De Race Voor de Noordpool: Belangen, Actoren en Trends

Fons Verhelst
Persbericht

De Race Voor de Noordpool: Belangen, Actoren en Trends

Doorheen de laatste jaren kwam het Arctische gebied steeds frequenter in de internationale media door allerhande aandachtstrekkende gebeurtenissen zoals het planten van vlaggen, herstarte militaire patrouilles en territoriale claims. Verschillende media berichtten over een nieuwe race om de noordpool (Posner, 2007; Zarakhovic, 2007).

Door de inwerkingtreding van het UNCLOS verdrag (United Nations Convention on the Law of the Sea) in 1996 hadden de ratificerende Arctische staten slechts tien jaar om hun territoriale gebieden in de Arctische oceaan af te bakenen en te claimen, wat hen tot intensief onderzoek aanzette Tegelijkertijd komen er territoriale geschillen voor met betrekking tot hoofdzakelijk maritieme gebieden en uitzonderlijk tot één enkel eiland.

Een toegenomen internationale vraag naar grondstoffen, onder meer door de opkomst van nieuwe grootmachten, gekoppeld aan de voorspellingen van grote onontdekte energievoorraden in het Arctisch gebied doet de inzet van de territoriale belangen nog stijgen en de aandacht verhogen  Alsof deze katalysatoren voor aandacht aan het Arctische gebied nog niet genoeg zouden zijn, bracht de klimaatsopwarming ook nieuwe problemen en tevens nieuwe mogelijkheden met zich mee. Zo zorgt het smelten van de Arctische ijskappen voor nieuwe exploitatie- en transportmogelijkheden in het gebied (Byers, 2009).In het Arctische gebied zijn verschillende regionale organisaties opgericht, waarvan de Arctische Raad de voornaamste is. De bevoegdheden van deze organisatie zijn echter strikt gelimiteerd tot milieu, sociale en economische aangelegenheden. Zou het ontbreken van een uitgebreider mandaat een georganiseerde samenwerking tussen de Arctische staten met betrekking tot veiligheidsvraagstukken onmogelijk maken? Kan dit dan uiteindelijk uitmonden in een explosieve cocktail met militaire confrontaties, zoals in verschillende media bericht wordt

Uit verschillende verklaringen en samenkomsten tussen de leiders van de Arctische staten blijkt dat er toch een vorm van ad hoc overleg bestaat en gemeenschappelijke standpunten bereikt worden met betrekking tot veiligheidsvraagstukken  Is het dan mogelijk dat de Arctische staten via deze weg, op een niet-geïnstitutionaliseerde manier, hun eigen belangen verzekeren en/of tot een vorm van samenwerking komen?

In deze Masterproef wordt een analyse gemaakt van de trends en evoluties die zich met betrekking tot dit vraagstuk afspelen.

Bibliografie

ACIA (2004) Impacts of a Warming Arctic, Arctische Raad gedownload op 3 maart 2010 van http://www.acia.uaf.edu/AHDR (2004) Arctic Human Development Report, VN, Gedwonload op 5 mei vanhttp://hdr.undp.org/en/reports/regionalreports/other/name,3262,en.htmlA… (2002) Arctic Monitoring and Assessment Program, gedownload op 5 mei vanwww.amap.no/report-2002AGP (2010) The Arctic Governance Project, gedownload op 2 mei vanwww.arcticgovernance.org/Arctic-governance-project/32Arctic Focus e (2009 juni 30) Shell and socomflot partner up, A F, geraadpleegd op 14maart 2010 van http://arcticfocus.com/2009/06/30/shell-and-sovcomflot-partner-up/Arctic Focus a (2009 juli 1) Canada and Russia decide to play nice, A F, geraadpleegd op 14maart 2010 van http://arcticfocus.com/2009/07/01/canada-and-russia-decide-to-play-nice… Focus f (2009 juli 20) Arctic Council reports regulations needed for Arctic shipping, AF, geraadpleegd op 14 maart 2010 vanhttp://arcticfocus.com/2009/07/20/council-reports-regualtions-needed-fo… Focus b (2009 juli 23) Canada: Best choice to defend Arctic, geraadpleegd op 12maart 2010 van http://arcticfocus.com/2009/06/23/canada-best-choice-to-defend-arctic-w… Focus (2009 juli 28) Denmark plans on increasing arctic presence, geraadpleegd op 12april 2010 van http://arcticfocus.com/2009/07/28/denmark-plans-on-increasing-arctic-pr… Focus d (2009 september 25) Canada joints Russia and Norway in Arctic ocean safetyprogram, geraadpleegd op 12 maart 2010 vanhttp://arcticfocus.com/2009/09/25/canada-joins-russia-norway-in-arctic-… Focus c (2009 november 20) Us Army prepares for fight over the Arctic, geraadpleegdop 12 april 2010 van http://arcticfocus.com/2009/11/20/us-navy-prepares-for-fight-over-arcti… Raad (1991) Arctic Environmental Protection Strategy, gedownload op 15februari 2010 vanhttp://arctic-council.org/filearchive/artic_environment.pdfArctische Raad (2002 oktober 10) PAME rapport on the status of1996 Recommendations,Arctische Raad, geraadpleegd op 25 maart 2010 van http://arctic-council.npolar.no/Meetings/Ministeral/2002/PAMEattach3.pd… Raad (2004) Impacts of a Warming Arctic, A C, gedownload op 15 maart 2010 vanhttp://amap.no/acia/Arctische Raad (2010) Observer states in the Arctic Council, Arctische Raad,geraadpleegd op 21 maart van http://arctic-council.org/section/observers_non_arctic_statesArt, R. J. & Jervis, R. (2003) International Politics, (achtste uitgave) New York, Pearson Longman.http://www.barentsobserver.com/railway-connecting-barents-region.460678… (1992) Arctic Protection Strategy, x, geraadpleegd op 15 maart 2010 vanhttp://arctic-council.org/filearchive/artic_environment.pdfAxworthy, L. & Hurley, D. (2010 juni 14) Networks and the future of the Arctic, Globalbrief, geraadpleegd op17 juni van http://globalbrief.ca/blog/2010/06/14/networks-and-the-masters-of-a-new…, N. (2010) Legal Systems in the Arctic, in VN, Arctic Human Developmet Report, p 101 - 109Barents Observer (2010 februari 11) Disputed waters on the agenda, B O.geraadpleegd op 15 maart van http://www.barentsobserver.com/disputed-waters-on-the-agenda.4745423.ht… Observer d (2009 mei 11) Cooperation is a must, B O. geraadpleegd op 15maart 2010 van http://www.barentsobserver.com/cooperation-between-the-military-and-med… Observer a (2009 mei 28) Indigenous people a priority, B O, geraadpleegdop 15 maart van http://www.barentsobserver.com/-indigenous-peoples-a-priority.4597022.h… Observer g (2009 juni 11), Railway Connecting Barents Region, B.O.,geraadpleegd op 13 maart 2010 vanhttp://www.barentsobserver.com/index.php?id=4606783&xxforceredir=1&nore… Observer (2009 juni 16), A Russian Scandinavian joint energy strategy,geraadpleegd op 13 maart 2010 vanhttp://www.barentsobserver.com/a-russian-scandinavian-joint-energy-stra… Observer f (2009 juli 27) Russian paratroopers head to theNorthpole, B O. geraadpleegd op 18 maart van http://www.barentsobserver.com/russia-paratroopers-head-towards-north-p… Observer e (2009 augustus 5) Norwegian Army moves north, B O. geraadpleegd op 18 maartvan http://www.barentsobserver.com/norwegian-army-moves-north.4616549.htmlB… Observer c (2009 september 3) No fear for russia, B O. geraadpleegd op5 maart 2010 van http://www.barentsobserver.com/no-fear-for-russia.4625762.htmlBarents Observer d (2009 september 9) Putin: Border security is top priority, BO. geraadpleegd op 15 maart van http://www.barentsobserver.com/putin-border-security-is-top-priority.46… Observer i (2009 september 10) Many foreign participants in economicforum, B O. geraadpleegd op 15 april van http://www.barentsobserver.com/many-foreign-participants-in-economic-fo… Observer b (2009 september 16) Russia test new nuclear submarine, BO. geraadpleegd op 18 maart van http://www.barentsobserver.com/russia-tests-new-nuclear-submarine.46315… Observer (2009 oktober 5) Globalization at the border, B O.geraadpleegd op 15 april van http://www.barentsobserver.com/globalization-at-the-border.4639609.html… Observer h (2009 oktober 9) Russia wants international cooperationon Northern Sea route, B O. geraadpleegd op 15 april van http://www.barentsobserver.com/russia-wants-international-cooperation-o… Observer f (2009 december 12) Towards a New cold war in the North, BO. geraadpleegd op 18 maart van http://www.barentsobserver.com/towards-a-new-cold-war-in-the-north.4668… Observer (2010 april 24) Russia agrees with Norway over border zone, BO. geraadpleegd op 15 juni van http://www.barentsobserver.com/norway-and-russia-agree-on-borderzone-es… Observer a(2010 januari 11) Railroad ob on the Yamal peninsula open, BO. geraadpleegd op 8 maart van http://www.barentsobserver.com/railroad-ob-bovanenkovo-on-the-yamal-pen… Observer b (2010 mei 7) Russian norwegian Naval exercice in arctic waters, BO. geraadpleegd op 8 maart van http://www.barentsobserver.com/russian-norwegian-naval-exercise-in-arct… Observer b (2010 februari 2) Norway wants to keep tensions low inhigh north, B O. geraadpleegd op 18 maart van http://www.barentsobserver.com/norway-wants-to-keep-tensions-low-in-the… (2007 september 2007) Warming opens Northwest Passage, BBC, geraadpleegd op 15aprli van http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6995999.stmBerger (1977) Northern Frontier, Northern Homeland, Toronto, Lorimer.Boswell, A. ( 2009 december 3), Arctic Sea route Renamed ¡®Canadian Northwest Passage, geraadpleegd op 23februari 2010 vanhttp://www.vancouversun.com/news/Arctic+route+renamed+Canadian+Northwes…, A. (2010 maar 28) Canada's 'Arctic Summit' highlights global tensions, competing interestsgeraadpleegd op 3 juni van http://www.canada.com/news/Canada+Arctic+Summit+highlights+global+tensi…, S. (2008) The Road to the Arctic, Foreign AffairsBrosnan, M. , Kazcynski, V. & Meaghan H (2008) Arctic energy Recources: Environmental, Legal andpolicy Considerations, University Of Washington.Byers (2009 december 16) Cold Peace: International Cooperation takes hold in het Arctic, Carnegie Council.Byers & Pleckhanov (2009 mei 14) What will the Arctic endgame look like?,Globalbrief0,gereaadpleegd op 25 april 2010 van http://globalbrief.ca/blog/2009/05/13/the-arctic-competing-countries/Bu…, G. (2007) Presidents statement on advancement of US interests in theArctic, geraadpleegd op 24 maart van http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/05/200705…, G. (2009) National Security Presidential Directives, FAR, geraadpleegd op4 april van http://www.fas.org/irp/offdocs/nspd/index.htmlCanadese Internationale Raad (2009) Foreing Policy for Canada.s tomorrow, CIR,geraadpleegd op 25 maart van http://www.onlinecic.org/person/ryantouhey62Canadese regering (2003 mei 23), Letter of Promulgation, Department of fischeriesand Ocean, geraadpleegd op 12 februari vanhttp://www.nrt.org/production/NRT/NRTWeb.nsf/AllAttachmentsByTitle/A-40… regering (2009) Northern Strategy, Ministerie ArctischeAangelegenheden, geraadpleegd op 25 maart vanhttp://www.northernstrategy.ca/cns/cns-eng.asp#chp2CAPP (2008) Canadian Oil and gas perspectives, geraadpleegd op 12 mei vanhttp://www.capp.ca/Pages/default.aspx#QrIRTSOOVwOBChinese regering (2010) Xuelong and stations, Chinese Arctische Administratie,geraadpleegd op 21april van http://www.chinare.gov.cn/en/index.html?pid=stations&st=xuelongClover, C. (2008 mei 27) Diplomatic battle begins over Arctic, The Telegraph, geraadpleegdop 23 februari 2010 van http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/3342916/Diplomatic-battle-be…, T.S & Dallimore, S.R. (2002) Geological Survey of Canada, GSC Bulletin, geraadpleegd op 12maart van http://gsc.nrcan.gc.ca/gashydrates/mallik2002/bulletin585_e.phpConley, H & Kraut J. (2010) US strategic interests in the Arctic, CSIS, CSIS Europe program.Coolsaet, R., Lesage, D., Kleijsen, J. & Van Kerchove, S. (2006) Anarchie, orde, dominantie, Gent, Academia Press.Cooper, A. , De Lombaerde, L. & Hughes, C. W. (2008) Regionalisation and Global Governance. The taming of Globalisation? Londen, Routledge.Dallman, W. K., (2004) Het Arctisch gebied¢¬ AHDR, VN.Deense regering (2008) Arktiske Strategi, Ministerie Buitenlandse zaken, geraadpleegd op 15 april 2010 vanhttp://www.um.dk/NR/rdonlyres/962AFDC2-30CE-412D-B7C7-070241C7D9D8/0/AR… Hoop-Scheffer, J. (2009 januari 12) Speech on security in the High North, NATO, geraadpleegd op 25 maartvan http://www.nato.int/docu/speech/2009/s090129a.htmlDosman, E. (Red.) (1989) Sovereignity and Security in the Arctic, London, Routledge.Doyd, A. (2007) Canada plans ships to assert Arctic sovereingity, Reuters, geraadpleegd op23 maart 2010 van http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSN0929956620070709Durham University (x), Maritime jurisdiction and boundaries in the Arctic, afbeedling gedownload op15 juni van http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/arctic.pdfEinarsson, M. & Young, O. R. (2004) Arctic Human Development Report, VN, gedownload op 3 maart 2010 vanhttp://hdr.undp.org/en/reports/regionalreports/other/arctic_2004_en.pdf…- Jenssen, E. (2009 november 11) Why we need military in the North, CopenhagenPost, geraadpleegd op 15 maart van http://cphpost.dk/news/commentary/142-commentary/46532-why-we-need-the-… Ruimtevaart Agentschap (2007 september 14) Satelite witness lowest ice coverageever in history, ESA, geraadpleegd op 15 maart 2010 van http://www.esa.int/esaCP/SEMYTC13J6F_index_0.htmlFaremo, G. (2010 januari 12) Capable and ready for action, Noorse regering, geraadpleegd op 13 mei vanhttp://www.regjeringen.no/en/dep/fd/whats-new/Speeches-and-articles/min…, E. (1993) Maritime Claims in the Arctic, Dordrecht, Martinus Nijhoff PublishersFormannskapsprogram (2004) Common objectives and priorities for the Norwegian, Danish andSwedish Chairmanships of the Arctic Council. x.Glomsrod, S. & Lindholt, L. (2009) Future production of oil in the Arctic, inEconomy of the North, p 69 . 74, X.Glazer, C. (1994) Realists as optimists¢¬International Security, winter 1994-1995, nr. 3, p 50-90.Goldenberg, S. , Stratton, A., & Vidal J. (2009 december 16) Low targets, Goals dropped:Copenhagen ends in failure The Guardian, geraadpleegd op 28 maart van http://www.guardian.co.uk/environment/2009/dec/18/copenhagen-dealHaakon, A.J., (2008) Jurisdiction issues in the arctic: an overview, in K.Skogrand (ed.): Emerging from the Frost. Security in the 21st century Arctic, Oslo Files on Defence and Security. (2008) Oslo, IFF.Haas, E. (1964) Beyond the Nation State, Stanford. Stanford University Press.Harryvan, A.G, Vander Gars, J & Volten P. M. E. (1999), internationale Organisatie, Assen, Van Gorcum.Heinamaki,L. & Koivurova, T. (2006) The participation of indigenous people in international Norm making inthe Arctic, Cambridge, Cambridge University Press.63Hoel, A. H. (2007) Climate change, in H¨ªnneland, G. & Stokke O. S(Red.) International Cooperation and Arctic Governance, 138-163, London, Routledge.Holtsmark, S. G. (2008). Towards cooperation or confrontation? Security in the High North, NATO Defence College, nr. 45, 1-12.Huebert, R. (2009) Canadian Arctic Sovereignity and security in a transforming Circumpolar world, Canadian International Council, Gedownload op 2 februari 2010 van www.canadainternationalcouncil.orgIMO (1990), International Convention on Oil Preparedness, geraadpleegd op 21 december2009 van http://www.imo.org/Conventions/contents.asp?topic_id=258&doc_id=682IISS, Strategic Survey 2008, gedownload op 10 september 2009 vanhttp://www.iiss.org/publications/strategic-survey/strategic-survey- 2008/strategic-survey-2008/IPS, Arctic peoples indigenous peoples secretariat, geraadpleegd op 14 maart2010 van http://ips.arcticportal.org/IWGIA (2010), Declaration on the Rights of indiginous people, geraadpleegd op 12februari 2010 van http://www.iwgia.org/sw248.aspJackson, R. & Sorensen, G. (2003) International Relations: theories and approaches, (tweede uitgave) Oxford, Oxford University press.Jervis, R. (1978) Offence, Defence and the Security Dilemma, in Art, J. R. & Jervis, R. (Red.), International Politics, 177-202, New York, Pearson Longman.Johansson G, ,& Stray, K., (1980) The Jan Mayen Agreement, X, geraadpleegd op 12 maart van http://eng.idnadarraduneyti.is/media/Acrobat/Jan_Mayen_Agreement.pdfJon…, J. (2009 december 9) Planned north American Gas lines, Reuters, geraadpleegd op 18 februari 2010 van http://www.reuters.com/article/idUKTRE5B80LE20091209Johnson, D. D. (2010 februari 17) Arctic Insecurity: avoiding Conflicts, Air War College, gedownload op 15 maart 2010 van https://www.afresearch.org/skins/rims/q_mod_be0e99f3-fc56-4ccb-8dfe-670…, I., Grunberg, I. & Stern (1999) Global Public Goods, Oxford, Oxford University Press.Kireva, A. (2009 februari 22) Shtokman oil and gas development field, Bellona, geraadpleegd op 17 maart 2010 van http://www.bellona.org/articles/articles_2009/shtokman_CCSKoivurova, T., Tervo, H. & Stepien, A. (2008) Background paper: Indigenous peoples in the Arctic, ArcticTransform, Arctic Centre.Lean, G. (2009 juli 30) The fight for Arctic Resources could get nasty, The Telegraph.Geraadpleegd op 21 februari 2010 vanhttp://blogs.telegraph.co.uk/news/geoffreylean/100005171/the-fight-for-… (2003) Groenland Oriental Arret,X ,geraadpleegd op 15 maart vanhttp://www.icj-ij.org/pcij/serie_AB/AB_53/01_Groenland_Oriental_Arret.p… (2008 december 8)Baffinland provides update on Mary river project,Your Metal News, geraadpleegd op 5 maart 2010 van http://www.yourmetalnews.com/baffinland+provides+update+on+mary+river+p…, W. (1999) The Logic of Regional Integration: Europe and Beyond. Cambridge, CambridgeUniversity Press.Mc Dermoth, G. (2009 januari 6) Russia prepares new draft for Arctic security,Jamestown foundation, geraadpleegd op 25 maart van http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews[tt_news]=34307&… Faul, M. (2007 augustus 22) The revival of Russian Military Power, Carnegie endowenment, geraadpleegdop 14 maart van http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=1953… Smith, A. (2008 november) The big Question, is Greenland ready forindependence, the Independent, geraadpleegd op 18 maart 2010 van http://www.independent.co.uk/news/world/europe/the-big-question-is-gree…, W. C. & Piotrowski, H. (2005) The World Since 1945, (zesde uitgave)Londen, BoulderMearsheimer, J. (2001) Tragedy of Great Power Politics, XX, Norton & CompanyMeo, N. (2009 augustus 16) Russia leads scramble for Arctic, the telegraph, geraadpleegd op 21maart van http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2570295/Russia-…, D. (1946) A working Peace system,(vierde uitgave) London, National Peace Council.64Morgenthau, H. J. (1972) Six Principles of Political Realism, in Art, J. R. & Jervis, R. (Red.), International Politics, 7-26, New York, Pearson Longman.Morozov, Y. (2009 December 16) The Arctic: Next ¡®Hot Spot¡± of International Relations or a region of cooperation?. Carnegie Council.Noors Maritiem Directoraat (2006) Norwegian Maritime Shipping strategy, Noorse regering, geraadpleegd op 26 april 2010 van http://www.sjofartsdir.no/en/PublicationsNoors Ministerie van Buitenlandse zaken (2009) The Norwegian High North Strategy, Noorse Regering, geraadpleegd op 24 februari 2010 van http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/selected-topics/high-north.html?id=… regering (2009) Nordic cooperation on security and foreign policy,Noorse regering, geraadpleegd op 15 mei van http://www.regjeringen.no/upload/UD/Vedlegg/nordicreport.pdfMoscher, J. S. (2003) Relative Gains Concerns when the Number of States in the International System Increases,Journal of Conflict Resolution vol. 47 no. 5, Sage Publications.North Pacific Fishery Council (2009 augustus) Fishery management plan, NPFC, geraadpleegd op 23 maart van http://alaskafisheries.noaa.gov/npfmc/fmp/arctic/ArcticFMP.pdfH¨ªnneland, G. & Stokke O. S (2007) International Cooperation and ArcticGovernance, London, Routledge.Offerdal, K. (2007) Oil, gas and environment, in H¨ªnneland, G. & Stokke O. S(Red.) International Cooperation and Arctic Governance, 138-163, London, Routledge.Ostrom, E. (1990) Governing the commons, Cambridge, Cambridge University Press.OSPAR, (2010) The Ospar Convention, geraapleegd op 20 maart 2010 van www.ospar.orgPosner, E. (2007 augustus 3) The New race for the Arctic, The Wall Street Journal, geraadpleegd op 18maar van van http://online.wsj.com/article/SB118610915886687045.html?mod=googlenews_… (2010) Melting ice: think of the Bering strati as the next panama canal,Alaskadispatch, geraadpleegd op 21april van http://www.alaskadispatch.com/voices/tundra-talk/4236-melting-arctic-th…, M. A. ( 2009) Swords and ploughshares, the bulletinof the program in Arms control, disarmamentand International Security, jaargang 17, nr 3, 1 -22.Samsung, (2010) Product technology, Samsung, geraadpleegd op 12 maart vanhttp://www.shi.samsung.co.kr/Eng/product/ship_overview.aspxSigurosson, I & Skaptason, J. (2000) Aspects of Arctic and subartic History, Reyckjavik, University ofIceland Press.Simai, M. (1995) The future of Global Governance, United state institute of PeacePress, Washington.Somers, E. (2004) Inleiding tot het internationaal recht, vierde uitgave, Gandaius, Klauwers.Statiol (2009 juni 8) Gazprom and StatoilHydro sign MoU, statoil, geraadpleegd op 15april 2010 van http://www.statoil.com/russia/en/NewsAndMedia/news/2009/Pages/GazpromSt…, G. (1995) The Structure of International Society, London, PrinterPublishersTreves, T. (1997) The Law of the Sea, Den Haag, Martinus Nijhoff Publishers.Trouw (2010) Navigatiefoutje bij Amerikaans Russisch spel, Trouw, geraadpleegd op 12maart 2010 van http://www.trouw.nl/krantenarchief/1993/03/23/2666528/Navigatiefoutje_b… (2003) Geo Year Book, afbeelding gedownload op 3 juni vanhttp://www.unep.org/yearbook/2003/fig1.htmUNEP, Environment for Development, gedownload op 23 maart 2010 vanhttp://www.unep.org/PDF/ABOUT_UNEP_ENGLISH.pdfUS ARC (2009) Goals and objectives for Arctic Research, US ARC, geraadpleegdop 21 maart van http://www.arctic.gov/publications/usarc_goals_2010.pdfVan Den Berghe, Y. (1992), De Koude Oorlog 1917-1991, Leuven, Acco.Van de Graaf, T. (2009) De wedloop om de Noordpool: dooi van een bevroren conflict?,InternationaleSpectator, Jrg. 63, nr. 1, pg 24 -28.Vasquez, J. A. (1999) The Power of Power Politics, Cambride, CambridgeUniversity Press.VN (1994) Mutual fisherie treaty Norway.Danmark, VN, geraadpleegd op 14 maart 2010 vanhttp://untreaty.un.org/unts/120001_144071/22/2/00017974.pdfVN (1992) Mutual fisherie treaty Russia .Danmark, VN, geraadpleegd op 1465maart 2010 van http://untreaty.un.org/unts/60001_120000/30/21/00059047.pdfVN a (2007) History of the UNCLOS treaty, VN, geraadpleegd op 20 maart vanhttp://www.un.org/Depts/los/convention_agreements/convention_historical… (2005), UN Convention on High Seas, VN, geraadpleegd op 20 maart vanhttp://untreaty.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/8_1_19… (2009) a, Submissions of claims on the Continental shelf, VN geraadpleegd op 21maart 2010 van http://www.un.org/depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_rus.h… (2009) b, Convention Agreements UNCLOS, VN, geraadpleegd op 15 maart 2010 vanhttp://www.un.org/Depts/los/convention_agreements/texts/unclos/closindx… (2010)a, the continental shelf description, VN, geraadpleegd op 25 april 2010 vanhttp://www.un.org/Depts/los/clcs_new/continental_shelf_description.htm#… (2010)b, Chronological list of ratifications , VN, geraadpleegd op 20 februari vanhttp://www.un.org/Depts/los/reference_files/chronological_lists_of_rati… (2010) c, Continental shelf claims, VN geraadpleegd op 23 april 2010 vanhttp://www.un.org/Depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_dnk_2… (2010) d, Convention Agreements, VN, geraadpleegd op 20februari vanhttp://www.un.org/Depts/los/convention_agreements/convention_agreements… (2010) e, Submission Russia, VN, geraadpleegd op 20 februari vanhttp://www.un.org/depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_rus.h… (2010) f, Submission Norway, VN, geraadpleegd op 20 februari vanhttp://www.un.org/Depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_nor.h… Milieu Programma (2010) About UNEP, VN, geraadpleegd op 26 maart vanhttp://www.unep.org/PDF/ABOUT_UNEP_ENGLISH.pdfVS Energieagentschap (2010) National Oil and Gas assesement, USEIA, geraadpleegd op14 maart van http://energy.cr.usgs.gov/oilgas/noga/VS Ministerie van staat (2007) Defining the limits of the US continental Shelf, VSministerie van staat, geraadpleegd op 21 mei van http://www.state.gov/g/oes/continentalshelf/Waltz, K. N. (1979) Theory of International Politics, New York, McGraw-Hill.Westermeyer, E. W. & Shusterich, K. M. (1984) United states Arctic Interest,New York, Spinger-Verlag.Wilson, E. & ¨ªverland, I. (2007) Indigenous Issues, in in H¨ªnneland, G. &Stokke O. S (Red.) International Cooperation and Arctic Governance, 27-49, London, Routledge.Yeager, B. (2008) The illulisat Declaration, geraadpleegd op 25 februari 2010 vanhttp://img9.custompublish.com/getfile.php/991607.1529.vwurfpecxs/Ilulis…, O. R. (1992) Arctic Politics, Hanover, University Press of New England.Young, O. R. (1999) Governance in World affairs, , New York, Cornell University Press.Young, O. R. (2005) Governing the Arctic: From Cold War Theater to Mosaic of Cooperation,Global Governance, vol. 11, 2005Zellen, B. S. (2009) Arctic Doom, Arctic Gloom, Santa Barbara, ABC-CLIO.Zysk, K. (2008)Russia¡¯Arctic Strategy, NDU Press, gedownload op 3 maart vanhttp://www.intelros.ru/pdf/JFQ/57/16.pdf

Universiteit of Hogeschool
Politieke wetenschappen
Publicatiejaar
2010
Kernwoorden
Share this on: