Lokale tewerkstelling en arbeidsomstandigheden in de Katangese mijnbouwsector (DRC): westerse vlijt, Chinees verzuim?

Jeroen De Sadeleer
 WESTERSE VLIJT, CHINEES VERZUIM?De Chinese aanwezigheid in Afrika heeft de afgelopen jaren geleid tot een stortvloed aan onevenwichtige en te vereenvoudigde berichtgeving. Onderzoek naar het onderscheid tussen westerse en Chinese mijnbouwbedrijven in Congo brengt een genuanceerder beeld en zoekt naar verklaringen voor deze verschillen. Het is de voorbije decennia nooit echt rustig geweest in de Democratische Republiek Congo en dat zullen de Congolezen geweten hebben.

Lokale tewerkstelling en arbeidsomstandigheden in de Katangese mijnbouwsector (DRC): westerse vlijt, Chinees verzuim?

 

WESTERSE VLIJT, CHINEES VERZUIM?

De Chinese aanwezigheid in Afrika heeft de afgelopen jaren geleid tot een stortvloed aan onevenwichtige en te vereenvoudigde berichtgeving. Onderzoek naar het onderscheid tussen westerse en Chinese mijnbouwbedrijven in Congo brengt een genuanceerder beeld en zoekt naar verklaringen voor deze verschillen.

Het is de voorbije decennia nooit echt rustig geweest in de Democratische Republiek Congo en dat zullen de Congolezen geweten hebben. Jaren van dictatuur, burgeroorlogen en regionale conflicten degradeerden het immense land tot het staartpeloton van de ontwikkelingslanden, ondanks al het aanwezige economische en ecologische potentieel. Vandaag bezet de DRC de allerlaatste plaats in de Human Development Index, een belangrijke ontwikkelingsmaatstaf van de Verenigde Naties.

Nochtans bezit het land een aantal van ’s werelds zeldzaamste mineralen en grootste ertsvoorraden, ondermeer in de zuidoostelijke provincie Katanga. Sinds enkele jaren stromen investeerders van over de hele wereld er toe in hun zoektocht naar veelgevraagde mineralen als koper en kobalt. Met name de Chinese aanwezigheid haalde de krantenbladzijden en werd het voorwerp van discussie, vooral toen Peking en Kinshasa in 2008 het zogenaamde ‘contract van de eeuw’ afsloten. De deal voorzag, kort samengevat, in een ruiloperatie waarbij de Chinezen broodnodige infrastructuurwerken zouden uitvoeren en mijnbouwconcessies in de plaats verkregen.

De traditionele donoren, die schijnbaar buitenspel werden gezet, reageerden verbolgen. Niet alleen zou de overeenkomst al hun inspanningen ondermijnen om de Congolese schulden aan te pakken, ze zou bovendien zeer nadelig zijn voor de Congolese overheid. In de media verscheen een zeer negatief beeld van Chinezen die tot alles bereid lijken om hun onverzadigbare grondstoffenhonger te stillen en daarbij lokale markten ontwrichten door de massale import van goedkope producten en arbeiders. Ze zouden de lokale wetgeving met de voeten treden en zich helemaal niet bekommeren over de arbeidsomstandigheden van hun werknemers.

Dit westerse discours, eerder anekdotisch van aard, lijkt voornamelijk ingegeven door angst en een gebrek aan kennis over de feitelijke aanwezigheid van Chinezen in Afrika. Dit thesisartikel poogt deze leemte deels op te vullen en focust op twee klachten die regelmatig weerklinken in discussies over China in Afrika: het gebrek aan lokale tewerkstelling en de slechte arbeidsomstandigheden. Op basis van een vergelijking tussen westerse Chinese ondernemingen gaat het onderzoek concreet na of Chinese bedrijven wel degelijk minder beroep doen op lokale arbeiders dan westerse ondernemingen en of de werkomstandigheden er echt slechter zijn.

Een eerste belangrijke vaststelling is dat er niet zoiets bestaat als ‘de Chinese aanwezigheid in Congo’. Een rist aan Chinese ondernemers is vandaag actief in Katanga, sommigen in dienst van staatsbedrijven, anderen op eigen initiatief. Wat tewerkstelling betreft blijkt weinig verschil, mogelijk een gevolg van de lage kostprijs van lokale arbeid. De kloof tussen beide is evenwel dieper op het vlak van arbeidsvoorwaarden, geïllustreerd door een gebrek aan syndicale vrijheid en ontoereikende veiligheidsvoorschriften. De standaarden liggen in Chinese bedrijven vele malen lager dan in westerse ondernemingen of zijn er zelfs onbestaande.

Aan de basis van dit onderscheid liggen zowel structurele als contextuele factoren die erop duiden dat het onderscheid tussen Chinese en westerse ondernemers op zich weinig ter zake doet. Tot die laatste categorie behoort ondermeer de grootte van de onderzochte bedrijven. Het spreekt namelijk voor zich dat een grote westerse multinational meer middelen kan inzetten om aan alle reglementering te voldoen. Daarnaast valt ook een verschil in termijnplanning op en een taalprobleem dat omkoping in de hand werkt. Corrupte Congolese ambtenaren misbruiken immers maar al te graag de gebrekkige kennis van het Frans of het Swahili van de Chinezen.

Toch zijn er ook structurele verschillen tussen westerse en Chinese ondernemingen wat betreft de bedrijfscultuur en de plaats van concepten als ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ hierin. Bovenal is het niet redelijk om van Chinezen die naar Afrika komen te verwachten dat ze betere standaarden hanteren dan ze thuis gewoon zijn. Zo hebben Chinese ondernemers weinig ervaring met meerdere onafhankelijke vakbonden en zijn niet altijd overtuigd van de meerwaarde van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Westerse bedrijven zetten daarentegen net speciaal in op sociale en ecologische randvoorwaarden om betere economische prestaties te behalen, deels onder druk van de burgermaatschappij in hun land van herkomst.

Om deze situatie in de toekomst te verbeteren en opdat de Katangese mijnbouw echt de motor kan worden van de Congolese ontwikkeling zijn inspanningen nodig van alle betrokken actoren, zowel op lokaal, nationaal als internationaal niveau. Idealiter komt de mijnbouwsector de lokale bevolking immers niet enkel indirect ten goede, via belastingen en herverdeling, maar ook direct, via de creatie van banen en andere sociale voordelen als onderwijs en gezondheidszorg. Goed bestuur lijkt van primordiaal belang, maar ook internationale sectorafspraken en het neoliberale groeiparadigma moeten onder de loep worden genomen.

Bibliografie

 

A Fair Share for Congo. (2008). Update 4 april 2008: DRC Mining Contract Review: Overview and State of Play. [15.03.2011, http://www.humansecuritygateway.info/documents/GPF_DRC_ 042008miningreview.pdf].

Action Contre l’Impunité pour les Droits Humains (ACIDH). (2010). Les investissements privés et publics chinois dans le secteur minier au Katanga: Bonne gouvernance et Droits de l’Homme. [13.03.2011, http://acidhcd.org/index.php?option=com_joomdoc&task=doc_download&gid= 192&Itemid=53].

African Development Bank (AfDB) & Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2006). République démocratique du Congo. Perspectives économiques en Afrique 2005-2006. [29.11.2011, http://www.oecd.org/dataoecd/25/32/36792129.pdf].

Alden, C. (2007). China in Africa. Londen: Zed Books.

Alden, C. (Leuven, 06.12.2011). Changing Dynamics of Chinese Aid and Investment in Africa. [Lezing georganiseerd door het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) n.a.v. de publicatie van het rapport ‘Neither Comfort nor Conflict. The Co-habitation of Chinese and Belgian Aid in the D.R.Congo’].

Alden, C. & Large, D. (2011). China’s Exceptionalism and the Challenges of Delivering Difference in Africa. Journal of Contemporary China, 20(68), pp. 21-38.

Amnesty International UK. (27.02.2007). Freeport McMoran-Rio Tinto and the Killing of Human Rights of Papuan People. [29.11.2011, http://blogs.amnesty.org.uk/blogs_entry.asp?eid=333].

Ampiah, K. & Naidu, S. (2008). Crouching Tiger, Hidden Dragon? Africa and China. Scottsville : University of KwaZulu-Natal Press.

Anderson, S. & Cavanagh, J. (2000). Top 200: The Rise of Corporate Global Power. Washington D.C.: Institute for Policy Studies.

Anshan, L. (2007). China and Africa: Policy and Challenges. China Security, 3(3), pp. 69-93.

Asche, H. & Schüller, M. (2008). China’s Engagement in Africa - Opportunity and Risks for Development. Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ).

Auty, R. (1993). Sustaining Development in Mineral Economies: The Resource Curse Thesis. Londen: Routledge.

Auty, R. (2001). Resource Abundance and Economic Development. Oxford: Oxford University Press.

Ballentine, K. & Sherman, J. (2003). The Political Economy of Armed Conflict: Beyond Greed and Grievance. Londen: Lynne Rienner.

Banerjee, A. V. & Duflo, E. (2011). Arm en kansrijk. Amsterdam: Nieuw Amsterdam.

Bebbington, A., Hinojosa, L., Bebbington, D. H., Burneo, M. L. & Warnaars, X. (2008). Contention and Ambiguity: Mining and the Possibilities of Development. Development and Change, 39(6), pp. 887-914.

Berger, A., Brautigam, D. & Baumgartner, P. (2011). Why are we so critical about China’s engagement in Africa?. The Current Column, German Development Institute. [29.11.2011, http://www.die-gdi.de/CMS-Homepage/openwebcms3_e.nsf/(ynDK_contentByKey)/MRUR-8KR9G8?Open].

Blowfield, M. (2005). Corporate Social Responsibility: reinventing the meaning of development?. International Affairs, 81(3), pp. 515-524.

Blowfield, M. & Frynas, J. G. (2005). Setting new agendas: critical perspectives on Corporate Social Responsibility in the developing world. International Affairs, 81(3), pp. 499-513.

Braeckman, C. (15.05.2008). Les contrats chinois en dix questions. Le Soir. [02.12.2011, http://blog.lesoir.be/colette-braeckman/2008/05/15/les-contrats-chinois-en-dix-questions/].

Brautigam, D. (2009). The Dragon’s Gift. The real story of China in Africa. New York: Oxford University Press.

Brautigam, D. (2011a). Aid ‘With Chinese Characteristics’: Chinese Foreign Aid and Development Finance Meet the OECD-DAC Regime. Journal of International Development, 23, pp. 752-764.

Brautigam, D. (2011b). Chinese Development Aid in Africa: What, Where, Why and How Much?. In J. Golley & L. Song (Reds.), China Update 2011 (pp. 203-222). Canberra: Australia National University.

Brookes, P. & Shin, J. H. (2006). China's Influence in Africa: Implications for the United States. Backgrounder No 1916, The Heritage Foundation. [27.11.2011, http://www.heritage.org/ Research/Reports/2006/02/Chinas-Influence-in-Africa-Implications-for-the-United-States].

Burall, S., Maxwell, S. & Menocal A. R. (2006). Reforming the international aid architecture: options and ways forward. ODI Working Paper 278. Londen: Overseas Development Institute.

Campbell, B. (2009). Conclusion: What Development Model? What Governance Agenda?. In B. Campbell (Red.), Mining in Africa. Regulation and Development (pp. 243-260). Londen: Pluto Press.

Chan-Fishel, M. & Lawson, R. (2007). Quid Pro Quo? China’s Investment-for-Resource Swaps in Africa. Development, 50(3), pp. 63-69.

China Railway Group Limited (CRG). (2011). Annual Report 2010. [03.12.2011, http://www.mzcan.com/china/601390/financial/7/EN/CRG-2010%20Annual%20Report-ENG-FINAL_1iUDKC2iLa5D_JCEG8Qfkc3RH_u19ekENcLNyE.pdf].

Collier, P. & Hoeffler, A. (1998). On economic causes of civil war, Oxford Economic Papers, 50(4), pp. 563-573.

Counter Balance. (2008). Soul mining: The EIB’s role in the Tenke-Fungurume Mine, DRC. [14.03.2011, http://www.counterbalance-eib.org/wp-content/uploads/2011/01/tenke-study-en-web.pdf].

Counter Balance. (20.04.2010). EIB Quits Tenke Fungurume Mining Project: It’s Time for Extractives Review. [28.11.2011, http://www.counterbalance-eib.org/?p=490].

Cramer, C. (2002). Homo Economicus Goes to War: Methodological Individualism, Rational Choice and the Political Economy of War, World Development, 30(11), pp. 1845-1864.

Custers, R. & Nordbrand, S. (2008). Risky Business. The Lundin Group’s involvement in the Tenke Fungurume Mining project in the Democratic Republic of Congo. [12.03.2011, International Peace Information Service (IPIS), http://www.ipisresearch.be/download.php?id=201].

Cuvelier, J. (2009). The impact of the global financial crisis on mining in Katanga. [15.03.2011, International Peace Information Service (IPIS), www.ipisresearch.be/download.php?id=266].

Cuvelier, J. (Gent, 19.10.2011). Artisanale versus industriële mijnbouw in Katanga:een verhaal van David tegen Goliath?. [Lezing tijdens de lessenreeks “Area studie: politieke problemen van Sub-Sahara Afrika” aan de Universiteit Gent].

Dahlsrud, A. (2008). How Corporate Social Responsibility is Defined: an Analysis of 37 Definitions. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 15(1), pp. 1-13.

de Dieu Ilunga, J. (Schaarbeek, 18.11.2011). Arbeidsomstandigheden in de mijnbouwsector in Katanga, RDC. [Interview].

De Koning, R. (2009). Artisanal Mining and Post-conflict Reconstruction in the Democratic Republic of the Congo. SIPRI Background Paper. Stockholm: Stockholm International Peace Research Institute.

Dobers, P. & Halme, M. (2009). Corporate Social Responsibility and Developing Countries. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 16, pp. 237-249.

Easterly, W. (2006). The White Man’s Burden: Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill And So Little Good. New York: Penguin Press.

Farooki, M. (2011). China’s Structural Demand and the Commodity Super Cycle: Implications for Africa. In C. M. Dent (Red.), China and Africa development relations (pp. 121-142). Londen: Routledge.

Francis, M. & Francis N. (2011). When China Met Africa. [Documentaire].

Freeport McMoRan Copper & Gold (FCX). (2007). Environmental and Social Impact Assessment - executive Summary. [15.03.2011, http://www.bei.europa.eu/attachments/pipeline/20070004-nts-en.pdf].

Freeport McMoRan Copper & Gold (FCX). (2011). Fast Facts on the Tenke Fungurume Operations. [06.06.2011, http://www.fcx.com/operations/tenke/fastfacts/Tenke_fast_facts_english.pdf].

Frynas, J. G. (2005). The false developmental promise of Corporate Social Responsibility: evidence from multinational oil companies. International Affairs, 81(3), pp. 581-598.

Garrett, N. & Lintzer, M. (2010). Can Katanga’s mining sector drive growth and development in the DRC?. Journal of Eastern African Studies, 4(3), pp. 400-424.

Geenen, S. (2011). Local Livelihoods, Global Interests and the State in the Congolese Mining Sector. In A. Ansoms & S. Marysse (Reds.), Natural Resources and Local Livelihoods in the Great Lakes Region of Africa. A Political Economy Perspective (pp. 149-169). Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Gérard-Libois,  J. (1967). L'Afrique et l'Union minière du Haut-Katanga. Études congolaises, 10(2), pp. 1-25.

Global Witness. (25.06.2005). Paying for Protection. [29.11.2011, http://www.globalwitness.org/ library/paying-protection].

Global Witness. (2006). Digging in corruption. Fraud, abuse and exploitation in Katanga’s copper and cobalt mines. [29.11.2011, http://www.globalwitness.org/library/digging-corruption].

Global Witness. (2008). Convention de collaboration entre la Republique démocratique du Congo et le groupement d’entreprises chinoises (China Railway Group Limited et Sinohydro Corporation) relative au développement d’un projet minier et d’un projet d’infrastructures en République démocratique du Congo. [13.03.2011, http://www.globalwitness.org/sites/default/files/ library/China-DRC April 2008 contract French and Chinese_0.pdf].

Global Witness. (2011). China and Congo: Friends in Need. [10.06.2011, http://www.globalwitness.org/sites/default/files/library/friends_in_need_en_lr.pdf].

Gregory, M. (07.10.2010). Why are China's mines so dangerous?. BBC News. [02.12.2011, http://www.bbc.co.uk/news/business-11497070].

Gu, J. (2009). China's Private Enterprises in Africa and the Implications for African Development. European Journal of Development Research, 21, pp. 570-587.

Haglund, D. (2008). Regulating FDI in weak African states: a case study of Chinese copper mining in Zambia. Journal of Modern African Studies, 46(4), pp. 547-575.

Halper, S. (2010). The Beijing consensus: How China’s Authoritarian Model Will Dominate the Twenty-First Century. New York: Basic Books.

Harmer, A. & Cotterrell, L. (2005). Diversity in Donorship: The Changing Landscape of Official Humanitarian Aid. Londen: Overseas Development Institute.

Henderson, D. (2002). Misguided virtues: false notions of corporate social responsibility. HPG Research Report 20, Londen: Institute of Economic Affairs.

Holslag, J., Geeraerts, G., Gorus, J. & Smis, S. (2007). Chinese Resources and Energy Policy in Sub-Saharan Africa. Report for the Development Committee of the European Parliament. Brussel: Europees parlement.

Hönke, J. (2009). Transnational pockets of territoriality. Governing the security of extraction in Katanga (DRC). Working Paper Series, 2. Leipzig: Graduate Centre Humanities and Social Sciences of the Research Academy Leipzig.

Hsu, C. (2010). Beyond Civil Society: An Organizational Perspective on State-NGO Relations in the People’s Republic of China. Journal of Civil Society, 6(3), pp. 259-277.

Human Rights Watch. (2011). “You’ll Be Fired if You Refuse”. Labor Abuses in Zambia’s Chinese State-owned Copper Mines. [05.11.2011, http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/ zambia1111ForWebUpload.pdf].

Humphreys, M., Sachs, J. D. & Stiglitz, J. E. (2007). Escaping the Resource Curse. New York: Columbia University Press.

International Trade Union Confederation (ITUC). (2011a). Annual Survey of violations of trade union rights: China - 2011. [29.11.2011, http://survey.ituc-csi.org/China.html?lang=en#tabs-1].

International Trade Union Confederation (ITUC). (2011b). Annual Survey of violations of trade union rights: Glossary. [29.11.2011, http://survey.ituc-csi.org/glossary.html?lang=en].

Ite, U. E. (2004). Multinationals and corporate social responsibility in developing countries: a case study of Nigeria. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 11, pp. 1-11.

Ite, U. E. (2005). Poverty reduction in resource-rich developing countries: what have multinational corporations got to do with it?. Journal of International Development, 17, pp. 913-929.

Jansson, J. (2009). Patterns of Chinese investment, aid and trade in Central Africa (Cameroun, the DRC and Gabon). Briefing paper prepared for World Wide Fund for Nature (WWF). Stellenbosch University: Centre for Chinese Studies.

Jansson, J. (2010). CSR practice in the DRC’s mining sector by Chinese firms. AISA Policy Briefing No 9, Africa Institute of South Africa.

Jansson, J. (2011). The Sicomines Agreement: Change and Continuity in the Democratic Republic of Congo’s International Relations. SAIIA Occasional Paper No 97, South African Institute of International Affairs.

Jansson, J. (2012). The manifold reflections of China’s rise in the Democratic Republic of Congo: Views from the periphery. In X. Li & S. Fryba Christensen (Reds.), The Rise of China: What Implication to Semi-periphery and Periphery Countries?. Aalborg: Aalborg University Press, in druk.

Jansson, J., Burke, C. & Jiang, W. (2009). Chinese Companies in the Extractive Industries of Gabon & the DRC: Perceptions of Transparency. Report prepared for the Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) & Revenue Watch Institute (RWI). Stellenbosch University: Centre for Chinese Studies.

Jenkins, R. (2005). Globalization, Corporate Social Responsibility and poverty. International Affairs, 81(3), pp. 525-540.

Jianbo, L. & Xiaomin, Z. (2009). China’s African Policy and its Soft Power. AntePodium, Victoria University of Wellington.

Jiang, W. (2009). Fuelling the Dragon: China’s Rise and Its Energy and Resource Extraction in Africa.  The China Quarterly, 199, pp. 585-609.

Johnson, D. & Tegera, A. (2005). Digging Deeper: How the DR Congo’s Mining Policy is Failing the Country. Regards Croisés No 15. [29.11.2011, Pole Institute, http://www.pole-institute.org/documents/regards15_eng.pdf].

Jopson, B. (19.02.2009). Chinese copper entrepreneurs flee DR Congo. Financial Times. [02.11.2011, http://www.ft.com/intl/cms/s/0/e9d37ec8-feb8-11dd-b19a-000077b07658.html#axzz1fSqapuek].

Kennes, E. (2005). The mining sector in Congo: the victim or the orphan of globalization?. In S. Marysse en F. Reyntjens (Reds.), The Political Economy of the Great Lakes Region in Africa. The pitfalls of Enforced Democracy and Globalization (pp. 152-189). Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Kim, S. & Lightfoot, S. (2011). Does ‘DAC-ability’ Really Matter? The Emergence of non-DAC Donors: Introduction to Policy Arena. Journal of International Development, 23, pp. 711-721.

Kolk, A., Hong, P. & van Dolen, W. (2010). Corporate Social Responsibility in China: an Analysis of Domestic and Foreign Retailers’ Sustainability Dimensions. Business Strategy and the Environment, 19, pp. 289-303.

Kovar, R. (1967). La “congolisation” de l’Union Minière du Haut Katanga. Annuaire français de droit international, 13, pp. 742-781.

Kuang, E. M. M. (2008). The new Chinese migration flows to Africa. Social Science Information, 47(4), pp. 643-659.

Lahiri-Dutt, K. (2006). 'May God Give Us Chaos, So That We Can Plunder': A critique of 'resource curse' and conflict theories. Development, 49(3), pp. 14-21.

Lambrechts, K. (2009). Breaking the Curse: How Transparent Taxation and Fair Taxes can Turn Africa’s Mineral Wealth into Development. [05.07.2011, Open Society Institute of Southern Africa, Thirld World Network Africa, Tax Justice Network Africa, Action Aid International & Christian Aid, http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/25_03_09_breaking_the_curse.pdf].

Large, D. (2008). Beyond ‘Dragon in the Bush’: The Study of China-Africa Relations. African Affairs, 107(426), pp. 45-61.

Le Billon, P. (2001). The political ecology of war: natural resources and armed conflicts. Political Geography, 20, pp. 561-584.

Lewis, D. & Hogg, J. (28.11.2011). DRC’s copper production surge hampered by infrastructure constraints. Mineweb. [29.11.2011, http://www.mineweb.com/mineweb/view/mineweb/en/ page504?oid=138505&sn=Detail].

Lin, L.-W. (2010). Corporate Social Responsibility in China: Window Dressing or Structural Change?. Berkeley Journal of International Law, 28(1), pp. 64-100.

Lu, Y. (2007). The Autonomy of Chinese NGOs: A New Perspective. China: An International Journal, 5(2), pp. 173-203.

Lu, T., Zhong, J. & Kong, J. (2009). How Good Is Corporate Governance in China?. China & World Economy, 17(1), pp. 83-100.

Manji, F. & Marks, S. (2007). African perspectives on China in Africa. Oxford: Fahamu.

Manyeruke, C. (2006). The Impact of Chinese Products on Zimbabwean Women. Eastern Africa Social science Research Review, 22(2), pp. 85-106.

Marchal, R. & Messiant, C. (2002). De l’avidité des rebelles. L’analyse économique de la guerre civile selon Paul Collier. Critique Internationale, 16, pp. 58-69.

Marysse, S. & Geenen, S. (2008). Les contrats chinois en RDC: l’impérialisme rouge en marche?. L’Afrique des Grands Lacs. Annuaire 2007-2008, pp. 287-313.

Marysse, S. & Geenen, S. (2009). Win-win or unequal exchange? The case of the Sino-Congolese cooperation agreements. Journal of Modern African Studies, 47(3), pp. 371-396.

Marysse, S. & Geenen, S. (2011). Triangular Arm Wrestling: Analysis and Revision of the Sino-Congolese Agreements. In A. Ansoms & S. Marysse (Reds.), Natural Resources and Local Livelihoods in the Great Lakes Region of Africa. A Political Economy Perspective (pp. 237-251). Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Mazalto, M. (2009). Governance, Human Rights and Mining in the Democratic Republic of Congo. In B. Campbell (Red.), Mining in Africa. Regulation and Development (pp. 187-242). Londen: Pluto Press.

McPhail, K. (2008). Sustainable Development in the Mining and Minerals Sector: The Case for Partnership at Local, National and Global Levels. [04.09.2011, International Council on Mining and Metals (ICMM), http://www.naturalresourcecharter.org/sites/default/files/Rei-Essay-FINAL.pdf].

Meidan, M. (2006). China’s Africa Policy: Business Now, Politics Later. Asian Perspective, 30(4), pp. 69-93.

Metal Bulletin. (20.11.2008). DRC's Katanga mining sector in jeopardy -- Katanga mines minister. [02.12.2011, http://www.metalbulletin.com/Article/2048433/DRC39s-Katanga-mining-sector-in-jeopardy----Katanga-mines-minister.html].

Mining Watch Canada. (14.09.2005). Save Indonesia's Protected Forest Areas from Mining. [29.11.2011, http://www.miningwatch.ca/save-indonesias-protected-forest-areas-mining].

Naím, M. (01.03.2007). Rogue Aid. Foreign Policy. [07.06.2011, http://www.foreignpolicy.com/ articles/2007/02/14/rogue_aid].

Nathan, L. (2005). ‘The Frightful Inadequacy of Most of the Statistics’: A Critique of Collier and Hoeffler on Causes of Civil War. Crisis States Research Centre discussion papers, 11. Londen: Crisis States Research Centre, London School of Economics and Political Science.

Navarro, P. (2006). The Coming China Wars: Where They Will Be Fought and How They Can Be Won. Londen: FT Press.

Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: Public Affairs.

Okenda, J.-P. (07.11.2011). Lokale tewerkstelling en arbeidsomstandigheden in de Katangese mijnbouwsector. [e-mailcorrespondentie].

Pengtao, L. (2010). The Myth and Reality of Chinese Investors: A Case Study of Chinese Investment in Zambia's Copper Industry. SAIIA Occasional Paper No 62, South African Institute of International Affairs.

People’s Republic of China (PRC). (2011). Bilateral Relations. [03.11.2011, Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China, http://www.fmprc.gov.cn/eng/wjb/zzjg/fzs/gjlb/2954/].

Perks, R. (2011). How can public-private partnerships contribute to security and human rights policy and practice in the extractive industries? A case study of the Democratic Republic of Congo (DRC). Resources Policy, in druk.

Prahalad, C. K. & Hart, S. L. (2002). The Fortune at the Bottom of the Pyramid. Strategy + Business, 26, pp. 54-67.

Qingfen, D. (27.10.2006). Survey reveals CSR not fully understood. China Daily. [01.12.2011, http://english.peopledaily.com.cn/200610/27/eng20061027_315634.html].

Radio Okapi. (04.12.2009). Katanga: arrêt de travail à Tenke Fungurume Mining. Radio Okapi. [07.06.2011, http://radiookapi.net/sans-categorie/2009/12/04/katanga-arret-de-travail-a-tenke-fungurume-mining/].

Radio Okapi. (28.03.2010). Emploi: les autochtones de Fungurume se disent oubliés par TFM. Radio Okapi. [07.06.2011, http://radiookapi.net/actualite/2010/03/28/emploi-les-autochtones-de-fungurume-se-disent-oublies-par-tfm/].

Radio Okapi. (13.03.2011). Fungurume : baisse des cas de vols des minerais dans la concession de TFM. Radio Okapi. [03.12.2011, http://radiookapi.net/economie/2011/03/13/fungurume-baisse-des-cas-de-vols-des-minerais-dans-la-concession-de-tfm/].

République démocratique du Congo (RDC). (11.07.2002). Loi n° 007/2002 du 11 juillet 2002 portant code minier. [28.11.2011, http://www.miningcongo.cd/codeminier/codeminier_fr.pdf].

République démocratique du Congo (RDC). (16.10.2002). Loi n° 015/2002 du 16 octobre 2002 portant code du travail. [28.11.2011, http://www.droit-afrique.com/images/textes/RDC/ RDC - Code du travail 2002.pdf].

République démocratique du Congo (RDC). (2005). Avantages offerts par le nouveau code minier et règlement minier. [28.11.2011, RDC - Ministère des Mines - Cellule Technique de Coordination et de Planification Minière (CTCPM), http://www.grandslacs.net/doc/3819.pdf].

République démocratique du Congo (RDC). (20.04.2007). Arrêté ministériel n° 2745/CAB.MIN.MINES/01/ 2007 portant mise sur pied de la Commission ministérielle chargée de la révisitation des contrats miniers. [01.12.2011, RDC - Ministère des Mines, http://www.leganet.cd/Legislation/JO.htm].

République démocratique du Congo (RDC). (2009). Division des Mines - Rapport Annuel 2009 - Annexe. [06.06.2011, The Carter Center, http://www.congomines.org/wp-content/uploads/2011/ 10/DivisionMines-2009-RapportAnnuel2009TableauCompagnies.pdf].

Rice, X. (06.02.2011). China’s economic invasion of Africa. The Guardian. [06.06.2011, http://www.guardian.co.uk/world/2011/feb/06/chinas-economic-invasion-of-africa].

Rights and Accountability in Development (RAID). (2007). Key Mining Contracts in Katanga: The economic argument for renegotiation. [15.03.2011, http://raid-uk.org/docs/DRC_contracts/ Economic_Argument_for_Renegotiation.pdf].

Rights and Accountability in Development (RAID). (2009). Chinese Mining Operations in Katanga Democratic Republic of the Congo. [15.03.2011, http://raid-uk.org/docs/ChinaAfrica/ DRCCHINA report.pdf].

Robinson, D. A. (2009). Hearts, Minds and Wallets: Lessons from China’s Growing Relationship with Africa. Journal of Alternative Perspectives in the Social Sciences, 1(3), pp. 861-869.

Ross, M. L. (1999). The Political Economy of the Resource Curse. World Politics, 51(2), pp. 297-322.

Rosser, A. (2006). Escaping the Resource Curse. New Political Economy, 11(4), pp. 557-570.

Rowlatt, J. (08.02.2011). The Chinese Are Coming. [Documentaire]. BBC 2.

Sachs, J. & Warner, A. (1995). Natural Resource Abundance and Economic Growth. NBER Working Paper Series No 5398. Cambridge, Massachusetts: National Bureau of Economic Research.

Sautman, B. & Hairong, Y. (2007). Friends and Interests: China’s Distinctive Links with Africa. African Studies Review, 50(3), pp. 74-114.

Sayer, J. (2006). Do More Good, Do Less Harm: Development and the Private Sector. In D. Eade & J. Sayer, Development and the Private Sector: Consuming Interests (pp. 1-29). Bloomfield: Kumarian Press.

Schiere, R., Ndikumana, L. & Walkenhorst, P. (2011). China and Africa: An Emerging Partnership for Development?. Afrikaanse Ontwikkelingsbank.

Servant, J.C. (11.05.2005). China’s Trade Safari in Africa. Le Monde diplomatique. [28.11.2011, http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica].

Severino, J.M. & Ray, O. (2009). The End of ODA: Death and Rebirth of a Global Public Policy. CGD Working Paper Number 167. Washington D.C.: Centre for Global Development.

Smets, L. (Brussel, 15.11.2011). Inleiding tot de ontwikkelingseconomie. [Lezing n.a.v. Infocyclus Belgisch Ontwikkelingsagentschap].

Survival International. (20.03.2006). Six killed in Freeport mine protests. [29.11.2011, http://www.survivalinternational.org/news/1485].

Tang, X. (2010). Bulldozer or Locomotive? The Impact of Chinese Enterprises on Local Employment in Angola and the DRC. Journal of Asian and African Studies, 45, pp. 350-368.

Taylor, I. (2009). China’s New Role in Africa. Boulder, Colorado: Lynne Rienner.

The Carter Center. (2007). Review of DRC Mining Contracts - Update and Recommendations. [28.11.2011, http://www.cartercenter.org/documents/drc_mining_contracts_113007.pdf].

The Carter Center. (2011). Opérations Minières. [30.11.2011, http://www.congomines.org/fr/category/ themes/operations-minieres/].

The Economist. (22.01.2004). Two-faced capitalism. [24.11.2011, http://www.economist.com/ node/2369912].

The Economist. (20.04.2011). The Chinese in Africa: Trying to pull together. [06.06.2011, http://www.economist.com/node/18586448].

Umicore. (2009). Sustainable Procurement Charter.  [04.12.2011, http://www.umicore.com/ sustainability/sustProcCharter/].

United Nations Development Programme (UNDP). (2004). Unleashing Entrepreneurship: Making Business Work for the Poor. [28.11.2011, UNDP Commission on the Private Sector and Development, http://www.undp.org/cpsd/documents/report/english/fullreport.pdf].

U.S. Geological Survey. (2010). Historical Statistics for Mineral and Material Commodities in the United States. [01.12.2011, http://minerals.usgs.gov/ds/2005/140/].

U.S. Geological Survey. (2011). Mineral Commodity Summaries 2011. [01.12.2011, http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2011/mcs2011.pdf].

Van Dijk, M. P. (2009). The New Presence of China in Africa. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Van Elsen, K. (Dilbeek, 08.11.2011). Lokale tewerkstelling en arbeidsomstandigheden in de Katangese mijnbouwsector. [telefonisch interview].

Van Marrewijk, M. (2003). Concepts and definitions of CSR and corporate sustainability: between agency and communion. Journal of Business Ethics, 44, pp. 95-105.

Vircoulon, T. (2010a). Autopsie d'une controverse internationale, le partenariat sino-congolais sous le feu des critiques. Les Temps Modernes, 657, pp. 73-84.

Vircoulon T. (2010b). Stratégies chinoises de survie à Kinshasa, République Démocratique du Congo. Repenser l’Indépendance: la RD Congo 50 ans plus tard, Actes du Colloque du cinquantenaire [Seminarie in juli 2010, georganiseerd door het Pole Institute, http://www.pole-institute.org/documents/Actes%20du%20colloque/STRATEGIES%20CHINOISES%20DE%20SURVIE%20A%20KINSHASA.pdf].

Visser, W. (2008). Corporate social responsibility in developing countries. In A. Crane, A. McWilliams, D. Matten, J. Moon & D. Siegel (Reds.), The Oxford Handbook of Corporate Social Responsibility (pp. 473-479). Oxford: Oxford University Press.

Vives, A. (2004). The Role of Multilateral Development Institutions in Fostering Corporate Social Responsibility. Development, 47(3), pp. 45-52.

Wang, J.-Y. (2007). What Drives China‘s Growing Role in Africa. IMF Working Paper WP/07/211. Washington D.C.: International Monetary Fund (IMF).

Wang, L. & Juslin, H. (2011). The Effects of Value on the Perception of Corporate Responsibility Implementation: A Study of Chinese Youth. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 18, pp. 246-262.

Wenping, H. (2007). The Balancing Act of China’s Africa Policy. China Security, 3(3), pp. 23-40.

Wenping, H. (2010). Overturning the Wall: Building China’s Soft Power in Africa. China Security, 16(1), pp. 63-69.

Woods, N. (2008). Whose aid? Whose influence? China, emerging donors and the silent revolution in development assistance. International Affairs, 84(6), pp. 1205-1221.

World Bank. (2010). DRC: Growth with Governance in the Mineral Sector Project. WB Rapport 53116. [06.07.2011, http://www-wds.worldbank.org/external/default/main?pagePK=64193027& piPK=64187937&theSitePK=523679&menuPK=64187510&searchMenuPK=64187283&siteName=WDS&entityID=000333037_20100607001138].

Xu, Y. & Ngai, N.-P. (2011). Moral Resources and Political Capital: Theorizing the Relationship Between Voluntary Service Organizations and the Development of Civil Society in China. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 40(2), pp. 247-269.

Zijlstra, S. (08.12.2011). Contouren van een nieuw ontwikkelingsparadigma afgetekend in Busan. MO*. [08.12.2011, http://www.mo.be/artikel/contouren-van-een-nieuw-ontwikkelingsparadigma-afgetekend-busan].

Zimmermann, F. & Smith, K. (2011). More Actors, More Money, More Ideas for International Development Co-operation. Journal of International Development, 23, pp. 722-738.

Zweig, D., & Jianhai, B. (2005). China’s global hunt for energy. Foreign Affairs, 84(5), pp. 25-38.

Universiteit of Hogeschool
Master of Conflict and Development
Publicatiejaar
2012
Share this on: