and Emergency Management, New York/Basel, Marcel Dekker Inc., Public Administration and Public Policy, nr.93.Crisis Communication: A Casebook Approach, Mahwah (NJ), Lawrence Erlbaum Associates Publishers.Emergency Management Guide for Business and Industry - A Step-by-Step Approach to Emergency Planning, Response and Recovery for Companies of All Sizes, s.l., FEMA 141.Building succesful multicultural organizations: challenges and opportunities, Westport (CT), Quorum Books.Nieuws – Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken. On-line beschikbaar op: http://www.ibz.be/news/nl/default.shtmlDe snelle interventie-eenheid. On-line beschikbaar op: http://www.diplomatie.be/Bfast/BfastNl/default.asp?id=28&mnu=28Vroegere tussenkomsten en oefeningen. On-line beschikbaar op: http://www.diplomatie.be/Bfast/BfastNl/default.asp?id=22&mnu=22Disaster Planning: The Preservation of Life and Property, New York, Springer-Verlag, Springer Series on Environmental Management, blz.217.De Standaard, 13 april 2005.Designing Organizations – An Executive Guide to Strategy, Structure and Process, San Francisco (CA), Jossey-Bass, The Jossey-Bass Business & Management Series.Business Communication Quarterly, vol.69, nr.3, blz.329-337.Administrative Science Quarterly, vol.46, nr.2, blz.274-303.Internationale hulpverlening – Introductie in de organisatie en werking van de internationale hulpverlening en rampenbestrijding, 6 december 2006. Online beschikbaar via e-mail: geert.gijs@health.fgov.be.Werking en internationale opdrachten B-FAST, 6 december 2006. Online beschikbaar via email: geert.gijs@health.fgov.be.B-FAST & UNDAC: actuele problemen aangaande de coördinatie bij internationale rampen, interview met: B-FAST-coördinator en UNDAC-mandataris, 2 mei 2007, Lier.Journal of Public Relations Research, vol.8, nr.2, blz.79-105.

de Mul, E., 2002, Coordination of humanitarian aid – a UN perspective,

De Rouck, B., 2003, Als hulpverlener moet je proberen in hún waarden te stappen - interculturele hulpverlening,

Dessler, G., 1976,

Farazmand, A., (Ed.), 2001,

Fearn-Banks, K., 1996,

FEMA (Federal Emergency Management Agency), 1993,

Fine, M.G., 1995,

FOD (Federale Overheidsdienst) Binnenlandse Zaken, 13 februari 2007,

FOD Buitenlandse Zaken & B-FAST, 26 april 2007,

FOD Buitenlandse Zaken & B-FAST, 12 mei 2007,

Foster, H.D., 1980,

Fransen, G., 2005, België in Europees rampteam,

Galbraith, J.R., 2002,

Genova, G.L., 2006, Crisis communication practices at an international relief agency,

Gibson, C.B. en Zellmer-Bruh, M.E., 2001, Metaphors and Meaning: An Intercultural Analysis of the Concept of Teamwork,

Gijs, G., 2006a,

Gijs, G., 2006b,

Gijs, G., 2007,

González-Herrero, A. en Cornelius, B.P., 1996, An Integrated Symmetrical Model for Crisis-Communications Management,

Goossens, R., 1994, De interdepartementele betrekkingen in geval van crisissen, Lic.Th. SSMW, Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie, BrusselThe Journal of the Operational Research Society, vol.51, nr.3, blz.278-290.Verpleegkundigen bij internationale rampenbestrijding – Verankering van het verpleegkundig profiel in de modules van B-FAST, Graduaatsthesis Verpleegkunde, Hogeschool Antwerpen.Multidisciplinaire samenwerking bij rampen op Belgisch grondgebied, interview met: adjunctadviseur arrondissementscommissariaat van Turnhout – federale directie, 12 april 2007, Provinciehuis Antwerpen.Crisis Management: Master the Skills to Prevent Disasters, Boston (MA), Harvard Business School Press., Crisis management for managers and executives : business crisis - the definitive handbook to reduction, readiness, response and recovery, London, FT Pitman Publishing.Disasters, vol.29, nr.4, blz.351-369.Organizational Dynamics, vol.9, nr.1, blz.42-63.Administrative Science Quarterly, vol.35, nr.2, blz.286-316.Cultures and Organizations – Software of the mind, London, e.a., McGraw-Hill Book Company.The Amercian Political Science Review, vol.97, nr.2, blz.233-243.Computational & Mathematical Organization Theory, vol.10, blz.305-321.Guidance note on using the cluster approach to strengthen humanitarian response. Online beschikbaar op: http://www.reliefweb.int/humanitarianreform/IASC%20GUIDANCE%20NOTE%20ON…Red Cross Red Crescent – Disaster Preparedness. Online beschikbaar op: http://www.ifrc.org/what/disasters/fact/International Relief Teams. On-line beschikbaar op: http://www.irteams.orgInternational Journal of Project Management, vol.17, nr.1, blz.47-53.Exploring Corporate Strategy – Text and Cases, Harlow, Pearson Education Ltd.Journal of International Affairs, vol.59, nr.2, blz.153-172.Journal of Business Ethics, vol.41, nr.3, blz.235-249.

Gregory, W.J. en Midgley, G., 2000, Planning for Disaster: Developing a Multi-Agency Counselling Service,

Haesebrouck, C., 2006,

Haex, C., 2007,

Harvard Business Essentials, 2004,

Heath, R., 1998

Hilhorst, D., 2005, Dead letter or living document? Ten years of the Code of Conduct for disaster relief,

Hofstede, G., 1980, Motivation, Leadership, and Organization: Do American Theories Apply Abroad?,

Hofstede, G., e.a., 1990, Measuring Organizational Cultures: A Qualitative and Quantitative Study Across Twenty Cases,

Hofstede, G., 1991,

Hooghe, L. en Marks, G., 2003, Unraveling the Central State, but How? Types of Multi-level Governance,

Horii, T., Jin, Y. en Levitt, R.E., 2004, Modeling and Analyzing Cultural Influences on Project Team Performance,

IASC (Inter-Agency Standing Committee), 24 november 2006,

IFRC (International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies), 12 mei 2007,

International Relief Teams, 25 november 2006,

Johns, T.G., 1999, On creating organizational support for the Project Management Method,

Johnson, G., Scholes, K. en Whittington, R., 2006,

Katoch, A., 2006, The Responder’s Cauldron: The Uniqueness of international Disaster Response,

King III, G., 2002, Crisis Management & Team Effectiveness: A Closer Examination,

Kleysman, M. en Tripnaux, E., 2004, B-FAST helpt in Iran, Vox Magazine, vol.32, nr.2, blz.2-3.Journal of Management Studies, vol.20, nr.1, blz.71-95.Crisis Management – A Team Approach, New York, AMA.HRMagazine, vol.50, nr.12, blz.1-10 (in “SHRM Research Quarterly” sectie).Administratieve rechtsbibliotheek: studies, vol.7, blz.21-103.Managing Exports & Imports, nr.11, blz.1-13.Public Administration Review, vol.45, blz.165-172 (in speciale uitgave).California Management Review, vol.34, nr.4, blz.53-72.Qualitative Sociology, vol.22, nr.3, blz.181-197.The Structuring of Organizations – A Synthesis of the Research, Englewood Cliffs (NJ), Prentice-Hall.Disasters, vol.27, nr.4, blz.305-318.Public Administration Review, vol.45, blz.49-56.Security: For Buyers of Products, Systems & Services, vol.41, nr.7, blz.68-70.Inter-firm collaboration, learning & networks – An integrated approach, Londen/New York, Routledge.Business Communication Quarterly, vol.60, nr.1, blz.115-123.Journal of Management Information Systems, vol.5, nr.4, blz.7-32.Humanitarian Response Review, New York/Geneva.Appeal for Improving Humanitarian Response Capacity: Cluster 2006, New York/Genève.International Social Science Journal, vol.53, nr.167, blz.129-138.Academy of Management Review, vol. 23, no.1, blz.59-76.

 

Lanzara, G.F., 1983, Ephemeral Organizations in Extreme Environments: Emergence, Strategy, Extinction,

Littlejohn, R.F., 1983,

Lockwood, N.R., 2005, Crisis Management in Today's Business Environment: HR's Strategic Role,

Lust, S., e.a., 2006, Rampen, noodsituaties, crisis (...): voorkoming, beheersing en bestrijding; bevoegdheden, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden,

Management Today, 2004, Crisis Management, december 2004, blz.22

Managing Exports & Imports, 2005, Disaster Planning: Expert Details 13 Best Practices to Handle Hurricanes,

McLoughlin, D., 1985, A Framework for Integrated Emergency Management,

Miles, R.E. en Snow, C.C., 1992, Causes of Failure in Network Organizations,

Miller, L.L., 1999, From Adversaries to Allies: Relief Workers' Attitudes Toward the US Military,

Mintzberg, H., 1979,

Moore, S., Eng, E. en Daniel, M., 2003, International NGOs and the Role of Network Centrality in Humanitarian Aid Operations: A Case Study of Coordination During the 2000 Mozambique Flood,

Mushkatel, A.H. en Weschler, L.F., 1985, Emergency Management and the Intergovernmental System,

Nelson, J., 2004, Crisis Communications, Coordination in the Program,

Nooteboom, B., 2004,

Nowak, N. en Dong, D., 1997, Intercultural Differences Between Chinese and Americans in Business,

Nunamaker, J.F.Jr., Weber, E.S. en Minder, C., 1989, Organizational Crisis Management Systems: Planning for Intelligent Action,

OCHA ([United Nations] Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), 2005a,

OCHA, 2006,

Opeskin, B.R., 2001, Mechanisms for intergovernmental relations in federations,

Pearson, C.M. en Clair, J.A., 1998, Reframing Crisis Management,

Pearson, C.M. en Mitroff, I.I., 1993, From crisis prone to crisis prepared: a framework for crisis management,

Petak, W.J., 1985, Emergency Management: A Challenge for Public Administration,

Peters, B.G., 1998, Managing Horizontal Government: the Politics of Co-ordination,

Pettit, S.J., en Beresford, A.K.C., 2005, Emergency relief logistics: an evaluation of military, non-military and composite response models,

Poncini, G., 2004,

Premier.fgov.be, 12 mei 2007,

Quarantelli, E.L., 1988, Disaster Crisis Management: a Summary of Research Findings,

Quarantelli, E.L., 1996, Introduction,

Quarantelli, E.L., 1997, Ten Criteria for Evaluating the Management of Community Disasters,

Ramsay, C.G., 1999, Protecting your business: from emergency planning to crisis management,

Ramu, S.S., 2000,

ReliefWeb, 18 mei 2007,

Robbins, S.P. en Coulter, M., 2003,

Rombout, L.E.T., 2001,

Roper, A., Brookes, M. en Hampton, A., 1997, The multi-cultural management of international hotel groups,

Rubin, C.B. en Barbee, D.G., 1985, Disaster Recovery and Hazard Mitigation: Bridging the Intergovernmental Gap,

Schneider, S.C. en Barsoux, J.L., 2003,

Seveso, 21 juni 1999, Uittreksel uit het

Simola, S.K., 2005, Organizational Crisis Management – Overview and Opportunities,

Smith, W. en Dowell, J., 2000, A case study of co-ordinative decision-making in disaster management,

Sphere Project, 2004, Humanitarian Charter and Minimum Standards in Disaster Response, Genève.Sphere, Humanitarian Charter and Minimum Standards in Disaster Response – FAQ. Online beschikbaar op: http://www.sphereproject.org/content/view/97/65/lang,English/Voluntas: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, vol.17, nr.1, blz.41-57.GeoJournal, vol.44, nr.1, blz.35-42.Guidelines on the Use of Military and Civil Defence Assets in Disaster Relief, Geneva.Tampere Convention: Saving Lives through Emergency Telecommunications. On-line beschikbaar op: http://www.reliefweb.int/telecoms/tampere/Tampere_EntryinForce_PressRel…Guidelines on the Use of Military and Civil Defence Assets in Disaster Relief – “Oslo Guidelines”, s.l.UNDAC Field Handbook, s.l.Review of UNHCR Implementation Arrangements and Implementing Partner Selection Procedures, s.l.Communicatie in Bedrijf – Sectie Zakelijke Communicatie, Antwerpen.Management en Organisatie – een caleidoscopische blik, Leuven, Uitgeverij Acco.Journal of Organizational Computing & Electronic Commerce, vol.7, nr.2-3, blz.83-151.Politieke en institutionele geschiedenis van België en de Nederlanden, Antwerpen, Universiteit Antwerpen Faculteit Wijsbegeerte en Letteren.Coördinatieproblemen en –oplossingen bij nationale rampen, telefonisch interview met: adviseur Civiele Veiligheid op het kabinet van de Minister van Binnenlandse Zaken, 4 april 2007.Het Laatste Nieuws, 20 november 2006.B-FAST & UNDAC: actuele problemen aangaande de organisatie bij internationale rampen, interview met: luitenant-kolonel van de Belgische krijgsmacht, verantwoordelijk voor humanitaire crisisinterventies in het algemeen en B-FAST in het bijzonder en UNDAC-mandataris, 6 april 2007, Kwartier Koningin Elisabeth Brussel.Detailvragen met betrekking tot de organisatie van B-FAST. Online beschikbaar via e-mail: rene.wagemans@mil.bePublic Administration Review, vol.66, nr.1, blz.131-140.ANZ Journal of Surgery, vol.76, blz.1-3.

Sphere Project, 14 mei 2007,

Standaard Encyclopedie, deel 4, 1965, blz.16.

Stephenson, M.Jr., 2006, Toward a Descriptive Model of Humanitarian Assistance Coordination,

Thompson, D.M. en Grubbs, J.H., 1998, Embracing cultural geography: an army imperative,

UN (United Nations), 1994,

UN, 7 januari 2005,

UN, 2006,

UNDAC (United Nations Disaster Assessment and Coordination), 2000,

UNHCR-EPAU (United Nations High Commissioner for Refugees – Evaluation and Policy Analysis Unit), 1997,

Universiteit Antwerpen Faculteit TEW (Toegepaste Economische Wetenschappen), 2004,

Vallet, N., 2006,

van Alstyne, M., 1997, The State of Network Organization: A Survey in Three Frameworks,

Van Goethem, H., 2006,

Van Immerseel, 2007,

Verheijen, T., 2006, Hulpdiensten en figuranten houden grote rampoefening op HSL-lijn,

Wagemans, R., 2007,

Wagemans, R., 17 mei 2007,

Waugh, W.L.Jr. en Streib, G., 2006, Collaboration and Leadership for Effective Emergency Management,

Waxman, B.P., Guest, G.D. en Atkinson, R.N., 2006, Disaster Preparedness and Humanitarian Aid – The Medical Response to the Indian Ocean Disaster: Lessons Learnt, Recommendations and Racs Actions,

 

West, J.L., Building a High-Performing Project Team, in: CLELAND, D.I., (Ed.), 1998, Field Guide to Project Management, New York, e.a., Van Nostrand Reinhold.Public Administration Review, vol.62, blz.44-57.Safety Science, vol.30, nr.1-2, blz.131-138.Politicograaf, Zaventem, Kluwer Editorial.Knowledge and Information Systems, vol.4, blz.370-385.  United Nations Disaster Assessment and Coordination (UNDAC) Team Information Note, s.l.United Nations Disaster Assessment and Coordination (UNDAC) Generic Terms of Reference, s.l.The Sphere Project – What is Sphere and why is it important? Mits toegangsrechten on-line beschikbaar op: http://ocha.unog.ch/virtualosocc, 22 oktober 2005, Inter-agency Situation Report no.7 – Pakistan, Muzaffarabad, Earthquake. Mits toegangsrechten on-line beschikbaar op: http://ocha.unog.ch/virtualosoccUNDAC Field Situation Report no.3 - Mansehra. Mits toegangsrechten on-line beschikbaar op: http://ocha.unog.ch/virtualosoccSituation Report no.9. Mits toegangsrechten on-line beschikbaar op: http://ocha.unog.ch/virtualosoccIntern werkdocument: conclusies oefening Doel, s.l., s.n.Intern werkdocument: evaluatievergadering oefening BASF dd. 24 november 2006, Antwerpen, s.n.

 

Wise, C.R. en Nader, R., 2002, Organizing the Federal System for Homeland Security: Problems, Issues and Dilemmas,

Wybo, J.L. en Kowalski, K.M., 1998, Command centers and emergency management support,

Ysebaert, C., 1999,

Zhang, D., Zhou, L. en Nunamaker, J.F.Jr., 2002, A Knowledge Management Framework for the Support of Decision Making in Humanitarian Assistance/Disaster Relief,

 

Confidentiële bronnen

 

OCHA, s.d.a,

OCHA, s.d.b,

OCHA, 2005b,

OCHA

OCHA, 30 oktober 2005,

OCHA, 2 november 2005,

Paulus, C., s.d.,

Paulus, C., 2006,

Virtual OSOCC, 18 mei 2007. Mits toegangsrechten on-line beschikbaar op: http://ocha.unog.ch/virtualosocc

Academy of Management Executive, vol.7, nr.1, blz.48-59.Public Administration Review, vol.45, blz.3-7.Public Administration, vol.76, blz.295-311.International Journal of Logistics: Research and Applications, vol.8, nr.4, blz.313-331.Discursive Strategies in Multicultural Business Meetings, Bern, e.a., Peter Lang, Linguistic Insights: Studies in Language and Communicaton, vol.13.Werking – De Ministerraad. Online beschikbaar op: http://premier.fgov.be/nl/working/council_min.htmlJournal of Management Studies, vol.25, nr.4, blz.373-385.Journal of Contingencies & Crisis Management, vol.4, nr.4, blz.185-189.Disasters, vol.21, nr.1, blz.39-56.Journal of Hazardous Materials, vol.65, nr.1-2, blz.131-149.Corporate Crisis Management – Challenges for Survival, New Dehli/Thousand Oaks (CA)/London, Response Books.List of Signatories to The Tampere Convention. Online beschikbaar op: http://www.reliefweb.int/telecoms/tampere/signatories.htmlManagement, s.l., Pearson Prentice Hall.Rampenmanagement, Provinciaal Gouvernement van Oost-Vlaanderen-Dienst 42:Veiligheid en Protocol, s.l.International Journal of Hospitality Management, vol.16, nr.2, blz.147-159.Public Administration Review, vol.45, blz.57-63.Intercultureel Management, s.l., Pearson Education Benelux.Samenwerkingsakkoord tussen de federale staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken dd. 21 juni 1999. On-line beschikbaar op: http://www.seveso.be/img/nl/SAMENWERKINGSAKKOORD.pdfConsulting Psychology Journal: Practice and Research, vol.57, nr.3, blz.180-192.Ergonomics, vol.43, nr.8, blz.1153-1166.Nongovernmental organizations and peacemaking, in: CROCKER, C.A. EN HAMPSON, F.O., (Eds.), Managing Global Chaos, Washington (DC), US Institute of Peace Press, blz.433-443.US politics today – Second edition, Manchester, M.U.P., Politics Today, blz.157.Het Handvest van Artsen Zonder Grenzen. On-line beschikbaar op: http://www.azg.be/nl/overazg/handvest.htmCrisis in organizations : managing and communicating in the heat of chaos, Cincinnati (OH), South-Western.Communicating in Small Group – Principles and Practices, New York, Addison Wesley Longman.Koninklijk besluit tot de oprichting van een coördinatieraad voor noodbijstand in het buitenland bij catastrofe of calamiteit en van een ondersteunende permanente dienst van B-FAST, Brussel, blz.39087-39088.Koninklijk besluit betreffende nood- en interventieplannen, Brussel, blz.15407-15414.Information Systems Frontiers, vol.1, nr.4, blz.427-442.Managing Business Crises – From Anticipation to Implementation, Westport (CT), Greenwood Publishing Group.Studia Diplomatica, vol.56, nr.3, blz.3-33Communication World, vol.23, nr.2, blz.22-23.Bevelvoering bij Grootschalige Incidenten – een Internationaal Overzicht, seminarie georganiseerd op het PIBA, Emblem.Disaster Management – A Disaster Manager’s handbook, Manila, Asian Development Bank.Disaster Recovery: Contingency Planning and Program Evaluation, Amsterdam, QED Information Sciences, the Chantico Technical Management Series.Information & Management, vol.30, nr.4, blz.179-199.Proceedings: voordrachtencyclus 1e semester 2002, Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie, Brussel, blz.21-33.Penthouse, vol.29, nr.5, blz.100-101.Journal of Public Relations Research, nr.8, blz.279-295.Australian Journal of Public Administration, vol.64, nr.2, blz.27-30.Organization Theory and Design, Mason (OH), Thomson South-Western.