Problemen inzake de behandeling van eczeem bij kinderen: het perspectief van het apotheekteam

Sarah Galle
Deze scriptie gaat over de problemen die een apotheekteam ervaart bij de behandeling van eczeem bij kinderen. Deze masterproef vormt de basis om een interventie te gaan ontwikkelen voor apothekers en apotheekassistenten, met als einddoel de farmaceutische zorg voor kinderen met eczeem te optimaliseren.

Problemen inzake de behandeling van eczeem bij kinderen: het perspectief van het apotheekteam

“Apotheker: Vaak zie je wel dat mensen terugkomen voor eenzelfde kind. En ze hebben al van alles geprobeerd. Dat ze dan maar een beetje hopeloos worden. ‘We smeren al zoveel en niets helpt.’”

Inleiding

Niets zo vervelend als een rode, schilferige huid, die ook nog eens jeukt: het typische beeld van de huidaandoening eczeem. We kennen allemaal wel een baby’tje, een kleuter, een adolescent of zelfs een volwassene die hier last van heeft. Vooral kinderen krijgen te maken met deze aandoening. In de leeftijdscategorie onder de 14 jaar, blijkt maar liefst 15 tot 20% te lijden aan eczeem. De wetenschap heeft reeds een effectieve basistherapie ontwikkeld, namelijk een hydraterende crème of zalf en, indien nodig, nog een ontstekingsremmende crème, zoals een cortisone crème.

Motivatie van deze masterproef

Ondanks deze effectieve therapie, krijgen vele patiënten de aandoening niet onder controle en blijven ze klachten ondervinden, zoals een apotheker al beschreven heeft in bovenstaande quote. Maar hoe komt het nu dat de therapie voor deze patiënten faalt? Ligt dit aan een te lage therapieontrouw doordat patiënten onvoldoende smeren? Hanteren de ouders een foutief smeerschema? Is het eczeem van dit kindje zo erg dat de therapie niet sterk genoeg is? Zijn de ouders bang om een cortisone crème te gebruiken? Of is het misgelopen in de apotheek en hebben de ouders een verkeerd advies gekregen? Allemaal vragen die ik mezelf stelde toen ik het onderwerp ‘eczeem bij kinderen’ kreeg. Zoals beschreven in de quote zijn er heel wat kinderen die niet geholpen zijn met de huidige beschikbare therapie. Het is dus van belang om te achterhalen waar de problemen zich situeren, om zo deze kinderen klachtenvrij te kunnen maken.

Op zoek naar antwoorden

Om op deze vragen een antwoord te vinden, wou ik graag gaan kijken op de plaats waar ik volgend jaar zelf zou staan en waar het advies omtrent het toepassen van de therapie gegeven wordt: de apotheek. Mijn doel was om te onderzoeken hoe de farmaceutische zorg er aan toe gaat voor kinderen (0-12 jaar) met eczeem en waar het eventueel misgaat in de informatieoverdracht naar de patiënt of in dit geval de ouders van de patiënten.

Aangezien ik mijn masterproef geschreven heb in het kader van een Erasmusuitwisseling met de Universiteit van Utrecht, bezocht ik zes Nederlandse apotheken. Aan de hand van interviews met apothekers en apothekersassistenten voerde ik een kwalitatieve studie uit, om zo een beeld te schetsen van de problemen die zich voordoen bij de behandeling van eczeem. De Universiteit van Utrecht wil graag verder werken met de bevindingen uit deze masterproef, met als doel een training of interventie voor apothekers en assistenten te ontwikkelen. Deze training heeft als einddoel de farmaceutische zorg voor patiënten met eczeem te optimaliseren, aangezien eczeem een enorme impact op het leven heeft. Denk maar aan het sociale aspect, zelfvertrouwen, maar ook de beperking in activiteiten die patiënten ondervinden. Een goede en effectieve behandeling en correcte adviezen zijn dus enorm belangrijk om deze patiënten de helpen.

Om de bevindingen uit mijn masterproef te weten te komen, die een stap zijn naar de verbetering van de farmaceutische zorg, nodig ik u uit om mijn volledige masterproef door te nemen. Alvast heel veel leesplezier gewenst!
 

Bibliografie
  • Garritsen F.M., Thijs J.L., Hijnen D.J., Bruijnzeel-Koomen C.A.F.M., De Bruin-Weller M.S.. Constitutioneel eczeem bij kinderen: pathofysiologie, diagnostiek en behandeling. Praktische Pediatrie 2014, volume 3: p. 129
  • Huidhuis. Constitutioneel eczeem. Consulted on February 17, 2017 via https://www.huidhuis.nl/huidaandoening/constitutioneel-eczeem
  • Asher M.I., Montefort S., Bjorksten B., Lai C.K., Strachan D.P., Weiland S.K., Williams H. Worldwide time trends in the prevalence of symptoms of asthma, allergic rhinoconjunctivitis, and eczema in childhood: ISAAC Phases One and Three repeat multicountry cross-sectional surveys. Lancet 2006, volume 368: p. 733-743
  • Thomsen S.F. Atopic Dermatitis: Natural History, Diagnosis, and Treatment. ISRN Allergy 2014, volume 2014. Article ID 354250, p. 1-7.
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2008). Constitutioneel eczeem. Consulted on February 22, 2017 via  http://www.nvdv.nl/wp-content/uploads/2014/08/Folder-Constitutioneel-ec…
  • Thuisarts.nl. (2014). Mijn kind wordt behandeld voor constitutioneel eczeem. Consulted on February 22, 2017 via https://www.thuisarts.nl/eczeem/mijn-kind-wordt-behandeld-voor-constitu…
  • Nutten S. Atopic Dermatitis: Global Epidemiology and Risk Factors. Annals of Nutrition & Metabolism 2015, volume 66: p. 8-16
  • Thuisarts.nl. (2014). Mijn kind heeft constitutioneel eczeem. Consulted on February 22, 2017 via https://www.thuisarts.nl/eczeem/mijn-kind-heeft-constitutioneel-eczeem
  • Chamlin S.L., Frieden I.J., Williams M.L., Chren M-M. Effects of Atopic Dermatitis on Young American Children and Their Families. Pediatrics 2004, volume 114: p. 607-611
  • Lewis-Jones S. Quality of life and childhood atopic dermatitis: the misery of living with childhood eczema. The International Journal of Clinical Practice 2006, volume 60 (issue 8): p. 984-992
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (2014). Eczeem. Consulted on February 28, 2017 via https://www.nhg.org/sites/default/files/content/nhg_org/uploads/standaa…
  • Langan S.M. Flares in childhood eczema. Skin Therapy Letter 2009, volume 14 (issue 8): p. 4-5
  • Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC). (2017). Eczeem. Consulted on March 22, 2017, via http://www.umcutrecht.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/eczeem
  • Van Zuuren E.J., Fedorowicz Z., Christensen R., Lavrijsen A., Arents B.W.M. Emmolients and moisturisers for eczema. Cochrane Database of Systematic Reviews 2017, Issue 2. Art. No.: CD012119.
  • Zorginstituut Nederland. (2016). Dermatocorticosteroïden. Consulted on February 20, 2017, via https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren-volgens-boek/inleidi…
  • Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem (2017). Dermatocorticosteroïden. Consulted on April 3, 2017 via https://www.vmce.nl/behandeling/hormoonzalven.html
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (2014). Eczeem. Consulted on March 8, 2017 via https://www.nhg.org/standaarden/samenvatting/eczeem#idm6516976
  • Zorginstituut Nederland. (2017). Constitutioneel eczeem. Consulted on March 6, 2017, via https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/con…
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2014). Richtlijn Constitutioneel Eczeem. Consulted on February 27, 2017 via https://www.huidziekten.nl/richtlijnen/richtlijn-atopisch-eczeem-2014.p…
  • Bewley A. Expert consensus: time for a change in the way we advise our patients to use topical corticosteroids. British Journal of Dermatology 2008, volume 158 (issue 5): p. 917-920
  • Long C.C., Finlay A.Y. The Finger Tip Unit: a new practical measure. Clinical and Experimental Dermatology 1991, volume 16 (issue 6): p. 444-447
  • Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP). Corticosteroïden: niet dun smeren, maar per FTU. Consulted on February 17, 2017 via https://www.knmp.nl/downloads/FTUvoorapothekers.pdf/view
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2008). Corticosteroïden voor de huid. Consulted on February 27, 2017 via http://www.nvdv.nl/wp-content/uploads/2016/07/Folder-Corticosteroïden-v…
  • Mooney M, Rademaker M, Dailey R., Daniel B.S., Drummond C., Fischer G., Foster R., Grills C., Halbert A., Hill S, King E., Leins E., Morgan V., Philips R.J., Relic J., Rodrigues M., Scardamaglia L., Smith S., Su J., Wargon O., Orchard D. Adverse effects of topical corticosteroids in paediatric eczema: Australasian consensus statement. Australasian Journal of Dermatology 2015, volume 5: p. 241–251
  • Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem (2017). Wat is eczeem? Consulted on February 27, 2017 via https://www.vmce.nl/eczeem/wat-is-eczeem.html
  • Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (2017). Dermatologie: corticosteroïden. Consulted on February 22, 2017 via http://www.bcfi.be/nl/chapters/16?frag=14233.
  • Aubert-Wastiaux H., Moret L., Le Rhun A., Fontenoy A.M., Nguyen J.M., Leux C., Misery L., Young P., Chastaing M., Danou N., Lombrail P., Boralevi F., Lacour J.P., Mazereeuw-Hautier J., Stalder J-F., Barbarot S. Topical corticosteroid phobia in atopic dermatitis: a study of its nature, origins and frequency. British Journal of Dermatology 2011, volume 165 (Issue 4): p. 808-814
  • Fischer, G. Compliance problems in paediatric atopic eczema. Australian Journal of Dermatology 1996, volume 37: p. S10-S13
  • Krejci-Manwaring J., McCarty A.M., Camacho F., Carroll C.L., Johnson K., Manuel J., Balkrishnan R., Hartle J., Fleischer Jr. A., Feldman S.R. Adherence with topical treatment is poor compared with adherence with oral agents: Implications for effective clinical use of topical agents. Journal of the American Academy of Dermatology 2006, volume 54 (issue 5): p. 235-236
  • Krejci-Manwaring J., Tusa M.G., Carroll C., Camacho F., Kaur M., Carr D., Fleischer A.B. Jr, Balkrishnan R., Feldman S.R. Stealth monitoring of adherence to topical medication: adherence is very poor in children with atopic dermatitis. American Academy of Dermatology 2007, volume 56 (issue 2): p. 211-216
  • Mueller S.M., Itin P., Vogt D.R., Walter M., Lang U., Griffin L. L., Euler S. Assessment of “corticophobia” as an indicator of non-adherence to topical corticosteroids: a pilot study.  Journal of Dermatological Treatment 2016, volume July: p. 1-8
  • Sokolova A. & Smith S.D. Factors contributing to poor treatment outcomes in childhood atopic dermatitis.  Australasian Journal of Dermatology 2015, volume 56: p. 252–257
  • Hon KL., Kam WY., Leung TF., Lam MC., Wong KY., Lee KC., Luk NM., Fok TF., Ng PC. Steroid fears in children with eczema. Acta Paediatrica 2006, volume 95 (issue 11): p. 1451-1455
  • Moret L., Anthoine E., Aubert-Wastiaux H., Le Rhun A., Leux C., Mazereeuw-Hautier J., Stalder J.F., Barbarot S. TOPICOP©: a new scale evaluating topical corticosteroid phobia among atopic dermatitis outpatients and their parents. Plos One 2013, volume 8 (issue 10): p. 1-6
  • Charman C.R., Morris A.D., Williams H.C. Topical corticosteroids phobia in patients with atopic eczema. British Journal of Dermatology 2000; volume 142: p. 931-936
  • Fukaya M. Why do patients with atopic dermatitis refuse to apply topical corticosteroids? Dermatology 2000, volume 201: p. 242-245
  • Smith S.D., Hong E., Fearns S., Blaszczynski A., Fischer G. Corticosteroid phobia and other confounders in the treatment of childhood atopic dermatitis explored using parent focus groups. Australasian Journal of Dermatology 2010, volume 51: p. 168-174
  • Raffin D., Giraudeau B., Samimi M., Machet L., Pourrat X., Maruani A. Corticosteroid Phobia Among Pharmacists Regarding Atopic Dermatitis in Children: A National French Survey. Acta Dermato-Venereologica 2016, volume 96 (issue 2): p. 177-180
  • Smith S.D., Lee A., Blaszczynski A., Fischer G. Attitudes of Australian dermatologists to the use and safety of topical corticosteroids in paediatric atopic dermatitis. Australian Journal of Dermatology 2016, volume 57: p. 278-283
  • Smith S.D., Lee A., Blaszczynski A., Fischer G. Pharmacists’ knowledge about use of topical corticosteroids in atopic dermatitis: pre and post continuing professional development education. Australian Journal of Dermatology 2016, volume 57: p. 199-204
  • Lindblad A.K., Kjellgren K.I., Ring L., Maroti M., Serup J. The role of dermatologists, nurses and pharmacists in chronic dermatological treatment: patient and provider views and experiences. Acta Dermato-Venereologica 2006, volume 86: p. 202-208
Universiteit of Hogeschool
Master in de Farmaceutische Zorg
Publicatiejaar
2017
Promotor(en)
Prof. Dr. Koen Boussery
Kernwoorden
Deel deze scriptie