Het Buitenlands Beleid van China: tussen assertiviteit en coöperatie

Silke Cosijns
China: een assertieve of coöperatieve grootmacht?Wanneer het in de media over China gaat, wordt vaak een angstaanjagend beeld van het Chinese buitenlands beleid opgehangen. Zo wordt dit beleid zowel op geopolitiek als economisch vlak vaak omschreven als assertief. Maar is dit echt wel zo en moeten we niet kritischer omgaan met Westerse media die China in een slecht daglicht wensen te plaatsen omwille van eigenbelang?De rol van China in de Zuid-Chinese ZeeOp geopolitiek vlak wordt vaak verwezen naar de rol die China speelt in het conflict rond de Zuid-Chinese Zee.

Het Buitenlands Beleid van China: tussen assertiviteit en coöperatie

China: een assertieve of coöperatieve grootmacht?

Wanneer het in de media over China gaat, wordt vaak een angstaanjagend beeld van het Chinese buitenlands beleid opgehangen. Zo wordt dit beleid zowel op geopolitiek als economisch vlak vaak omschreven als assertief. Maar is dit echt wel zo en moeten we niet kritischer omgaan met Westerse media die China in een slecht daglicht wensen te plaatsen omwille van eigenbelang?

De rol van China in de Zuid-Chinese Zee

Op geopolitiek vlak wordt vaak verwezen naar de rol die China speelt in het conflict rond de Zuid-Chinese Zee. Als we de acties van China in dit conflict bekijken, zien we inderdaad dat China zich hier niet steeds van zijn beste kant laat zien. Zo kunnen we verschillende voorbeelden aanhalen die een agressieve houding van China in dit conflict aantonen, zoals het gebruik van dwang of geweld tegenover de andere partijen in het conflict, het vergroten van de Chinese militaire aanwezigheid, het plaatsen van olieblokken in de gedisputeerde gebieden, etc.

Uit onderzoek blijkt echter dat China hiernaast ook coöperatieve acties ondernomen heeft in het conflict rond de Zuid-Chinese Zee. Zo zien we namelijk dat China ook moeite doet om het conflict op een vreedzame manier op te lossen, door bijvoorbeeld onderhandelingen en gesprekken te voeren met de andere partijen, of door militaire en economische samenwerkingsverbanden met de betrokken partijen op te zetten.

Het assertieve beeld van China met betrekking tot bovenstaand conflict moet dus enigszins genuanceerd worden. Het aanhouden van verschillende incidenten waarin China betrokken is toont aan dat een oplossing voor het conflict zeker niet voor morgen zal zijn. Maar omdat China hiernaast ook manieren verkent om het conflict op een coöperatieve manier op te lossen, hoeft een regelrechte oorlog in de Zuid-Chinese Zee zeker geen noodzakelijkheid te zijn. China’s toekomstige economische ontwikkeling en globale rol hangen immers af van een vredevolle en stabiele omgeving.

De Chinese ontwikkelingshulp aan Afrika

Op economisch vlak wordt dan weer vaak de negatieve impact van de Chinese aanwezigheid in Afrika aangehaald. Zo wordt vaak beweerd dat China enkel geïnteresseerd is in grondstoffen, Afrika gebruikt voor de herstructurering van de Chinese industrie of als exportbestemming. Toch mogen we hierbij niet vergeten dat de Westerse ontwikkelingshulp in Afrika niet altijd beter is, en tonen cijfers rond bijvoorbeeld de Chinese import van Afrikaanse grondstoffen en de Chinese export naar Afrika aan dat deze kritiekpunten vaak enigszins opgeblazen worden.

Daarenboven wordt vaak gesteld dat China autoritaire Afrikaanse leiders steunt, schendingen van mensenrechten negeert, de Afrikaanse werkgelegenheid aantast en erbarmelijke werkomstandigheden oplegt aan de Afrikaanse bevolking.

Onderzoek in sommige Afrikaanse landen wijst echter op het tegendeel. Zo zou de gemiddelde Afrikaan volgens survey onderzoek eerder positief staan tegenover China, de goedkope Chinese producten Afrikanen helpen om zaken te openen en tonen cijfers uit Egypte en Ethiopië aan dat China wel degelijk werk voorziet voor de Afrikaanse bevolking. In Zambia zou China bovendien na kritiek op de arbeidsomstandigheden vakbonden toegelaten hebben.

Het verhaal van China in Afrika is dus helemaal niet zwart-wit en bevat vele tegenstrijdigheden. Dit kan ten eerste verklaard worden door het feit dat China geen relatie heeft met Afrika als geheel, maar met verschillende Afrikaanse landen. Hierdoor verschilt de aard en het effect van de Chinese ontwikkelingshulp van land tot land. Ten tweede moeten we hierbij wijzen op de verantwoordelijkheid van Afrikaanse landen zelf. Het is namelijk de taak van het leiderschap om ervoor te zorgen dat de relatie met China bijdraagt aan duurzame groei.

Bovendien is het nog vroeg om uitspraken te doen over het Chinese Afrikabeleid, aangezien China nog een relatieve nieuwkomer is op het continent, waardoor de Chinese relatie met Afrika nog door heel veel factoren beïnvloed kan worden.

Alleszins lijkt het veilig te stellen dat de Chinese ontwikkelingshulp niet enkel China, maar ook Afrika ten goede kan komen. Toch kunnen nog vele verbeteringen aangebracht worden en doet China verschillende zaken inderdaad ook uit eigenbelang. Hierbij moeten we ons echter de vraag stellen of het Westen wel zoveel beter is.

Conclusie In beide voorbeelden vinden we dus bewijs terug van een zowel assertief als coöperatief Chinees beleid. Hierdoor kunnen we stellen dat het Chinese buitenlands beleid waarschijnlijk ergens tussen beide invalshoeken in ligt. We lijken alleszins te mogen concluderen dat analyses die het Chinese beleid als destabiliserend en kwaadaardig omschrijven onvoldoende genuanceerd zijn, en misschien inderdaad als voornaamste doel het veiligstellen van de Westerse belangen hebben.

Bibliografie

Referentielijst

 

 

Adem, S. (2010). The paradox of China's policy in Africa.  African and Asian Studies, (9), 334-355.

Amer, R. (2014). China, Vietnam, and the South China Sea: disputes and dispute management.  Ocean Development & International Law, 45 (1), 17-40.

Arase, D. (2010). Non-traditional security in China-ASEAN cooperation: the institutionalization of regional security cooperation and the evolution of East Asian regionalism. Asian Survey, 50 (4), 808-833.

Basiron, M.N. (2014). Regional disorder: the South China Sea disputes by Sarah Raine and Christian Le Miere (review).  Contemporary Southeast Asia: A Journal of International and Strategic Affairs, 36 (1), 159-161.

Baviera, A.S.P. (2014). Domestic interests and foreign policy in China and the Philippines: implications for the South China Sea disputes. Philippine Studies: Historical and Etnographic Viewpoints, 62 (1), 133-143.

Beckman, R. (2013). The UN Convention on the Law of the Sea and the maritime disputes in the South China Sea. The American Journal of International Law, 107 (1), 142-163.

Bräutigam, D. (2011). Chinese development aid in Africa: what, where, why, and how much? Geraadpleegd op 15 april 2015 op http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2013609

Bräutigam, D., & Tang, X. (2011). African Shenzhen: China’s special economic zones in Africa.  Journal of Modern African Studies, 49 (1), 27-54.

Bräutigam, D., & Zhang, H. (2013). Green dreams: myth and reality in China’s agricultural investment in Africa. Third World Quarterly, 34 (9), 1676-1696.

Campbell, H. (2007). China in Africa: challenging US global hegemony. Third World Quarterly, 29 (1), 89-105.

Christensen, T.J., Johnston, A.I., & Ross, R.S. (2006). Conclusions and further directions. In A.I. Johnston & R.S. Ross (Eds.), New directions in the study of China’s foreign policy (pp. 379-417). California: Stanford University Press.

Cossa, R.A. (1998). Security implications of conflict in the South China Sea: exploring potential triggers of conflict. Geraadpleegd op 23 februari 2015 op http://www.southchinasea.org/files/2012/03/Cossa-Security-Implications-…

Davies, M., Edinger, H., Tay, N., & Naidu, S. (2008). How China delivers development assistance to Africa. Geraadpleegd op 7 maart 2015 op http://www.ccs.org.za/downloads/DFID_FA_Final.pdf

Demick, B. (2014). China clashes with Philippines, Vietnam in South China Sea.  Geraadpleegd op 20 april 2015 op http://www.latimes.com/world/asia/la-fg-asia-china-philippines-vietnam-20140507-story.html#

Deng, Y., & Wang, F. (2005). Introduction. In Y. Deng & F. Wang (Eds.), China rising: power and motivation in Chinese foreign policy (pp. 1-18). USA: Rowman & Littlefield Publishers.

Deng, Y. (2005). Better than power: “international status” in Chinese foreign policy. In Y. Deng & F. Wang (Eds.), China rising: power and motivation in Chinese foreign policy (pp. 51-72). USA: Rowman & Littlefield Publishers.

Deng, Y. (2006). Reputation and the security dilemma: China reacts to the China threat theory. In A.I. Johnston & R.S. Ross (Eds.), New directions in the study of China’s foreign policy (pp. 186-214). California: Stanford University Press.

Dupuy, F., & Dupuy, P-M. (2013). A legal analysis of China’s historic rights claim in the South China Sea. The American Journal of International Law, 107 (1), 124-141.

Esteban, M. (2010). A silent invasion? African views on the growing Chinese presence in Africa: the case of Equatorial Guinea. African and Asian Studies, 9, 232-251.

Fabinyi, M. (2015). China and the South China Sea resource grab. Geraadpleegd op 20 april 2015 op http://thediplomat.com/2015/02/china-and-the-south-china-sea-resource-grab/

Fravel, M. T. (2015). Projecting strategy: the myth of Chinese counter-intervention. The Washington Quarterly, 37 (4), 171-187.

Gady, F-S. (2015). Confirmed: China’s defense budget will rise 10,1% in 2015. Geraadpleegd op 20 april 2015 op http://thediplomat.com/2015/03/confirmed-chinas-defense-budget-will-rise-10-1-in-2015/

Geeraerts, G., & Holslag, J. (2009). China engages the World. In D. Lesage & P. Vercauteren (Eds.), Contemporary global governance: multipolarity vs new discourses on global governance (pp. 29- 50). Brussels: P.I.E. Peter Lang S.A.

Geeraerts, G. (2011). China, the EU, and the new multipolarity. European Review, 10 (1), 57-67.

Gerring, J. (2007). Is there a (viable) crucial-case method? Comparative Political Studies, 40 (3), 231-253.

Goldstein, A., N., Pinaud, H., Reisen, & Chen, X. (2006). The rise of China and India: what’s In It for Africa?  Geraadpleegd op 15 april 2015 op http://www.oecd.org/dev/theriseofchinaandindia-whatsinitforafrica.htm

Holslag, J. (2010). Trapped Giant: China’s military rise. Londen: International Institute for Strategic Studies.

Hyer, E. (1995). The South China Sea Disputes: implications of China’s earlier territorial settlements. Pacific Affairs, 68 (1), 34-54.

Jacques, M. (2012). When China rules the world, the end of the Western world order and the birth of a new global order. London: Penguin Books.

Jakobson, L. (2013). China’s foreign policy dilemma. Geraadpleegd op 7 december 2014 op http://www.lowyinstitute.org/publications/chinas-foreign-policy-dilemma

Jho, W., & Chae, S.A. (2014). Hegemonic disputes and the limits of the ASEAN regional forum. Pacific Focus, XXIX (2), 237-259.

Kao, S-M., Pearre, N. S., &  Firestone, J. (2012). Regional cooperation in the South China Sea: analysis of existing practices and prospects. Ocean Development and International Law, 43 (3), 283-295.

Kaplan, R. D. (2014). Het Aziatische kruidvat- het einde van stabiliteit in de Grote Oceaan. Antwerpen: Spectrum.

Keenan, P. (2008). Curse or cure? China, Africa, and the effects of unconditioned wealth. Berkeley Journal of International Law, 27 (1), 84-126.

Kim, S. S. (2006). Chinese foreign policy faces globalization challenges. In A.I. Johnston & R.S. Ross (Eds.), New directions in the study of China’s foreign policy (pp. 276-306). California: Stanford University Press.

Lai, H.H. (2007). China’s oil diplomacy: is it a global security threat? Third World Quarterly, 28 (3), 519-537.

Large, D. (2007). Conference Report: a “Chinese scramble”? The politics of contemporary China-Africa relations. African Affairs, 106 (422), 141-143.

Leonard, M. (2008). Wat denkt China? De nieuwe wereldorde volgens Chinees model. Amsterdam: Uitgeverij De Arbeidspers.

Liu, F. (2014). Managing China-U.S. military differences. In M. Hart (ed.), Exploring the frontiers of U.S.-China strategic cooperation: visions for Asia-Pacific security architecture (pp. 8-13). Geraadpleegd op 6 april 2015 op https://cdn.americanprogress.org/wp-content/uploads/2014/11/ChinaReport…

Lynch, D.C. (2013). Securitzing culture in Chinese foreign policy debates: implications for interpreting China’s rise. Asian Survey, 53 (4), 629-652.

McCormick, D. (2008). China & India as Africa’s new donors: the impact of aid on development. Review of African Political Economy, 35 (115),  73-92.

Moore, T.G. (2005). Chinese foreign policy in the age of globalization. In Y. Deng & F. Wang (Eds.), China rising: power and motivation in Chinese foreign policy (pp. 121-158). USA: Rowman & Littlefield Publishers.

Moyo, D. (2009). Dead aid- why aid is not working and how there is another way for Africa. Londen: Penguin Books.

Parameswaran, P. (2015). Will China change its South China Sea approach in 2015? Geraadpleegd op 20 april 2015 op http://thediplomat.com/2015/01/will-china-change-its-south-china-sea-approach-in-2015/

Ratner, E. (2014). Can China make peace in the South China Sea? In M. Hart (ed.), Exploring the frontiers of U.S.-China strategic cooperation: visions for Asia-Pacific security architecture (pp. 26-30). Center for American Progress, Washington.

Rowan, J.P. (2005). The US-Japan security alliance, ASEAN, and the South China Sea Dispute. Asian Survey, 45 (3), 414-436.

Sautman, D., & Yan, H. (2009). African perspectives on China-Africa Links. The China Quarterly, (199),  728-759.

Schiere, R. (2011). China and Africa: an emerging partnership for development?- an overview of issues. Geraadpleegd op 6 april 2015 op http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Publications/WPS%2…

Scott, D. (2012). Conflict irresolution in the South China Sea. Asian Survey, 52 (6), 1019-1042.

Simon, S.W. (2012). Conflict and diplomacy in the South China Sea: the view from Washington. Asian Survey, 52 (6),  995-1018.

Song, Y., & Tønnesson, S. (2013). The impact of the law of the sea convention on conflict and conflict management in the South China Sea. Ocean Development & International Law, 44 (3), 235-269.

Tan-Mullins, M., Mohan, G., & Power, M. (2010). Redefining ‘aid’ in the China-Africa context. Development and Change, 41 (5), 857-881.

Thang, N-D., & Thao, N-H. (2012). China’s nine dotted lines in the South China Sea: the 2011 exchange of diplomatic notes between the Philippines and China. Ocean Development and International Law, 43 (1), 35-56.

Thayer, C.A. (2013).Navigating the currents of legal regimes and realpolitik in East Asia’s maritime domain. In S.Wu & K. Zou (Eds.), Securing the safety of navigation in East Asia: legal and political dimensions (pp. 17-50). Oxford: Chandos Publishing.

The Brookings Institute (2015). China’s security and foreign policies: comparing American and Japanese perspectives. Geraadpleegd op 5 mei 2015 op http://www.brookings.edu/~/media/events/2015/02/27-china-japan/20150227_china_japan_transcript.pdf

Tiezzi, S. (2015). What’s it like to have China build you a port? Ask Cameroon. Geraadpleegd op 4 mei 2015 op http://thediplomat.com/2015/02/whats-it-like-to-have-china-build-you-a-port-ask-cameroon/

Tull, D.M. (2006). China’s engagement in Africa: scope, significance and consequences. The Journal of Modern African Studies, 44 (3), 459-479.

Van der Putten, J. (2011). Verbijsterend China: wereldmacht van een andere soort. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers.

Wang, F. (2005). Beijing’s incentive structure: the pursuit of preservation, prosperity and power. In Y. Deng & F. Wang (Eds.), China rising: power and motivation in Chinese foreign policy (pp. 19-49). USA: Rowman & Littlefield Publishers.

Wang, J. (2005). China’s multilateral diplomacy in the new millenium. In Y. Deng & F. Wang (Eds.), China rising: power and motivation in Chinese foreign policy (pp. 159-200). USA: Rowman & Littlefield Publishers.

Wang, Y. (2008). Public diplomacy and the rise of Chinese soft power. Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616, 257-273.

Wen, Z. (2014). Managing provocative reactions to the U.S. Asia Pacific pivot. In M. Hart (ed.), Exploring the frontiers of U.S.-China strategic cooperation: visions for Asia-Pacific security architecture (pp.20-25). Center for American Progress, Washington.

Young, N.C., &  Jong, H.J. (2008). China’s soft power: discussions, resources and prospects. Asian Survey, 48 (3), 453-472.

Yu, M. (2014). China’s responses to the compulsory abitration on the South China Sea Dispute: Legal effects and policy options. Ocean Development & International Law, 45 (1), 1-16.

Zou, K. (2005). Law of the sea in East Asia: issues and prospects. Abingdon: Routledge.