Quality Awareness bij Personeel op een Zware Medisch-Technische Ziekenhuisdienst

Katrien Heleu Delphine Cras
Kwaliteitsdenken bij ziekenhuispersoneel: een must, maar ook bewust?Dat de gezondheidszorg niet meer zonder kwaliteitsdenken kan, werd nog maar eens duidelijk toen er begin 2012 een nieuwe omzendbrief werd rondgestuurd. Hierin moedigt de overheid ziekenhuizen aan om te starten met een accreditatietraject. In dit traject worden ziekenhuizen systematisch doorgelicht om te garanderen dat bepaalde kwaliteitsnormen worden gehanteerd zodat de patiënt kan genieten van de best mogelijke zorg.Vaak is kwaliteit de verantwoordelijkheid van de kwaliteitsverantwoordelijke.

Quality Awareness bij Personeel op een Zware Medisch-Technische Ziekenhuisdienst

Kwaliteitsdenken bij ziekenhuispersoneel: een must, maar ook bewust?

Dat de gezondheidszorg niet meer zonder kwaliteitsdenken kan, werd nog maar eens duidelijk toen er begin 2012 een nieuwe omzendbrief werd rondgestuurd. Hierin moedigt de overheid ziekenhuizen aan om te starten met een accreditatietraject. In dit traject worden ziekenhuizen systematisch doorgelicht om te garanderen dat bepaalde kwaliteitsnormen worden gehanteerd zodat de patiënt kan genieten van de best mogelijke zorg.

Vaak is kwaliteit de verantwoordelijkheid van de kwaliteitsverantwoordelijke. Het slagen van kwaliteitsprojecten is echter sterk verbonden aan de medewerking van werknemers. Het is dan ook belangrijk dat iedereen op de hoogte is van hoe er aan kwaliteit gewerkt wordt in het ziekenhuis of op de afdeling. Kwaliteitsmanagement kan pas slagen wanneer alle ziekenhuismedewerkers hiervan op de hoogte zijn. De basis van een goed kwaliteitssysteem begint dan ook bij een goede kennis van de bestaande en gebruikte kwaliteitstools binnen de gezondheidszorg.

In deze studie naar kwaliteitsbewustzijn werd uitgevoerd bij ziekenhuispersoneel werkzaam op afdelingen met zware medisch-technische apparatuur (radiotherapie, PET-scan en MRI-scan). In de eerste plaats werd gepeild naar de gerapporteerde zelfkennis van kwaliteitstools. Hieruit kon men concluderen dat de kennis over de verschillende tools sterk uiteen loopt. Tools die ‘dicht’ bij de werkvloer staan en eveneens in andere sectoren toegepast worden, waren het best gekend. Werkervaring speelt ook een rol, de meerderheid van de bevraagde tools waren beter gekend door werknemers die al langer werkzaam zijn op de afdeling.

In de tweede plaats werd onderzocht in welke mate ziekenhuispersoneel op de hoogte was van de aanwezigheid van bepaalde tools. Opvallend was dat werknemers bij sommige tools amper wisten of deze werden toegepast binnen het ziekenhuis of de afdeling. Deze vaststelling op zich dient niet noodzakelijk tot bezorgdheid te leiden. Niet alle tools moeten immers door al het personeel even goed gekend te zijn. Elk organisatie legt haar eigen klemtonen bij het ontwikkelen van een kwaliteitsmanagementsysteem en de kennis die daarmee gepaard gaat. Wel is het noodzakelijk om op te lijsten welke werknemers betrokken en bekend zouden moeten zijn met de aanwezigheid en het gebruik van bepaalde tools en dit af te toetsen met de praktijk.

Training en opleiding aanbieden rond de verschillende instrumenten en methodieken van kwaliteitsmanagement kunnen helpen om dit kwaliteitsbewustzijn bij het ziekenhuispersoneel te vergroten en kwaliteit zo een breder draagvlak te geven. Hiernaast zijn ook communicatie en informatie aan personeel geven, feedback aanbieden en het scheppen van duidelijke verwachtingen van cruciaal belang. Eveneens moeten voldoende middelen en betrokkenheid van het management aanwezig zijn om een systeem van kwaliteitsmanagement uit te bouwen.

De hele kwaliteitsgedachte binnen de gezondheidszorg is vrij recent en in continue ontwikkeling. Het voortdurende streven naar een betere kwalitatieve zorg voor patiënten, zal in de toekomst steeds meer een prioritaire rol innemen. Om dit de doen slagen, mag men niet vergeten dat elke werknemer een belangrijke taak en verantwoordelijkheid heeft om kwalitatieve zorg, kwaliteitsverbetering en patiëntveiligheid - vertrekkende vanuit een hoog kwaliteitsbewustzijn - binnen het ziekenhuis te promoten.

Bibliografie

Ale, J. B. (2002). Risk assessment practices in The Netherlands. Safety Science , 105–126.Badri, M. A., Attia, S., & Ustadi, A. M. (2009). Healthcare quality and moderators ofpatient satisfaction. International Journal of Health Care Quality Assurance , 382-410.Beersen, N., Kallewaard, M., van Croonenborg, J. J., van Everdingen, J. J., &Barneveld, T. A. (2007). Handleiding indicatorontwikkeling. Den Haag: ZonMw.Bosch, M., Van der Weijden, T., Wensing, M., & Grol, R. (2007). Tailoring qualityimprovement interventions to identiefied barriers: a multiple case analysis. Journal ofevaluation in clinical practice , 161-168.Carrigan, M. (2011). Quality Management: An Overview. In T. Pawlicki, P. B.Dunscombe, A. J. Mundt, & P. Scalliet, Quality and Safety in Radiotherapy (pp. 11-13).New York: Taylor & Francis.Casparie, A. F., Sluijs, M. E., Wagner, C., & De Bakker, D. H. (1997). Quality systemsin Dutch health care institutions. Health Policy , 255-267.CBO. (2007, december). handleiding patiëntenenquêtes. Opgeroepen op februari 29,2012, vanhttp://www.cbo.nl/Downloads/408/Handleiding%20pati%C3%ABntenenqu%C3%AAt…, C., Chiu, C., & Chen, C. (2010). The effect of TQM practices on employeesatisfaction and loyalty in government. Total Quality Management , 1299-1314.Chiozza, M. L., & Ponzetti, C. (2009). FMEA: A model for reducing medical errors.Clinica Chimica Acta , 75–78.Conway, J., Federico, F., Stewart, K., & Campbell, M. (2011). Respectful Managementof Serious Clinical Adverse Events (Second Edition). IHI Innovation Series white paper.Cunliffe, M., & Johnston, R. (2008). Complaint management and the role of the chiefexecutive. Service Business , 47-63.Cyvers, G. (2009). Zorgen voor kwaliteit: handboek kwaliteitsontwikkeling voor nonprofitorganisaties. Leuven: Lannoo.73Damelio, R. (2011). The Basics of Process Mapping. New York: CRC Press.Davis, D., O'Brien, M. T., Freemantle, N., Wolf, F. M., Mazmanian, P., & Taylor-Vaisey, A. (1999). Impact of formal continuing medical education: Do conferences,workshops, rounds, and other traditional continuing education activities changephysician behavior of health care outcomes? JAMA , 867-874.De Voght, A. (2009). Basishandboek SPSS 17. Utrecht: Bijleveld Press.de Vos, M. L., van der Veer, S. N., Graafmans, W. C., de Keizer, N. f., Jager, K. J.,Westert, P. G., et al. (2010). Implementing quality indicators in intensive care units:exploring barriers to and facilitators of behaviour change. Opgeroepen op 2011, vanBioMed Central Ltd.: www.implementationscience.com/content/5/1/52de Vos, M., Graafmans, W., Kooistra, M., Meijboom, B., van der Voort, P., & Westert,G. (2009). Using quality indicators to improve hospital care: a review of the literature.International Journal for Quality in Health Care , 119–129.Desmet, N. (2006). Kwaliteitszorg in de social profit sector en de sociale economie.Kortrijk: Mentor consult.Dilrukshi, W., & Amrik, S. S. (2008). Total Quality Management and employees'involvement: A case study of an Australian organisation. Total Quality Management ,627-642.Dückers, M., Makai , P., Vos, L., Groenewegen, P., & Wagner, C. (2009). Longitudinalanalysis on the development of hospital quality management systems in theNetherlands. International Journal for Quality in Health Care , 330-340.Dunscombe, P. B., & Cooke, D. L. (2011). Perspective on Quality and Safety inRadiotherapy. In T. Pawlicki, P. B. Dunscombe, A. J. Mundt, & P. Scalliet, Quality andSafety in radiotherapy (pp. 3-6). New York: Taylor & Francis.Ellis, J. (2006). All inclusive benchmarking. Journal of Nursing Management , 377–383.Evans, S. M., Smith, B. J., Esterman, A., Runciman, W. B., Maddern, G., Stead, K., etal. (2007). Evaluation of an intervention aimed at improving voluntary incidentreporting in hospitals. Qual Saf Health Care , 169–175.François, P., Vinck, D., Labarère, J., Reverdy, T., & Peyrin, J.-C. (2005). Assessment ofan intervention to train teaching hospital care providers in quality management. QualSaf Health Care , 234-239.74Gagliardi, A. R., Majewski, C., Victor, J., & Baker, G. R. (2011). Quality improvementcapacity: a survey of hospital quality managers. BMJ Quality and Safety of Health Care, 27-30.Gemmel, P., & Verleye, K. (2010). Service Management voor Zorgorganisaties.Brugge: die Keure.Greenfield, D., & Braithwaite, J. (2008). Health sector accreditation research: asystematic review. International Journal for Quality in Health Care , 20 (3), 172–183.Greenfield, D., Pawsey, M., & Braithwaite, J. (2011). What motivates professionals toengage in accreditation of healthcare organisations. international Journal for Quality inHealth Care , 8-14.Hammond, J. J. (2001). Protocols and guidelines in critical care: development andimplementation. Current Opinion in Critical Care , 464–468.Harteloh, P. (2003). Quality systems in health care: a sociotechnical approach. HealthPolicy , 391-398.Hekkert, K. D., Cihangir, S., Kleefstra, S. M., van den Berg, B., & Kool, R. B. (2009).Patient satisfaction revisited: A multilevel approach. Social Science & Medicine , 68-75.Homburg, C., & Fürst, A. (2007). See no evil, hear no evil, speak no evil: a study ofdefensive organizational behavior towards customer complaints. Journal of theacademy of marketing science , 523-536.Hsu, S.-H., & Wang, Y.-C. (2008). The development and empirical validation of theEmployee Satisfaction Index model. Total Quality Management , 353-366.International Standardisation Organisation. (2008). Geregistreerde Belgische norm -kwaliteitsmanagementsystemen: 9001-2008. Brussel: Bureau voor Normalisatie.ISO. (2011). Discover ISO . Opgeroepen op februari 2012, van InternationalOrganisation for Standardisation: http://www.iso.org/iso/about/discover-iso_isosorigins.htmJuran, J. (1997). Kwaliteitsmanagement: plannen-besturen-verbeteren. New York: Thefree press.Kay, J. F. (2007). Health Care Benchmarking. Medical Bulletin , 22-27.Kingston, M. A., Krumberger, J. M., Peruzzi, W. T., & Von Rueden, K. T. (2000). Maybe a protocol, or it may be a less specific description of how to accomplish a particulartask. AACN Clinical Issues: Advanced Practice in Acute & Critical Care , 363-374.75Kleefstra, S., Kool, R., Veldkamp, C., Winters-van der Meer, A., Mens, M., Blijham,G., et al. (2010). A core questionnaire for the assessment of patient satisfaction inacademic hospitals in The Netherlands: development and first results in a nationwidestudy. Qual Saf Health Care , 19-24.Mainz, J. (2003). Defining and classifying clinical indicators for quality improvement.International Journal for Quality in Health Care , 523-530.Mersel, E. P., Mor-Yosef, S., & Shapira, S. C. (2005). Internal and External Auditing inHealth Systems: An Integrative Approach. Health care management review , 168-173.Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (1996). de KwaliteitswetZorginstellingen. Opgeroepen op maart 2012, van Infectiepreventie:http://infectiepreventie.nl/pdf/1996%20kwaliteitswet.pdfMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2010). Model kwaliteitsjaarverslagZiekenhuiszorg. Opgeroepen op maart 2012, van Jaarverslagen Zorg:https://www.jaarverslagenzorg.nl/documentatie/modelkwaliteitsjaarversla…, J. G., Frahm, M. L., & Kathawala, Y. (1994). Quality training: The Key toQuality Improvement. Training for Quality , 7-12.Open Universiteit. (2011). Open Universiteit. Opgeroepen op december 2011, vanLeereenheid 1: Inleiding kwaliteitszorg:ou.nl/Docs/Opener/MW/Kwaliteitszorg/leereenheid_1.pdfPohly, P. (2009). Glossary of Terms in Managed Health Care. Opgeroepen opnovember 2011, van Pam Pohly's Net Guide: http://www.pohly.com/terms.htmlReason, J. (1995). Understanding adverse events: human factors. Quality in HealthCare , 80-89.Restuccia, J. D., Shwartz, M., Cohen, A. B., Drake, J. E., Kang, R., Kralovec, P., et al.(2008). A Survey of Hospital Quality Improvement Activities. Medical Care Researchand Review , 571-595.Riley, W., & Brewer, R. (2009). Review and analysis of quality improvementtechniques in police departments: Application for public health. Journal of PuplicHealth Management Practice , 141-151.Schneider, E. C., & Epstein, A. M. (1998). Use of Public Performance Reports, ASurvey of Patients Undergoing Cardiac Surgery. Journal of the American MedicalAssociation , 1638-1642.76Sluijs, E. M., & Wagner, C. (2003). Progress in the Implementation of QualityManagement in Dutch Health care: 1995-2000. International Journal for Quality inHealth Care , 223-234.Soltani, E., Gennard, J., van der Meer, R., & Williams, T. (2004). HR performanceevaluation in the context of TQM. International Journal of Quality & ReliabilityManagement , 377-396.Ten Have, P. (2004). Handleiding - Indicatoren voor Verbeterprojecten. Alphen aanden Rijn: Van Zuiden.Throckmorton, T., & Etchegaray, J. (2007). Factors Affecting Incident Reporting byRegistered Nurses: The Relationship of Perceptions of the Environment for ReportingErrors, Knowledge of the Nursing Practice Act, and Demographics Nursing PracticeAct, and Demographics. American Society of PeriAnesthesia Nurses , 400-412.Van Harten, W. H., Casparie, T. F., & Fisscher, O. A. (2002). The evaluation of theintroduction of a quality management system. A process-oriented case study in a largerehabilitation hospital. Health Policy , 17–37.Verberk, J. (2008). Management Kennisbank. Opgeroepen op maart 2012, vanGeschiedenis van kwaliteitsmanagement en streven naar kwaliteitszorg.:www.managementkennisbank.nlVincent, C. A., & Coulter, A. (2002). Patiënt safety: what about the patiënt? Qaulityand Safety in Health Care , 76-80.Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. (2010, september 21). inspectie en audit vanalgemene ziekenhuizen. Opgeroepen op maart 14, 2012, van zorg en gezondheid:http://www.zorg-en-gezondheid.be/Beleid/Procedures/Ziekenhuizen/Inspect… Agentschap Zorg en Gezondheid. (2003, oktober). Kwaliteitszorg in algemeneziekenhuizen. Opgeroepen op december 2011, van Vlaams Agentschap Zorg enGezondheid: www.zorg-en-gezondheid.beVlaamse Overheid. (2012, januari 25). Omzendbrief. Nieuw toezichtmodel algemene,categorale en universitaire ziekenhuizen . Brussel, België.VMS Veiligheidsprogramma. (2009). Praktijkgids Veilig Incident Melden. Opgeroepenop januari 2011, van www.vmszorg.nlVuk, T. (2010). Skills and tasks of quality manager at a blood establishment. ISBTScience Series , 179–183.77Wait, S., & Nolte, E. (2005). Benchmarking health systems: trends, conceptual issuesand future perspectives. Benchmarking: An International Journal , 436-448.Wardhani, V., Utarini, A., Van Dijk, P. J., Post, D., & Groothoff, J. W. (2009).Determinants of quality management systems implementation in hospitals. HealthPolicy , 239-251.Weeghmans, I., & Lemmens, L. (2012). De plaats van patiënten bij kwaliteitsprojecten.Leuven: Vlaams Patiëntenplatform.Weiner, B. J., Alexander, A. J., Shortell, S. M., Baker, L. C., Becker, M., & Geppert, J.J. (2006). Quality Improvement Implementation and Hospital Performance on QualityIndicators. Health Services Research , 307-334.Wensing, M., & Elwyn, G. (2003). Methods for incorperating patients' views in healthcare. bmj , 877-879.Zorginspectie. (2010). onze folders. Opgeroepen op maart 14, 2012, van zorginspectie:http://www4wvg.vlaanderen.be/wvg/zorginspectie/publicaties/Documents/Fo…, S. H. (2002). Centra/afdelingen voor Radiotherapie. Utrecht: StichtingHKZ.Zulnaidi , Y. (2009). The Impact of Employee Awareness Toward Quality ManagementThrust on Its Implementation. European Journal of Economics, Finance andAdministrative Sciences , 106-115.

Universiteit of Hogeschool
Management en Beleid in de Gezondheidszorg
Publicatiejaar
2012
Deel deze scriptie