Cleft palate in ontwikkelingsgebieden vanuit verschillende invalshoeken

Gaëlle Billiet
Behandeling van kinderen met een aangeboren gelaatsafwijking in Uganda“Het kind is vervloekt! Heksen en kwade geesten hebben de baby zo gemaakt! Het is een straf van de voorouders!” Zo denken vele inwoners uit Oost-Afrika over kinderen die geboren worden met schisis, een ‘hazenlip’ in de volksmond. Personen met schisis hebben een gespleten lip en/of een gespleten verhemelte. De spleet in de bovenlip, links, rechts of aan beide kanten, verloopt verticaal, al dan niet in combinatie met een opening ter hoogte van de tandenboog en het verhemelte.

Cleft palate in ontwikkelingsgebieden vanuit verschillende invalshoeken

Behandeling van kinderen met een aangeboren gelaatsafwijking in Uganda

“Het kind is vervloekt! Heksen en kwade geesten hebben de baby zo gemaakt! Het is een straf van de voorouders!” Zo denken vele inwoners uit Oost-Afrika over kinderen die geboren worden met schisis, een ‘hazenlip’ in de volksmond. Personen met schisis hebben een gespleten lip en/of een gespleten verhemelte. De spleet in de bovenlip, links, rechts of aan beide kanten, verloopt verticaal, al dan niet in combinatie met een opening ter hoogte van de tandenboog en het verhemelte. Soms wordt de ontwikkeling en de vorming van het gelaat bij een embryo verstoord, waarbij bepaalde gelaatselementen niet of onvolledig aaneen groeien en er zo een spleet ontstaat. Deze gelaatsafwijking heeft als gevolg dat schisispatiënten minder goed kunnen praten en moeilijk gevoed kunnen worden. Daarnaast heeft de aandoening een negatieve impact op de socio-emotionele ontwikkeling. Daarom hebben deze individuen nood aan speciale begeleiding van een heleboel deskundigen, waaronder chirurgen en logopedisten. Chirurgen sluiten de opening ter hoogte van de lip en/of het verhemelte en logopedisten pakken de spraakproblemen aan. In Oost-Afrika zijn deze diensten echter zeer beperkt vertegenwoordigd en vormen zowel socioculturele overtuigingen als financiële problemen een grote uitdaging voor de behandeling van personen met schisis. Chirurgische sluiting van de lip- en/of verhemeltespleet bij pasgeborenen is echter van cruciaal belang! Zoals we weten, wordt dit land geteisterd door hongersnood. Samen met de voedingsproblemen die deze kinderen vertonen, veroorzaakt dit heel wat sterfte bij baby’s met schisis!

Recent werd in een ziekenhuis in Uganda een project opgestart waarbij chirurgische correcties verwezenlijkt en logopedische onderzoeken verricht worden. Deze verscheidene studies vormen, samen met een uitgebreid literatuuronderzoek over schisis in Oost-Afrika, de kern van mijn scriptie en hebben het opstellen van deze preventiecampagne mede mogelijk gemaakt. Bijkomend werd een vragenlijst ontwikkeld voor schisispatiënten en hun familie om de visie op schisis in Oost-Afrika, en meer bepaald in Uganda, in kaart te brengen. Gezien de dringende nood aan chirurgische en logopedische interventies in Oost-Afrika, dragen de uitgevoerde onderzoeken eveneens bij tot de ontwikkeling van de logopedische en chirurgische dienstverlening voor individuen met een gespleten lip en/of verhemelte in Uganda.

De cultuur in Oost-Afrika heeft een invloed op de visies over de oorzaak en de behandeling van schisis. Uit de vragenlijst bleek dat Afrikanen voornamelijk traditionele verklaringen gaven voor schisis: de wil van God, een straf van de voorouders, een vloek van heksen of kwade geesten, een zwangere vrouw die wormen in de buik heeft,… Gezien deze meningen danig verschillen van de westerse opvattingen, verkiezen vele Oost-Afrikanen de traditionele hulpverlening boven de westerse en gaan ze te rade bij onder andere traditional healers. Deze medicijnmannen spelen een belangrijke rol in de Oost-Afrikaanse gemeenschap en gebruiken rituelen in combinatie met plantaardige en dierlijke producten om heel wat aandoeningen te behandelen, waaronder schisis. Vaak wordt de spleet ingesmeerd met dierlijk vet of wordt een hoef van een dier gebruikt als fopspeen om zo de aandoening te genezen. Deze werkwijzen zijn echter zelden wetenschappelijk gebaseerd waardoor de schisispatiënten de gepaste hulp niet krijgen. Veel van deze kinderen sterven dan ook aan ondervoeding en/of verwaarlozing.

Problemen van financiële aard dragen bij tot de huidige toestand in de zorgverlening in dit werelddeel: een gebrek aan getraind personeel, een tekort aan geschikt materiaal of zelfs de basisvereisten zoals water en elektriciteit. Omwille van deze tekortkomingen wordt de voorziening van veilige chirurgie sterk bemoeilijkt. Gelukkig wordt het heelkundig herstel van een lip- en/of verhemeltespleet mede mogelijk gemaakt door buitenlandse chirurgische teams die voorzien in gespecialiseerde training van de plaatselijke hulpverleners, gratis operaties en financiële ondersteuning. Zoals reeds vermeld is chirurgische sluiting van een gespleten lip en/of verhemelte noodzakelijk gezien de voedingsproblemen die schisispatiënten vertonen. De spleet ter hoogte van het verhemelte veroorzaakt een open verbinding tussen de mond- en neusholte waardoor voedsel en/of drank kan naar buiten kan vloeien langs de neus. Wanneer deze baby’s ook nog eens een gespleten bovenlip hebben, kunnen ze de mondholte moeilijk sluiten waardoor er eveneens voedsel en/of drank uit de mond kan lekken. Naast het verhelpen van de voedingsproblemen heeft de chirurgische correctie ook een esthetische en psychosociale meerwaarde. Gezien de heersende ideeën in Oost-Afrika over schisis, bevordert de lipsluiting de reïntegratie in de gemeenschap.

In België en de westerse wereld wordt de lipsluiting verwezenlijkt rond de leeftijd van 3 maanden en die van het verhemelte rond 12 maanden. Deze procedure verloopt anders in Uganda. De lip- en verhemeltespleet wordt in een keer gesloten, en liefst zo vroeg mogelijk (rond de leeftijd van 6 maanden). Dit is nodig om de kans op sterfte door ondervoeding (wegens de reeds vermelde voedingsproblemen) bij deze kinderen te minimaliseren. Ook is het zo dat veel patiënten niet meer zouden terugkomen na de lipsluiting gezien de esthetische problemen opgelost zijn. De lange afstand die vaak afgelegd moet worden vooraleer het ziekenhuis bereikt wordt en de enorme kosten die zo’n reis met zich kan meebrengen zijn ook redenen waarom men in Uganda alles in een keer sluit. De werkwijze in Uganda biedt het voordeel dat wanneer deze kinderen beginnen praten, hun mond reeds hersteld is. Dit is niet het geval in België en de westerse wereld. Het is daarom belangrijk om na te gaan of deze vroege sluiting in Uganda een gunstig effect heeft op de spraak in vergelijking met de latere sluiting in België en andere westerse landen. Om dit te kunnen onderzoeken, moet men eerst beschikken over gegevens omtrent de spraak bij Ugandese kinderen zonder schisis, waarmee de waarden van Ugandese schisispatiënten kunnen vergeleken worden. In mijn thesis werden deze normale data reeds verzameld en beschreven. Een verdere stap in dit onderzoek zal dan zijn dat waarden omtrent de spraak bij Ugandese kinderen met schisis zullen vergeleken worden met gegevens van Belgische schisispatiënten.

In Oost-Afrika is multidisciplinaire behandeling van schisis nog in volle ontwikkeling. Gelukkig erkent de overheid in Oost-Afrika meer en meer de nood aan ontwikkeling van  logopedische en chirurgische diensten. Samen met professionele hulp uit het buitenland krijgt de gespecialiseerde begeleiding voor schisispatiënten in Oost-Afrika geleidelijk aan meer vorm, waarbij kinderen met schisis terug een mooi gelaat kunnen krijgen en hun bijkomende problemen kunnen verholpen worden.

Bibliografie

 

  • Adair, S.M., Milano, M., Lorenzo, I., & Russell, C. (1995). Effects of current and former pacifier use on the dentition of 24- to 59-month-old children. Paediatric Dentistry, 17(7), 437-444.
  • Adekeye, E.O., & Levery, K.M. (1985). Cleft lip and palate in Nigerian children and adults: A comparative study. British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 23(6), 389-403.
  • Adolph, K.E. (1997). Learning in the development of infant locomotion. Monographs of the Society for Research in Child Development, 62(3), 1-158.
  • Adolph, K.E., Vereijken, B., & Denny, M.A. (1998). Learning to crawl. Child Development, 69(5), 1299-1312.
  • Akinmoladun, V.I., & Obimakinde, O.S. (2009). Team approach concept in management of oro-facial clefts: A survey of Nigerian practitioners. Head and Face Medicine, 5, 11.
  • Altraide, D.D., George, I.O., & Otike-Odibe, B. (2010). Tuberous sclerosis: A rare cause of seizure in Nigeria. Nigerian Journal of Medicine, 19(3), 326-328.
  • Amaratunga, N.A. (1989). A study of etiologic factors for cleft lip and palate in Sri Lanka. Journal of  Oral and Maxillofacial Surgery, 47(1), 7–10.
  • ASHA (1994). Joint committee on  infant hearing: 1994 position statement. ASHA, 36(12),  38-41.
  • Blanco-Davila, F. (2003). Incidence of cleft lip and palate in the northeast of Mexico: A 10-year study. Journal of  Craniofacial Surgery,14(4), 533-537.
  • Broder, H.L., Richman, L.C., & Matheson, P.B. (1998). Learning disability, school achievement, and grade retention among children with cleft: A two-center study. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 35(2), 127-131.
  • Broder, H.L. (2001). Using psychological assessment and therapeutic strategies to enhance well-being. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 38(3), 248–254.
  • Brunnegård, K., & van Doorn, J. (2009). Normative data on nasalance scores for Swedish as measured on the Nasometer: Influence of dialect, gender, and age. Clinical Linguistics and Phonetics, 23(1), 58-69.
  • Chetsanga, C.J., & Muchenje, T.B. (2001). An analysis of the cause and effect of the brain drain in Zimbabwe. Harare, Zimbabwe: Scientific and Industrial Research and Development Centre.
  • Chung, C.S., & Myrianthopoulos, N.C. (1968). Racial and prenatal factors in congenital malformations. American Journal of Human Genetics, 20(1), 44-60.
  • Cohen, M.M.J. (2000). Etiology and pathogenesis of orofacial clefting. In D.S. Precious (ed.), Cleft lip and palate: A physiologogical approach (pp. 379-397). Philadelphia, PA: W.B. Saunders.
  • Cohen, M.M.J. (2002). Perspective on craniofacial anomalies, syndromes, and other disorders. In K.Y. Lin, R.C. Ogle, & J.A. Jane (ed.), Craniofacial surgery: Science and surgical techniques (pp. 448-453). Philadelphia, PA: W.B. Saunders.
  • Coupland, M.A., & Coupland, A.I. (1988). Seasonality, incidence, and sex distribution of cleft lip and palate births in Trent Region, 1973–1982. Cleft Palate Journal, 25(1), 33–37.
  • Croen, L.A., Shaw, G.M., & Wasserman, C.R. (1998). Racial and ethnic variations in the prevalence of orofacial clefts in California, 1983-1992. American Journal of Medical Genetics, 79(1), 42-47.
  • Dagher, D., & Ross, E. (2004). Approaches of South African traditional healers regarding the treatment of cleft lip and palate. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 41(5), 461-469.  
  • Das, S.K., Runnels, R.S., & Smith, J.C. (1995). Epidemiology of cleft lip and palate in Mississippi. Southern Medical Journal, 88(4), 437-442.
  • De Bodt, M., Heylen, L., Mertens, F., Vanderwegen, J., & Van de Heyning P. (2008). Stemstoornissen (2e ongewijzigde druk). Antwerpen: Garant.
  • Donkor, P., Bankas, D.O., Agbenorku, P., Plange-Rhule, G., & Ansah, S.K. (2007). Cleft lip and palate surgery in Kumasi, Ghana: 2001-2005. Journal of Craniofacial Surgery, 18(6), 1376-1379.
  • Dosumu, O.O., Ogunrinde, T.J., & Ogundipe, O.T. (2006). Prosthetic management of soft palate cleft – a case report. African Journal of Medicine and Medical Science, 35(3), 391-393.
  • Dreise, M., Galiwango, G., & Hodges, A. (in press). Incidence of cleft lip and palate in Uganda. Cleft palate-craniofacial Journal.
  • Edwards, M.J., Agho, K., Attia, J., Diaz, P., Hayes, T., Illingworth, A., & Roddick, L.G. (2003). Case-control study of cleft lip or palate after maternal use of topical corticosteroids during pregnancy. American Journal of Medical Genetics, 120A(4), 459–463.
  • Elahi, M.M., Jackson, I.T., Elahi, O., Khan, A.H., Mubarak, F., Tariq, G.B.,  & Mitra, A. (2004). Epidemiology of cleft lip and cleft palate in Pakistan. Plastic and Reconstructive Surgery, 113(6), 1548–1555.
  • Elliot, R.F., Jovic, G., & Beveridge, M. (2008). Seasonal variation and regional distribution of cleft lip and palate in Zambia. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 45(5), 533-538.
  • Endriga, M.C., & Kapp-Simon, K.A. (1999). Psychological issues in craniofacial care: State of the art. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 36(1), 3-9.
  • Fagan, J.J., & Jacobs, M. (2009). Survey of ENT services in Africa: Need for a comprehensive intervention. Global Health Action, 19, 2.
  • Farsi, N.M.A., & Salama, F.S. (1997). Sucking habits in Saudi children: Prevalence, contributing factors and effects on the primary dentition. Paediatric Dentistry, 19(1), 28-33.
  • Fenalson, A.F. (1992). Essentials in interviewing. New York: Harper and Brothers.
  • Fernandes, D.B., Grobbelaar, A.O., Hudson, D.A., & Lentin, R. (1996). Velopharyngeal incompetence after adenotonsillectomy in non-cleft patients. British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 34(5), 364-367.
  • Foster, C. (2000). Two-way video-recording: Traditional healing. Johannesburg,
  • South Africa: South African Broadcasting Corporation.
  • Frankenburg, W.K., Dodds, J., Archer, P., Shapiro, H., & Bresnick, B. (1992). The Denver II training manual. Denver, CO: Denver Developmental Materials.
  • Fraser, F.C. (1970). The genetics of cleft lip and cleft palate. American Journal of Human  Genetics, 22(3), 336-352.
  • Fraser, F.C., & Gwyn, A. (1998). Seasonal variation in birth date of children with cleft lip. Teratology, 57(2), 93–95.
  • Friedman, H.I., Sayetta, R.B., Costen, G.N., & Hussey, J.R. (1991). Symbolic representation of cleft lip and palate. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 28(3), 250–259.
  • Genetic Services, South African Department of Health (n.d.). What you should know about cleft lip and palate: A brochure for people with a cleft lip and palate, their families, friends, and the community. Pretoria, South Africa: Genetic Services, South African Department of Health.
  • Gilbert, L., Selikow, T., & Walker, L. (2002). Society, health and disease: An introductory
  • reader for health professionals. Johannesburg, South Africa: Raven Press.
  • Gregg, T., Boyd, D., & Richardson, A. (1980). The incidence of cleft lip and palate in Ireland from 1980–1990. British Journal of Orthodontics, 21(4), 387–392.
  • Gupta, B. (1969). Incidence of congenital malformations in Nigerian children. West African
  • Medical Journal and Nigerian Practitioner, 18(1), 12–15.
  • Hagberg, C., Larson, O., & Milerd, J. (1998). Incidence of cleft lip and palate and risks of additional malformations. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 35(1), 40–45.
  • Hägg, U., & Wong, F.K. (2004). Aetiology of orofacial clefts. Hong Kong Medical Journal, 10(5), 331–336.
  • Hall, J. (1994). Sangoma: My odyssey into the spirit world of Africa. New York: G.P.
  • Putnam and Sons.
  • Hammond-Tooke, D. (1989). Rituals and medicines: Indigenous healing in South Africa.
  • Johannesburg, South Africa: Donker.
  • Harwood, A. (1981). Ethnicity and medical care. Harvard: Harvard University press.
  • Hodges, A.M., & Hodges, S.C. (2000). A rural cleft project in Uganda. British Journal of Plastic Surgery, 53(1), 7-11.
  • Hodges, S.C., Mijumbi, C., & Okello, M. (2007). Anaesthesia in developing countries: Defining the problems. Anaesthesia, 62(1), 4–11.
  • Hodges, S., Wilson, J., & Hodges, A. (2009). Plastic and reconstructive surgery in Uganda – 10 years experience. Paediatric Anaesthesia, 19(1), 12-18.
  • Honein, M.A., Paulozzi, L.J., & Watkins, M.L. (2001). Maternal smoking and birth defects: Validity of birth certificate data for effect estimation. Public Health Reports, 116(4), 327–335.
  • Iloeje, S.O., & Izuora, G.I. (1991). The pattern and prognosis of speech disorders among children in Enugu, Nigeria. Annals of Tropical Paediatrics, 11(1), 25-31.
  • Iregbulem, L.M. (1982). The incidence of cleft lip and palate in Nigeria. Cleft Palate Journal, 19(3), 201–205.
  • Jaber, L., Nahmani, A., Halpern, G.J., & Shohat, M. (2002). Facial clefting in an Arab town in Israel. Clinical Genetics, 61(6), 448–453.
  • Kapp-Simon, K.A., & McGuire, D. (1997). Observed social interaction patterns in adolescents with and without craniofacial conditions. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 34(5), 380-384.
  • Karling, J.B., Larson, O., Leanderson, R., & Henningsson G. (1993). Speech in unilateral and bilateral cleft palate patients from Stockholm. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 30, 73-77.
  • Kellerman, D.M., & Thindisa, P. (1998). Holistic medicine and technology. Social Science and Medicine, 16, 1611–1617.
  • Khan, A.A. (1965). Congenital malformations in African neonates in Nairobi. Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 68(11), 272-274.
  • Khrouf, N., Spang, R., Podgorna, T., Miled, S.B., Moussaoui, M., & Chibani, M. (1986).  Malformations in 10000 consecutive births in Tunis. Acta Paediatrica Scandinavica, 75(4), 534–539.
  • Kim, S., Kim, W.J., Oh, C., & Kim, J.C. (2002). Cleft lip and palate incidence among the live births in the Republic of Korea. Journal of Korean Medical Science, 17(1), 49–52.
  • Kirby, R., Petrini, J., & Alter, C. (2000). Collecting and interpreting birth defect surveillance data by Hispanic ethnicity: A comparative study. The Hispanic Ethnicity Birth Defects Workgroup. Teratology, 61(1-2), 21-27.
  • Kleinman, A., Eisenberg, L., & Good, B. (1978). Culture, illness and care: Clinical lessons
  • in anthropology and cross-cultural research. Annals of Internal Medicine, 88(2), 251–258.
  • Kotby, N., Abdel Haleem, E.K., Hegazi, M., Safe, I., & Zaki, M. (1997). Aspects of assessment and management of velopharyngeal dysfunction in developing countries. Folia Phoniatrica et  Logopaedica, 49(3-4), 139-146.
  • Kozcl, V. (1996). Epidemiology of orofacial clefts in Slovenia 1973-1993: Comparison of the incidence in six European countries. Journal of Cranio-maxillo-facial Surgery, 24(6), 378-382.
  • Krapels, I.P., van Rooij, I.A., Ocké, M.C., West, C.E., van der Horst, C.M., & Steegers-Theunissen, R.P. (2004). Maternal nutritional status and the risk for orofacial cleft offspring in humans. Journal of Nutrition, 134(11), 3106–3113.
  • Kromberg, J.G., & Jenkins, T. (1982). Common birth defects in South African blacks. South African Medical Journal, 62(17), 599–602.
  • Krost, B., & Schubert, J. (2006). Influence of season on prevalence of cleft lip and palate. International Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 35(3), 215–218.
  • Leeper, H.A., Putnam Rochet, A., & Mackay, I. (1992). Characteristics of nasalance in Canadian speakers of English and French. Proceedings of the International Conference on Spoken Language Processing (pp. 49-52). Alberta, Candada: Banff.
  • Louw, B. (2004). Culture. In  I. Eloff, & L. Ebersohn, (eds.), Keys to Educational Psychology (pp. 258-271). Cape Town: UCT Press.
  • Louw, B., Shibambu, M., & Roemer, K. (2006). Facilitating cleft palate team participation of culturally diverse families in South Africa. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 43(1), 47-54.
  • MacKay, I., & Kummer, A. (1994). Simplified Nasometric Assessment Procedures: The MacKay-Kummer SNAP test. New York: Kay Elemetrics.
  • Madding, C.C. (2000). Maintaining focus on cultural competence in early intervention services to linguistically and culturally diverse families. Infant Toddler Intervent Transdiscipline Journal, 10, 9–18.
  • Manyama, M., Rolian, C., Gilyoma, J., Magori, C.C., Mjema, K., Mazyala, E., … Hallgrimsson, B. (2011). An assessment of orofacial clefts in Tanzania. BMC Oral Health, 2, 1-6.
  • Mboyne, A.K., Mutabazi, M.G., & Asimwe, J.B. (2007). Declining maternal mortality ratio in Uganda: Priority interventions to achieve the millennium development goal. International Journal of Gynaecology and Obstetrics, 98(3), 285–290.
  • McWilliams, B.J., & Witzel, M.A. (1994). Cleft Palate. In G.H. Shames, E.H. Wieg, & W.A. Secord (eds.), Human communication disorders: An introduction (4th ed.) (pp.438-479). New York: MacMillan College Publishing.
  • Melnick, M. (1992). Cleft lip (+/- cleft palate) etiology: A search for solutions. American Journal of Medical Genetics, 42(1), 10-4.
  • Mossey, P.A., & Little, J. (2002). Epidemiology of oral clefts: An international perspective. In D.R. Wyszynski (ed.), Cleft lip and palate: From origin to treatment (pp. 127-158). Oxford, England: Oxford University Press.
  • Mossey, P.A., Little, J., Munger, R.G., Dixon, M.J., & Shaw, W.C. (2009). Cleft lip and palate (pp. 1773-1785). Geraadpleegd via http://www.thelancet.com
  • Msamati, B.C., Igbibi, P.S., & Chisi, J.E. (2000). The incidence of cleft lip, cleft palate, hydrocephalus and spina bifida at Queen Elizabeth Central Hospital, Blantyre, Malawi. Central African Journal of Medicine, 46(11), 292–296.
  • Murray, J.C., Daack-Hirsch, S., & Buetow, K.H. (1997). Clinical and epidemiologic studies of cleft lip and palate in the Philippines. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 34(1), 7-10.
  • Murray, J.C. (2002). Gene/environment causes of cleft lip and/or palate. Clinical Genetics, 61(4), 248–256.
  • Natsume, N., Suzuki, T., & Kawai, T. (1988). The prevalence of cleft lip and palate in Japanese. British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 26(3), 232-236.
  • Neel, J.V. (1958). A study of major congenital defects in Japanese infants. American Journal of Human Genetics, 10(4), 398-445.
  • Nichols, A.C. (1999). Nasalance statistics for two Mexican populations. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 36(1), 57-63.
  • Obuekwe, O., & Akapata, O. (2004). Pattern of cleft lip and palate [corrected] in Benin City, Nigeria. Central African Journal of Medicine, 50(7-8), 65–69.
  • Ogle, O.E. (1993). Incidence of cleft lip and palate in a newborn Zairian sample. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 30(2), 250–251.
  • Olasoji, H.O., Ukiri, O.E., & Yahaya, A. (2005). Incidence and aetiology of oral cleft: A review. African Journal of Medicine and Medical Science, 34(1), 1-7.
  • Olasoji, H.O., Ugboko, V.I., & Arotiba, G.T. (2007). Cultural and religious components in Nigerian parents’ perceptions of the aetiology of cleft lip and palate: Implications for treatment and rehabilitation. British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 45(4), 302-305.
  • Omo-Aghoja, V.W., Omo-Aghoja, L.O., Ugboko, V.I., Obuekwe, O.N., Saheeb, B.D., Feyi-Waboso, P., & Onowhakpor, A. (2010). Antenatal determinants of oro-facial clefts in Southern Nigeria. African Health Sciences, 10(1), 31-39.
  • Onyango, J.F., & Noah, S. (2005). Pattern of clefts of the lip and palate managed over a three year period at a Nairobi hospital in Kenya. East African Medical Journal, 82(12), 649–651.
  • Orkar, K.S., Ugwu, B.T., & Momoh, J.T. (2002). Cleft lip and palate: the Jos experience. East African Medical Journal, 79(10), 510–513.
  • Osuji, O.O., & Ogar, D.I. (1994). Cleft lip and palate as seen in the university
  • college hospital, Ibadan. West African Journal of Medicine, 13(4), 242-244.
  • Oyebula, D.D. (1986). Professional associations, ethics and discipline among Yoruba
  • traditional healers of Nigeria. Social Science and Medicine, 15B(2), 87–92.
  • Patel, Z., & Ross, E. (2003). Reflections on the cleft experience by South African adults: Use of qualitative methodology. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 40(5), 471-480.
  • Pham, A.M., & Tollefson, T.T. (2007). Cleft deformities in Zimbabwe, Africa: Socioeconomic factors, epidemiology, and surgical reconstruction. Archives of Facial Plastic Surgery, 9(6), 385-391.
  • Prathanee, B., Thanaviratananich, S., Pongjunyakul, A., & Rengpatanakij, K. (2003). Nasalance scores for speech in normal Thai children. Scandinavian Journal of Plastic and Reconstructive Surgery and Hand Surgery, 37(6), 351-355.
  • Priester, G.H., & Goorhuis-Brouwer, S.M. (2008). Speech and language development in toddlers with and without cleft palate. International Journal of Paediatric Otorhinolaryngology, 72(6), 801-806.
  • Putnam Rochet, A., Sovis, E.A., & Mielke, D.L. (1998). Characteristics of nasalance in speakers of Western Canadian English and French. Journal of Speech-Language Pathology and Audiology, 22, 94-103.
  • Rajabian, M.H., & Aghaei, S. (2002). Cleft lip and palate in southwestern Iran: An
  • epidemiologic study of live births. Annals of Saudi Medicine, 25(5), 385–388.
  • Richmann, L.C. (1997). Facial and speech relationships to behavior of children with clefts across three age levels. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 34(5), 390-395.
  • RIZIV, (2007). Het RIZIV in de kijker. Rol, partners en ambitie. Brussel: J. De Cock.
  • Robinson, H., Afako, R., Wickenden, M., & Hartley, S. (2003). Preliminary planning for training speech and language therapists in Uganda. Folia Phoniatrica et Logopaedica, 55(6), 322-328.
  • Ross, E., & Deverell, A. (2004). Psychosocial approaches to health, illness and disability:
  • A reader for health care professionals. Pretoria, South Africa: Van Schaik.
  • Ross, E. (2007). A tale of two systems: Beliefs and practices of South African Muslim and Hindu traditional healers regarding cleft lip and palate. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 44(6), 642-648.
  • Santos, S.A., Holanda, A.L., Sena, M.F., Gondim, L.A., & Ferreira, M.A. (2009). Nonnutritive sucking habits among preschool-aged children. Jornal de Pediatria, 85(5), 408, 414.
  • Schwartz, S., Kapala, J.T., Rajchgot, H., & Roberts, G.L. (1993). Accurate and systematic numerical recording system for the identification of various types of lip and maxillary clefts (RPL system). Cleft Palate-Craniofacial Journal, 30(3), 330–332.
  • Seaver, E.J., Dalston, R.M., Leeper, H.A., & Adams, L.E. (1991). A study of nasometric values for normal nasal resonance. Journal of Speech and Hearing Research, 34(4), 715-721.
  • Shija, J.K., & Kingo, A.R. (1985). A prospective clinical study of congenital anomalies seen at Harare Central Hospital, Zimbabwe. Central African Journal of Medicine, 31(8), 145–148.
  • Simpkiss, M., & Lowe A. (1961). Congenital abnormalities in the African newborn. Archives of Disease in Childhood, 36(188), 404-406.
  • Sipek, A., Gregor, V., Horacek, J., & Masatova, D. (2002). Facial clefts from 1961 to 2000: Incidence, prenatal diagnosis and prevalence of material age. Ceska gynekologicka, 67(5), 260–267.
  • Spritz, R.A., Arnold, T.D., Buonocore, S., Carter, D., Fingerlin, T., Odero, W.W., … Weatherley-White, R.C. (2007). Distribution of orofacial clefts and frequent occurrence of an unusual cleft variant in the Rift Valley of Kenya. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 44(4), 374-377.
  • Stanier, P., & Moore, G.E. (2003). Genetics of cleft lip and palate: Syndromics genes contribute to the incidence of non-syndromic clefts. Human Molecular Genetics, 13, 73-81.
  • Strauss, R.P. (1999). The organization and delivery of craniofacial health services: The state of the art. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 36(3), 189-195.
  • Suleiman, A.M., Hamzah, S.T., Abusalab, M.A., & Samaan, K.T. (2005). Prevalence of cleft lip and palate in a hospital-based population in the Sudan. International Journal of Paediatric Dentistry, 15(3), 185-189.
  • Sweeney, T., Sell, D., & O’Regan, M. (2004). Nasalance scores for normal-speaking Irish children. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 41(2), 168-174.
  • Sykes, J.M., & Senders, C.W. (1998). Cleft palate. In R.T. Cotton, & C.M. Myer (eds.), Practical paediatriatric otolaryngology (pp. 809-824). Philadelphia, PA: Lippincott Williams &Wilkins.
  • Tessier, P. (1976). Anatomical Classification of facial, craniofacial and laterofacial clefts. Journal of maxillofacial Surgery, 4, 69-92.
  • Thomas, P.C. (2000). Multidisciplinary care of the child born with cleft lip and palate. ORL Head and Neck Nursing, 18(4), 6–16.
  • Van Borsel, J. (2008). Basisbegrippen logopedie (cursustekst). Gent: Universiteit Gent.
  • Van Demark, D.R., & Van Demark, A.N. (1970). Speech and socio-vocational of individuals with cleft palate. Cleft Palate Journal, 24, 284-299.
  • Vanderas, A.P. (1987). Incidence of cleft lip, cleft palate, and cleft lip and palate among races: A review. Cleft Palate Journal, 24(3), 216–225.
  • van de Weijer, J.C., & Slis, I.H. (1991). Nasaliteitsmeting met de nasometer. Logopedie en Foniatrie, 63, 97-101.
  • van Doorn, J., & Purcell, A. (1998). Nasalance levels in the speech of normal Australian children. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 35(4), 287-292.
  • Van Lierde, K.M., De Bodt, M., Van Borsel, J., & Van Cauwenberge, P. (1999). De relevantie van nasometrie in de diagnostiek van velofaryngale stoornissen. Tijdschrift voor Logopedie en Audiologie, 29(4), 173-181.
  • Van Lierde, K.M., Wuyts, F.L., De Bodt, M., & Van Cauwenberge, P. (2001). Nasometric values for normal nasal resonance in the speech of young Flemish adults. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 38(2), 112-118.
  • Van Lierde, K.M., De Bodt, M., Van Borsel, J., Wuyts, F.L., & Van Cauwenberge, P. (2002). Effect of cleft type on overall speech intelligibility and resonance. Folia Phoniatrica et Logopaedica, 54, 158-168.
  • Van Lierde, K.M., Wuyts, F.L., De Bodt, M., & Van Cauwenberge, P. (2003). Age-related patterns of nasal resonance in normal Flemish children and young adults. Scandinavian Journal of Plastic and Reconstructive Surgery and Hand Surgery, 37(6), 344-350.
  • Van Rensburg, H.C., Fourie, A., & Pretorius, E. (1992). Health care in South Africa: Structure and dynamics. Pretoria, South Africa: Academica.
  • Van Rooij, I.A., Ocké, M.C., Straatman, H., Zielhuis, G.A., Merkus, H.M., & Steegers-Theunissen, R.P. (2004). Periconceptional foliate intake by supplement and food reduces the risk of nonsyndromic cleft lip with or without cleft palate. Preventive Medicine, 39(4), 689–694.
  • Wanjeri, J.K., & Wachira, J.M. (2009). Cleft lip and palate: A descriptive comparative, retrospective, and prospective study of patients with cleft deformities managed at 2 hospitals in Kenya. Journal of Craniofacial Surgery, 20(5), 1352-1355.
  • Wantia, N., & Rettinger, G. (2002). The current understanding of cleft lip malformations. Facial Plastic Surgery, 18(3), 147–153.
  • Warren, J.J., Levy, S.M., Nowak, A.J., & Tang, S. (2000). Non-nutritive sucking behaviors in preschool children: A longitudinal study. Pediatric Dentistry, 22(3), 187-191.
  • Whitehill, T.L. (2002). Assessing intelligibility in speakers with cleft palate: A critical review of the literature. Cleft Palate-Craniofacial Journal, 39(1), 50-58.
  • Zhang, C., & Bennet, T. (2001). Multicultural views of disability: Implications for early intervention professionals. Infant Toddler Intervent Transdiscipline Journal, 11, 143–154.

 

 

 

Universiteit of Hogeschool
Logopedische-Audiologische wetenschappen
Publicatiejaar
2011
Share this on: