Stripverhalen in de universiteitszalen
Hoe maak je biomedische leerstof toegankelijk voor studenten met dyslexie?
Stel je voor dat een virus je docent is. Niet eng of besmettelijk, maar een meester in uitleggen. Dat is precies wat het Hepatitis D-virus (HDV) doet in een nieuw educatief stripverhaal, ontwikkeld om biomedische leerstof toegankelijker te maken voor studenten met dyslexie.
Wanneer leren een hindernis wordt
Voor studenten met dyslexie kan studeren een uitdaging zijn. Lange tekstblokken, moeilijke vaktermen en een hoge cognitieve belasting zorgen vaak voor vertraging, stress en in sommige gevallen zelfs uitval. Tot nu toe voorziet het hoger onderwijs vooral organisatorische aanpassingen: extra tijd bij examens, speciale software of individuele begeleiding. Die maatregelen pakken slechts een deel van het probleem aan. De kern ligt in de manier waarop leerstof wordt aangeboden: te droog, te lang en moeilijk toegankelijk.
Van saaie cursus naar verhaal dat blijft hangen
De cursus Microbiologie in de derde bachelor Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit Gent staat bekend om zijn complexe teksten en technische termen. Om studenten met dyslexie te helpen, heb ik een script geschreven waarin HDV zelf de hoofdrol speelt. Via korte scènes, dialogen en herkenbare casussen legt het virus uit hoe het zich vermenigvuldigt en samenwerkt met andere virussen. Zo wordt ingewikkelde leerstof behapbaar, overzichtelijk en blijft de wetenschappelijke nauwkeurigheid behouden.
Een virus legt het uit, en ineens snap je het wel.
In plaats van lange blokken tekst of ingewikkelde PowerPoints krijgen studenten een verhalende en visueel ondersteunde uitleg. HDV wordt een soort leermeester die op een toegankelijke manier laat zien hoe het virus werkt en welke rol het speelt in het immuunsysteem.
Strips: leren zonder hoofdpijn
Onderzoek toont aan dat studenten met dyslexie beter leren via visueel en verhalend materiaal. Een strip combineert beeld en tekst, vermindert cognitieve belasting en benadrukt kernconcepten. In het script worden moeilijke concepten zoals virale replicatie, interacties met andere cellen en immuunreacties uitgelegd in korte dialogen en eenvoudige visuele aanwijzingen. Dit format is bovendien breed inzetbaar: ook visueel lerende studenten, anderstaligen of studenten die moeite hebben met tekstuele uitleg profiteren ervan.
Een dyslexievriendelijk script
Het script bevat niet alleen dialogen en casussen, maar ook concrete aanwijzingen voor visuele uitwerking. Lange teksten zijn opgesplitst, kernpunten worden herhaald en informatie overzichtelijk verdeeld over scènes. Typografie, lay-out en achtergrondkleur volgen wetenschappelijke inzichten over leesbaarheid. Zo ontstaat een educatief materiaal dat correct, overzichtelijk en toegankelijk is, en klaar om geïllustreerd te worden tot een volledig stripverhaal.
Een beetje humor helpt
HDV en zijn helpervirus krijgen karakter en humor. Zo zegt HDV tegen zijn vriend: “Zonder jou kan ik niets… we zijn partners in crime!” Korte, grappige interacties helpen studenten om de informatie te onthouden en maken het leerproces minder zwaar. Het script bewijst dat wetenschappelijke nauwkeurigheid en toegankelijkheid hand in hand kunnen gaan.
Meer dan één doelgroep
Het uiteindelijke doel is een inclusiever hoger onderwijs, waarin verschillende leerstijlen erkend worden. Het script kan de basis vormen voor een stripverhaal dat studenten helpt complexe concepten beter te begrijpen en studievertraging of uitval door dyslexie vermindert. Het concept kan ook buiten het klaslokaal worden toegepast, bijvoorbeeld voor educatieve materialen voor patiënten, jongeren of anderstaligen. Zo wordt wetenschap aantrekkelijk, begrijpelijk en inclusief voor een breder publiek.
Een virus dat je niet ziek maakt, maar slimmer.
Leren kan verrassend leuk en begrijpelijk zijn. Studenten ontdekken de werking van virussen en immuunsysteemprocessen, zonder overweldigd te raken door droge tekst of lange theorie. Dit project laat zien dat onderwijs op maat kan, zodat taal- of leesproblemen geen obstakel meer vormen.
Bibliografie
Ali, K., Kisielewska, J., Subhan, M. M. F., & Tredwin, C. (2020). How does dyslexia impact on the educational experiences of healthcare students? A qualitative study. European journal of dental education : official journal of the Association for Dental Education in Europe, 24(1), 154-162. https://doi.org/10.1111/eje.12479
American Psychiatric Association, DSM-5 Task Force. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc.. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
AP Hogeschool. (2024). Support. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.ap.be/individuele-aanpassingen
Arteveldehogeschool. (z.d.). Studenten met een functiebeperking. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.arteveldehogeschool.be/nl/bij-ons-studeren/starten-met-je-opleiding/studeren-op-maat/studenten-met-een-functiebeperking
Beechey, J. (2022). Supporting Pupils with Dyslexia. The School Librarian, 70(3), 12-13.
Celentano, I., Winer, R. L., Jang, S. H., Ibrahim, A., Mohamed, F. B., Lin, J., Amsalu, F., Ali, A. A., Taylor, V. M., & Ko, L. K. (2021). Development of a theory-based HPV vaccine promotion comic book for East African adolescents in the US. BMC public health, 21(1), 1137.
Centrum voor Kankeronderzoek Gent. (z.d.). Immuno-T: het eerste motion comic over immunotherapie. CRIG – UGent. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.crig.ugent.be/nl/nieuws/immuno-t-het-eerste-motion-comic-over-immunotherapie
Charles B. Wang Community Health Center. (z.d.). The Test: Hepatitis B comic [Comic book]
Consorti, F., Fiorucci, S., Martucci, G., & Lai, S. (2023). Graphic Novels and Comics in Undergraduate and Graduate Medical Students Education: A Scoping Review. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(10), 2262-2275. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10606189/pdf/ejihpe-13-00160.pdf
DEKKO Comics. (z.d.). Educational comics for dyslexic learners. Geraadpleegd op 21 mei 2025, van https://www.dekkocomics.com
D'Espallier, A. (2015). Redelijke aanpassingen, evenredigheid en de rol van de rechter.
Flannery, K. A., LIEDERMAN, J., DALY, L., & SCHULTZ, J. (2000). Male prevalence for reading disability is found in a large sample of black and white children free from ascertainment bias. Journal of the International Neuropsychological Society, 6(4), 433-442.
Gharakhani Nia, C., Calis, S., Bertrand, Y., Achten, L., Soetens, J., Casteels, B., Flamez, D., Bollaert, B., & Kerre, T. (2018). Immuno-T, a motion comic educating patients and caregivers on how immunotherapy works. 44th Annual meeting of the European Society for Blood and Marrow Transplantation (EBMT),
Hogeschool Gent. (2024). Students with a functional disability. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.hogent.be/en/student/students-with-a-functional-disability/
Jacobs, L., Parke, A., Ziegler, F., Headleand, C., & De Angeli, A. (2022). Learning at school through to university: the educational experiences of students with dyslexia at one UK higher education institution. Disability & Society, 37(4), 662-683.
Jiménez, J. E., de la Cadena, C. G., Siegel, L. S., O’Shanahan, I., García, E., & Rodríguez, C. (2011). Gender ratio and cognitive profiles in dyslexia: A cross-national study. Reading and writing, 24, 729-747.
Katz, M. L., Oldach, B. R., Goodwin, J., Reiter, P. L., Ruffin, M. T., & Paskett, E. D. (2014). Development and initial feedback about a human papillomavirus (HPV) vaccine comic book for adolescents. Journal of Cancer Education, 29, 318-324.
KU Leuven. (2025). Applying for the dyslexia and AD(H)D status. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.kuleuven.be/english/stuvo/studentswithadisability/disability-student-status/applying-for-the-dyslexia-and-ad-h-d-status
Kuster, S. M., van Weerdenburg, M., Gompel, M., & Bosman, A. M. (2018). Dyslexie font does not benefit reading in children with or without dyslexia. Annals of dyslexia, 68(1), 25-42.
Leeuw, R. (2010). Special font for dyslexia? University of Twente].
Lyon, G. R., Shaywitz, S. E., & Shaywitz, B. A. (2003). A definition of dyslexia. Annals of dyslexia, 53, 1-14.
Mayer, R. E. (2005). The Cambridge handbook of multimedia learning. Cambridge university press.
Mortimore, T., & Crozier, W. R. (2006). Dyslexia and difficulties with study skills in higher education. Studies in higher education, 31(2), 235-251.
Padalko, E. (z.d.). Virologie (EP6): Verwekkers van leverontstekingen. Hepatitisvirussen [PPT-presentatie]. Universiteit Gent, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen.
Parveva, T., Horváth, A., Krémó, A., & Sigalas, E. (2020). Equity in School Education in Europe: Structures, Policies and Student Performance. Eurydice Brief. Education, Audiovisual and Culture Executive Agency, European Commission.
Rello, L., & Baeza-Yates, R. (2016). The effect of font type on screen readability by people with dyslexia. ACM Transactions on Accessible Computing (TACCESS), 8(4), 1-33.
Rello, L., & Bigham, J. P. (2017). Good background colors for readers: A study of people with and without dyslexia. Proceedings of the 19th international ACM SIGACCESS conference on computers and accessibility,
Ross, H. (2023). The British Dyslexia Association-Teaching Dyslexic Students: Theory and Practice. Jessica Kingsley Publishers.
Schneps, M. H., Thomson, J. M., Sonnert, G., Pomplun, M., Chen, C., & Heffner-Wong, A. (2013). Shorter lines facilitate reading in those who struggle. PLoS ONE, 8(8), e71161.
Shaywitz, S. E., & Shaywitz, B. A. (2003). Dyslexia (specific reading disability). Pediatrics in review, 24(5), 147-153.
Sim, M. G., McEvoy, A. C., Wain, T. D., & Khong, E. L. (2014). Improving health Professional’s knowledge of hepatitis B using cartoon based learning tools: a retrospective analysis of pre and post tests. BMC medical education, 14, 1-8.
Snowling, M., Bishop, D. V. M., & Stothard, S. E. (2000). Is preschool language impairment a risk factor for dyslexia in adolescence? The Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 41(5), 587-600.
Stumbrienė, D., Želvys, R., Žilinskas, J., Dukynaitė, R., & Jakaitienė, A. (2022). Efficiency and effectiveness analysis based on educational inclusion and fairness of European countries. Socio-Economic Planning Sciences, 82, 101293.
Tops, W., Callens, M., & Brysbaert, M. (2021). Slagen met dyslexie in het hoger onderwijs. Stem-, Spraak-en Taalpathologie, 26.
Universiteit Gent. (2024). Dyslexia: How Can You Help?. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.ugent.be/student/nl/administratie/flexibel-studeren/bijzonder-statuut/studeren-functiebeperking
Vrije Universiteit Brussel. (z.d.). ReFlex-statuut. Geraadpleegd op 21 maart 2025, van https://www.vub.be/nl/studeren-aan-de-vub/iedereen-welkom-aan-de-vub/studeren-in-bijzondere-situaties/reflex-statuut
Willcutt, E. G., & Pennington, B. F. (2000). Comorbidity of reading disability and attention-deficit/hyperactivity disorder: Differences by gender and subtype. Journal of learning disabilities, 33(2), 179-191.
Ziegler, J. C., & Goswami, U. (2005). Reading acquisition, developmental dyslexia, and skilled reading across languages: a psycholinguistic grain size theory. Psychological bulletin, 131(1), 3.
