Andalusian Islamic Law Concerning non-Muslims: the Discrepancy between Written Formality and Daily Reality (900-1250 A.D.)

Rafik Dahman
In dit onderzoek werp ik licht op de wijze waarop niet-moslims in islamitisch Spanje tussen 900 en 1200 door het islamitisch recht werden beschreven en hoe deze beschrijvingen zich verhielden tot de dagelijkse sociale werkelijkheid. Hiermee toon ik enerzijds aan dat moslims toleranter waren dan veelal gedacht, en dat er een kloof was tussen de geschreven formaliteit van het islamitisch recht en de werkelijkheid van alledag anderzijds.

Moslims zijn geen asociale vreemde nieuwkomers

De islam is geen uitsluitend Midden-Oosterse of Arabische godsdienst. In tegendeel, verreweg de meeste moslims (ca 900 miljoen) leven buiten de Arabisch-sprekende landen. De islam is ook geen nieuwe of vreemde godsdienst in het Westen. Toch maken sommigen zich niet zelden schuldig aan vervreemding van de islam als een religie die hier in West-Europa niet thuis hoort en geen wortel mag schieten. Echter heeft de islam 1300 jaren geleden reeds in West-Europa wortel geschoten.

In 711 veroverden moslims uit het Midden-Oosten het Visigotische Rijk en wisten in minder dan een halve eeuw een islamitische rechtssysteem te standaardiseren en bindend te maken. Binnen dat islamitische recht waren er enerzijds wetten opgenomen die betrekking hadden op niet-moslims onderling, en op de relatie van niet-moslims met moslims anderzijds. Hoewel de meesten zich vrij snel tot de islam bekeerden, kozen anderen er voor hun oorspronkelijke godsdienst te behouden, een vrijheid die door het islamitische recht van Andalusië beschermd werd.

Westerse historici van Andalusië concluderen hun studies naar de tolerantie van moslims in Andalusië tegenover niet-moslims in de regel aan de hand van het islamitische recht. Deze conclusies kan men over het algemeen in drie categorieën onder verdelen: 1) tolerant, 2) intolerant en 3) relatief tolerant, waarbij volgens de laatste conclusie een vergelijking getrokken wordt met de omringende landen van destijds. De tekortkoming die de historici met elkaar delen in deze conclusies is dat zij vrijwel alleen licht werpen op het islamitische recht, ofwel de schriftelijke formaliteit. Dit geeft weliswaar inzicht in hoe volgens het islamitische recht niet-moslims beschouwd en behandeld dienden te worden, maar laat de vraag hoe het in de dagelijkse werkelijkheid aan toe ging onbeantwoord. Het is niet onjuist om te stellen dat het islamitische recht omtrent niet-moslims zich niet zelden weerspiegelde in de dagelijkse werkelijkheid, maar het is evenmin onjuist om te stellen dat men het islamitische recht regelmatig aan de laars lapte. Een conclusie trekken over de islamitische tolerantie of gebrek daarvan enkel aan de hand van het geschreven, formele islamitische recht doet de sociale entiteit -die de dagelijkse realiteit kenmerkte- tekort. Aan de hand van een groot aantal gedocumenteerde praktijkvoorbeelden ben ik er in deze scriptie in geslaagd om de kloof tussen de geschreven formaliteit (het islamitische recht) en de dagelijkse realiteit aan te tonen. In sommige gevallen bleek het islamitisch recht toleranter dan de dagelijkse werkelijkheid, maar in andere gevallen juist minder tolerant. Dit vormde het uitgangspunt voor de conclusie dat de moslims van Andalusië de inter-religieuze sociale cohesie als noodzakelijk zagen voor het floreren en bijeenhouden van het land. 

De hedendaagse sociale relevantie van de scriptie ligt mijns inziens in het gegeven dat er daarin wordt aangetoond dat binnen de islam ruimte is voor godsdienstvrijheid en sociale cohesie en integratie met andersgezinden. Anders dan wat zeer gul door de media en door bekrompen geesten wordt verkondigd, zijn daden van extremisme, religieuze intolerantie, barbarisme, geweld en "anders-zijn" een werkelijkheid die zich niet binnen, maar buiten de islam afspeelt. Hier bedoel ik mee dat 99,999 procent van de moslims deze ondeugden veroordeelt en als niet-islamitisch duidt. De islam geniet heden ten dage het tegenstrijdige privilege gekenmerkt te worden als een stevige, maar met geweld gepaard gaande gevestigde realiteit die ogenschijnlijk ongestoord zijn plaats in West-Europa afdwingt. Ik ben van mening dat deze gevestigde realiteit geen recente is, maar een zeer oude die door sociale cohesie en tolerantie niet enkel zichzelf heeft weten te laten floreren, maar ook een dominant deel van de rest van Europa waarvan er nog steeds sporen aanwezig zijn. Ik sluit dan ook graag af met de conclusie dat West-Europa noch puur joods-christelijk is, noch vrij van zeer oude islamitische invloeden. Zowel moslims als niet-moslims kunnen van de geschiedenis van de islam in Europa leren over zichzelf en elkaar. 

Bibliografie

Bibliography

Secondary literature

 

Arabi, Oussama,

Islamic Legal Thought: a Compendium of Muslim Jurists.        Leiden: Brill, 2013.

Bale, Jeffreym, 

    “Islamism and Totalitarianism.” Totalitarian Movements and        Political Religions. 10(2) 2010: 73-96.

al-Bukhārī, Ibn Ismā‘īl,

    Al-Jāmi’ al-ṣaḥīḥ [tr.: The collection of the canonical aḥādīth].

Bulliet, Richard,

    Conversion to Islam in the Medieval Period: an Essay in Quantitative History.  Cambridge: Harvard University Press, 1979.

Bettina Gräf and Jacob Skovgaard-Petersen, 

    Global muttī: the Phenomenon of Yūsf al-Qaraḍāwī. New York: Columbia University         Press, 2009.

Bosch-Vila, J.,

    “Ibn al-Qutiyya” in Encyclopaedia of Islam. Leiden: Brill, 2004.

Collins, Roger,

    Early medieval Spain; Unity in Diversity. Edited by Maurice Keen. London and Basingstoke:The MacMillan Press, 1983.

Cohen, Mark,

    Under Crescent and Cross: the Jews in the Middle Ages. Princeton: Princeton University Press, 1994.

Constable, Olivia,

    Trade and Traders in Muslim Spain:The Commercial Realignment of the Iberian Peninsula, 900-1500. Cambridge: Cambridge University Press, 1994.

Cook, David,

    Understanding Jihād. London: University of California Press, 2005.

Cook, Michael,

    Magian cheese: an archaic problem in Islamic law, in Bulletin of the School of Oriental and African Studies. London: London University Press, 1984.

Crone, Patricia,

    God’s Caliph. Cambridge: Cambridge University Press, 1986.

Crone, Patricia,

    Medieval Islamic Political Thought. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2004.

Dickie-Clark, H.F.,

    The Marginal Situation: a Sociological Study of a Coloured Group. London, 1996.

Fakhrī, Majīd,

    Islamic Philosophy, Theology, and Mysticism. Oxford: OneWorld Publications, 1997.

Fierro, Maribel,

    “Religious dissension in al-Andalus: ways of exclusion and inclusion.”  In Al-Qantara     22 (2):  pp. 263-287. 

Fierro, Maribel,

    “Spanish Scholarship on Islamic Law,” in Islamic Law and Society (2:43, 1995): pp. 43-70.

García-Arenal, Mercedes,

    “The Jews of al-Andalus.” In The History of Jewish-Muslim Relations: From the Origins to the Present Day. Edited by Abdelwahab Meddeb and Benjamin Stora. Princeton: Princeton University Press, 2013.

Garen, Sally,

    “Santa María de Melque and Church Construction under Muslim Rule.” In Journal of         the Society of Architectural Historian. California: University of California Press, 1992. Vol.     51, p. 288-305.

Gayyusi, Marin,

     The Legacy of Muslim Spain. Leiden: Brill, 1992.

Glick, Thomas,

    Islamic and Christian Spain in the Early Middle Ages. Leiden and Boston: Brill, 2005.

Gräf, Bettina, and Skovgaard-Petersen, Jacob,

    Global muttī: the Phenomenon of Yūsf al-Qaraḍāwī. New York: Columbia University Press,     2009. 

Hallaq, Wael,

    The Origins and Evolution of Islamic Law. New York: Cambridge University Press, 2005.

Hinds M., 

    God’s Caliph. Cambridge: Cambridge University Press, 1986.

James, David,

    Early Islamic Spain; the History of  Ibn al-Qutiya. Ed. Ian Richard Netton. Routledge, London & New York, 2009. 

Kamali, Muhammad Hashim,

    Principles of Islamic Jurisprudence. Cambridge: The Islamic text Society, 2011.

Mallett, Alex,

    Christian-Muslim Relations: a Bibliographical History. Leiden: Brill, 2010.

Molina, L. 

    “Umayyads.” The Encyclopaedia of Islam. Leiden: Brill, 1961.

Morris, Michael,

     “Views form Inside and Outside: Integrating Emic and Etic Insights about Culture and Justice Judgement.” In Academy of Management Review 24(1999): 781-796.

Müller, Christian,

    “Judging with God’s Law on Earth: Judicial Powers of the Qāḍī al-Jamā‘ah of 

    Cordoba in the Fifth/Eleventh Century. ” Islamic Law and Society 7,2 (2000): 159-187.

Müller, Christian,

    “Non-Muslims as Part of Islamic Law: Judicial Casuistry in a Fifth/Eleventh-Century Law Manual.” In The Legal Status of dhimmīs in the Islamic West. Edited by Maribel         Fierro and John Tolan, 21-62. Turnhout: Brepols, 2013.

Nierenberg, David,

    Neighboring Faiths Christianity, Islam, and Judaism in the Middle Ages and Today. Chicago: University of Chicago Press, 2014.

Nirenberg, David,

    “Christendom and Islam”, in Christianity in Western Europe c.1000-c. 1500, edited by M.     Rubin and W. Simons, 149-169. Cambridge: Cambridge University Press, 2010.

Opwis, Felicitas,

    Integrating Maṣlaḥa into Legal Reasoning (Qiyās). Leiden-Boston: Brill, 2010.

Ramadan, Tariq,

    In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muḥammad. New York: Oxford University Press, 2007.

Safran, Janina,

    Defining Boundaries in al-Andalus; Muslims, Christians and Jews in Islamic Iberia. Ithaca: Cornell University Press, 2013.

Scheindlin, Raymond,

    “Hasdai Ibn Shaprut.” In The History of Jewish-Muslim Relations. Edited by Abdelwahab Meddeb and Benjamin Stora. Princeton: Princeton University Press, 2013, (134-137).

Scheindlin, Raymond,

    “Samuel Ibn Naghrela.” In The History of Jewish-Muslim Relations. Edited by Abdelwahab Meddeb and Benjamin Stora. Princeton: Princeton University Press, 2013, (132, 133).

Schreiner, Michael,

    Zur Geschichte der Polemic zwischen Juden und Muhammedanern. Berlin: ZDMG, 1888.

Southern, Richard William,

    Western Views of Islam in the Middle Ages. Cambridge: Harvard University Press, 1962.

Thomas, David,

    Christian-Muslim Relations: a Bibliographical History. Leiden: Brill, 2010. 

Tolan, John,

    Saracens: Islam in the Medieval European Imagination. New York: Columbia University Press, 2002.

Vajda, G.,

    “Ahl al-kitāb” in Encyclopaedia of Islam. Brill: Leiden, 1960-2009, vol. 1, p. 264-267. 

Viguera-Molins, Jesús María,

    “Al-Andalus and the Maghrib (from the fifth/eleventh Century to the Fall of the Moraveds.”  In The New Cambridge History of Islam (vol. ii, pp. 19-47). Cambridge: Cambridge University Press, 2010. 

Vikor, Knut,

    Between God and the Sultan: a History of Islamic Law. London: Hurst and Company, 2005.

Wagenmakers, Joas,

    “De vijanden van soera 60.” Zemzem: tijdschrift over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en islam. Amsterdam: Stichting Soera. (3)2007: 54-63.

Wensinck, Arent Jan,

    Mohammed en de Joden te Medina. Leiden: Brill, 1908.

Yarbrough, Luke,

    “Upholding God’s Rule: Early Muslim Juristic Oppositions to the State Employment of non-Muslims”. In Islamic Law and Society, 11-89 (19)2012.

 

Primary literature

al-‘Abbādī, Mukhtār,

    Mushāhadāt fī bilād al-maghrib wa al-andalus: majmū‘ah min rasā’il [tr.: Witnesses in the land Morocco and Andalusia: a compilation of letters]. Madrid: Majallat al-ma‘had al-maṣrī     li dirasāt al-islāmiyyah, 1970.

‘Abd al-Bāqī, Muḥammad Fu’ād,

    Al-mu’jam al-mufahras li alfāẓ al-qur’ān al-karīm [Tr.: Lexical index for terminology of the holy Quran]. Cairo: Dār al-ḥadīth [Tr.: House of ḥadīth], 1987.

‘Abd al-Ḥalīm, Muḥammad,

    Al-‘alaqāt bayn al-Andalus al-islāmiyyah wa Isbāniyah al-naṣrāniyyah fī ‘aṣr Banī  Umayyah [tr.: The contacts between Islamic Andalusia and Christian Spain in the Umayyad     era]. Cairo: Ma‘had al-buḥūth wa al-dirāsāt al-Ifrīqiyyah, 1985.

Abū al-Khayl, Ibn Ibrāhīm,

    Al-Andalus fī al-rub‘ akhīr min al-qarn al-thālith al-hijrī: al-dirāsah fī al-tarīkh al-siyāsī [Tr.: Andalusia in the last quarter of the third century hijrah: studies on the political     history]. Riyad: maktabat al-malik ‘Abd al-‘Azīz al-‘Āmmah, 1995.

Abū Dāwud, Sulaymān,

    Sunan Abī Dāwud [tr.: The Traditions of the Prophet by Abū Dāwud].

Al-Bayhaqī, Abū Bakr,

    Al-Sunan al-kubrā [tr.: The great Traditions of the Prophet].

al-Bukhārī, Ibn Ismā‘īl,

    Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Ankara, 1977. 

al-Dārimī, Abū Muḥammad,

    Sunan al-Dārimī [tr.: The Traditions of the Prophet by al-Dārimī].

Ibn ‘Abd al-Barr, Muḥammad,

    Kitāb al-kāfī fī fiqh ahl al-madīnah al-mālikī [tr.: The sufficiency in the Mālikī fiqh of the people of Medina]. Ryad: Maktabat al-riyāḍ al-ḥadīth, 1980.

Ibn ‘Abdūn, 

    Thalāthat rasā’il andalusiyyah fī ādāb al-ḥisbah wa al-muḥtasib [tr.: Three messages concerning literature about reward and rewarder]. Edited by Lipi Biropincal. Cairo: Al-Ma‘had al-‘ilmī al-faransī li al-athār al-sharqiyyah, 1955.

Ibn al Faraḍī, Muḥammad,

    Tārīkh ‘ulamā’ al-andalus [tr. The history of Andalusian scholars]. Cairo: Dār al-miṣriyyah li al-ta’līf wa al-nashr, 1966.

Ibn Anas, Ibn Anas,

    Al-Muwaṭṭa’ [tr.: The systemizer].

Ibn Bassām, ‘Alī,

    Al-Dhakhīrah fī maḥāsin ahl al-jazīrah [tr.: The fund for the pleasantness of the islanders]. Cairo, 1945.

Ibn Farḥūn, Ibrāhīm,

    Tabṣirat al-ḥukkām fī uṣūl al-aqḍiyyah wa manāhij al-aḥkām [tr.: The insight of the rulers concerning the principles of judgement and methodologies of rulings]. Cairo: 1884.

Ibn Ḥanbal, Aḥmad,

    Musnad Ibn Ḥanbal [tr.: The chained-transmitted Tradition of Aḥmad].

Ibn Ḥazm al-Andalusī, 

    Kitāb al-fiṣal fī al-milal wa al-ahwā’ wa al-niḥal [tr.: The book of typologies of denominations, desires, and religious sects]. Cairo: 1903.

Ibn Hishām, ‘Abd al-Malik,

    Sīrat al-nabī [tr.: The biography of the Prophet]. Cairo: 1936. 

Ibn Kathīr, Ismā’īl,

    Tafsīr al-qur’ān al-‘aẓīm [Tr.: The exegesis of the mighty Quran]. Beirut: Dār al-kutub al-‘ilmiyyah, 1984.

Ibn Mājah, Abū ‘Abd Allāh,

    Sunan Ibn Mājah [tr.: The Traditions of the Prophet by Ibn Mājah].

Ibn Manẓūr, Muḥammad,

    Lisān al-‘Arab [tr.: The language of the Arabs]. Edited by Muḥammad Ḥasab Allāh and Muḥammad al-Shādhilī. Cairo: Dār al-ma’ārif, 1981-84.

Al-Nasā’ī, Abū ‘Abd al-Raḥmān,

     Sunan al-Nasā’ī [tr.: The Traditions of the Prophet by al-Nasā’ī].

Ibn Qudāmah, al-Maqdisī,

    Al-Mughnī [Tr.: The enricher]. Riyad: Dār ‘ālam al-kutub, 1997. 

Ibn al-Qūṭiyyah, Muḥammad,

    Tārīkh iftitāḥ al-Andalus [Tr.: The history of the conquest of Andalusia]. Beirut: Mu’assasat li al-ṭibā‘ah wa al-nashr, 1994.

Ibn Rushd, Muḥammad Abū Walīd,

    Al-Bayān wa al-taḥṣīl wa al-sharḥ wa al-tawjīh wa al-ta‘līl [tr.: Clarification and achievement: explanation, guidance, and justification]. Edited by Sa‘īd A’rāb. Beirut: Dār al-gharb al-islāmī, 1984.

al-Maqdisī, Ibn Qudāmah,

    Al-Mughnī. Ryad: Dār ‘Alam al-kutub li al-ṭibā‘ah wa al-nashr wa al-tawzī‘, 1997.

al-Marrākushī, Ibn ‘Alī,

    Al-Mu’jib fī talkhīs akhbār al-Maghrib [tr.: The admirable in outlining the reports of the Maghrib]. Cairo: Dār al-ma’ārif, 1963.

al-Māwardī, Ibn Ḥabīb,

    Al-Aḥkām al-sulṭāniyyah tr.: The rulings of the ṣulṭān]. Cairo: Maṭba‘at al-sa‘ādah, 1909.

al-Qādirī, Ibrāhīm,

    Mabāḥith fī tārīkh al-ijtimā‘ī li al-maghrib wa al-andalus fī ‘aṣr al-murābiṭīn 

    [Tr.: Surveys in the social history of Morocco and Andalusia during the age of the Almoraveds. Beirut: Dār al-ṭalī‘ah [Tr.: House of forefront], 1988.

al-Qayrawānī, Ibn Abī Zayd,

    Risālah al-imām Ibn Abī Zayd al-Qayrawānī [tr.: The message of imām Ibn Abī Zayd al-Qayranwānī]. Edited by Sāliḥ ‘Abd al-Samī‘. Cairo, 1920.

al-Rāzī, Fakhr al-Dīn,

    Mafātīḥ al-ghayb [tr.: The keys of the hidden]. Edited by Ibrāhīm Shams al-Dīn and Aḥmad Shams al-Dīn. Beirut: Dār al-kutub al-‘ilmiyyah, 2000.

Saḥnūn, ‘Abd al-Salām,

    Al-Mudawwanat al-kubrā [tr.: The great legal corpus]. Cairo, 1908. 

al-Shāfi‘ī, Muḥammad Ibn Idrīs,

    Kitāb al-umm [tr.: The book of exemplar]. Cairo: Dār al-miṣriyyah li al-ta’līf wa al-tarjamah, 1987.

Shawqī, Aḥmad,

    Al-Shawqiyyāt  [tr.: The poems of Shawqī]. Beirut: Dār al-‘awdah, 1986.

al-Ṭabarī, Ibn Jarīr,

     Jāmi‘ al-bayān ‘an ta’wīl āyāt al-qur’ān [tr.: The comprehensive explanation on the exegesis of the verses of the Quran]. Qairo: Dār al-ma‘ārif, 1954-1966.

al-Ṭabarī, Ibn Jarīr, 

    Tarikh al-rusul wa ‘l-muluk. Ed. De Goeje, M.J., Leiden: Brill, 2010. 

al-Tirmidhī, Ibn ‘Isā,

    Jāmi’ al-Tirmidhī [tr.: The collection of Canonical ḥadīth by al-Tirmidhī].

al-Ṭurṭūshī, Abū Bakr,

    Kitāb al-ḥawādith wa al-bida‘ [tr.: Book on religious inventions and innovations. Beirut: Dār al-gharb al-islāmī, 1990.

al-Ṭurṭūshī, Ibn al-Walīd,

    Kitāb sirāj al-mulūk [tr.: The book on the light of the kings]. Cairo: Alexandria, 1872.

al-Wāḥidī al-Naysabūrī, Abū al-Ḥasan,

    Asbāb al-nuzūl [tr.: The circumstances of the revelations] (Beirut: Dār al-kutub al-‘ilmiyyah,     1987.

Ibn Yaḥyā al-Wansharīsī, Ibn Yaḥyā,

    Al-Mi’yār al-mu‘rib wa al-jāmi‘ al-maghrib ‘an fatāwā ‘ulamā’ ifrīqiyyah wa 

    al-andalus wa al-maghrib [tr.: The demonstrative guideline and compiling coverer of fatāwā of African, Andalusian, and Maghrībī scholars] (Beirut: Dār al-islāmī, 1981.

al-Zamakhsharī, Ibn ‘Umar,

    Al-Kashshāf ‘an ḥaqā’iq al-tanzīl wa ‘uyūn al-aqāwīl fī wujūh al-ta’wīl [Tr.: The table of the genuinenesses of the revelation and kernels of the statements about the different faces of hermeneutics]. Cairo: Muṣtafā al-Bābī al-Ḥalabī, 1968.

 

Electronic References

 

Ebn-Maryam,

    “Qul ḥaqqan adhalla ‘Umar al-naṣārā fī al-‘ahdat al-‘umariyyah [tr.: Say: “Indeed did ‘Umar subject     Christians in the Pact of ‘Umar],” accessed October 20, 2015 http://www.ebnmaryam.com/vb/t196770.html

ElForkan,

    “Nass al-‘wathīqah al-‘umariyyah: radd ‘alā al-mukhkharrifīn [tr.: The document of ‘Umar: Refutation of the charlatans],” accessed October 20, 2015

IslamQa,

    “Al-Ankiḥah al-bāṭilah [tr.: Invalid marriages],” accessed October 23, 2015 http://islamqa.info/ar/147166 

IslamQa,

    “Muslimah tuḥibb rajul naṣrānī wa turīd al-sawāj bih [tr.: A Muslim woman is in love with a Christian man and wants to marry him],” accessed December 3, 2015 https:/     islamqa.info/ar/100148

IslamWeb,

    “Al-Zawāj min ghayr al-muslimīn [tr.: Marriage with non-Muslims], accessed October 23, 2015 http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&Option=FatwaId…

Al-Jazeera,

    “Al-Miḥwar al-tarīkhī: al-Andalus wa rijāluh [Tr.: Historical discussion: Andalusia and its men],” accessed november 11, 2013. http://www.aljazeera.net/portal/pages/15d97d40-3d0d-4a85-90e5-2aaa70d09…  

Universiteit of Hogeschool
Europe 100-1800 A.D.
Universiteit Leiden (Nederland)
Publicatiejaar
2016
Promotor(en)
Prof. Dr. L.H.J. Sicking
Kernwoorden
Share this on: