Epigenetische Onderdrukking van het tetraspanine CD9 gedurende de ziekteprogressie in multipel myeloom cellen

Sandra Van Lint
Kanker, een onbegrepen vijand.

Dankzij het toenemende onderzoek en de steeds groter wordende vooruitgang in kennis en oorzaak wordt tegenwoordig voor de meeste ziektes een geschikte remedie gevonden. Hierbij wordt niet alleen de nadruk gelegd op een mogelijke behandelingswijze bij het genezen maar ook op de ontwikkeling van nieuwe technieken die helpen bij het voorkomen. Door het gebruik van de vele geneesmiddelen en een goede vaccinatie kunnen heel wat ziektes relatief eenvoudig verholpen worden.

Epigenetische Onderdrukking van het tetraspanine CD9 gedurende de ziekteprogressie in multipel myeloom cellen

Kanker, een onbegrepen vijand.

Dankzij het toenemende onderzoek en de steeds groter wordende vooruitgang in kennis en oorzaak wordt tegenwoordig voor de meeste ziektes een geschikte remedie gevonden. Hierbij wordt niet alleen de nadruk gelegd op een mogelijke behandelingswijze bij het genezen maar ook op de ontwikkeling van nieuwe technieken die helpen bij het voorkomen. Door het gebruik van de vele geneesmiddelen en een goede vaccinatie kunnen heel wat ziektes relatief eenvoudig verholpen worden. Toch wordt de mens getroffen door een steeds wisselend scala aan ziektes en infecties, van pest in de veertiende eeuw tot SARS en het vogelgriepvirus in de 21ste eeuw. Hoewel heel wat ziektes die vroeger dodelijk waren tegenwoordig eenvoudig genezen of voorkomen kunnen worden, blijven er nog steeds ongeneeslijke aandoeningen waar de medische wereld geen vat op heeft. In deze categorie van ongeneeslijke aandoeningen kan kanker gerekend worden. Kanker is een verzamelnaam die in de geneeskunde gebruikt wordt voor ziektes waarbij een ongecontroleerde vermeerdering van cellen optreedt waardoor meestal kwaadaardige tumoren of gezwellen ontstaan. Kanker is hoe dan ook niet leeftijdsgebonden of orgaanspecifiek. Denken we maar aan prostaatkanker, de meest voorkomende kanker bij mannen; leukemie, een bloedkanker die vooral kinderen treft of de veelbesproken longvlieskanker door asbest. Uit de grote groep van verschillende kankers wordt door het laboratorium van Hematologie en Immunologie van de Vrije Universiteit van Brussel onderzoek verricht op de bloedkanker multipel myeloom. Multipel myeloom is een kanker van plasmacellen die deel uitmaken van het bloed en tevens een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem vormen. De plasmacellen helpen ons lichaam beschermen tegen infecties en vreemde indringers.
In Europa zijn er ongeveer 77 000 ziektegevallen van multipel myeloom bekend. In België alleen al worden naar schatting elk jaar 400 nieuwe gevallen vastgesteld. Dit maakt dat multipel myeloom beschouwd kan worden als één van de meest voorkomende bloedkankers. De symptomen van deze kanker zijn uiteenlopend van aard en afhankelijk van het stadium van de ziekte. In de meeste gevallen treden echter letsels aan de botten op, waaronder breuken of barsten. De densiteit van de botten neemt af waardoor ze brozer worden en het beenmerg wordt vervangen door een zachte substantie van kankercellen. De overlevingsduur van patiënten met multipel myeloom wordt geschat op 2,5 à 3 jaar. Deze korte levensduur vormt samen met het steeds groter wordende aantal patiënten een grote noodzaak voor het ontwikkelen van een geschikte therapie bij het vertragen en behandelen van deze kanker.
Waarom beginnen onze cellen ongecontroleerd te groeien? Hoe en waarom ontstaat een kanker? Waarom is ons lichaam op een bepaald punt niet meer in staat om de versnelde groei van “slechte” cellen onder controle te houden? In dit onderzoek werd aangetoond dat het zogenaamde CD9 eiwit wel eens een belangrijke rol zou kunnen spelen in het onder controle houden van de tumorgroei. Uit onderzoek van plasmacellen van gezonde proefpersonen ten opzichte van deze van patiënten met multipel myeloom, blijkt dat de plasmacellen van de gezonde proefpersonen het eiwit CD9 op hun celoppervlak vertonen. Bij patiënten met een voorloper van multipel myeloom, waarbij de tumor nog niet in een agressieve vorm is overgegaan, werd CD9 in mindere mate aangetroffen op het celoppervlak van plasmacellen. Kankerpatiënten met agressieve multipel myeloom daarentegen werden negatief bevonden voor de aanwezigheid van het eiwit CD9 op hun plasmacellen. Deze vaststellingen wijzen op een rol van het eiwit CD9 in de tumorprogressie.
Verder onderzoek toonde inderdaad aan dat het eiwit betrokken is bij de ontwikkeling tot een agressieve vorm van multipel myeloom. Een lage CD9 aanwezigheid op de cellen zou één van de stappen kunnen zijn die de ontwikkeling van kanker bevorderen. Bovendien werd er vastgesteld dat de aanwezigheid van CD9 op de cellen de ‘speciale verdedigers’ van het immuunsysteem, namelijk de ‘Natural killer’ (NK) cellen, stimuleren. De NK cellen zorgen voor een eerste verdedigingslinie bij een aanval van vijandelijke indringers zoals bacteriën of virussen. Indien deze soldaten niet gealarmeerd worden bij een inval door ziekteverwekkende micro-organismen, zullen ze ook niet ingrijpen en verdedigen en dit is nu net wat er gebeurt door het uitschakelen van CD9. Wanneer de zieke kankercellen geen CD9 meer produceren op hun celoppervlak, worden deze kankercellen niet meer aangevallen door de NK cellen, waardoor er een agressieve tumor ontstaat.
Maar wat zorgt er nu precies voor het verdwijnen van het CD9 eiwit? Eén van de mogelijke oorzaken kan gezocht worden bij de veranderingen in de expressie van genen. Om de genetische informatie die vervat zit in ons DNA te vertalen in eiwitten, moet het DNA beschikbaar gemaakt worden voor het “vertaalsysteem”. Maar indien het DNA te dicht op elkaar gepakt wordt, kan de informatie in het DNA niet vertaald worden in functionele eiwitten. Een wisselwerking tussen twee processen (acetylatie en deacetylatie) zal bepalen in welke mate het DNA op elkaar gepakt wordt. Anderzijds kan het ook gebeuren dat er chemische structuren op het DNA geplakt worden, in een proces dat methylatie genoemd wordt. Hierdoor is het DNA niet meer toegankelijk voor het vertaalsysteem. Er werd reeds aangetoond dat bij kanker in het algemeen beide mechanismen uit balans zijn.
Tijdens dit onderzoek werd getracht om een verhoging van de CD9 productie teweeg te brengen door in te grijpen op beide mechanismen. Uit de experimenten bleek dat het onderdrukken van CD9 door de kankercellen voornamelijk veroorzaakt wordt door het te compact inpakken van het DNA. De multipel myeloom cel kan via dit mechanisme de aanwezigheid van CD9 op zijn celoppervlak verminderen. Hierdoor verdwijnt het signaal naar de ‘speciale verdedigers’ van ons immuunsysteem waardoor deze niet meer in actie zullen schieten tegen de kankercellen. De vijandige multipel myeloomcel kan op deze manier onze verdediging ontlopen en overleven in het lichaam. Het eiwit CD9 speelt dus een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kanker. Het aanpakken van de mechanismen die zorgen voor het verdwijnen van CD9 bieden een mooi perspectief naar de toekomst toe bij het eventueel behandelen van kanker. Toch is dit niet zo eenvoudig omdat er nog steeds niet geweten is wat het effect op gezonde cellen is. Stap voor stap wordt er in het kankeronderzoek echter een tipje van de sluier opgelicht en komt de oplossing dichterbij. Maar ondanks de toenemende medische kennis blijft het voor veel wetenschappers nog steeds een uitdaging en voor veel patiënten een must om het mysterie rond kanker op te lossen.

Bibliografie

1.    ADACHI, M., TAKI, T., KONISHI, T., HUANG, C.I., HIGASHIYAMA, M., MIYAKE, M., Novel staging protocol for non-small-cell lung cancers according to MRP-1/CD9 and KAI1/CD82 gene expression, J Clin Oncol, 16 (4), 1397-1406, 1998.
2.    AMADO, R.G., CHEN, I.S.Y., Lentiviral vectors-the promise of gene therapy within reach?, Science, 285, 674-676, 1999.
3.    ASOSINGH, K., DE RAEVE, H., MENU, E., et al., Angiogenic switch during 5T2MM murine myeloma tumorgenesis: role of CD45 heterogenicity, Blood, 103, 3131-3137, 2004.
4.    BAKKUS, M.H.C., HEIRMAN, C., VAN RIET, I., VAN CAMP, B., THIELEMANS, K., Evidence that multiple myeloma Ig heavy chain VDJ genes contain somatic mutations but show no intraclonal variation, Blood, 80, 2326-2335, 1992.
5.    BAKKUS, M.H.C., ASOSINGH, K., VANDERKERKEN, K., THIELEMANS, K., HAGEMEIJER, A., DE RAEVE, H., VAN CAMP, B., Myeloma isotype-switch variants in the murine 5T myeloma model: evidence that myeloma IgM and IgA expressing subclones can originate from the IgG expressing tumour, Leukemia, 15, 1127-1132, 2001.
6.    BARRENA, S., ALMEIDA, J., YUNTA, M., LOPEZ, A., FERNANDEZ-MOSTEIRIN, N., GIRALT, M., et al., Aberrant expression of tetraspanin molecules in B-cell chronic lymphoproliferative disorders and its correlation with normal B-cell maturation, Leukemia, 19 (8), 1376-83, 2005.
7.    BAYLIN, S.B., HERMAN, J.G., DNA hypermethylation in tumorgenesis: Epigenetics joins genetics, Trends Genet, 16, 168-174, 2000.
8.    BERDITCHEVSKI, F., Complexes of tetraspanins with integrins: more than meets the eye, J. Cell Sci, 114, 4143-4151, 2001.
9.    BERGSAGEL, P.L., KEUHL, W.M., Chromosome translocations in multiple myeloma, Oncogene, 20, 5611-5622, 2001.
10.    BHALLA, K.N., Epigenetic and Chromatin Modifiers As Targeted Therapy of Hematologic Malignancies, Journal of Clinical Oncology, 23 (17), 3971-3993, 2005.
11.    BIRD, A., DNA methylation patterns and epigenetic memory, Genes Dev, 16, 6-21, 2002.
12.    BOUCHEIX., C., et al., Molecular cloning of the CD9 antigen. A new family of cell surface proteins, J Biol Chem, 266, 117-122, 1991.
13.    BOUCHEIX, C., DUC, G.H., JASMIN, C., RUBINSTEIN, E., Tetraspanins and malignancy, Expert Rev Mol Med, 2001, 1-17, 2001.
14.    BOUCHEIX, C., RUBINSTEIN, E., Tetraspanins, Cell Mol Life Sci, 58 (9), 1189-1205, 2001.
15.    BUTCHER, E.C., PICKER, L.J., Lymphocyte homing and homeostasis, Science, 272, 60-66, 1996.
16.    CALIGARIS-CAPPIO, F., BERGUI, L., GREGORETTI, M.G., et al., Role of the bone marrow stromal cells in the growth of human multiple myeloma, Blood, 77, 2688-2693, 1991.
17.    CATLEY, L., WEISBERG, E., TAI, Y.T., ATADJA, P., REMISZEWSKI, S., HIDESHIMA, T., et al., NVP-LAQ824 is a potent novel histone deacetylase inhibitor with significant activity againts multiple myeloma, Blood, 102 (7), 2615-2622, 2003.
18.    CATLEY, L., WEISBERG, E., KIZILTEPE, T., TAI, Y.T., HIDESHIMA, T., NERI, P., et al., Aggresome induction by proteasome inhibitor bortezomib and alpha-tubulin hyperacetylation by tubulin deacetylase (TDAC) inhibitor LBH589 are synergistic in myeloma cells, Blood, 108 (10), 3441-3449, 2006.
19.    CHRISTMAN, J.K., 5-Aza-cytidine and 5-aza-2’-deoxycytidine as inhibitors of DNA methylation: mechanistic study and their implications for cancer therapy, Oncogene, 21 (35), 5483-5495, 2002.
20.    CHIM, C.S., KWONG, Y.L., FUNG, T.K., LIANG, R., Methylation profiling in multiple myeloma, Leuk Res, 28 (4), 379-385, 2004.
21.    CLARK, D.P., Molecular Biology, Understanding the genetic revolution, Elsevier, 2005.
22.    DALTON, W.S., BERGSAGEL, L., KEUHL, W.M., ANDERSON, K.C., HAROUSSEAU, J.L., Multiple Myeloma, Hematology Am soc Hematol Educ Prog, 157-177, 2001.
23.    DAMIANO, S., CRESS, A.E., HAZLEHURST, L.A., SHTIL, A.A., DALTON, W.S., Cell adhesion mediated drug resistance (CAM-DR): role of integrins and resistance to apoptosis in human myeloma cell lines, Blood, 93, 1658-1667, 1999.
24.    DAMIANO, S., DALTON, W.S., Integrin-mediated drug resistance in multiple myeloma, Leuk Lymphoma, 38, 71-81, 2000.
25.    DE BRUYNE, E., MENU, E., VAN VALCKENBORG, E., DE RAEVE, H., VAN CAMP, B., VAN RIET, I., VANDERKERKEN, K., Myeloma cells and their interactions with the bone marrow endothelial cells, Current Immunolgy Reviews, 3, 41-55, 2007.
26.    DEBYSER, Z., Viral vectors for gene therapy, Rega Institute for Medical Research KUL, 2000.
27.    DE RAEVE, H., VAN MARCK, E., VAN CAMP, B., VANDERKERKEN, K., Angiogenesis and the role of bone marrow endothelial cells in the haematological malignancies, Histol Histopathol, 19, 935-950, 2004.
28.    DEVITRA, J. V.T., HELLMAN, S., ROSENBERG, S.A., et al., Cancer: Principles and Practice of Oncology, 5de editie, 1997.
29.    DRUCKER, L., TOHAMI, T., TARTAKOVER-MATALON, S., ZISMANOV, V., SHAPIRO, H., RADNAY, J., et al., Promotor hypermethylation of tetraspanin members contributes to their silencing in myeloma cell lines, Carcinogenesis, 27 (2), 197-204, 2006.
30.    DU, H.L., Qi, Y., SHI, Y.J., BU, D.F., WU, S.L., Apoptosis and re-expression of p-16 gene in the myeloma cell line U266 induced by synergy of histone deacetylase inhibitor and demethylating agent, Ai Zheng, 21 (10), 1057-1061, 2002.
31.    EHRLICH, M., DNA methylation in cancer: Too much, but also too little, Oncogene, 21, 5400-5413, 2002.
32.    ESTELLER, M., HERMAN, J.G., Cancer as an epigenetic disease: DNA methylation and chromatin alterations in human tumours, J Pathol, 196, 1-7, 2002.
33.    FEINBERG, A.P., TYCKO, B., The history of cancer epigenetics, Nat Rev Cancer, 4, 143-153, 2004.
34.    FELSENFELD, G., GROUDINE, M., Controlling the double helix, Nature, 421 (6921), 448-453, 2003.
35.    FERLIN, M., NORAZ, N., HERTOGH, C., BROCHIER, J., TAYLOR, N., KLEIN, B., Insulin-like growth factor I induces the survival and proliferation of myeloma cells through an interleukin-6-independant transduction pathway, Br. J., Haematol., 111, 626-634, 2000.
36.    FERGUSON, A.T., VERTINO, P.M., SPITZNER, J.R., BAYLIN, S.B., MULLER, M.T., DAVIDSON, N.E., Role of estrogen receptor gene demethylation and DNA methyltransferase. DNA adduct formation in 5-aza-2’deoxycytidine-induced cytotoxicity in human breast cancer cells, J Biol Chem, 272 (51), 32260-32266, 1997.
37.    FINNIN, M.S., DONIGIAN, J.R., COHEN, A., RICHON, V.M., RIFKIND, R.A., MARKS, P.S., BRESLOW, R., PAVLETICH, N.P., Structures of a histone deacetylase homologue bound to the TSA and SAHA inhibitors, Nature, 401, 188-193, 1999.
38.    FUKS, F., DNA methylation and histone modifications:teaming up to silence genes, Curr Opin Genet Dev, 15 (5), 490-495, 2005.
39.    GABBARA, S., BHAGWAT, A.S., The mechanism of inhibition of DNA (cytosine-5-)-methyltransferases by 5-azacytosine is likely to involve methyl transfer to the inhibitor, Biochem J., 307 (1), 87-92, 1995.
40.    GALM, O., YOSHIKAWA, H., ESTELLER, M., OSIEKA, R., HERMAN, J.G., SOCS-1, a negative regulator of cytokine signaling, is frequently silenced by methylation in multiple myeloma, Blood, 101 (7), 2784-2788, 2003.
41.    GALM, O., WILOP, S., REICHELT, J., JOST, E., GEHBAUER, G., HERMAN, J.G., OSIEKA, R., DNA methylation changes in multiple myeloma, Leukemia, 18, 1687-1692, 2004.
42.    GALM, O., HERMAN, J.G., BAYLIN, S.B., The fundamental role of epigenetics in hematopoietic malignancies, Blood Reviews, 20, 1-13, 2006.
43.    GARDINER-GARDEN, M., FROMMER, M., CpG islands in vertebrate genomes, J Mol Biol, 196, 261-282, 1987.
44.    GEORGII-HEMMING, P., WIKLUND, H.J., LJUNGGREN, O., NILSSON, K., Insulin-like growth factor I is a growth and survival factor for human multiple myeloma cell lines, Blood, 88, 2250-2258, 1996.
45.    GIULIANI, N., COLLA, S., RIZOLLI, V., Angiogenetic switch in multiple myeloma, Haematology, 9, 377-381, 2004.
46.    GOFFIN, J., EISENHAUER, E., DNA methyltransferase inhibitors-state of the art, Ann Oncol, 13 (11), 1699-1716, 2002.
47.    HAGGARTY, S.J., KOELLER, K.M., WONG, J.C., GROZINGER, C.M., SCHREIBER, S.L., Domain-selective small-molecule inhibitor of histone deacetylase 6 (HDAC6)-mediated tubulin deacetylation, Proc Natl Acad Sci USA, 100, 4389-4394, 2003.
48.    HALLEK, M., BERGSAGEL, P.L., ANDERSON, K.C., Multiple myeloma: increasing evidence for a multisstep transformation process, Blood, 91, 3-21, 1998.
49.    HEMLER, M.E., Integrin associated proteins, Curr Opin Cell Biol, 10 (5), 578-585, 1998.
50.    HEMLER, M.E., Specific tetraspanin functions, J Cell Biol, 155 (7), 1103-1107, 2001.
51.    HERMAN, J.G., BAYLIN, S.B., Gene silencing in cancer association with promotor hypermethylation, N Engl J Med, 349, 2042-2054, 2003.
52.    HIDESHIMA, T., ANDERSON, K.C., Molecular mechanisms of novel therapeutic approaches for multiple myeloma, Nt Rev Cancer, 2, 927-937, 2002.
53.    HOLLIDAY, R., GRIGG, G.W., DNA methylation and mutation, Mutat Res, 285, 61-67, 1993.
54.    HOULE, C.D., DING, X.Y., FOLEY, J.F., AFSHARI, C.A., BARRETT, J.C., DAVIS, B.J., Loss of expression and altered localization of KAI1 and CD9 protein are associated with epithelial ovarian cancer progression, Gynaecol Oncol, 86 (1), 69-78, 2002.
55.    ISSA, J.P., CpG island methylator phenotype in cancer, Nat Rev Cancer, 4, 988-993, 2004.
56.    JANEWAY, C.A., TRAVERS, P., WALPORT, M., SHLOMCHIK, M.J., Immunobiology the immune system in health and disease, Churchill livingstone, Garland Science, Taylor and Frances Group, zesde editie, 2005.
57.    JONES, P.A., TAYLOR, S.M., Cellular differentiation, cytidine analogs and DNA methylation, Cell., 20 (1), 85-93, 1980.
58.    JONES, P.A., The DNA methylation paradox, Trends Genet, 15, 34-37, 1999.
59.    JONES, P.A., BAYLIN, S.B., The fundamental role of epigenetic events in cancer, Nat Rev Genet, 3, 415-428, 2002.
60.    JUTTERMANN, R., LI, E., JAENISCH, R., Toxicity of 5-aza-2’-deoxycytidine to mammalian cells is mediated by covalent trapping of DNA methyltransferase rather than DNA methylation, Proc Natl Acad Sci USA, 91 (25), 11797-11801, 1994.
61.    KHAN, S.B., MAUDUDI, T., BARTON, K., AYERS, J., ALKAN, S., Analysis of histone deacetylase inhibitor depsipeptide (FR901228), effect on multiple myeloma, Br J Haematol, 125 (2), 156-161, 2004.
62.    KEUHL, W.M., BERGSAGEL, P.L., Multiple myeloma: evolving genetic events and host interactions, Nat Rev Cancer, 2, 175-187, 2002.
63.    KLIMATCHEVA, E., ROSENBLATT, J.D., PLANELLES, V., Lentiviral vectors and gene therapy, Frontiers in Bioscience, 4, 481-496, 1999.
64.    KUBY, J., KINDT, T.J., GOLDSBY, R.A., OSBORNE, B.A., Immunology, Freeman, zesde editie, 2007.
65.    LANDOWSKI, T.H., OLASHAW, N.E., AGRAWAL, D., DALTON, W.S., Cell adhesion-mediated drug resistance (CAM-DR) is associated with activation of NF-kappa B (RelB/p50) in myeloma cells, Oncogene, 22 (16), 2417-2421, 2003.
66.    LOKHORST, H.M., LAMME, T., DE SMET, M., et al., Primary tumor cells of myeloma patients induce interleukin-6 secretion in long-term bone marrow cultures, Blood, 84, 2269-2277, 1994.
67.    MAECKER, H.T., TODD, S.C., LEVY, S., The tetraspanin superfamily: molecular facilitators, FASEB J., 11 (9), 428-442, 1997.
68.    MAISO, P., CARVAJAL-VERGARA, X., OCIO, E.M., LOPEZ-PEREZ, R., MATEO, G., GUTIERREZ, N., et al., The histone deacetylase inhibitor LBH589 is a potent antimyeloma agent that overcomes drug resistance, Cancer Res, 66 (11), 5781-5789, 2006.
69.    MARTIN, F., ROTH, D.M., JANS, D.A., POUTON, C.W., PARTRIDGE, L.J., MONK, P.N., et al., Tetraspanins in viral infections: a fudamental role in viral biology?, J Virol, 79 (17), 10839-10851, 2005.
70.    MATEOS, M.V., GARCIA-SANZ, R., LOPEZ-PEREZ, R., MORO, M.J., OCIO, E., HERNANDEZ, J., et al., Methylation is an inactivating mechanism of the p16 gene in multiple myeloma associated with high plasma cell proliferation and short survival, Br J Haematol, 118 (4), 1034-1040, 2002.
71.    MENU, E., ASOSINGH, K., VAN RIET, I., CROUCHER, P., VAN CAMP, B., VANDERKERKEN, K., Myeloma cells (5TMM) and their interactions with the marrow environment, Blood Cells Mol Dis, 33, 111-119, 2004.
72.    MICHALOWSKY, L.A., JONES, P.A., Differential nuclear protein binding to 5-azacytosine-containing DNA as a potential mechanism for 5-aza-2’-deoxycytidine resistance, Mol Cell biol, 7 (9), 3076-3083, 1987.
73.    MITSIADES, C.S., MITSIADES, N., MUNSHI, N.C., ANDERSON, K.C., Focus on multiple myeloma, Cancer Cell, 6, 439-444, 2004.
74.    MITSIADES, C.S., MITSIADES, N.S., MCMULLAN, C.J., POULAKI, V., SHRINGARPURE, R., HIDESHIMA, T., et al., Transcriptional signature of histone deacetylase inhibition in multiple myeloma: biological and clinical implications, Proc Natl ACAD USA, 101 (2), 540-545, 2004.
75.    MIYAKE, M., NAKANO, K., LEKI, Y., ADACHI, M., HUANG, C.L., ITOI, S., et al., Motility related protein 1 (MRP1/CD9) expression: inverse correlation with metastases in breast cancer, Cancer Res, 55 (18), 4127-4131, 1995.
76.    MORI, M., MIMORI, K., SHIRAISHI, T., HARAGUCHI, M., UEO, H., BARNARD, G.F., et al., Motility related protein 1 (MRP1/CD9) expression in colon cancer, Clin Cancer Res, 4 (6), 1507-1510, 1998.
77.    MURAI, M., TOYOTA, M., SATOH, A., SUZUKI, H., AKINO, K., MITA, H., SASAKI, Y., ISHIDA, T., SHEN, L., GARCIA-MANERO, G., ISSA, J.P., HINODA, Y., TOKINO, T., IMAI, K., Abberant DNA methylation associated with silencing BNIP3 gene expression in haematopoietic tumours, Br J Cancer, 92 (6), 1165-1172, 2005.
78.    NG, M.H., CHUNG, Y.F., LO, K.W., WICKHAM, N.W., LEE, J.C., HUANG, D.P., Frequent hypermethylation of p16 and p15 genes in multiple myeloma, Blood, 87 (7), 2500-2506, 1997.
79.    NG, M.H., TO, K.W., LO, K.W., CHAN, S., TASNG, K.S., CHENG, S.H., et al., Frequent death-associated protein kinase promotor hypermethylation in multiple myeloma, Clin Cancer Res, 7 (6), 1724-1729, 2001.
80.    NG, M.H., Death associated protein kinase: from regulation of apoptosis to tumor suppressive functions and B cell malignancies, Apoptosis, 7 (3), 261-270, 2002.
81.    PEI, X.Y., DAI, Y., GRANT, S., Synergistic induction of oxidative injury and apoptosis in human multiple myeloma cells by the proteasome inhibitor bortezomib and histone deacetylase inhibitors, Clin Cancer Res, 10 (11), 3839-3852, 2004.
82.    PODAR, K., ANDERSON, K.C., The pathophysiological role of VEGF in hematological malignancies: therapeutic implications, Blood, 105, 1383-1395, 2005.
83.    POMPEIA, C., HODGE, D.R., PLASS, C, WU, Y.Z., MARQUEZ, V.E., KELLEY, J.A., et al., Microarray analysis of epigenetic silencing of gene expression in the KAS-6/1 multiple myeloma cell line, Cancer Res, 64 (10), 3465-3473, 2004.
84.    RADL, J., Multiple myeloma and related disorders. Lessons from an animal model, Pathol. Biol., 47, 109-114, 1999.
85.    RICHARDS, E.J., ELGIN, S.C., Epigenetic codes for heterochromatin formation and silencing: rounding up the usual suspects, Cell, 108, 489-500, 2002.
86.    RISAU, W., Mechanisms of angiogenesis, Nature, 386, 671-674, 1997.
87.    ROITT, I., BROSTOFF, J., MALE, D., Immunology, Mosby, zesde editie, 2001.
88.    RUBINSTEIN, E., BENOIT, P., BILLARD, M., PLAISANCE, S., PRENANT, M., UZAN, G., et al., Organization of the human CD9 gene, Genomics, 16 (1), 132-138, 1993.
89.    SAHOTA, S.S., GARAND, R., MAHROOF, R., SMITH, A., JUGE-MORINEAU, N., STEVENSON, F.K., BATAILLE R., VH gene analysis of IgM-secreting Myeloma indicates an origin from a memory cell undergoing isotype switch events, Blood, 94, 1070-1076, 1999.
90.    SANTI, D.V., NORMENT, A., GARRETT, C.E., Covalent bond formation between a DNA-cytosine methyltransferase and DNA containing 5-azacytosine, Proc Natl Acad Sci USA, 81 (22), 6993-6997, 1984.
91.    SANTINI, V., KANTARJIAN, H.M., ISSA , J.P., Changes in DNA methylation in neoplasia: pathophysiology and therapeutic implications, Ann Intern Med, 134 (7), 573-586, 2001.
92.    SAUER, G., WINDISCH, J., KURZEDER, C;, HEIMANN, V., KREIENBERG, R., DEISSLER, H., Progression of cervical carcinomas is associated with down-regulation of CD9 but strong local re-expression at sites of transendothelial invasion, Clin Cancer Res, 9 (17), 6426-6431, 2003.
93.    SERRU, V., et al., Sequence and expression of seven new tetraspans, Biochim Biophys Acta, 1478, 159-163, 2000.
94.    SHALLAL, S., KORNBLUTH, J., CD9 expression enhances the susceptibility of myeloma cell lines to cell-mediated cytolysis, Blood, 96 (1), 224-233, 2000.
95.    SI, Z. HERSEY, P., Expression of the neuroglandular antigen and analogues in melanoma. CD9 expression appears inversely related to metastatic potential of melanoma, Int J Cancer, 54 (1), 37-43, 1993.
96.    SINGAL, R., GINDER, G.D., DNA methylation, Blood, 93 (12), 4059-4070, 1999.
97.    TASAKA, T., ASOU, H., MUNKER, R., SAID, J.W., BERENSON, J., VESCIO, E., HERNANDEZ, J., et al., Methylation of the p16INK4A gene in multiple myeloma, Br J Haematol, 101 (3), 558-564, 1998.
98.    VACCA, A., RIBATTI, D., RONCALI, L., RANIERI, G., SERIO, G., SILVESTRIS, F., DAMMACCO, F., Bone marrow angiogenesis and progression in Multiple myeloma, British Journal Haematology, 87, 503-508, 1994.
99.    VANDERKERKEN, K., DE GREEF C., ASOSINGH, K., ARTETA, B., DE VEERMAN, M., VANDE BROECK, I., VAN RIET, I., KOBAYASHI, M., SMEDSROD, B., VAN CAMP, B., Selective initial in vivo homing pattern of 5T2 multiple myeloma cells in the C57BL/KaLwRij mouse, British Journal of Cancer, 82, 953-959, 2000.
100.    VANDERKERKEN, K., ASOSINGH, K., CROUCHER, B., VAN CAMP, B., Multiple myeloma biology: lessons from  the 5TMM models,  Immunol Rev, 194, 196-206, 2003.
101.    VAN SOEST, S., et al., Retinitis pigmentosa: defined from a molecular point of view, Surv Ophthalmol, 43, 321-334, 1999.
102.    VAN VALCKENBORG, E., DE RAEVE, H., DEVY, L., BLANCHER, S., MUNAUT, C., NOEL, A., VAN MARCK, E., VAN RIET, I., VAN CAMP, B., VANDERKERKEN, K., Murine 5T multiple myeloma cells induce angiogenesis in vitro and in vivo, British Journal of Cancer, 86, 796-802, 2002.
103.    VIGNA, E., NALDINI, L., Lentiviral vectors: excellent tools for experimental gene transfer and promising candidates for gene therapy, The Journal of Gene Medicine, 2, 308-316, 2000.
104.    VILLAR-GAREA, A., ESTELLER, M., Histone deacetylase inhibitors: understanding a new wave of anticancer agents, Int. J., Cancer, 112, 171-178, 2004.
105.    WRIGHT, M.D., MOSELEY, G.W., VAN SPRIEL, A.B., Tetraspanin microdomains in immune cell signaling and malignant disease, Tissue Antigens, 64, 533-542, 2004.
106.    YASUI, H., HIDESHIMA, T., RICHARDSON, P.G., ANDERSON, K.C., Novel therapeutic strategies targetting growth factor signalling cascades in multiple myeloma, Br J Haematol, 132 (4), 285-397, 2006.
107.    YOSHIDA, M., KIJIMA, M., AKITA, M., BEPPU, T., Potent and specific inhibition of mammalian histone deacetylase both in vivo and in vitro by trichostatin A, J Biol Chem, 265, 17174-17179, 1990.
108.    ZHONG, S., FIELDS, C.R., Su, N., PAN, Y.X., ROBERTSON, K.D., Pharmacologic inhibition of epigenetic modifications, coupled with gene expression profiling, reveals novel targets of abberant DNA methylation and histone deacetylation in lung cancer, Oncogene, 26 (18), 2621-2634, 2007.
109.    ZHOU, Q., ATADJA, P., DAVIDSON, N., Histone Deacetylase Inhibitor LBH589 Reactivates Silenced Estrogen Receptor Alpha (ER) Gene Expression without Loss of DNA Hypermethylation, Cancer Biol Ther, 6 (1), internetpublicatie in 2007.
110.    Website van het “Myeloma Institute for Research and Therapy”, http://myeloma.uams.edu.
111.    Website van het “Multiple Myeloma Research Foundation” (MMRF), http://www.multiplemyeloma.org.
112.    Website van het “International Myeloma Foundation”, http://www.myeloma.org.
113.    Website van het “National Cancer Institute”, http://www.cancer.gov, http://www.cancer.gov/cancerinfo/wyntk/myeloma.
114.    http:cook.chem.ndsu.nodak.edu/mmp.shtml
115.    Website van het “College of natural sciences and mathematics departement of Biological Science, Cal state Fullerton, Californië, Verenigde Staten, http://biology.fullerton.edu.
116.    Website van de “Ecole polythechnique fédérale de Lausanne, School of life sciences, Zwitserland, http://sv.epfl.ch/IntraLEN/anglais/viral.html.

Universiteit of Hogeschool
Industrieel Ingenieur - Biochemie
Publicatiejaar
2007
Share this on: