Blij verwachten wordt verdriet

Ine / Cindy Berghman / Casier
De bachelorproef omvat een grondige literatuurstudie betreffende de informatiebehoefte van koppels na afwijkende prenatale screening en/of diagnostiek. Met de verkregen informatie werd een website opgebouwd die voldoet aan deze informatienood.

Blij verwachten wordt verdriet

Berghman Ine & Casier Cindy

De werking van ons lichaam wordt gezien als fenomenaal, maar er loopt soms ook wel eens iets mis.  Dankzij technologische ontwikkelingen en het gebruik van screening en diagnostiek tijdens de zwangerschap, kunnen foetale afwijkingen al vroeg in de zwangerschap gedetecteerd worden. Waar vroeger enkel risicopatiënten een screening aangeboden kregen, is screening vandaag routine geworden bij elke zwangere. Ouders zien het resultaat van een test als een extra bevestiging van het ideaalbeeld dat ze hebben rond het ongeboren kind, maar staan er nog te weinig bij stil dat screening optioneel is en dat een eventueel negatief resultaat hun ervaring van de zwangerschap zal beïnvloeden.

“Voor dokters is het simpel, de diagnose is slecht, de zwangerschap wordt best zo snel mogelijk afgebroken. Maar voor een ouder is dat anders. Het is je kind waarvan je afscheid neemt. We hadden ook veel vragen. Hoe verloop de bevalling precies? Wat gebeurt er met ons kindje als ze wordt geboren? Het is zo belangrijk om eerst die antwoorden te krijgen.” Vertelt Tine Van den Bogaert die op 14 weken beviel van hun sterrenkindje Roos, trisomie 18.

Evolutie van screening en diagnostiek tijdens de zwangerschap

De NIPT (Niet Invasieve Prenatale Test) werd ingevoerd in april 2014 en wordt sinds juli 2017 volledig terugbetaald. Door deze evolutie wordt deze test routinematig uitgevoerd vanaf de 10de zwangerschapsweek. Via een bloedafname wordt er nagegaan of er een verhoogd risico aanwezig is op trisomie 21, trisomie 18 en trisomie 13, maar ook alle andere chromosomen worden gecontroleerd. Daarnaast wordt het DNA van de moeder geanalyseerd op mogelijke afwijkingen. Wanneer dit het geval blijkt te zijn, dan wordt ook dit resultaat meegedeeld.

Wordt er een chromosomale afwijking gevonden, dan wordt een invasieve of diagnostische test aangeraden. Ouders krijgen de keuze tussen een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie. Wanneer deze test een afwijkend resultaat aangeeft, kan er in bepaalde gevallen geopteerd worden om de zwangerschap te onderbreken.

Door de evolutie van de screeningstesten, kunnen afwijkingen steeds vroeger en beter worden opgespoord, waardoor het aantal zwangerschapsafbrekingen ook toeneemt.

(Eurocat, 2016)

Zwangerschapsafbreking na 12 weken

Een zwangerschapsafbreking na 12 weken kan uitgevoerd worden wanneer de foetus lijdt aan een ‘uiterst zware kwaal’ die als ongeneeslijk wordt erkend op het ogenblik van de diagnose of wanneer de zwangerschap een gevaar inhoudt voor de gezondheid van de moeder.

Het begrip ‘uiterst zware kwaal’ wordt niet omschreven in de wetgeving waardoor de invulling ervan volledig aan de medische wetenschap overgelaten wordt. Een duidelijke grens bepalen tussen de afwijkingen die ernstig genoeg zijn en anderen die dit niet zijn wordt dus moeilijk.

Iedere casus wordt beoordeeld door het ethisch comité, hun advies is niet bindend maar heeft een grote gezagswaarde, waardoor artsen er niet snel zullen tegen ingaan.

Internet als informatiebron

Zowel op het werkveld als in hun persoonlijke omgeving komen zorgverleners in contact met koppels die geconfronteerd worden met een afwijkend resultaat bij prenatale screening en diagnostiek.

Het ouderpaar wordt door de zorgverlener overladen met informatie en kan deze vaak niet voldoende verwerken op het moment zelf. Onderzoek toont aan dat een groot deel van de koppels op het internet op zoek gaan naar informatie over een zwangerschapsafbreking. Op deze manier kunnen ze antwoorden vinden op hun vragen en deze informatie ook op hun eigen tempo verwerken.

Ze gaan op zoek naar informatie over de vermoedelijke aandoening bij de foetus, het verloop van een interruptie en proberen pagina’s te vinden waarop ze in contact kunnen komen met ervaringsdeskundigen.

Ook de anonimiteit van het internet zorgt ervoor dat de ouders hun schaamte overwinnen en dit biedt  hen de kans om op deze manier pijnlijke gevoelens te onthullen. Een evidence-based website waar alle informatie rond prenatale screening en diagnostiek gebundeld staat voor ouders, was tot voor kort nog niet beschikbaar.

Het tot stand komen van de website ‘blijverwachtenwordtverdriet’

Gezien de noodzaak van een dergelijke website, besloten Ine Berghman en Cindy Casier hier aan te werken in het kader van hun bachelorproef. Na het uitvoeren van de literatuurstudie, werden de belangrijkste hoofdstukken rond dit thema geselecteerd. Op deze manier werd de informatie voor de website gebundeld en werd ten slotte de  website gecreëerd. De website heeft als doel om te voldoen aan de grote informatiebehoefte die ouders hebben wanneer ze geconfronteerd worden met afwijkende resultaten na prenatale testen.

De website wordt midden oktober 2018 gelanceerd. 

Screenshot website

www.blijverwachtenwordtverdriet.be

 

 

Bibliografie

Abid Samira. (2005). Hoe denkt de Islam over : ziekte, dood en geboorte. Retrieved May 1, 2018, from http://www.cie.ugent.be/CIE/abid1.htm

Alfirevic, Z., Blum, J., Walraven, G., Weeks, A., & Winikoff, B. (2007). Prevention of postpartum hemorrhage with misoprostol. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 99, S198–S201. https://doi.org/10.1016/J.IJGO.2007.09.012

Allen, R., & O’Brien, B. M. (2009). Uses of misoprostol in obstetrics and gynecology. Reviews in Obstetrics & Gynecology, 2(3), 159–68. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19826573

Amanda Delgado, V. H. (2017). Hydrocephalus: oorzaken, symptomen en diagnose. Retrieved December 7, 2017, from https://www.healthline.com/health/hydrocephalus#diagnosis

AMC. (2017). Informatie over trisomie 13 / Patausyndroom (na prenataal onderzoek) - Academisch Medisch Centrum. Retrieved December 1, 2017, from https://www.amc.nl/web/Zorg/Patient/Zoek-op-specialisme/Klinische-Genet…

Andersson, I.-M., Christensson, K., & Gemzell-Danielsson, K. (2014). Experiences, Feelings and Thoughts of Women Undergoing Second Trimester Medical Termination of Pregnancy. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0115957

Andersson, I.-M., Gemzell-Danielsson, K., & Christensson, K. (2014). Caring for women undergoing second-trimester medical termination of pregnancy. Contraception, 89(5), 460–465. https://doi.org/10.1016/j.contraception.2014.01.012

AZ St. Lucas Gent. (2016). Curettage. Retrieved from http://www.azstlucas.be/frontend/files/userfiles/files/Patientenfolders…

Babyherald. (2016). Gastroschisis in Unborn Babies – Symptoms, Causes & Treatment - Baby Herald. Retrieved April 20, 2018, from http://www.babyherald.com/pregnancy/gastroschisis-in-unborn-babies-symp…

Batista, E. (2017). Amniocentese: avaliação do líquido amniótico para diagnóstico fetal | Gravidez e Saude da Mulher. Retrieved April 29, 2018, from https://gravidezesaudedamulher.com/2017/03/01/amniocentese-avaliacao-do…

Bauwens, J., Balthazar, T., Mevrouw, C. :, & Gombeer, T. (2011a). Zwangerschapsafbreking voorbij de grens van twaalf weken zwangerschap. Retrieved from https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/891/937/RUG01-001891937_2012_000…

Bauwens, J., Balthazar, T., Mevrouw, C. :, & Gombeer, T. (2011b). Zwangerschapsafbreking voorbij de grens van twaalf weken zwangerschap. Retrieved from https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/891/937/RUG01-001891937_2012_000…

Beel Veerle. (2017). Regering maakt downtest (bijna) gratis voor iedereen - De Standaard. De Standaard. Retrieved from http://www.standaard.be/cnt/dmf20170528_02901527

Belgisch Staatsblad. (1990). Wetten, decreten en verordeningen. Retrieved from http://reflex.raadvst-consetat.be/reflex/pdf/Mbbs/1990/04/05/10906.pdf

Ben-Ami, I., Stern, S., Vaknin, Z., Smorgick, N., Schneider, D., & Halperin, R. (2015). Prevalence and risk factors of inadequate cervical dilation following laminaria insertion in second-trimester abortion — case control study. Contraception, 91(4), 308–312. https://doi.org/10.1016/J.CONTRACEPTION.2014.12.012

Birth Trauma Litigation Group. (2016). Hydrocephalus in Babies | Birth Injury Video Library. Retrieved April 20, 2018, from https://www.abclawcenters.com/abc-video/hydrocephalus-video/

Bouman, K. (2010). trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose - PDF. Retrieved May 2, 2018, from http://docplayer.nl/253089-Trisomie-13-en-trisomie-18-de-prenatale-diag…

BovenMaas. (2017a). Downsyndroom. Retrieved April 20, 2018, from https://www.bovenmaasprenataal.com/screening/waar-wordt-op-gescreend/do…

BovenMaas. (2017b). Edwardssyndroom. Retrieved April 20, 2018, from https://www.bovenmaasprenataal.com/screening/waar-wordt-op-gescreend/ed…

BovenMaas. (2017c). Lichamelijke afwijkingen. Retrieved April 20, 2018, from https://www.bovenmaasprenataal.com/screening/waar-wordt-op-gescreend/li…

BovenMaas. (2017d). Patausyndroom. Retrieved April 20, 2018, from https://www.bovenmaasprenataal.com/screening/waar-wordt-op-gescreend/pa…

BVAS. (2017). Zwangerschapsafbreking | Vlaams Artsensyndicaat vzw. Retrieved December 1, 2017, from http://www.vlaamsartsensyndicaat.be/wetgeving/zwangerschapsafbreking

C.R. Geerinck-Vercammen, M. J. . D. (2004). Rouwverwerking rond perinatale sterfte: een veelvormig en natuurlijk proces | Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Retrieved April 3, 2018, from https://www.ntvg.nl/artikelen/rouwverwerking-rond-perinatale-sterfte-ee…

C.T.R.M. Schrander-Stumpel. (2005). Klinische genetica - C.T.R.M. Schrander-Stumpel, L.M.G. Curfs, J.W. van Ree, A. Prins, P.J.E. Bindels, A. de Sutter - Google Boeken. Retrieved December 6, 2017, from https://books.google.be/books?id=V6bqPQEOfiwC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=klini…

Carlsson, T., Bergman, G., Karlsson, A.-M., Wadensten, B., & Mattsson, E. (2016a). Experiences of termination of pregnancy for a fetal anomaly: A qualitative study of virtual community messages. Midwifery, 41, 54–60. https://doi.org/10.1016/J.MIDW.2016.08.001

Carlsson, T., Bergman, G., Karlsson, A.-M., Wadensten, B., & Mattsson, E. (2016b). Experiences of termination of pregnancy for a fetal anomaly: A qualitative study of virtual community messages. Midwifery, 41, 54–60. https://doi.org/10.1016/j.midw.2016.08.001

Centers for Disease Control and Prevention. (2017a). Diaphragmatic Hernia | Birth Defects | NCBDDD | CDC. Retrieved December 7, 2017, from https://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefects/diaphragmatichernia.html

Centers for Disease Control and Prevention. (2017b). Facts about Encephalocele | Birth Defects | NCBDDD | CDC. Retrieved April 20, 2018, from https://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefects/encephalocele.html

Centers for Disease Control and Prevention. (2017c). Facts about Omphalocele | Birth Defects | NCBDDD | CDC. Retrieved December 7, 2017, from https://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefects/omphalocele.html

Childeren’s Hospital Colorado. (2018). Omphalocele | Children’s Hospital Colorado. Retrieved April 20, 2018, from https://www.childrenscolorado.org/conditions-and-advice/conditions-and-…

Cinalli, G., Sainte-Rose, C., & Maixner, W. J. (Eds.). (2005). Pediatric Hydrocephalus. Milano: Springer Milan. https://doi.org/10.1007/978-88-470-2121-1

Côté-Arsenault, D., & Denney-Koelsch, E. (2016). “Have no regrets:” Parents’ experiences and developmental tasks in pregnancy with a lethal fetal diagnosis. Social Science & Medicine, 154, 100–109. https://doi.org/10.1016/J.SOCSCIMED.2016.02.033

CWZ. (2017). Curettage abortus/miskraam | CWZ Nijmegen. Retrieved April 29, 2018, from https://www.cwz.nl/patient/behandelingen/curettage-abortusmiskraam/

Daugirdaitė, V., van den Akker, O., & Purewal, S. (2015). Posttraumatic stress and posttraumatic stress disorder after termination of pregnancy and reproductive loss: a systematic review. Journal of Pregnancy, 2015, 646345. https://doi.org/10.1155/2015/646345

Dawson, A. H., & Buckley, N. A. (2016). Digoxin. Medicine, 44(3), 158–159. https://doi.org/10.1016/J.MPMED.2015.12.006

De Badts, J. (2015). Rouwen kan je relatie schaden - De Standaard. Retrieved May 1, 2018, from http://www.standaard.be/cnt/dmf20150126_01495295

De Maesschalck, A.-S. (2013). TWEEDE EN DERDE TRIMESTER ZWANGERSCHAPSAFBREKING: STAND VAN ZAKEN MASTER OF MEDICINE IN DE GENEESKUNDE. Retrieved from https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/163/951/RUG01-002163951_2014_000…

De Standaard. (2017). Positieve NIPT staat niet gelijk aan abortus - De Standaard. Retrieved December 9, 2017, from http://www.standaard.be/cnt/dmf20170529_02903341

De Vlaamse Scriptiebank. (2017). Begeleiding van ouders na negatieve prenatale diagnose | Scriptieprijs. Retrieved April 5, 2018, from https://www.scriptiebank.be/scriptie/2008/begeleiding-van-ouders-na-neg…

Deans, Z., & Newson, A. J. (2011). Should Non-Invasiveness Change Informed Consent Procedures for Prenatal Diagnosis? Health Care Analysis, 19(2), 122–132. https://doi.org/10.1007/s10728-010-0146-8

Denny, C. C., Baron, M. B., Lederle, L., Drey, E. A., & Kerns, J. L. (2015). Induction of fetal demise before pregnancy termination: practices of family planning providers. Contraception, 92(3), 241–245. https://doi.org/10.1016/J.CONTRACEPTION.2015.05.002

Dicke, J. M., Piper, S. L., & Goldfarb, C. A. (2015). The utility of ultrasound for the detection of fetal limb abnormalities--a 20-year single-center experience. Prenatal Diagnosis, 35(4), 348–53. https://doi.org/10.1002/pd.4546

Diedrich, J., Drey, E., & Society of Family Planning. (2010). Induction of fetal demise before abortion. Contraception, 81(6), 462–73. https://doi.org/10.1016/j.contraception.2010.01.018

Dommergues, M., Mandelbrot, L., Mahieu-Caputo, D., Boudjema, N., & Durand-Zaleski, I. (2010). Termination of pregnancy following prenatal diagnosis in France: how severe are the foetal anomalies? Prenatal Diagnosis, 30(6), n/a-n/a. https://doi.org/10.1002/pd.2510

Domus Medica. (2015). Zwangerschapsbegeleiding. Retrieved from www.domusmedica.be

Du Pont, K. (2007). Down-syndroom. Eerste trimester screening met Immulite 2000 en PRISCA®. Retrieved December 1, 2017, from http://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2672026

Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. (2009). About. Retrieved December 11, 2017, from https://www.nichd.nih.gov/health/topics/preconceptioncare/conditioninfo…

EUROCAT. (2015). EUROCAT. Retrieved December 9, 2017, from http://www.eurocat-network.eu/aboutus/whatiseurocat/whatiseurocat

EUROCAT. (2017). SPSNN: Prenatal Screening and Eurocat: Termination of Pregnancy because of Congenital Anomaly. Retrieved from https://www.rug.nl/research/genetics/eurocat/pdf/spsnn-prenatal-screeni…

Faúndes, A. (2011). The combination of mifepristone and misoprostol for the termination of pregnancy. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 115(1), 1–4. https://doi.org/10.1016/j.ijgo.2011.07.013

Favre, R., Duchange, N., Vayssière, C., Kohler, M., Bouffard, N., Hunsinger, M.-C., … Moutel, G. (2007). How important is consent in maternal serum screening for Down syndrome in France? Information and consent evaluation in maternal serum screening for Down syndrome: a French study. Prenatal Diagnosis, 27(3), 197–205. https://doi.org/10.1002/pd.1656

Fisher, J., & Lafarge, C. (2015a). Women’s experience of care when undergoing termination of pregnancy for fetal anomaly in England. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 33(1), 69–87. https://doi.org/10.1080/02646838.2014.970149

Fisher, J., & Lafarge, C. (2015b). Women’s experience of care when undergoing termination of pregnancy for fetal anomaly in England. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 33(1), 69–87. https://doi.org/10.1080/02646838.2014.970149

Funebra. (2016). De rouwfasen - Funebra. Retrieved April 2, 2018, from http://www.funebra.be/nl/page/273/de-rouwfasen

Garel, M., Gosme-Seguret, S., Kaminski, M., & Cuttini, M. (2002). Ethical decision-making in prenatal diagnosis and termination of pregnancy: a qualitative survey among physicians and midwives. Prenatal Diagnosis, 22(9), 811–817. https://doi.org/10.1002/pd.427

Gastmans, C., Degadt, P., Denier, Y., & Stafmedewerkers, G. B. (2008). HET ZORGPROCES ROND PRENATALE DIAGNOSTIEK VISIETEKST INLEIDING. Retrieved from https://www.zorgneticuro.be/sites/default/files/ethischadvies12.pdf

Geerinck-Vercammen. (2009). Stille baby’s | Rouwverwerking bij doodgeboorte en zwangerschapsafbreking. Amsterdam: De Arbeiderspers. Retrieved from https://www.standaardboekhandel.be/seo/nl/boeken/pedagogie/978902950505…

Gönüllü Güçlü Oya, & Arslan özlem. (2014). The Relationship of Temperament and Character Profiles with Posttraumatic Stress Disorder in Women Undergoing Termination of Pregnancy For Fetal Anomaly. Nöro Psikiyatri Arşivi. https://doi.org/10.4274/npa.y6377

Greene, N. D. E., & Copp, A. J. (2014). Neural Tube Defects. Annual Review of Neuroscience, 37(1), 221–242. https://doi.org/10.1146/annurev-neuro-062012-170354

GZA. (2006). Het zorgproces rond prenatale diagnostiek en zwangerschapsafbreking. Retrieved from http://www.ethischecommissiegza.be/fileadmin/upload_bestanden/Etische_c…

Halacha. (2003). Jodendom Online. Retrieved May 1, 2018, from https://www.jodendom-online.nl/articles.php?view=article&id=132&subpage…

Hanschmidt, F., Treml, J., Klingner, J., Stepan, H., & Kersting, A. (2017). Stigma in the context of pregnancy termination after diagnosis of fetal anomaly: associations with grief, trauma, and depression. Archives of Women’s Mental Health, 1–9. https://doi.org/10.1007/s00737-017-0807-9

Health Belgium. (2015). IN EEN GOEDE RELATIE WEET JE WAT JE AAN ELKAAR HEBT Wet " Rechten van de patiënt " Retrieved from https://www.health.belgium.be/sites/default/files/uploads/fields/fpshea…

Hodgson, J., Pitt, P., Metcalfe, S., Halliday, J., Menezes, M., Fisher, J., … McClaren, B. (2016). Experiences of prenatal diagnosis and decision-making about termination of pregnancy: A qualitative study. Australian and New Zealand Journal of Obstetrics and Gynaecology, 56(6), 605–613. https://doi.org/10.1111/ajo.12501

Hoedemaekers R. (2004). PRENATALE DIAGNOSTIEK. Retrieved from http://www.standaard.be/extra/pdf/advies13.pdf

Huges, C., Spence, D., Holmes, V., & McCorry, N. (2010). Preconception care for women with diabetes: the midwife’s role.: EBSCOhost. Retrieved April 29, 2018, from http://web.b.ebscohost.com.zuid.vives.ezproxy.kuleuven.be/ehost/pdfview…

John Hopkins Medicine. (2017). Congenital Diaphragmatic Hernia | Johns Hopkins Medicine Health Library. Retrieved April 20, 2018, from https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/pregnancy_and_…

Kersting, A., Kroker, K., Schlicht, S., & Wagner, B. (2011). Internet-based treatment after pregnancy loss: concept and case study. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology, 32(2), 72–78. https://doi.org/10.3109/0167482X.2011.553974

KU Leuven. (2017). NIPT: aanvraag- en toestemmingsformulier | UZ Leuven. Retrieved December 11, 2017, from https://www.uzleuven.be/NIPT-test:-aanvraag--en-toestemmingsformulier

Kübler-Ross Vlaanderen. (2015). 1. De vijf fasen van rouw - Elisabeth Kübler-Ross Vlaanderen. Retrieved April 2, 2018, from http://www.kublerrossvlaanderen.be/?item=1_de_vijf_fasen_van_rouw

Lafarge, C., Mitchell, K., & Fox, P. (2014). Termination of pregnancy for fetal abnormality: a meta-ethnography of women’s experiences. Reproductive Health Matters, 22(44), 191–201. https://doi.org/10.1016/S0968-8080(14)44799-2

Lap, C. (2016). Gastroschisis: onderzoek naar erfelijke en niet-erfelijke risicofactoren » Vrienden WKZ. Retrieved December 7, 2017, from https://www.vriendenwkz.nl/projecten/gerealiseerd/gastroschisis/

Li, N., Zhao, L., Li, J., Ding, Y., Shen, Y., Huang, X., … Wang, J. (2017). Turner syndrome caused by rare complex structural abnormalities involving chromosome X. Experimental and Therapeutic Medicine, 14(3), 2265–2270. https://doi.org/10.3892/etm.2017.4756

Loane, M., Morris, J. K., Addor, M.-C., Arriola, L., Budd, J., Doray, B., … Dolk, H. (2012). Twenty-year trends in the prevalence of Down syndrome and other trisomies in Europe: impact of maternal age and prenatal screening. European Journal of Human Genetics, 21(2110), 27–33. https://doi.org/10.1038/ejhg.2012.94

Lovstrom Jackie. (2014). Termination of pregnancy after the diagnosis of an abnormality. Retrieved from https://www.ouh.nhs.uk/patient-guide/leaflets/files/110614termination.p…

Madeuf, A., Roman, H., & Verspyck, E. (2016). Continuation of pregnancy despite a diagnosis of severe fetal anomaly: a retrospective French study. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 95(8), 934–940. https://doi.org/10.1111/aogs.12906

Marijke Korenromp. (2006). Parental adaptation to termination of pregnancy for fetal anomalies. Retrieved from https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/9774/index.htm;jsess…

Martin, L., Gitsels-van der Wal, J. T., de Boer, M. A., Vanstone, M., & Henneman, L. (2017). Introduction of non-invasive prenatal testing as a first-tier aneuploidy screening test: A survey among Dutch midwives about their role as counsellors. Midwifery, 56, 1–8. https://doi.org/10.1016/J.MIDW.2017.09.008

Mauri, P. A., Ceriotti, E., Soldi, M., & Guerrini Contini, N. N. (2015). Italian midwives’ experiences of late termination of pregnancy. A phenomenological-hermeneutic study. Nursing & Health Sciences, 17(2), 243–249. https://doi.org/10.1111/nhs.12180

Medscape. (2015). Encephalocele Imaging: Overview, Radiography, Computed Tomography. Retrieved April 20, 2018, from https://emedicine.medscape.com/article/403308-overview

Menahem, S., & Grimwade, J. (2003). Pregnancy termination following prenatal diagnosis of serious heart disease in the fetus. Early Human Development, 73(1–2), 71–8. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12932895

Meylaerts, A. (2014). Bescherming en bewind voor meerderjarigen. Retrieved from https://www.adlex.be/content/files/227-4167-bescherming-en-bewind-voor-…

Mijn Kinderarts. (n.d.). Edwardssyndroom, trisomie 18 | Mijn Kinderarts. Retrieved December 1, 2017, from https://mijnkinderarts.nl/ziekten/erfelijke-en-aangeboren-afwijkingen/e…

Mijn Kinderarts. (2015). Klinefelter syndroom | Mijn Kinderarts. Retrieved December 6, 2017, from https://mijnkinderarts.nl/ziekten/erfelijke-en-aangeboren-afwijkingen/k…

Ministerie van VWS. (2017). wilsonbekwaam — Dwang in de zorg - ministerie van VWS. Retrieved February 7, 2018, from https://www.dwangindezorg.nl/begrippenlijst/wilsonbekwaam

Mitchell, L. M. (2016). “Time with Babe”: Seeing Fetal Remains after Pregnancy Termination for Impairment. Medical Anthropology Quarterly, 30(2), 168–185. https://doi.org/10.1111/maq.12173

NAEYE, R. L., BLANC, W. A., Rotstein, Z., Manor, M., Hegesh, J., Anteby, E., … Achiron, R. (1964). PRENATAL NARROWING OR CLOSURE OF THE FORAMEN OVALE. Circulation, 30(5), 736–42. https://doi.org/10.1161/01.cir.96.2.550

National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (2013). Hydrocephalus Informatieblad | National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Retrieved December 7, 2017, from https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sh…

Neurochirurgie Genk. (2014). Spina bifida (open rug) - Neurochirurgie Genk. Retrieved December 6, 2017, from http://www.neurochirurgie-genk.be/ziektebeelden/pediatrische-aandoening…

News Medical Life Sciences. (2017). Anencefalie - Abnormale Ontwikkeling van Hersenen en Schedel. Retrieved April 20, 2018, from https://www.news-medical.net/health/Anencephaly-Abnormal-Development-of…

NGvA. (2012). Richtlijn behandeling van vrouwen die een zwangerschapsafbreking ondergaan. Retrieved from https://srhr.org/abortion-policies/documents/countries/05-Netherlands-T…

Nissi, R., Santala, M., Immonen, E., & Talvensaari-Mattila, A. (2016). Mifepristone and misoprostol is safe and effective method in the second-trimester pregnancy termination. Archives of Gynecology and Obstetrics, 294. https://doi.org/10.1007/s00404-016-4169-8

NORD. (2007). Renal Agenesis, Bilateral - NORD (National Organization for Rare Disorders). Retrieved December 7, 2017, from https://rarediseases.org/rare-diseases/renal-agenesis-bilateral/

Norgine BV. (2017). Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Mifepreston®, 1–9. Retrieved from https://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h113293.pdf

NRC. (2017). Invoering NIPT leidt niet tot meer screening zwangeren - NRC. Retrieved April 20, 2018, from https://www.nrc.nl/nieuws/2017/09/22/invoering-nipt-leidt-niet-tot-meer…

Nucatola, D., Roth, N., & Gatter, M. (2010). A randomized pilot study on the effectiveness and side-effect profiles of two doses of digoxin as fetocide when administered intraamniotically or intrafetally prior to second-trimester surgical abortion. Contraception, 81(1), 67–74. https://doi.org/10.1016/J.CONTRACEPTION.2009.08.014

NVOG. (2015). Herziene NVOG-richtlijn “Zwangerschapsafbreking tot 24 weken.” Retrieved from http://nvog-documenten.nl/uploaded/docs/28-5-2015 definitief nvog richtlijn zwangerschapsafbreking tot 24 weken[1].pdf

Overlegorganen gezondheid België. (2012). IVG tweejaarlijks verslag. Retrieved from http://overlegorganen.gezondheid.belgie.be/sites/default/files/document…

Pajkrt Eva. (2010). Nekplooi Serum PAPP-A Serum bhCG. Retrieved from http://www.spsao.nl/z_files///presentatie Eva Pajkrt verkleind.pdf

Paley, J., Marion, G., & Verp, S. (2015). Prenatal and Preimplantation Diagnosis The Burden of Choice. Retrieved from https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-3-319-18911-6.pdf

Panorama. (2012). Als het geen leven wordt. Retrieved from http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/videozone/archief/programmas/panorama…

Pfizer. (2017). Misoprostol: Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. Retrieved from https://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h13724.pdf

Public Library of Science., E. Z., Chiu, R. W. K., Sun, H., Akolekar, R., Chan, K. C. A., Leung, T. Y., … Lo, Y. M. D. (2011). PloS one. PLoS ONE (Vol. 6). Public Library of Science. Retrieved from https://doaj.org/article/79bcfe2a4cb842b498a88221fab38ddf

Quora. (2017). What happens to the fetus during abortion? - Quora. Retrieved April 29, 2018, from https://www.quora.com/What-happens-to-the-fetus-during-abortion

Ramdaney, A., Hashmi, S. S., Monga, M., Carter, R., & Czerwinski, J. (2015). Support Desired by Women Following Termination of Pregnancy for a Fetal Anomaly. Journal of Genetic Counseling, 24(6), 952–960. https://doi.org/10.1007/s10897-015-9832-x

Reuter, K. L., Babagbemi, T. K., & Johnson, P. T. (Pamela T. (2007). Case review : obstetric and gynecologic ultrasound. Mosby Elsevier.

Reyniers, K. (2012). Preconceptiezorg in Belgie: een overzicht van de praktijk, het beleid, richtlijnen en aanbevelingen. Retrieved from http://users.ugent.be/~dibeeckm/2011_2012/Reyniers, K..pdf

Robinson, Lisa Baker, Larry Nackeru, M. (1999). THE RELATIONSHIP OF ATTACHMENT THEORY AND PERINATAL LOSS. Death Studies, 23(3), 257–270. https://doi.org/10.1080/074811899201073

Roets Ellen. (2014). Is mijn kind gezond ? Retrieved from https://www.uzgent.be/nl/home/Lists/PDFs zorgaanbod/Vrouwenkliniek_Is mijn kind gezond.pdf

Rutten Annelies. (2014). We wilden het kindje zo graag. HLN. Retrieved from https://drive.google.com/file/d/0BzPCeeDeBkplTXBYYjd4aEk4MjQ/view

Sagiv, R., Mizrachi, Y., Glickman, H., Kerner, R., Keidar, R., Bar, J., & Golan, A. (2015). Laminaria vs. vaginal misoprostol for cervical preparation before second-trimester surgical abortion: a randomized clinical trial. https://doi.org/10.1016/j.contraception.2015.01.018

Salomon, L. J., Alfirevic, Z., Berghella, V., Bilardo, C., Hernandez-Andrade, E., Johnsen, S. L., … Lee, W. (2011). Practice guidelines for performance of the routine mid-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 37(1), 116–126. https://doi.org/10.1002/uog.8831

Sarah A. Marshall. (2017). Cervical (Osmotic) Dilator. Retrieved April 29, 2018, from https://myhealth.alberta.ca/Health/pages/conditions.aspx?hwid=tn9810&

Sarkar, N. N. (2002). Mifepristone: bioavailability, pharmacokinetics and use-effectiveness. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 101(2), 113–120. https://doi.org/10.1016/S0301-2115(01)00522-X

Schreuder, M. (2014). Orphanet: Bilaterale renale agenesie. Retrieved May 15, 2018, from https://www.orpha.net/consor/cgi-bin/OC_Exp.php?lng=NL&Expert=1848

Schutte, M. F., van Lith, J. M. M., & van Kesteren, P. J. M. (2008). Verloskunde en gynaecologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6282-0

Searle, L., Tait, J., Langdana, F., & Maharaj, D. (2014). Efficacy of mifepristone for cervical priming for second-trimester surgical termination of pregnancy. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 124(1), 38–41. https://doi.org/10.1016/j.ijgo.2013.05.029

Severs, A. (2017). Aan het woord. Retrieved from http://www.nieuwsvoordietisten.nl/aan-het-woord/aan-het-woord/article/d…

Sfakianaki, A. K., Davis, K. J., Copel, J. A., Stanwood, N. L., & Lipkind, H. S. (2014). Potassium Chloride-Induced Fetal Demise. Journal of Ultrasound in Medicine, 33(2), 337–341. https://doi.org/10.7863/ultra.33.2.337

Shastry, S. M., Kolte, S. S., & Sanagapati, P. R. (2012). Potter’s Sequence. Journal of Clinical Neonatology, 1(3), 157–9. https://doi.org/10.4103/2249-4847.101705

Stroebe, M. S. (2001). Handbook of bereavement research : consequences, coping, and care. American Psychological Association. Retrieved from http://www.apa.org/pubs/books/4318990.aspx

Temizoz, O., Genchellac, H., Yekeler, E., Umit, H., Unlu, E., Ozdemir, H., & Demir, M. K. (2009). Incidence and MDCT characteristics of asymptomatic Bochdalek’s hernia in adult population. Diagnostic and Interventional Radiology. https://doi.org/10.4261/1305-3825.DIR.2750-09.1

The Law Library of Congress. (2015). Abortion legislation in Europe. Retrieved from https://www.loc.gov/law/help/abortion-legislation/abortion-legislation…

Thomas, M. (2003). The Lemon Sign. Radiology, 228(1), 206–207. https://doi.org/10.1148/radiol.2281020448

Tiemens-van Putten, I. (2016). Watermethode Professionals | Watermethode voor Professionals. Retrieved May 3, 2018, from http://www.watermethode.nl/Professionals/

Tiemens-van Putten, I., Lenderink, H., & Molkenboer, J. (2015). De watermethode: intacte preservatie van de jonge overleden foetus. Retrieved from http://curamortuorum.nl/wp-content/uploads/2017/04/watermethode-artikel…

Ting, W.-H., Peng, F.-H., Lin, H.-H., Lu, H.-F., & Hsiao, S.-M. (2015). Factors influencing the abortion interval of second trimester pregnancy termination using misoprostol. Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 54(4), 408–411. https://doi.org/10.1016/J.TJOG.2014.08.008

Tonks, A. M., Gornall, A. S., Larkins, S. A., & Gardosi, J. O. (2013). Trisomies 18 and 13: trends in prevalence and prenatal diagnosis - population based study. Prenatal Diagnosis, 33(8), 742–750. https://doi.org/10.1002/pd.4117

Turner Contact Nederland. (2017). Wat is het Syndroom van Turner - Turner Contact Nederland. Retrieved April 20, 2018, from https://turnercontact.nl/syndroom-van-turner/

UMCG. (2016). Eurocat – onderzoek naar aangeboren aandoeningen. Retrieved December 9, 2017, from https://www.umcg.nl/NL/Zorg/ouders/Deelname_wetenschappelijk_onderzoek/…

UMCG. (2017). Edwardssyndroom / Trisomie 18. Retrieved December 1, 2017, from https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Afdelingen/Genetica/patienten/aandoeningen/…

Unie Vlaamse Vroedvrouwen. (2008). Vroedvrouwen Informatie Prenatale zorg. Retrieved December 11, 2017, from http://www.nvkvvisv.be/page?orl=67596&ssn=&lng=1&pge=335&sare=316

UZ Gent. (2016). Invasieve onderzoeken - UZ Gent. Retrieved December 6, 2017, from http://www.uzgent.be/nl/zorgaanbod/mdspecialismen/verloskunde/zwangersc…

UZ Gent. (2017). Vlinderkind. Retrieved from https://www.uzgent.be//nl/home/Lists/PDFs patienteninformatiefolders/Vlinderkind.pdf

UZA. (2011a). Ethisch Comité UZA | UZA. Retrieved May 1, 2018, from https://www.uza.be/ethisch-comite-uza

UZA. (2011b). Over het downsyndroom (trisomie 21) | UZA. Retrieved December 1, 2017, from https://www.uza.be/over-het-downsyndroom-trisomie-21-0

UZA. (2016). Combinatietest | UZA. Retrieved December 1, 2017, from https://www.uza.be/combinatietest

UZA. (2017a). Echografie | UZA. Retrieved December 1, 2017, from http://www.uza.be/behandeling/echografie

UZA. (2017b). Niet-invasieve Prenatale Test (NIPT) | UZA. Retrieved December 6, 2017, from https://www.uza.be/behandeling/niet-invasieve-prenatale-test-nipt

UZA. (2017c). Niet-invasieve Prenatale Test (NIPT) | UZA. Retrieved December 11, 2017, from https://www.uza.be/behandeling/niet-invasieve-prenatale-test-nipt#Resul…

UZA. (2017d). Vruchtwaterpunctie of vlokkentest | UZA. Retrieved December 6, 2017, from http://www.uza.be/behandeling/vruchtwaterpunctie-vlokkentest

van den Berg Eric. (2012). Abortus en de katholieke kerk - Katholiek.nl. Retrieved May 1, 2018, from https://www.katholiek.nl/encyclopedia/abortus-en-de-katholieke-kerk/

Van Den Bogaert, K. (2016). NIPT. Niet-invasieve prenatale test in een genetisch laboratorium. Kris Van Den Bogaert Centrum voor Menselijke Erfelijkheid Leuven, België - PDF. Retrieved April 29, 2018, from http://docplayer.nl/17662011-Nipt-niet-invasieve-prenatale-test-in-een-…

Van Holsbeeck, A. (2012). ontwikkeling van een zorgpad zwangerschapsinterruptie in het tweede en derde trimester van de zwangerschap. Retrieved from https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/061/915/RUG01-002061915_2013_000…

Van Leeuwen, I. (2011). Begeleiding van doodgeboorte door de vroedvrouw. Retrieved from http://www.nvkvv.be/file?fle=309613

van Schendel, R. V., Page-Christiaens, G. C. M. L., Beulen, L., Bilardo, C. M., de Boer, M. A., Coumans, A. B. C., … Consortium,  for the D. N. (2017). Women’s Experience with Non-Invasive Prenatal Testing and Emotional Well-being and Satisfaction after Test-Results. Journal of Genetic Counseling, 26(6), 1348–1356. https://doi.org/10.1007/s10897-017-0118-3

Vegelin, M., Mostart, P., Winkler, L., & Weijerman, M. (Michel E. (2010). Downsyndroom : alle medische problemen op een rij. Stichting Artsen voor Kinderen. Retrieved from https://mijnkinderarts.nl/ziekten/erfelijke-en-aangeboren-afwijkingen/d…

VIB. (2017). Chromosomen. Retrieved December 6, 2017, from http://www.vib.be/nl/biotech-basics/Pages/Chromosomen.aspx

Vlaams Patiëntenplatform. (2014). Vlaams Patiëntenplatform » Nieuwsbrief nummer 73, juni 2014 » Wijzigingen in de wet patiëntenrechten door het nieuwe beschermingsstatuut. Retrieved February 7, 2018, from http://vlaamspatientenplatform.be/nieuwsbrieven/item/wijzigingen-in-de-…

Vugt, J. M. G. van (Johannes M. G. (2003). Echoscopie in de verloskunde en gynaecologie. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg. Retrieved from http://www.worldcat.org/title/echoscopie-in-de-verloskunde-en-gynaecolo…

White, K., Jones, H., Lichtenberg, E. S., & Paul, M. (2015). Second-trimester abortion practices in the United States. Contraception, 92(4), 400–401. https://doi.org/10.1016/J.CONTRACEPTION.2015.06.183

Wilhelmina Kinderziekenhuis. (2017). Trisomie 13 - Het WKZ. Retrieved December 1, 2017, from https://www.hetwkz.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/Trisomie-13

Williams, L., Zapata, L. B., D’Angelo, D. V., Harrison, L., & Morrow, B. (2012). Associations Between Preconception Counseling and Maternal Behaviors Before and During Pregnancy. Maternal and Child Health Journal, 16(9), 1854–1861. https://doi.org/10.1007/s10995-011-0932-4

Wong, H. S. (2012). To Compare the Methods of Pregnancy Termination for Fetal Abnormality in the First and Second Trimesters. ISRN Obstetrics and Gynecology, 2012, 1–8. https://doi.org/10.5402/2012/843245

Zelig, C. M., Knutzen, D. M., Ennen, C. S., Dolinsky, B. M., & Napolitano, P. G. (2016). Chorionic Villus Sampling, Early Amniocentesis, and Termination of Pregnancy Without Diagnostic Testing: Comparison of Fetal Risk Following Positive Non-invasive Prenatal Testing. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 38(5), 441–445.e2. https://doi.org/10.1016/J.JOGC.2016.03.006

ZonMw. (2005). Evaluatie wet afbreking zwangerschap. Retrieved from https://www.ngva.net/resources/downloads/WAZ_evaluatie_Definitieve_webv…

Zorgnet-Icuro. (2008). INLEIDING_advies 13. Retrieved from https://www.zorgneticuro.be/sites/default/files/ethischadvies13.pdf

 

Universiteit of Hogeschool
Bachelor in de vroedkunde
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Vandesteene Isabel (interne promotor Vives Kortrijk) , Speleers Jolien (externe promotor, vroedvrouw AZ Oudenaarde)
Kernwoorden
Share this on: