Mindfulness-based Eating Awareness Training bij verstoord eetgedrag en obesitas. Thesisonderzoek naar de invloed van Mindfulness op eetgedrag bij obese mensen.

Caroline Baerten
Persbericht

Mindfulness-based Eating Awareness Training bij verstoord eetgedrag en obesitas. Thesisonderzoek naar de invloed van Mindfulness op eetgedrag bij obese mensen.

Mindful eten (s)maakt licht

Minder eten en meer bewegen, zo val je af. Simpel, toch? Maar iedereen die ooit een poging tot evenwichtig eten of vermageren deed weet dat er tussen theorie en praktijk een diepe kloof gaapt. Aan kennis over gezonde voeding nochtans geen gebrek. In deze informatiemaatschappij verkopen boeken met gezonde recepten als zoete broodjes. En toch, ondanks al de kennis is de Belg nog nooit zo dik geweest als nu. Ondertussen valt één op tien Belgen in de categorie obesitas, met alle gezondheidsnadelen als gevolg. Ligt dat dan aan gebrek aan wilskracht? Eten is meer dan voedsel consumeren. Het is een complexe activiteit die beïnvloed wordt door gewoontepatronen, emoties, gedachten en zoveel meer. Daarom kan het falen van een dieet niet enkel toegeschreven worden aan gebrek aan wilskracht. Spijtig genoeg is het een diepgeworteld stigma dat obesen vaak opgeplakt krijgen. Onnodig zo blijkt uit vele wetenschappelijke studies. Het menselijk lichaam is nu eenmaal biologisch geconditioneerd om zoveel mogelijk energie uit voedsel op te slaan voor tijden van schaarste. Die er weliswaar (gelukkig) niet aankomen. Als je dan ook nog eens de aanleg hebt om snel bij te komen, levert je fantastisch energiesparend mechanisme uit de prehistorie je nu allesbehalve voordelen op. Miljoenen jaren van biologische evolutie en instinct drijven de mens nu eenmaal om zo vaak en zo snel mogelijk te eten wanneer er voedsel voorhanden is. Het is duidelijk dat veel mensen in de huidige westerse maatschappij een normaal gewicht (BMI < 25) niet natuurlijk kunnen behouden zonder bewust en aandachtig te zijn van hun eigen eetgedrag. Helaas tonen de klassieke voedingsinterventies erg teleurstellende lange termijn resultaten. Van iedereen die zich de inspanning heeft getroost om de cijfers op de weegschaal naar beneden te krijgen, blijft slechts maximaal één op vijf personen na drie jaar op zijn nieuwe gewicht. Weten hoe men gewicht verliest en kennis van gezonde voeding is duidelijk onvoldoende om verstoorde eetgewoontes effectief te veranderen. De noodzaak drong zich dus op om te zoeken naar andere of aanvullende behandelingswijzen.Als baby is het leven eenvoudig. Zij eten wanneer ze honger hebben en stoppen wanneer ze voldaan zijn. Maar al snel is ons lichaam niet meer de enige prikkel die ons tot eten aanzet. Sprekende voorbeelden zijn onder andereuit gewoonte blijven eten tot het bord leeg is of automatisch reageren op reclameboodschappen. Een andere aanleiding om te eten kan ook uit emotionele hoek komen. We kiezen dat koekje omdat het er niet alleen lekker uitziet, maar ook omdat we een beloning verdienen of zoete troost zoeken. Vaak is eten een onbewuste activiteit waarbij onderschat wordt hoeveel gedachten –en emotionele drijfveren ons aanzetten tot het consumeren van voedsel.Het is bij dit onbewuste proces dat een mindfulness gebaseerde voedingsinterventie een hulpmiddel kan zijn. Mindfulness is een vorm van aandachtig zijn bij wat, hoeveel en hoe je eet. Door dagelijks ‘mindful’ of opmerkzaam te zijn, krijgt men duidelijker inzicht in de eigen ondermijnende eetpatronen en wat de oorzaak ervan is. Als gevolg kunnen meer evenwichtige voedselkeuzes worden gemaakt en controle over het verstoorde eetgedrag worden bereikt zoals daling van eetbuien. In het kader van de bacheloropleiding voedingsleer werd een mindfulness gebaseerd voedingsprogramma ontwikkeld, specifiek voor mensen met obesitas. Het grote verschil met andere gezondheidsprogramma’s of diëten is dat er geen voedingsrichtlijnen worden gegeven. Met andere woorden, de deelnemers worden niet aangemoedigd om calorieën te tellen of om een streefgewicht te bereiken. De training heeft dan ook niet tot doel om van de chocolade af te blijven. Mindfulness is veeleer een techniek om alles wat je eet met alle zintuigen te leren degusteren. Vergelijkbaar met een wijnliefhebber die een nieuwe wijn proeft. Mindful eten werkt met andere woorden verhelderend, bepaalde vastgeroeste mechanismen worden door observatie blootgelegd. Tijdens de training leren de deelnemers vaardigheden om hun neiging tot eten bij bijvoorbeeld stress of verveling op te merken. Door aandachtig te zijn voor hun verzadigingspunt, zullen ze sneller stoppen met eten en voldoening vinden in kleinere portiegroottes. Mindful Eating, zoals de training in de pilootstudie werd genoemd, kan ook een meerwaarde zijn bij klassieke voedingsinterventies en het patroon van jojo-diëten doorbreken. Wie worstelt met zijn gewicht of oude voedingsgewoonten probeert te wijzigen, kan vaak onnodig streng zijn voor zichzelf. Mindfulness helpt om een houding van acceptatie en niet-oordelen te cultiveren om zo de hindernissen tijdens het veranderingsproces te overwinnen. In plaats van verwijten of schuldgevoelens bij herval, pleit mindfulness voor meer mildheid en acceptatie van jezelf. Zoals S.R. Bishop beschrijft : ”In a state of mindfulness, thoughts and feelings are observed as events in the mind, without over-identifying with them and without reacting to them in an automatic and habitual pattern of reactivity.”(1) Iemand die milder is voor zichzelf, zal minder de neiging hebben om zwart/wit te denken en bijgevolg volledig op te geven bij herval in het oude voedingspatroon. Bovendien doet een positiever zelfbeeld de motivatie om te vermageren verschuiven van uiterlijke redenen naar meer gezondheidsmotieven. Uit de pilootstudie blijkt dat -net omdat de deelnemers zich bewust zijn wat er gebeurt op lichamelijk, emotioneel en cognitief vlak- zij zonder enige vorm van beperking, gewicht hebben verloren en meer evenwichtig gingen eten. Zelfs na 6 maanden follow-up blijven de principes van de Mindful Eating training nazinderen…Caroline Baerten (1)Bishop,S.R., Lau,M., Shapiro,S., Carlson,L., Anderson,N.D., Carmody,J., Mindfulness: A proposed operational definition, Clinical Psychology: Science and Practice, 11, 2004, 230-24 

Bibliografie
  1. Obesity. A World view, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002,412-13
  2. The Etiology of Obesity, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002,461
  3. Obesity.Definition and classification,In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002,378-79
  4. Obesity and Body image, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002,399
  5.  A.Van de Sompel, Overgewicht en obesitas. Update wetenschappelijk onderbouwd voedingsadvies, Nutrinews 4, 2010, 3-8
  6. Vansant,G., Een multidisciplinaire aanpak in de behandeling van obesitas, Nutrinews, Juni 2000, 1-3.
  7. Myers,A.&Rosen,J.C., Obesity stigmatization and coping: Relation to mental health symptoms, body image, and self-esteem, International Journal of Obesity,23, 221-230
  8. Bauman, A. E., J. F. Sallis, D. A. Dzewaltowski, and N. Owen., Toward a better understanding of the influences on physical activity: the role of determinants, correlates, causal variables, mediators, moderators, and confounders, American Journal Preventive Medicine, 23:5-14, 2002
  9. Blundell,J.E.&Cooling,J., Routes to Obesity: phenotypes, food choices and activity, British Journal of Nutrition, 2000 (83), 33-38
  10. Energy Intake and Body Weight, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002, 38-39
  11. Baer,R., Mindfulness training as a clinical intervention: A conceptual and empirical review, Clin.Psychology Science and Practice, 2003 (10), 125
  12. Van Strien,T., Anschutz,D.J.,Van De Ven,M.,Engels,R., Eating Styles and Energy Intake in Young Women, Appetite, 53, 2009, 119-122
  13. Bishop,S.R., Lau,M., Shapiro,S., Carlson,L., Anderson,N.D., Carmody,J., Mindfulness: A proposed operational definition, Clinical Psychology: Science and Practice, 11, 2004, 230-241
  14. Cooper, Z., Fairburn, C.G, Hawker,D.M., Cognitive-Behavioral Treatment of obesity. A clinician’s guide, New York, 2004
  15. Nauta,H.,Hosers,H.&Jansen,A., One-year follow-up effects of two obesity treatments on psychological well-being and weight, British Journal of Health Psychology, 2001, 6, 271-284
  16. Vanderlinden,J., Cognitief gedragstherapeutisch model voor de behandeling van obesitas en eetbuien, Nutriweb.tv/elearning
  17. Baer,R.,Fischer,S.,Huss,D., Mindfulness and Acceptance in the Treatment of Disordered Eating, Journal of Rational-emotive and Cognitive-Behavior Therapy, 2006 (23), 281-99
  18. Telch,C.F.,Pratt,E.M.&Niego,S.H., Obese women with binge eating disorder define the term binge, International Journal of Eating Disorders, (24), 1998, 313-17
  19. Dalen,J.et al, Pilot Study: Mindful eating and Living (MEAL):weight, eating behavior and psychological outcomes associated with a mindfulness-based intervention for people with obesity, Complementary Therapies in Medicine, 2010, 5-10
  20. Kristeller,J., Mindfulness, wisdom and eating: applying a multidomain model of meditation effects, Journal Constructivism Human Science, 8(2), 2003, 107-18
  21. Shapiro, S. L., L. E. Carlson, J. A. Astin, and B. Freedman, Mechanisms of mindfulness, Journal Clinical Psychology, 62, 2006, 373-386
  22. Kabat-Zinn, J., An outpatient program in behavioral medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: theoretical considerations and preliminary results, General Hospital Psychiatry, 4, 1982, 33-47
  23. Dobkin,P.L.&Zhao,Q., Increased mindfulness-The active component of the mindfulness-based stress reduction program?, Complementary Therapies in Clinical Practice, 2010, 1-6
  24. Grossman, P., L. Niemann, S. Schmidt & H. Walach, Mindfulness-based stress reduction and health benefits. A meta-analysis,Journal Psychosomatic, 57,2004,35-43
  25. Kristeller& J.L.,Hallett,B.C., An Exploratory Study of a Meditation-based Intervention for Binge Eating Disorder, Journal of Health Psychology, 1999, Vol.4(3), 357-363
  26. Kristeller,J.L., Quillian-Wolever,R. & Sheets,V., Mindfulness-based eating awareness therapy (MB-EAT): A randomized trial with binge eating disorder. Manuscript, 2005
  27. Safer,D.L, Telch,C.F., Chen.E.Y., Dialectical Behavior Therapy for Binge Eating and Bulimia, New York, 2009
  28. Baer,R.A., Fischer,S. & Huss,D.B., Mindfulness-based cognitive therapy applied to binge eating : A case study, Cognitive and Behavioral Practice, 12, 2005, 351-358
  29. Rott,C.A., Seaborn,C., Schmidt,C., Tafalla,R., Pejsa,J., Evers,N., An Eight Week Mindful Eating Education Program increases self efficacy and weight loss, Journal of the American Dietetic Association, Vol. 108 (9), 2008
  30. Tapper,K., Shaw, C., Ilsley,J., Hill,A., Bond,F., Moore,L., Exploratory randomized controlled trial of a mindfulness-based weight loss intervention for women, Appetite 52, 2009, 396-404
  31. Forman,E.M., Butryn,M.L., Hoffman,K.L., Herbert,J.D., An open trial of an Acceptance-based Behavioral Intervention for weight loss, Cognitive and Behavioral Practice, 16, 2009, 223-35
  32. Gast,J.&Hawks,S.R., Weight Loss Education: The Challenge of a New Paradigm, Health Education & Behavior, 25, 1998, 464-473
  33. Wansink, B., Mindless Eating, New York, 2006
  34. Avalos,L.C.&Tylka,T.L, Exploring a Model of Intuitive eating with College women, Journal of Counseling Psychology, 53, 2006, 486-497
  35. Field,A.E., Manson,J.E., Taylor,C.B., Willett,W.C.&Colditz,G.A., Association of weight change, weight control practices and weight cycling among women in the Nurses’Health Study II, International Journal of Obesity, 28, 2004
  36. Masuda,A.,Wendell, J.,Mindfulness mediates the relation between disordered eating-related cognitions and psychological distress,Eating Behaviors, 2010,11,293-96
  37. Framson,C., Kristal, A.R., Schenk,J.M., Littman,A.J., Benitez,D., Development and Validation of the Mindful Eating Questionnaire, Journal of the American Dietetic Association, 109, 2009
  38. Binge Eating in Obese Persons, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002, 403
  39. Abbott,D.W.,et al, Onset of binge eating and dieting in overweight women: Implications for etiology, associated features and treatment, Journal of Psychosomatic Research, 44, 1998, 367-374
  40. J.Kabat-Zinn, Wherever you go there you are, New York, 1994
  41.  Carmody,J., Baer,R.A., Olendski,N., An Empirical Study of the Mechanism of Mindfulness in a Mindfulness-Based stress Reduction Program, Journal of Clinical Psychology, Vol.65 (6), 2009, 613-26
  42. Dittmann,K.,Freedman,M.,Beddoe,A.,Waldrop,J., Body Awareness, Eating Attitudes and Beliefs of Women who practice Yoga:A Case for Recovery, Journal of the American Dietetic Association, 2008, 108 (9), 34-35
  43. Kuyken,W., How does mindfulness-based cognitive therapy work?, Behaviour Research and Therapy, 48, 2010, 1105-1112
  44. Dejonckheere,P.J.N., Braet,C.& Soetens,B., Effects of thought suppression on subliminally and supraliminally presented food-related stimuli, Behaviour Change, 20 (4), 2003, 223-230
  45. Mobbs,O,. Crépin,C.,Thiéry,C.,Golay,A.,Van der Linden,M., Obesity and the four facets of impulsivity, Patient Education and Counseling, 2010 (79), 372-377
  46. Roach, J. B., M. K. Yadrick, J. T. Johnson, L. J. Boudreaux, W. A. Forsythe, W. Billon, Using self-efficacy to predict weight loss among young adults, Journal American Dietetic Association,103, 2003, 1357-1359
  47. Weingarten,H.P.&Elston,D., The Phenomenology of Food Cravings, Appetite, 1990 (15), 231-246
  48. Fischer,S., Smith,G.T., Anderson,K.G., Flory,K., Expectancies influence the operation of personality on behavior, Psychology of Addictive Behaviors, 17, 2003, 108-114
  49. Fallon,S., Food reward-induced neurotransmitter changes in cognitive brain regions, Neurochemical Research 32, 2007, 1772-1782
  50. Lattimore,P., Fisher,N.&Malinowski,P., A cross-sectional investigation of trait disinhibition and its association with mindfulness and impulsivity, Appetite, Vol.55 (2), 2011, 241-48
  51. Kristeller,J.&Jones,J.W., Treatment of Compulsive Eating, In: Nauriyal,D.K., Drummond,M.S.&Lal,Y.B., Buddhist Thought and Applied Psychological Research, Londen, 2006, 374-391
  52. Alberts,H.J., Mulkens,S., Smeets,M., Thewissen,R., Coping with food cravings. Investigating the potential of a mindfulness-based intervention, Appetite 55, 2010, 160-163
  53. Skinner,M.D.& Aubin,H-J.,Craving’s place in addiction theory: Contributions of the major models, Neuroscience and Biobehavioral Reviews 34, 2010, 606-23
  54. Baer,R.A., Mindfulness, assessment and transdiagnostic processes, psychological Inquiry, 18, 2007, 238-242
  55. Masuda,A., Boone,M.S.& Timko,C.A., The role of psychological flexibility in the relationship between self-concealment and disordered eating symptoms, Eating Behaviors, 2010. Accepted manuscript.
  56. Kristeller,J., Quit Mind, Meditative Mind and Emerging Wisdom: A transtheoretical Model of the Wisdom Process, 2007. http://www.tcme.org/documents/ WisdomandMindfulEating --J.Kristeller.
  57. Taste, Taste Preferences, and Body Weight, In: Eating Disorder and Obesity. A Comprehensive Handbook, 2e uitg., ed.Fairburn, C.G.&Brownell, K.D., New York,2002, 52-53
  58. Tuomisto,T., Hetherington,M., & Lappalainen,R., Reasons for initiation and cessation of eating in obese men and women and the affective consequences of eating in everyday situations, Appetite, 30(2), 1998, 211-222
  59. Andrade A., Eating slowly led to decreases in energy intake within meals in healthy women, Journal of American Dietetic Association, 108, 2008, 1186-1191
  60. Damasio, A.R., Looking for Spinoza- Joy, Sorrow and the Feeling Brain, New York, 2003
  61. Jayanthi,K., Yake,M., James,J.& Meyer,M., Stress influences appetite and comfort food preferences in college women, Nutrition Research, Vol.26(3), 2006,118-123
  62. Torres,S.J.&Nowson,C.A., Relationship between stress, eating behavior and obesity, Nutrition, 23, 2007, 887-894
  63. Dallman,M.F., Stress-induced obesity and the emotional nervous system, Trends in Endocrinology and Metabolism, Vol.21(3), 2009, 159-165
  64. Safer,D.,Telch,C.,Chen,E.Y., Dialectical Behavior Therapy for Binge eating and Bulimia, New York, 2009, 136-37
  65. Hölzel,B.K., Carmody,J., Vangel,M., Congleton,C., Yerramsetti,S., Gard,T.,Lazar,S., Mindfulness practice leads to increase in regional brain grey matter density, Psychiatry Research: Neuroimaging, 2010, 1-8
  66. R. Baer, Mindfulness and acceptance-based interventions : Conceptualization, application and empiral support, San Diego, 2006
  67. Hammond,M, Ways Dietitians are incorporating mindfulness and mindful eating into nutrition counceling, The Digest. A Dietetic Practice Group of the American Dietetic Association, Fall 2007, 1-9
  68. Gregg, J. A., G. M. Callaghan, S. C. Hayes, and J. L. Glenn-Lawson, Improving diabetes self-management through acceptance, mindfulness, and values: a randomized controlled trial, Journal Consult Clinical Psychology, 75, 2007,336-343
  69. Ljotsson,B., Hedman,E., Lindfors,P., Hursti,T., Lindefors,N., Andersson,G., Rück,C., Long-term follow up of internet-delivered exposure and mindfulness based treatment for irritable bowel syndrome, Behaviour Research and Therapy, 2010, Manuscript
  70. Baer,R.,Smidt,G.T., Lykins,E.,Button,D.,Krietemeyer,J.,Sauer,S., et al, Construct validity of the Five Facet Mindfulness Questionnaire in meditating and non-meditating samples, Assessment, 2008, 15 (3), 329-342
  71. Framson,C., Kristal, A.R., Schenk,J.M., Littman,A.J., Benitez,D., Development and Validation of the Mindful Eating Questionnaire, Journal of the American Dietetic Association, 109, 2009
  72. Van Strien,T., Frijters,J., Bergers, G.P.A, & Defares,P.B., The Dutch Eating Behaviour Questionnaire for assessment of emotional, external and restraint eating behaviour, International Journal of Eating Disorders, 1986, 5, 295-315
Universiteit of Hogeschool
Bachelor Voedings-en dieetleer
Publicatiejaar
2011
Share this on: