Ouder worden heeft een enorme impact op het emotioneel welzijn van mensen. Daar waar men vroeger zorgde voor anderen moet men nu zelf zorg vragen. Een verhuis naar een woonzorgcentrum is dan een ook een zeer ingrijpende beslissing die gemaakt moet worden.
Ouder worden
Het ouder worden heeft een belangrijke impact op onze fysieke en mentale ik en dus op het leven in de maatschappij. Ouderen hebben een stabiele persoonlijkheid en een sterk onafhankelijkheidsgevoel, dit geeft hen ook angst. Hoe meer zorgbehoevend men is, hoe meer zorg er nodig is en hoe meer men zich moet overlaten aan anderen. De omgeving van de oudere staat er niet altijd bij stil dat de goedbedoelde hulp die men wil geven een effect heeft op hun eigen waarde. Het is voor hen dan ook belangrijk dat ze met respect behandeld worden en de juiste behandeling krijgen waarbij taken niet te snel worden overgenomen en waarbij er geen inbreuk op de persoon is.
Een oude boom verplant men niet zomaar
Verhuizen naar een woonzorgcentrum is dan ook een ingrijpende emotionele beslissing. Een woonzorgcentrum zorgt voor een andere denkwijze in wonen. Deze heeft een heel andere sfeer en het nodigt uit dat je je overgeeft aan de zorg door anderen. Net dat waar ouderen het zo moeilijk mee hebben, het afgeven van die autonomie en dus erkennen dat ze zorgbehoevend zijn. Wanneer men naar een woonzorgcentrum verhuist, wijzigt ook heel hun leefwereld. In de meeste gevallen hebben ze daar geen context die men kent van vroeger en kent men niemand. Ouderen die vrijwillig naar een woonzorgcentrum verhuizen passen zich veel beter aan dan ouderen die gedwongen worden te verhuizen. Deze laatste groep ouderen aanvaarden de nieuwe situatie veel minder goed en genieten dan ook minder van de mogelijkheden die er zijn in een woonzorgcentrum. Veel woonzorgcentra hebben ondertussen al veel aandacht aan de noden en wensen van een oudere. Toch blijft de stap hier naartoe zetten zeer moeilijk voor het zelfbeeld van de oudere.
Beleidsmatige (werk)druk
Thuiszorgdiensten, sociaal werkers en onthaalmedewerkers van een woonzorgcentrum zijn een eerste aanspreekpersoon bij de beslissing en hebben dan ook een belangrijke functie in de begeleiding naar de nieuwe leefomgeving. Het sociaal werk situeert zich in de leefwereld van de cliënten waarbij men door middel van een vertrouwensband streeft naar sociale rechtvaardigheid. In de eerste plaats gaat men op zoek naar de wil en noden van de cliënt en niet naar de dwang om tot een oplossing te komen. In de enquêtes bij familieleden van ouderen in een woonzorgcentrum, sociale diensten van ziekenhuizen en thuiszorgdiensten zien we het omgekeerde in het sociaal werk waarbij er vooral een opname in een woonzorgcentrum gebeurt door middel van dwang. Ouderen hebben veel minder inspraak over een mogelijke verhuis naar een woonzorgcentrum.
Zowel de mantelzorgers (kinderen en partners) hebben samen met de artsen en sociale diensten van het ziekenhuis de mogelijkheden om, boven het hoofd van de oudere, beslissingen te nemen. Voor de mantelzorgers is het soms ook emotioneel veel gemakkelijker dat de opname vanuit het ziekenhuis gebeurt en niet via thuis.
Toch wil iedere dienst zich wel inzetten om ouderen de juiste ondersteuning te bieden om het welzijn te verbeteren. Sociaal werkers binnen deze organisaties werken zowel op gebied van de oudere, de organisatie en de maatschappij. Toch werken zij als team binnen een organisatie waarin de financiële aspecten van de organisatie, in functie van de financiering van de overheid en veel administratief werk veelal de bovenhand krijgt op beslissingen.
Sociaal werk als brug
Nochtans is het belangrijk dat ouderen zelf inspraak kunnen hebben in hun leven wanneer zij nog wilsbekwaam zijn. Het is belangrijk dat we, ondanks dat er in een organisatie gewerkt wordt, ook mag stilgestaan worden bij wat er beter kan in functie van het welzijn van ouderen. Als sociaal werker moeten we dan ook kunnen streven naar een manier om ondersteuning te kunnen aanbieden door middel van psychosociale en praktische begeleiding in het opnameproces waarbij men daarnaast ook voldoet aan de wensen van de organisatie waarin men werkt. Dit is niet gemakkelijk want de werkdruk zal altijd een invloed hebben op de mening en bezorgdheden van de sociaal werkers. Toch zijn sociaal werkers hier zeer goed in zijn en zowel op gebied van de cliënten, de organisatie en de maatschappij kunnen zij ideeën naar voor brengen om het economisch beleid aan te passen in functie van het welzijn van de ouderen.
Sociaal werkers kunnen dan ook beginnen met kleine stapjes te nemen om ouderen te overtuigen van het positieve van een woonzorgcentrum waarbij er ingezet wordt op zorg en het uitbouwen van een sociale context. Het zal dan vooral belangrijk zijn om ons de komende jaren toe te leggen op een positieve beeldvorming van woonzorgcentra zodat er geen angst meer is voor het onbekende. Als sociaal werker kan je daarnaast als vertrouwenspersoon aan de slag gaan en dus een brug zijn tussen verschillende meningen, bezorgdheden en gevoelens. Hierdoor kan men rationeel nadenken over mogelijke oplossingen maar kan men ook uitleggen waarom een woonzorgcentrum voor de oudere in zijn of haar geval beter zou zijn dan thuis te wonen. Hierdoor laten we ouderen mee beslissen over zijn of haar leven en krijgen zij hun beslissingsrecht terug.
Agentschap Intermutualistisch. (2021, 04 08). databank statistieken. Opgehaald van atlas ima-aim: https://atlas.ima-aim.be/databanken/?rw=1&lang=nl&fbclid=IwAR2KYx1o8Wby…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2001, 12 10). sectorale minimale kwaliteitseisen woonzorgcentra. Opgehaald van Zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/sites/default/files/atoms/files/Secto…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2017). evolutie van de ligduur en bezettingsgraad per ziekenhuisdienst. Opgehaald van Zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/evolutie-van-de-ligduur-en-bezettings…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2017). Interpretatie van de erkenningsvoorwaarden en normen voor WZC, RVT en CVK in woonzorgcentra. Brussel: Vlaanderen. Opgeroepen op 04 08, 2021, van https://www.zorg-en-gezondheid.be/sites/default/files/atoms/files/NORMI…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2020, 12 28). een kwaliteitshandboek en kwaliteitsplanning opstellen in een ouderenzorgvoorziening. Opgehaald van Zorg en Gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/een-kwaliteitshandboek-en-kwaliteitsp…
Agentschap zorg en gezondheid. (2021, 04 19). aanbod ziekenhuizen. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/overzicht-aanbod-ziekenhuizen-en-gees…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 02 12). Bijkomende erkenning van woongelegenheden voor woonzorgcentra. Opgehaald van Zorg en Gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/de-bijkomende-erkenning-van-woongeleg…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021). centra voor herstelverblijf. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/centra-voor-herstelverblijf
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 04 08). dagprijzen. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/dagprijzen
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 3 30). diensten voor oppashulp. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://zorg-en-gezondheid.be/per-domein/thuiszorg/diensten-voor-oppash…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 3 30). diensten voor thuisverpleging. Opgehaald van Zorg en Gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/per-domein/thuiszorg/diensten-voor-th…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 04 08). evolutie dagprijzen in de ouderenzorg. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/evolutie-dagprijzen-in-de-ouderenzorg
Agentschap zorg en gezondheid. (2021, 04 19). formulier indicatiestelling. Opgehaald van home-info: https://home-info.be/wp-content/uploads/2019/05/Formulier-indicatiestel…
Agentschap zorg en gezondheid. (2021). indexberekening. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/indexberekening
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 01 25). infrastructuurforfait. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/infrastructuurforfait
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 04 08). Overzicht aanbod ouderenzorg. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/overzicht-aanbod-ouderenzorg
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 01 25). subsidies voor de animatiewerking in woonzorgcentra. Opgehaald van Zorg en Gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/subsidies-voor-de-animatiewerking-in-…
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 3 30). thuiszorg. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/per-domein/thuiszorg
Agentschap Zorg en Gezondheid. (2021, 04 08). wat is in de dagprijs van een woonzorgcentrum inbegrepen. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/wat-is-in-de-dagprijs-van-een-woonzor…
Agentschap zorg en gezondheid. (2021, 04 07). Woonzorgdecreet. Opgehaald van Codex Vlaanderen: https://codex.vlaanderen.be/Portals/Codex/documenten/1017896.html#H1044…
Agentschap zorg en gezondheid. (2021, 22 04). zorgzwaarte in de ouderenzorg. Opgehaald van Zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/zorgzwaarte-in-de-ouderenzorg
Agentschap zorg en gezondheid. (sd). evolutie dagprijzen in de ouderenzorg. Opgehaald van https://www.zorg-en-gezondheid.be/evolutie-dagprijzen-in-de-ouderenzorg
Agentschap zorg en gezondheid. (sd). evolutie dagprijzen in de ouderenzorg. Opgehaald van https://www.zorg-en-gezondheid.be/evolutie-dagprijzen-in-de-ouderenzorg
Agentschap Zorg en Gezondheid. (sd). vragen over de gebruikersbijdrage voor gezinszorg. Opgehaald van zorg en gezondheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/vragen-over-de-gebruikersbijdrage-voo…
Alforte. (2021, 05 14). voorbeelden zorgunits. Opgehaald van zorgunits op maat: https://www.zorgunits-op-maat.nl/voorbeelden
Alzheimer Nederland. (2021, 04 08). dementie. Opgehaald van Alzheimer Nederland: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie#dementie
Amnesty International. (2020). woonzorgcentra in de dode hoek. Brussel: Amnesty International. Opgehaald van https://www.amnesty-international.be /sites/default/files/bijlagen/ amnesty_international. woonzorgcentra_in_de_dode_hoek.pdf
Amnesty International. (2021, 04 10). universele verklaring van de rechten van de mens. Opgehaald van amnesty: https://www.amnesty.nl/encyclopedie/universele-verklaring-van-de-rechte…
Beroepsvereniging sociaal werkers algemene ziekenhuizen. (2017). Samen bouwen aan continue en geïntegreerde zorg. Beroepsvereniging sociaal werkers algemene ziekenhuizen. Opgehaald van https://www.bswz.be/images/publicaties/2017-09-10-beleidsaanbevelingen…
De Tijd. (2020, 01 2). (D. Dieter, Redacteur, & De Tijd) Opgeroepen op 03 07, 2021, van https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/federaal/1-2-miljoen-pensi…
Deneckere , G., De Paepe, T., De Wever , B., & Vanthemsche, G. (2014). Een geschiedenis van België. Gent: Academia Press.
Departement welzijn, volksgezondheid en gezin. (2013). Kracht van het engagement . Brussel. Opgeroepen op 2021, van https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/13748
Europese Unie. (2021, 02 28). Statistics Eurostat. Opgehaald van https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/MIGR_POP2CTZ__custom_621…
Europese Unie. (sd). Eurostat. Opgeroepen op 02 28, 2021, van Eurostat: https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?query=BOOKMARK_DS-0547…
Federale overheid België. (1991). Algemene volks- en woningtelling. Brussel: Cheruy Claude. Opgeroepen op 04 17, 2021, van https://statbel.fgov.be/sites/default/files/Over_Statbel_FR/1991%20Mono…
Federale overheid België. (2003, 11 06). artikel 29 financiering van de coördinerend geneesheer in het RVT. Opgehaald van ejustice fgov: http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&…
Federale overheid België. (2003, 11 26). Hoofdstuk 2 De financieringsnormen van het personeel. Opgehaald van ejustice: http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&…
Federale overheid België. (2018, 08 30). Organieke wet van 8 juli 1976. Opgehaald van POD maatschappelijke integratie: https://www.mi-is.be/nl/wetgeving/wet-betreffende-de-bepalingen-van-de-…
Federale Overheid België. (2019, 7 9). De Belgische Grondwet. Opgehaald van Senate: https://www.senate.be/doc/const_nl.html
Federale overheid België. (2021, 04 15). doodsoorzaken. Opgehaald van statbel fgov: https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachtin…
Federale overheid België. (2021, 04 19). equivalent leefloon. Opgehaald van POD maatschappelijke integratie: https://www.mi-is.be/nl/equivalent-leefloon
Federale overheid België. (2021, 04 08). sterftetafels en levensverwachting. Opgehaald van Statbel: https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachtin…
Federale overheid België. (2021, 03 16). sterftetafels en levensverwachting. Opgehaald van statbel fgov: https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachtin…
Federale overheidsdienst België. (1984, 05 24). Koninklijk besluit artikel 100bis betreffende openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Opgehaald van ejustice: https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg_2.pl?language=nl&nm…
Federale pensioendienst. (2021, 01 25). IGO. Opgehaald van sfpd fgov: https://www.sfpd.fgov.be/nl/recht-op-pensioen/igo
Femarbel. (2021, 04 24). Femarbel. Opgehaald van Femarbel: https://femarbel.be/nl/
Heylen, M., De Roeck, V., Kerkhof, I., Plessers, M., & Verheyen, E. (2009). Atlas van de menselijke levensloop. Leuven: Acco.
Huddle redactie. (2021, 04 09). Piramide van Maslow. Opgehaald van the huddle: https://www.thehuddle.nl/kennisbank/webpsychologie-tips/piramide-van-ma…
International Federation of Social Workers. (sd). Global definition of social work. Opgeroepen op 01 16, 2021, van ifsw: https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-wo…
Kind en Gezin. (2019). Het kind in Vlaanderen. Brussel: Kind en Gezin. Opgeroepen op 04 17, 2021, van https://www.kindengezin.be/img/KIV2019.pdf
Leif. (2021, 05 14). voorafgaande zorgplanning. Opgehaald van Leif: https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning
Nachtzorg. (2021, 3 30). Nachtzorg. Opgehaald van Nachtzorg: https://nachtzorg.be/
POD maatschappelijke integratie. (2021). Onderhoudsplicht. Opgehaald van mi-is: https://www.mi-is.be/nl/ onderhoudsplicht
POD maatschappelijke integratie. (2021). zakgeld rusthuisbewoners. Opgehaald van mi-is: https://www.mi-is.be/nl/zakgeld-rusthuisbewoners
Rijksdienst voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. (2021, 03 26). Basisprincipes nieuwe systeem. Opgehaald van inami fgov: https://www.inami.fgov.be/nl/professionals/verzorgingsinstellingen/ziek…
Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. (2021, 04 08). financiering personeelskosten rob,rvt en cdv. Opgehaald van riziv fgov: https://www.riziv.fgov.be/nl/professionals/verzorgingsinstellingen/rust…
RIZIV. (2021, 01 13). types maximumfactuur. Opgehaald van inami fgov: https://www.inami.fgov.be/nl/themas/kost-terugbetaling/financiele-toega…
Sciensano. (2018). gezondheidsenquête. Opgehaald van gezondleven: https://https://www.gezondleven.be/themas/voeding/cijfers/wat-eet-de-ge…
Sluijter, R. (1995). Oud, afgesloofd, behoeftig en arm. Opgeroepen op 2021, van Ethesis: http://www.ethesis.net/oud/oud.pdf
Sofasessie ouderenrechten in woonzorgcentra (sd). [Film]. Brussel. Opgeroepen op 12 01, 2020
Steunpunt Mantelzorg. (2021, 3 30). Ben ik mantelzorger. Opgehaald van steunpunt mantelzorg: https://steunpuntmantelzorg.be/ben-ik-mantelzorger/
Steunpunt mantelzorg. (2021, 04 19). premie via de gemeente. Opgehaald van steunpuntmantelzorg: https://steunpuntmantelzorg.be/premie-via-de-gemeente/
Tirions, M., Raeymaeckers , P., Cornille, A., Gibens, S., Boxstaens, J., & Postma, Y. (2019). Gebruikersperspectief. In #sociaal werk (pp. 478-479). Leuven: Acco.
Verbruggen , A., Tuteleers, P., Gryp, D., & Ponteur, F. (2012). Sociaal >weer< werk. positionering vanuit beroepsethiek. Gent: Academia Press.
Vercauteren, G. (2001). De uitbesteding van behoeftige ouderen in en om Antwerpen. Opgeroepen op 01 16, 2021, van https://www.journalbelgianhistory.be/nl/system/files/article_pdf/BTNG-R…
Vlaamse Ouderenraad. (2021, 04 19). Vlaamse ouderenraad. Opgehaald van Vlaamse ouderenraad: https://www.vlaamse-ouderenraad.be/
Vlaamse overheid. (2021, 04 19). Administratieve diensten van de vlaamse overheid. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/organisaties/administratieve-diensten-van-de-…
Vlaamse Overheid. (2021, 04 19). beleidsdomein welzijn volksgezondheid en gezin. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/organisaties/administratieve-diensten-van-de-…
Vlaamse Overheid. (sd). Statistieken Vlaanderen. Opgehaald van Statistieken Vlaanderen: https://www.statistiekvlaanderen.be/nl/levensverwachting-0
Vlaamse sociale bescherming. (2021, 04 19). de zorgkassen. Opgehaald van Vlaamse sociale bescherming: https://www.vlaamsesocialebescherming.be/de-zorgkassen
Vlaamse sociale bescherming. (2021, 01 25). mobiliteitshulpmiddelen. Opgehaald van Vlaamse sociale bescherming: https://www.vlaamsesocialebescherming.be/mobiliteitshulpmiddelen
Vlaamse sociale bescherming. (2021). zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Opgehaald van Vlaamse sociale bescherming: https://www.vlaamsesocialebescherming.be/zorgbudget-voor-ouderen-met-ee…
Vlaamse sociale bescherming. (2021). zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden. Opgehaald van Vlaamse sociale bescherming: https://www.vlaamsesocialebescherming.be/zorgbudget-voor-zwaar-zorgbeho…
Vlaanderen. (2009, 07 24). Codex Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de programmatie, de erkenningsvoorwaarden en de subsidieregeling voor woonzorgvoorzieningen en verenigingen van gebruikers en mantelzorger. Opgehaald van Codex vlaanderen: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1018609¶m=inho…
Vlaanderen. (2019, 2 15). woonzorgdecreet artikel 33. Opgehaald van codex vlaanderen: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1031639¶m=inho…
Vlaanderen. (2021). agentschap zorg en gezondheid. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/organisaties/administratieve-diensten-van-de-…
Vlaanderen. (2021, 02 08). Beleidsdomein welzijn, Volksgezondheid en gezin. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/organisaties/administratieve-diensten-van-de-…
Vlaanderen. (2021, 3 30). centra voor kortverblijf. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/centra-voor-kortverblijf
Vlaanderen. (2021, 3 30). dagverzorgingscentra. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/dagverzorgingscentra
Vlaanderen. (2021, 3 30). Huishoudhulp betalen met dienstencheques. Opgehaald van vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/huishoudhulp-betalen-met-dienstencheques
Vlaanderen. (2021, 04 08). maatschappelijk onderzoek. Opgehaald van statistieken vlaanderen: https://statistieken.vlaanderen.be/QvAJAXZfc/notoolbar.htm?document=SVR…
Vlaanderen. (2021, 01 25). Zorgbudget. Opgehaald van Vlaamse sociale bescherming: https://www.vlaamsesocialebescherming.be/zorgbudget
Vlaanderen. (sd). Statistieken Vlaanderen. Opgeroepen op 11 2020, van https://statistieken.vlaanderen.be/QvAJAXZfc/notoolbar.htm?document=SVR…
Vlaanderen. (sd). zorgwonen. Opgehaald van Vlaanderen: https://www.vlaanderen.be/zorgwonen
VLOZO. (2021, 04 24). vlozo. Opgehaald van Vlozo: https://www.vlozo.be/
VRT. (2017, 10 11). undercover in woonzorgcentra. (Pano, Red.) Opgehaald van https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/10/11/pano---undercover-in-woonzorgce…
VVSG. (2021, 04 19). lokale dienstencentra. Opgehaald van vvsg: https://www.vvsg.be/kennisitem/vvsg/lokale-dienstencentra
VVSG. (2021, 04 24). VVSG. Opgehaald van VVSG: https://www.vvsg.be/
VZW Enter. (2011). inspiratiebundel toegankelijkheid van woonzorgcentra. Hasselt. Opgeroepen op 2021, van https://inter.vlaanderen/sites/default/files/Inspiratiebundel%20Toegank…
Wonen Vlaanderen. (2021, 03 30). De vlaamse aanpassingspremie om de woning aan te passen aan de een oudere bewoner. Opgehaald van wonen vlaanderen: https://www.wonenvlaanderen.be/premies/de-vlaamse-aanpassingspremie-om-…
zorgnet icuro, vvsg, vlozo. (2021, 04 29). domeinen van een wlp. Opgehaald van annemiewerk: https://annemiewerk.wixsite.com/woonleefplan/domeinen-van-een-wlp
zorgneticuro. (2021, 04 24). zorgneticuro. Opgehaald van zorgneticuro: https://www.zorgneticuro.be/
zuster in huis. (2021). 24 uurs zorg. Opgehaald van zuster in huis: https://www.zusterinhuis.be/