Wat Maakt u Gelukkig? Triangulatie van positieve psychologie studies en een wereldwijde kwalitatieve studie

Hein Zegers
 
Wat maakt u gelukkig?
 
Wat maakt u gelukkig? Talloze geluksgoeroes verkopen hét antwoord in dure workshops "geluk in 5 stappen!" en kleurrijke boeken met gele smileys op de kaft. Wij volgden een ander pad op zoek naar de oorsprong van het geluk. Enerzijds bestudeerden we de wetenschappelijke literatuur rond de vraag wat mensen gelukkig maakt.

Wat Maakt u Gelukkig? Triangulatie van positieve psychologie studies en een wereldwijde kwalitatieve studie

 

Wat maakt u gelukkig?

 

Wat maakt u gelukkig? Talloze geluksgoeroes verkopen hét antwoord in dure workshops "geluk in 5 stappen!" en kleurrijke boeken met gele smileys op de kaft. Wij volgden een ander pad op zoek naar de oorsprong van het geluk. Enerzijds bestudeerden we de wetenschappelijke literatuur rond de vraag wat mensen gelukkig maakt. Anderzijds zochten we mensen op in 70 verschillende landen en stelden hen de eenvoudige vraag: "Wat maakt u gelukkig?". Dit leverde erg diverse en verrassende antwoorden op: een wereldwijde Test-Aankoop voor gelukkige levenskeuzes.

 

Hippe wetenschap

 

Vraag aan een willekeurige voorbijganger: "Wat wenst u uw kinderen toe in het leven?". De kans is groot dat het antwoord het woord "geluk" bevat. Geluk is hip. En terecht: uit onderzoek blijkt dat gelukkige mensen tot 10 jaar langer leven. Gelukkige mensen hebben betere relaties, zijn creatiever, worden minder ziek, slapen beter en zijn altruïstischer. Gelukkige mensen hebben zelfs een kleinere ecologische voetafdruk: geluk als remedie tegen de opwarming van de Aarde.

 
Geluk is dus belangrijk, daar is de wetenschap het over eens. Maar hoe kan dit geluk bereikt worden? De vraag "wat maakt mensen gelukkig" is niet zo eenvoudig wetenschappelijk te beantwoorden. Zou bijvoorbeeld "elke dag een goede daad verrichten" een mens gelukkig maken? De enige manier om dit met zekerheid vast te stellen is om de geluksinterventie ("een goede daad verrichten") te testen zoals een nieuw medicijn getest wordt. Dit gebeurt in een zogenaamde "Randomized Controlled Trial" of RCT. In een RCT meet men het geluk van de deelnemers vóór en na de interventie. Dit kan, want intussen beschikt de wetenschap over een aantal robuuste meetinstrumenten voor geluk. Een RCT vereist bovendien dat deze voor- en nametingen gebeuren bij een interventiegroep en een controlegroep ("placebo") die op toevalsbasis zijn samengesteld. De zogenaamde "positieve psychologie" (de psychologie die menselijke bloei onderzoekt) onderwerpt sinds een tiental jaar allerlei geluksinterventies aan dergelijke RCT-studies. Wij verzamelden deze studies en verkregen zo een overzicht van wat mensen gelukkig maakt, gesteund op wetenschappelijke evidentie.

 

Aardbei

Deze RCT studies tonen het aan: "elke dag een goede daad verrichten" maakt inderdaad mensen gelukkig. Niet alleen de ontvanger, maar vooral degene die de daad verricht wordt er gelukkiger van. Er zijn nog talloze andere "geluksinterventies" met aangetoonde werkzaamheid. Een andere geluksverhogende activiteit blijkt bijvoorbeeld regelmatige lichaamsbeweging. Sporten houdt je dus niet alleen gezond, je wordt er ook gelukkig van. Je kan ook bijvoorbeeld een "dankbaarheidsdagboek" bijhouden: op regelmatige tijdstippen schrijf je hierin waarvoor je dankbaar bent (bijvoorbeeld "mijn partner", "mijn kinderen", "de kersen die ik vanmorgen at", "de Beatles", ...). Een andere geluksklassieker is de "dankbaarheidsbrief": schrijf een brief naar iemand die veel betekend heeft voor jou maar die daarvoor nog nooit fatsoenlijk bedankt werd. "Jouw persoonlijke sterktes gebruiken" is ook een goede geluksbevorderaar. Ben je bijvoorbeeld van nature uit creatief, genereus, dapper, vriendelijk, liefhebbend, ... dan tonen studies aan dat je waarschijnlijk gelukkig zal worden als je deze sterktes ook bewust gebruikt. Om gelukkig te worden kan je ook best vertoeven in het hier en nu. Het geeft niet of je dit "in het hier en nu zijn" oefent door mindfulness, mediteren, bidden, of gewoon door volop te genieten van de zon, een frisse wind, muziek of een verse aardbei.

 
Sloppenwijk

Al deze activiteiten bevorderen het geluk. De wetenschap levert daartoe evidentie, want deze interventies ondergingen dezelfde wetenschappelijke test die geneesmiddelen moeten ondergaan om hun werkzaamheid aan te tonen. Deze zogenaamde RCT-tests zijn echter niet vrij van kritiek. Zo worden deze studies meestal verricht met een heel selecte groep van proefpersonen: veelal blanke, westerse, hoogopgeleide deelnemers uit hogere sociale klassen die vaak zelf interesse hebben voor geluksonderzoek. De vraag is of bijvoorbeeld een Indische sloppenwijkbewoner, die nooit de kans kreeg om te leren schrijven, ook gelukkig wordt van het bijhouden van een "dankbaarheidsdagboek" of het schrijven van een "dankbaarheidsbrief"...

 

Daarom gingen we op zoek naar eventuele blinde vlekken in deze RCT-onderzoekslijn. Hiervoor zochten we bewust die mensen op die anders nooit in dit soort onderzoek aan bod komen: 130 mensen uit 70 verschillende landen, armere mensen, mensen onder tijdsdruk, mensen die nog nooit gehoord hebben van geluksonderzoek, … Aan deze kleurrijke waaier van mensen stelden we de verrassend eenvoudige vraag: "Wat maakt u gelukkig?". De antwoorden werden dan op inhoud geanalyseerd en volgens thema's geordend. Vervolgens werden de resultaten van dit wereldwijde veldwerk met het zonet besproken wetenschappelijk onderzoek vergeleken.

 

Gelukkig zijn doe je samen

 

De belangrijkste conclusie van dit veldonderzoek? Een opvallende 43% van de responsen heeft te maken met "verbondenheid met andere levende wezens". "Anderen" is in onze data met ruime voorsprong het belangrijkste antwoord op de vraag "wat maakt u gelukkig?". In vele collectivistische culturen blijkt individueel geluk zelfs een erg vreemd concept. "Mijn geluk" valt er samen met "het geluk van de anderen". Gelukkig zijn doe je samen.

 

"Sterktes gebruiken" lijkt mensen ook vaak gelukkig te maken (13% van de antwoorden). Hier zit de positieve psychologie volgens onze wereldwijde responsen duidelijk op een goed spoor. Of het nu gaat om lesgeven, lekkende kranen repareren of zieken verzorgen: gebruik van persoonlijke sterktes beschouwen vele mensen als een bron van geluk.

 

Eenvoud

 

"Genieten van de kleine dingen" is een ander antwoord dat in allerlei vormen en kleuren vaak terugkomt (10% van de responsen). De warmte van de zon, de geur van lavendel, de zang van een lijster, … "Eenvoud" is een andere antwoord dat mensen over de hele wereld vaak vermelden (10%): "Ik heb niet veel nodig om gelukkig te zijn", "rust en eenvoud", "gewoon leven", …

 

Er zijn in onze data een aantal antwoorden waarmee vele recente wetenschappelijke gelukstheorieën helemaal geen raad weten. De chauffeur uit Venezuela die gelukkig is "als mijn hele familie 's avonds veilig thuiskomt en niemand beroofd, ontvoerd of doodgeschoten werd". De jongen uit Ghana die rapporteert dat "naar school mógen gaan" hem gelukkig maakt. Hier blijkt hoe onze bestaande gelukstheorieën soms zonder dat we het beseffen een erg westerse bril dragen…

 

Conclusie

 

Wat maakt u gelukkig? Ik kan het u niet vertellen. Maar de kans is groot dat andere mensen een erg belangrijke rol spelen in uw geluk. Dat u gelukkig wordt als u uw sterktes kan gebruiken. En dat u gelukkig wordt als u kan genieten van kleine dingen. En eenvoud. Misschien is geluk wel heel erg eenvoudig. Maar dat zullen de geluksgoeroes u niet vertellen, want daarmee maken ze zichzelf overbodig…

Bibliografie

Babyak, M., Blumenthal, J. A., Herman, S., Khatri, P., Doraiswamy, M., Moore, K., Craighead, E., Baldewicz, T. T., & Krishnan, R. (2000). Exercise treatment for major depression: Maintenance of therapeutic benefit at 10 months. Psychosomatic Medicine, 62, 633–638.

 

Bazeley, P. (2007). Qualitative data analysis with NVivo. London: Sage.

 

Bédard, M., Felteau, M., Mazmanian, D., Fedyk, K., Klein, R., Richardson, J., Parkinson, W., & Minthorn-Biggs, M. B. (2003). Pilot evaluation of a mindfulness-based intervention to improve quality of life among individuals who sustained traumatic brain injuries. Disability and Rehabilitation, 25, 722–731.

 

Ben-Shahar, T. (2006). Positive Psychology. Streaming video-opnames van de Harvard cursus positieve psychologie herfstsemester 2006, zoals beschikbaar in 2008 op het intranet van Harvard, op http://isites.harvard.edu/icb/icb.do?keyword=k14790&pageid=icb.page69189

 

Ben-Shahar, T. (2007). Happier. Learn the secrets to daily joy and lasting fulfillment. New York: McGraw Hill.

 

Ben-Shahar, T. (2009). Foundations of Positive Psychology, Fall 2009. Penn University non-credit course, streaming video, gevolgd september-december 2009, op https://pennlpscommons.org/positive-psychology

 

Biddle, S. J. H., Fox, K. R., & Boutcher, S. H. (red) (2000). Physical activity and psychological well-being. London: Routledge.

 

Bryant, F. B., & Veroff, J. (2007). Savoring: A new model of positive
experience. Mahwah, NJ, US: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.

 

Burton, C. M., & King, L. A. (2004). The health benefits of writing about intensely positive experiences. Journal of Research in Personality, 38, 150–163.

 

Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through
Qualitative Analysis. Thousand Oaks, CA: Sage.

 

Cheavens, J. S., Feldman, D. B., Gum, A., Michael, S. T., & Snyder, C. R. (2006). Hope therapy in a community sample: A pilot investigation. Social Indicators Research, 77, 61–78.

 

Cook, E. A. (1998). Effects of reminiscence on life satisfaction of elderly female nursing home residents. Health Care for Women International, 19, 109–118.

 

Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow, the psychology of optimal experience. New York: HarperCollins.

 

Danner, D., Snowdon, D., & Friesen, W. (2001). Positive Emotions in Early Life and Longevity: Findings from the Nun Study. Journal of Personality and Social Psychology , 80, 804–813

 

Davis, M. C. (2004). Life review therapy as an intervention to manage depression and life satisfaction in individuals with right hemisphere cerebral vascular accidents. Issues in Mental Health Nursing, 25, 503–515.

 

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Hedonia, eudaimonia, and well-being: An
introduction. Journal of Happiness Studies, 9, 1–11.

 

Diener, E. (2000). Subjective well-being - The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist 55 (1), 34–43.

 

Diener, E., & Biswas-Diener, R. (2008). Happiness: Unlocking the mysteries of psychological wealth. Malden, MA: Blackwell Publishing.

 

Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction With Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49, 1, 71–75.

 

Dunn, E. W. Dunn, Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science, Vol. 319. no. 5870, 1687–1688

 

Ehrenreich, B. (2009). Bright-Sided. How the relentless promotion of positive thinking has undermined America. New York: Metropolitan Books.

 

Emmons, R. A. (2007). Thanks! How practicing gratitude can make you happier. New York: Houghton Mifflin.

 

Emmons, R. A., & McCullough, M. E. (2003). Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 377–389.

 

Fava, G. A., Rafanelli, C., Cazzaro, M., Conti, S., & Grandi, S. (1998). Well-being therapy: A novel psychotherapeutic model for residual symptoms of affective disorders. Psychological Medicine, 28, 475–480.

 

Fava, G. A., Ruini, C., Rafanelli, C., Finos, L., Salmaso, L., Mangelli, L., & Sirigatti, S. (2005). Wellbeing therapy of generalized anxiety disorder. Psychotherapy and Psychosomatics, 74, 26–30.

 

Fordyce, M. W. (1977). Development of a program to increase happiness. Journal of Counseling Psychology, 24, 511–521.

 

Fordyce, M. W. (1983). A program to increase happiness: Further studies. Journal of Counseling Psychology, 30, 483–498.

 

Fowler, J. H., & Christakis, N. A. (2009). Dynamic spread of happiness in a large social network: longitudinal analysis over 20 years in the Framingham Heart Study. British medical journal, 337, 2338–2347.

 

Fredrickson, B. L., Cohn, M. A., Coffey, K. A., Pek, J., & Finkel, S. M. (2008). Open hearts build lives: Positive emotions, induced through loving-kindness meditation, build consequential personal resources. Journal of Personality and Social Psychology, 95, 1045–1062.

 

Freedman, S. R., & Enright, R. D. (1996). Forgiveness as an intervention goal with incest survivors. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64, 983–992.

 

Frisch, M. B. (1998). Quality of life therapy and assessment in health care. Clinical Psychology: Science and Practice , 5, 19–40.

 

Froh, J. J. (2004). The history of positive psychology: Truth be told. NYS Psychologist, 16, 18–20.

 

Froh, J. J., Sefick, W. J., & Emmons, R. A. (2008). Counting blessings in early adolescents: An experimental study of gratitude and subjective well-being. Journal of School Psychology, 46, 213–233.

 

Gilbert, D. (2006). Stumbling on Happiness. New York: Random House/Knopf Publishing.

 

Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: strategies for qualitative research. Chicago: Aldine.

 

Green, L. S., Oades, L. G., & Grant, A. M. (2006). Cognitive-behavioral, solution-focused life coaching: Enhancing goal striving, well-being, and hope. The Journal of Positive Psychology, 1, 142–149.

 

Grossman, P., Tiefenthaler-Gilmer, U., Raysz, A., & Kesper, U. (2007). Mindfulness training as an intervention for fibromyalgia: Evidence of postintervention and 3-year follow-up benefits in well-being. Psychotherapy and Psychosomatics, 76, 226–233.

 

Haidt, J. (2006). The Happiness Hypothesis. New York: Basic Books.

 

Hassed, C. (2006). Meditation as a Tool for Happiness. Presentation at ‘Happiness and its Causes’ conference 2006.

 

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and Commitment Therapy: An experiential approach to behavior change. New York: Guilford Press.

 

Hills, P., & Argyle, M. (2002), The Oxford Happiness Questionnaire: a compact scale for the measurement of psychological well-being. Personality and Individual Differences, 33.

 

Kabat-Zinn J. (1990). Full catastrophe living: using the wisdom of your

body and mind to face stress, pain and illness. New York: Delacorte.

 

Kabat-Zinn, J. (2007). Mindfulness Meditation. Lezing op 11 oktober 2007.

 

King, L. A. (2001). The health benefits of writing about life goals. Personality and Social Psychology Bulletin, 27, 798–807.

 

King, L. A., & Miner, K. N. (2000). Writing about the perceiving benefits of traumatic events: Implications for physical health. Personality and Social Psychology Bulletin, 26, 220–230.

 

Klein, S. (2002). Die Glücksformel oder Wie die guten Gefühle entstehen. Hamburg: Rowohlt Verlag.

 

Kremers, I. P., Steverink, N., Albersnagel, F. A., & Slaets, J. P. J. (2006). Improvement selfmanagement ability and well-being in older women after a short group intervention. Aging & Mental Health, 10, 476–484.

 

Langer, E. J. (1989). Mindfulness. Reading, MA: Addison-Wesley/Addison Wesley Longman.

 

Layard, R. (2005). Happiness. Lessons from a new science. London: Penguin Books.

 

Lelord, F. (2002). Le voyage d' Hector ou la recherche du bonheur. Paris: Odile Jacob.

 

Lopez (ed.) (2009). Encyclopedia of positive psychology. Malden, MA: Wiley-Blackwell.

 

Low, C. A., Stanton, A. L., & Danoff-Burg, S. (2006). Expressive disclosure and benefit finding among breast cancer patients: Mechanisms for positive health effects. Health Psychology, 25, 181–189.

 

Lyubomirsky, S. (2008). The How of Happiness: A scientific approach to getting the life you want. New York: Penguin Press.

 

Lyubomirsky, S., King, L., & Diener, E. (2005). The Benefits of Frequent Positive Affect: Does Happiness Lead to Success? Psychological Bulletin Vol. 131, No. 6, 803–855.

 

Lyubomirsky, S., Tkach, C., & Sheldon, K. M. (2004). [Pursuing sustained happiness through random acts of kindness and counting one's blessings: Tests of two six-week interventions]. Ongepubliceerde ruwe data, zoals besproken in Lyubomirsky, Sheldon, & Shkade (2005).

 

Lyubomirsky, S., Sheldon, K. M. & Shkade, D. (2005). Pursuing Happiness: The Architecture of Sustainable Change. Review of General Psychology, 9, 111–131.

 

MacLeod, A. K., Coates, E., & Hetherton, J. (2008). Increasing well-being through teaching goal-setting and planning skills: Results of a brief intervention. Journal of Happiness Studies, 9, 185–196.

 

Mary, M. (2005). Die Glückslüge. Vom Glauben an die Machbarkeit des Lebens. Bergisch Gladbach: Bastei Lübbe.

 

Maslow, A. (1954). Motivation and personality. New York: Harper.

 

Maslow, A. (1970). Motivation and Personality. Second Edition. New York: Harper.

 

Maslow, A. (1971). The Farther Reaches of Human Nature. New York: Viking Press.

 

McCullough, M. E., Pargament, K. I., & Thoresen, C. E. (2000). Forgiveness: Theory, Research, and Practice. New York: Guilford Press.

 

Otake, K., Shimai, S., Tanaka-Matsumi, J., Otsui, K., & Fredrickson, B.L. (2006). Happy people become happier through kindness: A counting kindness intervention. Journal of Happiness Studies, 7, 361–375.

 

Parfitt, G., Rose, E. A., & Markland, D. (2000). The Effect of Prescribed and Preferred Intensity Exercise on Psychological Affect and the Influence of Baseline Measures of Affect. Journal of Health Psychology, 5, 231–240.

 

Parkinson, J. (2008). Review of scales of positive mental health validated for use with adults in the UK: Technical report. Edinburgh & Glasgow: NHS Health Scotland.

 

Parks, A. (2009). Positive Psychotherapy: building a model of empirically supported self-help. Ongepubliceerde doctoraatsthesis onder supervisie van Martin Seligman. University of Pennsylvania.

 

Pavot, W., Diener, E., Randall Colvin, C., & Sandvik, E. (1991). Further Validation of the Satisfaction With Life Scale: Evidence for the Cross-Method Convergence of Well-Being Measures. Journal of Personality Assessment, 57(1), 149–161.

 

Pennebaker, J. W. (1997). Opening up. The healing power of expressing emotions. New York: The Guildford Press.

 

Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character Strengths and Virtues. A handbook and classification. Washington, DC: American Psychological Association.

 

Radloff (1977). The CES-D scale: A self-report depression scale for research in the general population. Applied Psychological Measurement, 1, 385–401.

 

Reed, G. L., & Enright, R. D. (2006). The effects of forgiveness therapy on depression, anxiety, and posttraumatic stress for women after spousal emotional abuse. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74, 920–929.

 

Rokeach, M. (1973). The nature of human values. New York: The Free Press.

 

Ruini, C., Belaise, C., Brombin, C., Caffo, E., & Fava, G. A. (2006). Well-being therapy in school settings: A pilot study. Psychotherapy and Psychosomatics, 75, 331–336.

 

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55, 68–78.

 

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2002). An overview of self-determination theory. In E. L. Deci & R. M. Ryan (Eds.), Handbook of self-determination research (3–33). Rochester, NY: University of Rochester Press.

 

Salerno, S. (2005). Sham. How the gurus of the self-help movement make us helpless. London: Nicholas Brealey Publishing.

 

Seligman, M. E. P. (2002). Authentic Happiness: Using the New Positive Psychology to Realize Your Potential for Lasting Fulfillment. New York: Free Press.

 

Seligman M. E. P., Steen T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress – Empirical validation of interventions. American Psychologist 60 (5): 410–421.

 

Seligman, M. E. P., Rashid, T., & Parks, A. C. (2006). Positive psychotherapy. American Psychologist, 61, 774–788.

 

Seligman, M. E. P. (2008). Positive Education. International Positive Psychology Association, conference call on 16 May 2008, 9:00 am Melbourne Time.

 

Shapiro, S. L., Schwartz, G. E. R., & Santerre, C. (2002). Meditation and positive psychology. In C. R. Snyder & S. J. Lopez (red.), Handbook of positve psychology (pp. 632–645). New York: Oxford University Press.

 

Sheldon, K. M., & Lyubomirsky, S. (2006). How to increase and sustain positive emotion: The effects of expressing gratitude and visualizing best possible selves. Journal of Positive Psychology, 1, 73–82.

 

Sheldon, K. M., & Lyubomirsky, S. (2007). Is It Possible to Become Happier? (And If So, How?). Social and Personality Psychology Compass 1/1: 129–145.

 

Sheldon, K. M., Kasser, T., Smith, K., & Share, T. (2002). Personal goals and psychological growth: Testing an intervention to enhance goal attainment and personality integration. Journal of Personality, 70, 5–31.

 

Sin, N. L., & Lyubomirsky, S.  (2009). Enhancing well-being and alleviating depressive symptoms with positive psychology interventions: A practice-friendly meta-analysis.  Journal of Clinical Psychology, 65, 467–487.

 

Smith, W. P., Compton, W. C., & West, W. B. (1995). Meditation as an adjunct to a happiness enhancement program. Journal of Clinical Psychology, 51, 269–273.

 

Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. 2nd edition, Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

 

Teasdale, J. D., Segal, Z. V., Williams, J. M. G., Ridgeway, V. A., Soulsby, J. M., & Lau, M. A. (2000). Prevention of relapse/recurrence in major depression by mindfulness-based cognitive therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 615–623.

 

Tkach, C. T. (2006). Unlocking the treasury of human kindness: Enduring improvements in mood, happiness, and self-evaluations. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering, 67, 603.

 

Veenhoven, R. (2010). World Database of Happiness, Erasmus University Rotterdam. Geraadpleegd 2007-2010 op http://worlddatabaseofhappiness.eur.nl/

 

Watkins, P. C., Woodward, K., Stone, T., & Kolts, R. L. (2003). Gratitude and happiness: Development of a measure of gratitude and relationships with subjective well-being. Social Behavior and Personality, 31, 431–452.

 

Watson, D. & Clark, L. A. (1988). Development and Validation of Brief Measures of Positive and Negative Affect: The PANAS Scales. Journal of Personality and Social Psychology. Vol. 54. No.6, 1063–1070.

 

Wilson, E. G. (2008). Against Happiness. New York: Farrar, Straus and Giraux.

 

Wing, J. F., Schutte, N. S., & Bryne, B. (2006). The effects of positive writing on emotional intelligence and life satisfaction. Journal of Clinical Psychology, 62, 1291–1302.

 

Wiseman, R. (2003). The luck factor. London: Arrow Books.

 

Wood, J. C., & Wood, M. (2008). Therapy 101. A brief look at modern psychotherapy techniques & how they can help. Oakland, CA: New Harbinger Publications.

 

Yalom, I. D. (2008). Tegen de zon inkijken. Doodsangst en hoe die te overwinnen. Amsterdam: Balans.

 

Zautra, A. J., Davis, M. C., Reich, J. W., Nicassario, P., Tennen, H., Finan, P., Kratz, A., Parrish, B., & Irwin, M. R. (2008). Comparison of cognitive behavioral and mindfulness meditation interventions on adaptation to rheumatoid arthritis for patients with and without history of recurrent depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76, 408–421.

 

Zegers, H. (2008). Evidence Based Happiness. Website geraadpleegd 2008-2010 op http://www.evidencebasedhappiness.org

 

Zegers, H. (2009). What makes you happy? Looking for blind spots in happiness seekers… and researchers. Posterpresentatie op de First World Congress on Positive Psychology in Philadelphia, juni 2009.

 

Zegers, H. (2010a). Positive interventions: a cross-cultural exploratory study. Presentatie op het crossculturele symposium van de European Conference on Positive Psychology in Kopenhagen, juni 2010.

 

Zegers, H. (2010b). Positieve Psychologie. Deel II: Positieve Psychologie en geluksonderzoek. Psychologos, kwartaaltijdschrift gepubliceerd door de Belgische Federatie van Psychologen. Jaargang 25, 2/2010, 22–24.

 

Zegers, H. (in press). A person is no average. Bijdrage in The World Book of Happiness. The knowledge and wisdom of one hundred happiness professors from all around the world. Leo Bormans (ed.). Tielt: Lannoo uitgeverij.

Universiteit of Hogeschool
Master in de Psychologie, richting klinische en gezondheidspsychologie
Publicatiejaar
2010
Kernwoorden
Share this on: