Op weg naar morgen

Voor veel jongeren betekent YAR Vlaanderen de ommekeer in hun leven: een intensief traject waarin ze opnieuw perspectief vinden en ervaren dat verandering mogelijk is. Maar net omdat de programma’s van YAR Vlaanderen zo’n significante impact hebben – dat werd recent wetenschappelijk onderzocht door Evi Verdonck (UCLL Research & Expertise) –, voelt het einde vaak abrupt. De overgang naar zelfstandigheid blijkt kwetsbaar. Een alumni-aanbod is daarom geen overbodige luxe, maar een betekenisvolle stap om de impact te verduurzamen en relationele continuïteit te waarborgen.

YAR Vlaanderen richt zich op jongeren tussen de 16 en 21 jaar die moeilijkheden ervaren op verschillende levensdomeinen. De organisatie is actief in elke Vlaamse provincie en biedt twee specifieke programma’s: YAR Coaching en YAR Wonen.

YAR Vlaanderen ondersteunt jongeren om hun leven en/of woonsituatie weer op de rails te krijgen. Via een intensieve, coaching gerichte benadering krijgen deze jongeren de kans om hun leven in eigen handen te nemen. De kracht van YAR Vlaanderen? Die gaat ongetwijfeld schuil in de samenwerking met vrijwillige coaches: mensen zoals jij en ik die ervoor kiezen om deze jongeren te ondersteunen en te laten voelen dat er in hen wordt geloofd.

Het resultaat is een intens traject waarin jongeren ervaren dat verandering mogelijk is, maar belangrijker nog: dat ze zelf de sleutel in handen hebben. Wie het programma afrondt, draagt vaak levenslange inzichten met zich mee. En toch: de overgang naar zelfstandigheid blijkt moeilijk. Voor velen voelt het alsof iemand plots het licht uitknipt.

Van jeugdhulp naar zelfstandigheid

Voor mijn bachelorproef aan UCLL (Bachelor in de Orthopedagogie) bevroeg ik 52 alumni van YAR Vlaanderen. Zij rondden de afgelopen vijf jaar een traject binnen YAR Vlaanderen af. Hun algemeen welbevinden scoorde gemiddeld 3,5 op 5 – een bemoedigend cijfer, maar achter dat gemiddelde gaan verhalen van gemis schuil.

Heel wat alumni missen na afronding vooral hun coach of de maandelijkse groepsbijeenkomsten. “Het afscheid nemen was het zwaarst,” klinkt het. “Plots stond ik er alleen voor.” Het wekelijkse contact en de verbondenheid viel weg. Anderen benoemen de uitdaging om opgedane inzichten zelfstandig toe te passen. Het risico op terugval is daardoor reëel.

Twee derde van de bevraagde jongeren gaf aan uit te kijken naar een alumni-aanbod. Wat zij wensen is geen nazorg in de klassieke zin van het woord, maar een blijvende gemeenschap en verbondenheid. Op hun verlanglijstje staan terugkommomenten met andere alumni, begeleide reflectiemomenten en de kans om verworven inzichten opnieuw op te frissen. Ook praktische ondersteuning omtrent werk, studie of financiën duikt op.

De grootste drempel is vervoer, gevolgd door tijdsgebrek. Al weegt de vraag naar zo’n aanbod veel zwaarder door dan de obstakels.

Opvallend is dat deze jongeren allemaal opteren voor fysieke ontmoetingen, het liefst in groep. Digitale alternatieven? Helemaal geen interesse. Dit signaal toont overigens hoe fundamenteel nabijheid, verbondenheid en gemeenschap zijn.

Alumni-aanbod: kans of luxe?

Een alumni-aanbod is daarom dus geen bijzaak, maar een waardevolle volgende stap. Ze vormt een brug tussen gemeenschap en zelfstandigheid. Zo’n aanbod kan alumni ondersteunen in het blijvend verankeren van opgedane inzichten en vaardigheden, alsook het inzetten op relationele continuïteit – niet vanuit afhankelijkheid, maar juist vanuit eigenaarschap en verbondenheid.

Ook voor YAR Vlaanderen opent een alumni-aanbod deuren: alumni versterken de reputatie, creëren nieuwe netwerken, mogelijkheden tot partnerschappen en tonen hoe duurzaam de impact werkelijk is. Bovendien sluit dit alles aan bij een nodige evolutie binnen de jeugdhulp; eentje waar verbondenheid en gemeenschapsvorming steeds centraler horen te staan.

Samen vooruit

De conclusie van dit onderzoek is helder: YAR Vlaanderen heeft impact, maar de overgang naar zelfstandigheid is kwetsbaar en complex. Een alumni-aanbod kan een brug slaan, bijgevolg de impact verduurzamen en de organisatie versterken. Belangrijk is dat het hierbij niet gaat om klassieke nazorg of terugkeer naar hulpverleningsrelaties.

Alumni vragen geen eeuwige begeleiding, wel een blijvende gemeenschap en verbondenheid. En dit alles vanuit eigenaarschap. Precies dat is wat jeugdhulpverlaters nodig hebben op weg naar morgen.