Space, Power and Identity in the Belgian Congo: The Territorial Homogenization of the Ngbaka

Margot Luyckfasseel
Tribaal Afrika, het cliché ontleed in Belgisch Congo.Een Afrikaanse maatschappij bestaat uit stammen. Dat is namelijk de pre-koloniale situatie die de kolonisator heeft aangetroffen. Vaak gehoorde clichés die echter minder dicht bij de realiteit liggen dan men zou denken. Ten eerste blijkt ‘dé kolonisator’ allesbehalve een homogeen geheel te zijn, en ten tweede was etniciteit in pre-koloniaal Afrika vermoedelijk iets heel anders dan wat we er vandaag de dag onder verstaan.

Space, Power and Identity in the Belgian Congo: The Territorial Homogenization of the Ngbaka

Tribaal Afrika, het cliché ontleed in Belgisch Congo.

Een Afrikaanse maatschappij bestaat uit stammen. Dat is namelijk de pre-koloniale situatie die de kolonisator heeft aangetroffen. Vaak gehoorde clichés die echter minder dicht bij de realiteit liggen dan men zou denken. Ten eerste blijkt ‘dé kolonisator’ allesbehalve een homogeen geheel te zijn, en ten tweede was etniciteit in pre-koloniaal Afrika vermoedelijk iets heel anders dan wat we er vandaag de dag onder verstaan. Het is echter moeilijk om een beeld te vormen van deze pre-koloniale beleving van etniciteit, omdat de koloniale periode hierop een grote impact heeft gehad.

In onze eigen Belgische koloniale geschiedenis, die dankzij de Leopoldiaanse episode berucht is om haar wrede rubberpolitiek, is menig voorbeeld terug te vinden dat hieromtrent duidelijkheid schept. Eén daarvan is het geval van de Ngbaka, een etnische groep die in het noordwesten van het land leeft, in de Evenaarsprovincie. Bij de komst van de Belgische koloniale gezanten aan het eind van de negentiende eeuw, werden naburige groepen zoals de Ngbandi en de Mbati voorzien van wapens om het rijke rubbergebied van de Ngbaka in te trekken. De traditionele wapens van de Ngbaka, die nog niet in contact gekomen waren met de blanken, bleken onvoldoende om zich te verdedigen. Zij vluchtten dan ook naar verder gelegen gebieden, waardoor clans uit elkaar vielen en families elkaar uit het oog verloren.

Na de overdracht van de kolonie aan de Belgische staat in 1908, werd in 1921 een ambtenaar aangeduid die de Ngbaka terug moest samenbrengen op één gebied. Deze ambtenaar, René Pecheur, was voor zijn indiensttreding in Congo actief als missionaris. Hij was dus vertrouwd met de Congolese samenleving en had ook een uitgesproken mening over hoe deze door de Belgen ontwikkeld moest worden. Hij hamerde namelijk sterk op het belang van etnische puurheid en het conserveren van lokale talen.

De hereniging van de Ngbaka paste uiteraard in het kraam van de Belgische kolonisatiepolitiek. Door etnische groepen duidelijk af te bakenen kon men aan de hand van het aloude verdeel- en heersprincipe efficiënt controle uitoefenen. Dankzij het gesuggereerde beeld van Afrika als een tribaal continent, hetgeen vaak geassocieerd wordt met primitiviteit, kon de koloniale aanwezigheid bovendien gelegitimeerd worden. De redenering was immers dat een primitief gebied nood heeft aan morele superioriteit van buitenaf om vooruitgang te boeken.

Pecheur is er wel in geslaagd om de Ngbaka opnieuw op één gebied samen te brengen, maar niet om de versnipperde clans te herenigen. Hoewel Pecheur aanvankelijk groot enthousiasme vertoonde over de hereniging van de Ngbaka, blijkt uit zijn brieven in het koloniale archief dat hij zich geleidelijk aan vragen begon te stellen bij de haalbaarheid van zijn opdracht. Het Belgische ideaalbeeld van netjes afgebakende etniciteit lag immers mijlenver af van de Congolese realiteit. Veel Ngbaka waren immers het contact verloren met hun clanleden en voelden niet de behoefte om terug te keren.

Pecheurs toenemende twijfel viel echter niet in goede aarde bij zijn oversten, die van hem verwachtten dat hij hun bevelen opvolgde. In 1928 heeft hij uiteindelijk ontslag genomen, compleet gedesillusioneerd. Uit de groeiende onenigheid tussen Pecheur en zijn oversten, die de bovenste laag van het koloniale bewind representeerden, blijkt dat  “de kolonisator” in realiteit uiteenvalt in grote verschillen tussen de visies van actoren ter plaatse en de policymakers in Brussel. Ook de veranderingen die het koloniale project sinds Leopolds bewind tot de onafhankelijkheid heeft ondergaan, tonen aan dat het onhoudbaar is om de koloniale periode in Congo als één monolithisch geheel te zien.

Hoewel Pecheurs opdracht artificieel was in opzet, heeft ze wel degelijk zeer reële gevolgen gehad. Met name de beleving van etniciteit, en de relevantie van de “Ngbaka-identiteit” zijn er sterk door beïnvloed. Tijdens mijn veldwerk in de zomer van 2014 is dat duidelijk geworden. Zo gaf een Ngbaka-informant aan dat hij de Pecheurs verwezenlijkingen van onschatbare waarde vindt omdat de Ngbaka één van de weinige etnische groepen uit de regio zijn die op geografisch vlak een coherent geheel vormen.

Daaruit blijkt ook hoe deze geografische eenmaking impact heeft gehad op de manier waarop men in Congo ruimte ervaart, en hoe deze symbolische betekenis heeft gekregen. Door het aanleggen van wegen en het creëren van gecentraliseerde dorpen, heeft men de koloniale visie op de ruimtelijke organisatie van een samenleving geïmplementeerd. Dat wil echter niet zeggen dat koloniale subjecten deze organisatie onvoorwaardelijk hebben aanvaard. Integendeel, zij hebben deze toegeëigend en naar hun hand gezet.

Ook de koloniale aanwezigheid op zich werd niet zomaar aanvaard. Eén van mijn Ngbaka-informanten vertelde bijvoorbeeld dat de oude staatspost in het gehucht Kalo is opgeheven omdat er teveel blikseminslagen waren. De Belgen gingen ervan uit dat dit te wijten was aan de steenrijke ondergrond van het gebied. Volgens veel Ngbaka waren het echter hun voorouders die deze bliksemaanvallen stuurden om de Belgen te verjagen. Deze anekdote toont aan hoe belangrijk het bovennatuurlijke is in de Afrikaanse beleving van machtsverhoudingen, en hoe zij zichzelf niet als passieve, ondergaande slachtoffers zien van het kolonialisme.

Kortom, de koloniale periode is in realiteit heel wat complexer dan men vaak veronderstelt. De simplistische tweedeling tussen kolonisator-gekoloniseerde valt in feite uiteen in meer gevarieerde actoren met verschillende maatschappijvisies. Het is belangrijk om die in kaart te brengen als we het koloniale project werkelijk willen begrijpen.

Bibliografie

8. Bibliography

 

Acemoglu, Daron, James Robinson & Thierry Verdier

2004                Kleptocracy and divide-and-rule: A model of personal rule. Journal of the European Economic Association 2(2-3), 162-192.

 

Anstey, Roger

1966                King Leopold’s legacy: the Congo under Belgian rule: 1908-1960. London: Oxford University Press.

 

Ambler, Charles

1988                Kenyan communities in the age of imperialism: The central region in the late nineteenth century. New Haven: Yale University Press.

 

Atkinson, Ronald


1999                The (re)construction of ethnicity in Africa: Extending the chronology, conceptualization, and discourse. In Paris Yeros (ed.), Ethnicity and nationalism in Africa: Constructivist reflections and contemporary politics, 15-44. New York: St. Martin's.

 

Ballard, Chris

2006                Strange alliance: Pygmies in the colonial imaginary. World Archeology 38(1), 133-151.

 

Barth, Fredrik (ed.)

1969                Ethnic groups and boundaries: The social organization of culture difference. London: Allen & Unwin.

 

Barthes, Roland

1974                S/Z: An essay. New York: Hill & Wang.

 

Bates, Robert, Valentin Mudimbe & Jean O’Barr (eds.)

1993                Africa and the disciplines: The contribution of research in Africa to the social sciences and humanities. Chicago: University of Chicago Press.

 

Beeckmans, Luce

2013                Making the African city: Dakar, Dar es Salaam, Kinshasa; 1920-1980. Doctoral dissertation, Ghent University.

 

Belmessous, Saliha

2013                Assimilation and empire: Uniformity in French and British colonies, 1541-1954. Oxford: Oxford University Press.

 

Boone, Catherine

2003                Political topographies of the African state: Territorial authority and institutional choice. Cambridge: Cambridge University Press.

 

Bourdieu, Pierre

1985                The social space and the genesis of groups. Theory and society 14(6), 723-744.

 

Bradley, Matt

2007                Silenced for their own protection: How the IRB marginalizes those it feigns to protect. ACME: An International E-journal for Critical Geographies 6, 339-349.

 

Braudel, Fernand

1958                Histoire et sciences sociales: La longue durée. Annales. Histoire, Sciences Sociales 13(4), 725-753.

 

Brenner, Neil

1994                Foucault’s new functionalism. Theory and Society 23(5), 979-709.

 

Brinkman, Inge

1996                Kikuyu gender norms and narratives. Leiden: CNWS.

 

Burssens, Herman

1958                Les peuplades de l’Entre Congo-Ubangi: Ngbandi, Ngbaka, Mbandja, Ngombe et Gens d’Eau, Annalen van het Koninklijk museum van Belgisch-Congo Tervuren, Reeks in-8: Wetenschappen van de mens. Etnographische monographieën 4. Tervuren: Royal Museum for Central Africa.

Büscher, Karen, Sigurd D’hondt & Michael Meeuwis

2013                Recruiting a non-local language for performing local identity: Indexical appropriations of Lingala in the Congolese border town Goma. Language in Society 42(5), 527-556.

 

Carayannis, Tatiana

2008                Elections in the DRC: The Bemba surprise. United States Institute of Peace.

                        http://www.usip.org/publications/elections-in-the-drc-the-bemba-surprise (29/11/2014)

Cassell, Joan

1980                Ethical principles for conducting fieldwork. American Anthropologist 82(1), 28-41.

 

Cattier, Félicien

1906                Etude sur la situation de l’Etat Indépendent du Congo. Brussels: Larcier.

 

Ceuppens, Bambi

2003                Congo made in Flanders? Koloniale Vlaamse visies op blank en zwart in Belgisch Congo. Ghent: Academia Press.

 

Chauveau, Jean-Pierre & Jean-Pierre Dozon

1988                Ethnies et état en Côte-d’Ivoire. Revue Française de Science Politique 38(5), 732-747.

 

Chimhundu, Herbert

1992                Early missionaries and the ethnolinguistic factor during the ‘invention of tribalism’ in Zimbabwe. The Journal of African History 33(1), 87-109.

 

Cohen, David William

1989                The undefining of oral tradition. Ethnohistory 36(1), 9-18.

 

Comaroff, John

1989                Images of empire, contests of conscience: Models of colonial domination in South Africa. American Ethnologist 16(4), 661-685.

 

Comaroff, John & Jean Comaroff

1993                Modernity and its malcontents: Ritual and power in postcolonial Africa. Chicago: University of Chicago Press.

 

Coolsaet, Rik

1998                België en zijn buitenlandse politiek: 1830-2000. Leuven: Van Halewyck.

 

Cooper, Frederick

1994                Conflict and connection: rethinking colonial African history. American Historical Review 99(15), 1516-1545.

 

Cooper, Frederick & Stoler, Ann Laura (eds.)

1997                Tensions of empire: Colonial cultures in a bourgeois world. Berkeley: University of California Press.

 

Cornelis, Sabine

1991                Stanley au service de Léopold II: La fondation de l’Etat Indépendant du Congo (1878-1885). In Philippe Maréchal (ed.) H.M. Stanley: Explorateur au service du Roi, 41-60. Tervuren: Royal Museum for Central Africa.

 

Danniau, Fien

2005                Il s’agit d’un peuple: Het antropologisch onderzoek van het Bureau international d’ethnographie (1905-1913). Master’s dissertation, Ghent University.

 

Daye, Pierre

1934                Léopold II. Paris: Fayard.

 

De Certeau, Michel

2000 [1984]    The practice of everyday life. Berkeley: University of California Press.

 

Deibert, Michael

2013                The Democratic Republic of Congo: Between hope and despair. London: Zed Books.

 

 

Deleuze, Gilles & Guattari, Félix

1976               Rhizome: Introduction. Paris: Éditions de Minuit.

 

Droz, Yvan

1998                Genèse d'une "ethnie": Le cas des Kikuyus du Kenya central. Canadian Journal of African Studies/Revue Canadienne des Études Africaines 32(2), 261-284.

 

Enloe, Cynthia

1980                Ethnic soldiers: State security in a divided society. Middlesex: Penguin Books.

 

Ewans, Martin

2002                European atrocity, African catastrophe: Leopold II, the Congo Free State and its aftermath. London: Routledge Curzon.

 

Fabian, Johannes

1983                Missions and the colonization of African languages: Developments in the former Belgian Congo. Canadian Journal of African Studies/Revue Canadienne des Études Africaines 17(2), 165-187.

1986                Language and colonial power: The appropriation of Swahili in the former Belgian Congo, 1880-1938. Cambridge: Cambridge University Press.

 

Farge, Arlette

1989                Le gout de l’archive. Paris: Seuil.

 

Feinberg, Harvey M.

1993                The 1913 Natives Land Act in South Africa: Politics, race, and segregation in the early 20th century. The International Journal of African Historical Studies 26(1), 65-109.

 

Feldman, Ilana

2011                Working in the in-between: Archives, ethnography, and research in Gaza.  In Edward Murphy and others (eds.) Anthrohistory, unsettling knowledge, questioning discipline, 97-109. Michigan: University of Michigan Press.

 

Foucault, Michel

1970                Theatrum philosophicum: Review of Différence et répétition and Logique du sens by Deleuze. Critique 282, 885-905.

1977                Discipline and punish: The birth of the prison. New York: Pantheon Books.

1978                The history of sexuality, an introduction: Volume I. Pantheon Books: New York.

1980                Power/Knowledge: Selected interviews and other writings. New York: Pantheon Books.

1991                Governmentality. In Graham Burchell, Colin Gordon & Peter Miller (eds.) The Foucault effect: Studies in governmentality, 87-104. Hemel Hempstead: Harvester Wheatsheaf.

 

Franck, Louis

1920                Dans nos possessions africaines. Le Flambeau 3(11), 662-678.

1926                Congo: Land en volk. Brugge: Centrale Boekhandel.

 

Freund, Bill

2007                The African city: A history. Cambridge: Cambridge University Press.

 

Frisch, Michael

1990                A shared authority: Essays on the craft and meaning of oral and public history. Albany: State University of New York Press.

 

Gabbert, Lisa & Jordan-Smith, Paul

2007                Space, place, emergence. Western Folklore 66 (3/4), 217-232.

 

Gérard-Libois, Jules & Benoît Verhaegen

1985                Le Congo: Du domaine de Léopold II à l’indépendance. Brussels: CRISP.

 

Gerebern, P.

1935                Pioniers 25 jaar in de Ubangimissie der Belgische Capucijnen. Antwerpen: Franciscaansche Standaard.

 

Geschiere, Peter

1997                The modernity of witchcraft: Politics and the occult in postcolonial Africa. Charlottesville: University of Virginia Press.

 

Geschiere, Peter & Birgit Meyer

1998                Globalization and identity: Dialectics of flow and closure. Development and Change (29), 601-615.

 

Giddens, Anthony

1984                The constitution of society: Outline of the theory of structuration. Cambridge: Polite Press.

 

Gille, A.

1953                La politique indigène du Congo Belge et du Ruanda-Urundi. In Encyclopédie du Congo Belge, Tome III, 709-748. Brussel: Editions Bieleveld.

 

Geertz, Clifford

1973                The interpretation of cultures. New York: Basic Books.

 

Gordon, Colin

1991                Governmental rationality: An introduction. In Graham Burchell, Colin Gordon & Peter Miller (eds.) The Foucault effect: Studies in governmentality. Hemel Hempstead: Harvester Wheatsheaf.

 

Harries, Patrick

1988                The roots of ethnicity: Discourse and the politics of language construction in South-East Africa. African Affairs 87(346), 25-52.

 

Henige, David

1974                Kingship in Elmina before 1869: A study in ‘feedback’ and the traditional idealization of the past. Cahiers d’Etudes Africaines 14(55), 499-520.

 

Henrix, Marcel

2006                Proverbes Ngbaka. Ghent: Recall.

 

Hodgson, Dorothy

2011                The politics of naming: ethical dilemmas and disciplinary divides in anthropology and history. In Edward Murphy and others (eds.) Anthrohistory, unsettling knowledge, questioning discipline, 257-272. Michigan: University of Michigan Press.

 

Howard, Allen

2005                Nodes, networks, landscapes, and regions: Reading the social history of tropical Africa 1700s-1920. In Allen Howard & Richard Shain (eds.) The spatial factor in African history, 21-140. Leiden/Boston: Brill.

 

Howard, Allen & Richard Shain

2005                Introduction: African history and social space in Africa. In Allen Howard & Richard Shain (eds.) The spatial factor in African history, 1-19. Leiden/Boston: Brill.

 

Human Rights Watch

2008                “We will crush you”: The restriction of political space in the Democratic Republic of the Congo.

http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/drc1108web.pdf (29/11/2014)

 

Huxley, Margo

2007                Geographies of governmentality. In Jeremy Crampton and Stuart Elden (eds.) Space, knowledge and power: Foucault and geography, 185-204. Farnham: Ashgate.

 

Iliffe, John

1979                A modern history of Tanganyika. Cambridge: Cambridge University Press.

2007 [1995]    Africans: The history of a continent. Cambridge: Cambridge University Press.

 

Inda, Jonathan Xavier

2005                Analytics of the modern: An introduction. In Jonathan Xavier Inda (ed.) Anthropologies of modernity: Foucault, governmentality, and life politics, 1-20. Malden: Blackwell Publishing.

 

Jacobs, Dirk


1993                Het structurisme als synthese van handelings- en systeemtheorie. Tijdschrift voor Sociologie 14, 335-360.

 

Jewsiewicki, Bogumil

1989                The formation of the political culture of ethnicity in the Belgian Congo, 1920-1959. In Vail, Leroy (ed.) The creation of tribalism in Southern Africa. 324-349. London: James Currey.

 

Katzenellenbogen, Simon

1996                It didn’t happen at Berlin: Politics, economics and ignorance in the setting of Africa’s colonial boundaries. In Nugent, Paul & Asiwaju A.I. (eds.) African boundaries: Barriers, conduits and opportunities. 21-34. Londen: Pinter.

 

Kristeva, Julia

1969               Semeiotike: Recherches pour une sémanalyse. Paris: Seuil.

 

Kunda, Ziva

2000               Social cognition: Making sense of people. Cambridge: MIT Press.

 

Lawrance, Benjamin, Emily Lynn Osborn & Richard Roberts

2006         Intermediaries, interpreters, and clerks: African employees in the making of                colonial Africa. Madison: The University of Wisconsin Press.

 

Lederman, Rena

2006                The perils of working at home: IRB “mission creep” as context and content for an ethnography of disciplinary knowledges. American Ethnologist 33, 482-491.

 

Lefebvre, Henri

1974                La production de l’espace. Paris: Anthropos.

 

Legg, Stephen

2007                Spaces of colonialism: Delhi’s urban governmentalities. Malden: Blackwell Publishing.

 

Libata, Musuy-Bakul

1987                Regroupement des Baluba et ses conséquences géo-politiques dans la périphérie de Luluabourg (1891-1960). Annales Aequatoria 8, 99-129.

 

Locatelli, Francesca & Paul Nugent (eds.)

2009:               African cities: Competing claims on urban spaces. Leiden/Boston: Brill.

 

Lonsdale, John

1994                Moral ethnicity and political tribalism. In Preben Kaarsholm & Jan Hultin (eds.) Inventions and boundaries: Historical and anthropological approaches to the study of ethnicity and nationalism, 131-50. Roskilde: International Development Studies.

1997 [1991]    The moral economy of Mau Mau. In Bruce Berman & John Lonsdale (eds.) Unhappy valley. Conflict in Kenya and Africa, 265-504. London: Currey.

 

 

Louis, Roger

1964                Roger Casement and the Congo. The Journal of African History 5(1), 99-120.

 

Louis, Roger & Jean Stengers

1968                E.D. Morel’s history of the Congo Reform Movement. Oxford: Clarendon Press.

 

Lovejoy, Paul

1982                The volume of the Atlantic slave trade: A synthesis. The Journal of African History 23(4), 473-501.

 

MacGaffey, Janet & Rémy Bazenguissa-Ganga

2000                Congo-Paris: Transnational traders on the margins of the law. Oxford: Currey.

 

Maes, Vedast

1984                Les peuples de l’Ubangi: notes ethno-historiques. Kinshasa: Pères O.F.M. Capucins.

1997                Les Ngbaka du Centre de l’Ubangi. Kinshasa : Pères O.F.M Capucins.

 

Mafeje, Archie

1971                The ideology of ‘tribalism’. Journal of Modern African Studies 9(2), 253-261.

 

Magotte, J.

1949                Les circonscriptions indigènes: Organisation politique et administrative des population indigènes. La Louvière: Impr. Louvièroise.

 

Marchal, Jules

1996                E.D. Morel contre Léopold II: L’histoire du Congo 1900-1910. Paris: L’Harmattan.

 

Massoz, Michel

1989                Le Congo de Léopold II: Récit historique. Liège: Solédi.

 

Mathys, Gillian

2014                People on the move: Frontiers, borders, mobility and history in the Lake Kivu region. Doctoral dissertation, Ghent University.

 

Mbembe, Achilles

2003                Necropolitics. Public Culture 15(1), 11-40.

 

Meeuwis, Michael

1997                Constructing sociolinguistic consensus: A linguistic ethnography of the Zairian community in Antwerp, Belgium. Doctoral dissertation, University of Antwerp.

2001                Missions and linguistic choice-making: The case of the Capuchins in the Ubangi mission (Belgian Congo), 1910-1945. General Linguistics: African Language and Culture in Historical Perspective 38, 157-188.

2002                Flemish nationalism in the Belgian Congo versus Zairian anit-imperialism: Continuity and discontinuity in language ideological debates. In Mouton Classics: From syntax to cognition, from phonology to text, 2 volumes, 675-717. Berlin/New York: Mouton de Gruyter.

2006                The Lingala-Kiswahili border in north-eastern Congo: Its origins in Belgian colonial state formation of the late nineteenth and early twentieth centuries. Africana Linguistica 12, 113-135.

2011                The origins of Belgian colonial language policies in the Congo. Language Matters 42(2), 190-206.

2015a             Language legislation in the Belgian Colonial Charter of 1908: a textual-historical analysis. Language Policy 14(1), 49-65.

2015b             From the Cape to the Congo and back: Afrikaners and Flemings in the struggle for Dutch in Africa (1874-1960). Language Matters. (in press)

 

Moerman, Michael

1993                Ariadne’s thread and Indra’s net: Reflections on ethnography, ethnicity, identity, culture, and interaction. Research on Language and Social Interaction 26(1), 85-98.

 

Mortier, Rodolf

1937                Volken en volksverhuizingen in Ubangi (Belgisch Kongo). Kongo-Overzee 3, 209-214.

 

Naniuzeyi, Mabiengwa Emmanuel

1999                The state of the state in Congo-Zaire: A survey of the Mobutu regime. Journal of Black Studies 29(5), 669-683.

 

Ngbwakpwa Te Mobusa

1993                L’exploitation du caoutchouc par l’état indépendant du Congo dans le territoire de Banzyville, district de l’Ubangi (1900-1908). Civilisations 41, 291-306.

 

Ngolet, François

2011                Crisis in the Congo: The rise and fall of Laurent Kabila. New York: Palgrave MacMillan.

 

Nicholson, Nigel

2013                Cultural studies, oral tradition and the promise of intertextuality. American Journal of Philology 134(1), 9-21.

 

Nora, Pierre

1984-1992      Les lieux de mémoire. Paris: Gallimard.

 

Parsons, Timothy

2012                Being Kikuyu in Meru: Challenging the tribal geography of colonial Kenya. Journal of African History 53, 65-86.

 

 

 

Pecheur René

1917                Observations sur la mentalité des populations du Congo. Letter to the Minister of Colonies.

 

Platzky, Laurine & Cherryl Walker

1985                The surplus people: Forced removals in South Africa. Johannesburg: Ravan Press.

 

Pred, Allan

1977                The choreography of existence: comments on Hägerstrand’s time-geography and its usefulness. Economic Geography 53 (2), 207-221.

1984                Place as historically contingent process: Structuration and the time-geography of becoming places. Annals of the Association of American Geographers 74 (2), 279-297.

 

Prunier, Gérard

2009                Africa’s world war: Congo, the Rwandan genocide, and the making of a continental catastrophe. Oxford: Oxford University Press.

 

Ramutsindela, Maano


2013               The enduring spatial legacy of the Natives Land Act. Social Dynamics:

A Journal of African Studies 39(2), 290-297.

 

Ranger, Terence


1983                The invention of tradition in colonial Africa. In Eric Hobsbawm and Terence Ranger (eds.) The invention of tradition, 211-62. London/New/York Lagos: Cambridge University Press.

1993                The invention of tradition revisited: The case of colonial Africa. In Terence Ranger & Olufemi Vaughan (ed.) Legitimacy and the state in twentieth-century Africa. Essays in honour of A.H.M. Kirk-Greene, 62-111. London: Basingstoke.

 

Relph, Edward

1976                Place and placelessness. London: Pion.

 

Reno, William

2006                Congo: From state collapse to ‘absolutism’, to state failure. Third World Quarterly 27(1), 43-56.

 

Rothschild, Robert

1936                Trends in native policy in the Belgian Congo. The Journal of Negro Education 5(4), 577-590.

 

Said, Edward

1986                Foucault and the imagination of power. in David Hoy (ed.) Foucault: A critical reader, 149-155. Oxford: Blackwell Publishing.

 

 

Salm, Steven & Toyin Falola (eds.)

2005                African urban spaces in historical perspective. Rochester: University of Rochester Press.

 

Schmid, Christian

2008                Henri Lefebvre’s theory of the production of space: Towards a three-dimensional dialectic. In Kanishka Goonewardena, Stefan Kipfer, Richard Milgrom & Christian Schmid (eds.) Space, difference, everyday life: Reading Henri Lefebvre. New York/London: Routledge.

 

Scott, James C.

1990                Domination and the arts of resistance: Hidden Transcripts. New Haven: Yale University Press.

1998                Seeing like a state: How certain schemes to improve the human condition have failed. New Haven: Yale University Press.

 

Seamon, David & Jacob Sowers

2008                Place and placelessness (1976), Edward Relph. In Phil Hubbard, Rob Kitchin & Gill Valentine (eds.) Key texts in human geography, 43-51. London: Sage.

 

Senelle, Robert & Emile Clément

2009                Léopold II et la charte colonial (1885-1908): De l’Etat Indépendant du Congo à la colonie belge. Wavre: Mols.

 

Sewi Tolowego, Senemona

2014                Les arbres refuges Ngbaka. Kinshasa.

 

Soja, Edward

1989                Postmodern geographies: The reassertion of space in critical social theory. London: Verso.

 

Southall, Aidan

1970                The illusion of tribe. In Peter Gutkind (ed.) The passing of tribal man in Africa, 28-50. Leiden: E. J. Brill.

 

Spencer, Vicki

2007                In defence of Herder on cultural diversity and interaction. The Review of Politics 69(1), 79-105.

 

Stengers, Jean

1949                La première tentative de reprise du Congo par la Belgique (1894-1895). Bulletin de la Société Royale Belge de Géographie 73(1-2), 43-122.

1989                Congo mythes et réalités: 100 ans d’histoire. Paris: Editions Duculot.

 

Stoler, Ann Laura

1995                Race and the education of desire: Foucault’s history of sexuality and the colonial order of things. London: Duke University Press.

2009                Along the archival grain: Epistemic anxieties and colonial common sense. Princeton: Princeton University Press.

 

Tanghe, Basiel

1930                De Bwaka van het Ubangi gebied. Congo, Algemeen Tijdschrift van de Belgische Kolonie 11(3), 182-183.

1946                Overzicht van de volken en stammen in Ubangi (Belgisch-Kongo). Kongo-Overzee 12/13, 193-203.

 

Thomas, Jacqueline

1963                Les Ngbaka de la Lobaye: le dépeuplement rural chez une population forestière de la République Centrafricaine. Paris: Ecole Pratiques des Hautes Etudes.

 

Thomas, Nicholas

1994                Colonialism’s culture: Anthropology, travel and government. Cambridge: Polity Press.

 

Thompson, Paul

1984                History and the community. In David Dunaway and Willa Baum (eds.) Oral history, an interdisciplinary anthology, 37-50. Nashville: the American Association for State and Local History.

 

Thomson, Alistair

2007                Four paradigm transformations in oral history. The Oral History Review 34(1), 49-70.

 

Tshitenge Lubaba, M. K.

2009                Jeannot Bemba Saolona. Jeune Afrique. http://www.jeuneafrique.com/Article/ARTJAJA2530p040-041.xml0/-deces-sen… (29/11/2014)

 

Tuan, Yi-Fu

1977                Space and place: the perspective of experience. London: Arnold.

 

Turner, Thomas

1993                “Batetela”, “Baluba”, “Basonge”: Ethnogenesis in Zaire. Cahiers d’Etudes Africaines 33(132), 587-612.

 

Uvin, Peter

1999                Ethnicity and power in Burundi and Rwanda: Different paths to mass violence. Comparative Politics 31(3), 253-271.

 

van Dijk, Rijk, Mirjam de Bruijn & Jan Bart Gewald

2007                Social and historical trajectories of agency in Africa: an introduction. In Mirjam de Bruijn, Rijk van Dijk en Jan Bart Gewald (eds), Strength beyond structure: Social and historical trajectories of agency in Africa, 1-15. Leiden: E. J. Brill.

 

Vangroenweghe, Daniel

1985                Leopold II & Kongo. Brugge: Van Groenweghe.

 

Vansina, Jan

1985               Oral tradition as history. Madison: University of Wisconsin Press.

1997               Letter to Marcel Henrix concerning Maes’ writings (1st of February).

2010                Being colonized: The Kuba experience in rural Congo, 1880-1960. Madison: University of Wisconsin Press.

 

Vanthemsche, Guy

2012                Belgium and the Congo 1885-1980. Cambridge: Cambridge University Press.

 

Viaene, Vincent


2008                King Leopold’s imperialism and the origins of the Belgian Colonial Party 1860-1905. The Journal of Modern History 80(4), 741-790.

 

Vinck, Honoré

2012                Ideology in missionary scholarly knowledge in Belgian Congo: Aequatoria, centre de recherches africanistes; The mission station of Bamanya (RDC), 1937-2007. In Patrick Harries & David Maxwell (eds.) The spiritual in the secular: Missionaries and knowledge about Africa, 221-244. Michigan/Cambridge: Wm. B. Eerdmans Publishing Co.

 

Vonk, Roos

2001                Cognitieve sociale psychologie: Psychologie van het dagelijkse denken en doen. Utrecht: Lemma.

 

Wauters, A.

1930                Belgian policy in the Congo. Journal of the Royal Institute of International Affairs 9(1), 51-62.

 

White, Luise

1990                The comforts of home: prostitution in colonial Nairobi. Chicago: The University of Chicago Press.

 

White, Luise, Stephan Miescher & David William Cohen

2001                Introduction: Voices, words and African history. In Luise White, Stephan Miescher & David William Cohen (eds.) African words, African voices, 1-27. Bloomington/Indianapolis: Indiana University Press.

 

Wilke, H.A.M.

1995                Oriëntatie in de sociale psychologie: Het individu en de groep. Houten/ Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum.

 

 

Willis, Justin

1993                Feedback as a ‘problem’ in oral history: An example from Bonde. History in Africa 20, 353-360.

 

Wrong, Michela

2000                In the footsteps of Mr Kurtz: Living on the brink of disaster in the Congo. London: Fourth Estate.

 

Young, Crawford

1976                The politics of cultural pluralism. Madison: The University of Wisconsin Press.

 

Zammito, John

2002                Kant, Herder, and the birth of anthropology. Chicago/London: The University of Chicago Press.

 

Universiteit of Hogeschool
Afrikaanse talen en culturen
Publicatiejaar
2015
Kernwoorden
Share this on: