Van struikelblok naar springplank: helpende hand bij dyslexie
Het onderwijs is een houvast voor vele ouders. Het moet een leerrijke omgeving zijn waar ook ruimte is voor de mentale gezondheid. Goede resultaten en een positief zelfbeeld gaan namelijk hand in hand. Toch blijft het onderwijs voor sommige leerlingen een extra uitdaging.
Lezen moeizaam, maar denken GENiaal
Om te beginnen is het belangrijk om te benadrukken dat dyslexie niets zegt over het niveau van intelligentie. Dyslexie heeft een genetische oorsprong en kan daardoor ook niet genezen worden. Het is een struikelblok waarmee de leerling moet leren omgaan. Dit is echter niet gemakkelijk. Stel je voor dat je elke dag moeite hebt met kloklezen, teksten analyseren en woorden juist spellen. Je werkt hard, maar toch voel je dat je achterloopt op leeftijdsgenoten. Je hebt het gevoel niet vooruit te kunnen gaan, omdat je weet dat je vroeg of laat tegen dezelfde obstakels zal aanlopen. Dit is de realiteit voor leerlingen met dyslexie.
In het onderwijs staat prestatie bovenaan de agenda, maar mentale gezondheid is ook van belang. Leerlingen met dyslexie ervaren in het onderwijs dagelijks moeilijkheden. Terwijl dyslexie lees- en spellingsproblemen oplevert, kan het ook voor moeilijkheden zorgen in andere vakken zoals wiskunde, aardrijkskunde en geschiedenis. Dit is dan ook de reden dat elke leerkracht een belangrijke spilfiguur is en het noodzakelijk is om de juiste ondersteuning aan te bieden.
Tips en tricks bij het ondersteunen
In de huidige lerarenopleiding wordt er sterk ingezet op didactiek en het puberbrein. Ik persoonlijk vond dit één van de meest interessante onderwerpen. Je leert hoe adolescenten denken en handelen. Daarnaast werd de klemtoon ook gelegd op verschillende leer- en ontwikkelingsstoornissen, waaronder dyslexie.
Tijdens mijn stages heb ik gemerkt dat gepaste begeleiding en ondersteuning cruciaal zijn om elke leerling te blijven motiveren. Een gebrek aan begeleiding en herhaaldelijke confrontatie met struikelblokken kan ervoor zorgen dat zowel de motivatie als het zelfbeeld afneemt.
Leerlingen met dyslexie kunnen zowel tijdens de lessen als tijdens evaluatiemomenten ondersteund worden:
Tijdens de lessen blijft het belangrijk om overzicht te bewaren in de klas. Weet jij nog toen je in het middelbaar stiekem briefjes uitwisselde met je beste vriend(in)? Wees er maar zeker van dat dit werd opgemerkt door enkele leerkrachten.
Door een strak klasmanagement te eisen, ben je sneller op de hoogte van eventuele stoorzenders, maar heb je meteen ook zicht op de leerlingen die het moeilijk hebben. Leerlingen met dyslexie kunnen dit uiten door zich boos te maken, faalangstige signalen (zoals weigeren te presteren) te vertonen of storend gedrag te stellen. Om dit gedrag te voorkomen, speel je vooral in op de interesses en de leefwereld van de leerling. Differentieer waar mogelijk, zorg voor extra oefeningen, maak gebruik van actieve werkvormen (zoals een groepsopdracht), zet in op individuele begeleiding bij oefeningen of maak gebruik van peertutoring. Bij peertutoring geeft een leerling uitleg aan een medeleerling. Dit heeft een positief effect op de verbondenheid in de klas.
Evaluatiemomenten, zoals een examen of toets, zijn perioden die veel stress kunnen opwekken. Leerlingen met dyslexie kunnen dit zien als een obstakel, omdat ze op voorhand al weten dat ze moeilijkheden zullen ondervinden, zelfs als ze zich goed hebben voorbereid. Om dit te vermijden, kan je tijdens toetsen en examens inzetten op preventie. Pas je toetsen, taken en examens aan. Zorg voor een duidelijk lettertype, laat voldoende ruimte vrij om een antwoord te noteren, werk met vragen die opgesomd staan en verwijs duidelijk (eventueel met kleur) naar bijlagen. Deze aanpassingen zijn niet alleen gunstig voor leerlingen met dyslexie, maar komen ook andere leerlingen ten goede.
Motivatie maakt het verschil
Motivatie hoort niet enkel van een leerling te komen, maar ook van de leerkracht. Er is niets leuker voor de leerlingen dan een enthousiaste en 
leergierige leerkracht voor de klas te hebben die interesse toont in welbevinden. Deze uitstraling geeft de leerlingen (met dyslexie) onbewust een goede portie motivatie. Ze hebben het gevoel dat er naar hen geluisterd wordt en dat hun mening en gevoel ertoe doen. Een gedreven leerkracht zorgt voor gedreven leerlingen.
Leerkracht = de mooiste job
Zowel leerlingen als leerkrachten proberen het beste uit zichzelf te halen. Om leerlingen met of zonder dyslexie optimaal tot leren te laten komen, zijn motivatie en begeleiding cruciaal. Je ziet als leerkracht leerlingen openbloeien doorheen het schooljaar. Door gepaste ondersteuning aan te bieden, kan elke leerling succeservaringen opdoen en blijven groeien. Blijf in je leerlingen geloven, ook al geloven zij even niet meer in zichzelf. Wees een krachtige en inspirerende leerkracht die herinnerd zal worden.
Bibliografie
Aerts, A., Mostaert, C., Meersschaert, E., Janssens, V., Loncke, M., Geudens, A., & Yserbyt, S. (2011). Dyslexie in het secundair onderwijs: van diagnose tot begeleiding. Een case study (pp. 197-205). BAZO Lessius Mechelen; Mechelen.
Alles over pesten. (z.d.). No Blame-methode. Geraadpleegd op 2 maart 2025, van https://www.allesoverpesten.be/pesten-aanpakken/no-blame-methode
Artevelde Hogeschool. (2018, 12 april). Over UDL. Geraadpleegd op 18 april 2025, van https://sites.arteveldehogeschool.be/udl/udl/udl/over-udl
Autsider. (2023, 11 augustus). Dyslexie en mondelinge taalvaardigheid. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://autsider.net/2023/08/11/dyslexie-en-mondelinge-taalvaardigheid/
Balans, landelijke oudervereniging. (2021, 9 februari). Omgaan met dyslexie in het onderwijs. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://balansdigitaal.nl/kennisbank/onderwijs/ondersteuning-op-school/omgaan-met-dyslexie-in-het-onderwijs
Binon, J. (2014, 1 februari). Van amateuristische tot academische lerarenopleiding. Een verhaal van groeiende professionalisering. Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://www.vlrom.be/pdf/002binon.pdf
Bolle, T. & van Meelis, I. (2015). Visie op taal leren: motivatie is de sleutel. In A. Mottart & S. Vanhooren (Red.), 29ste Conferentie Onderwijs Nederlands (pp. 116-120). België: Academia Press.
Braams, T. (2007, 25 september). Fonologische taalverwerking door dyslectici: De rol van allofone spraakwaarneming. Geraadpleegd op 8 december 2024, van https://modulas.sig-net.be/uploads/artikels_signaal/signaal_60_2007_fonologische_taalverwerking.pdf
British Dyslexia Association. (z.d.). Dyslexia friendly style guide. Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://www.bdadyslexia.org.uk/advice/employers/creating-a-dyslexia-friendly-workplace/dyslexia-friendly-style-guide
Broekens, H. (2023). De werkzame interventies voor het verbeteren van de executieve functies bij kinderen met dyslexie en/of ADHD (Masterproef). Pedagogische Wetenschappen (Orthopedagogiek), rijksuniversiteit Groningen.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2016, 6 oktober). Lichte toename kinderen met dyslexie. Geraadpleegd op 9 maart 2025, van https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/40/lichte-toename-kinderen-met-dyslexie
Cognifit Research. (2015, 22 oktober). Dyslexie bij kinderen. Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van https://www.cognifit.com/be/nl/wetenschap/herstellende-hersengezondheid/dyslexie?srsltid=AfmBOop-xUS5wiqFh0EdpbYNJEzkmn48Dqfc5SL_pZEWHIROH-S-1cJp
Compenserende dyslexiehulpmiddelen Op Maat. (z.d.). Overzicht dyslexie compenserende hulpmiddelen. Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://www.dyslexiehulpmiddelen.com/hulpmiddelenoverzicht
Cornelis, A. (z.d.). Leerkrachtstijl. Geraadpleegd op 6 april 2025, van https://bakokernbegrippen.ucll.be/tiki-index.php?page=Leerkrachtstijl
CSG De Goudse Waarden. (2023, 1 februari). Dyslexieprotocol 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2025, van https://lowcdn.com/2x/f37/6999f8ef4d26-00e8003070/dyslexieprotocolversie-2023pdf.pdf
Davis, R., & Braun, E. (1995/2011). De gave van dyslexie (tweede bijgewerkte editie). Elmar: Rijkswijk
De Backer, F. & Royackers, J. (2018, 11 oktober). Differentiatie in de klas. Differentiatie op de toets? Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://www.schoolmakers.be/wp-content/uploads/2018/10/Impuls_Gedifferentieerde-evaluatie_FDBJR.pdf
De Boer, A., Struyf, E., Nijs, S., & Doolaard, S. (2022). Samen inclusief onderwijs realiseren. België: Acco.
De leukste kinderen. (2022, 25 februari). Welke verschillende soorten dyslexie zijn er? Geraadpleegd op 20 mei 2025, van https://www.deleukstekinderen.nl/welke-verschillende-soorten-dyslexie-zijn-er/
De Rooij, T. (2022, 5 januari). Is visuele content beter dan tekst? Wij zochten het uit. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://2bcontent.nl/blog/is-visuele-content-beter-dan-tekst/
Dyslexie.be. (2024, 11 juli). REDICODIS maatregelen en compenserende software. Geraadpleegd op 18 april 2025, van https://www.dyslexie.be/post/redicodis-maatregelen-en-compenserende-software-1
Dyslexie.be. (z.d.). Wat is dyslexie, en wat is de oorzaak? Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van https://www.dyslexie.be/wat-is-dyslexie
Dyslexie Centraal. (2019, augustus). Mijn kind met leesproblemen of dyslexie. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://dyslexiecentraal.nl/sites/default/files/media/document/2019-09/2019%20Leidraad%20Dyslexie%20VO%20web.pdf
Dyslexie Centraal. (2022, 22 januari). Soorten ondersteuningsmogelijkheden. Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/dyslexiehulpmiddelen/soorten-ondersteuningsmogelijkheden
Dyslexie Centraal. (2025a). Pedagogisch-didactische ondersteuning. Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/ondersteuning-van-leerlingen-met-dyslexie/pedagogisch-didactische-ondersteuning
Dyslexie Centraal. (2025b). Welke problemen kan mijn kind ervaren door dyslexie? Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/ouders/welke-problemen-kan-mijn-kind-ervaren-door-dyslexie
Dyslexie Centraal. (2025c). Wat zijn de struikelblokken bij het leren van een vreemde taal als je dyslexie hebt? Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/ondersteuning-van-leerlingen-met-dyslexie/vakspecifieke-begeleiding-bij-de-moderne-vreemde/struikelblokken
Dyslexie Centraal. (2025d). Woordenschatuitbreiding. Geraadpleegd op 10 mei 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/ondersteuning-van-leerlingen-met-dyslexie/vakspecifieke-begeleiding-bij-de-moderne-vreemde/woordenschat
Dyslexie Centraal. (2025e). Belang van directe instructie. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/goed-lees-en-spellingonderwijs/belang-van-directe-instructie
Dyslexie Centraal. (2025f). Hoe leer je een vreemde taal met dyslexie? Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/weten/ondersteuning-van-leerlingen-met-dyslexie/vakspecifieke-begeleiding-bij-de-moderne-vreemde/inleiding
Dyslexiefont. (2024, 16 april). Signalen van dyslexie. Geraadpleegd op 10 mei 2025, van https://dyslexiefont.com/nl/signalen-van-dyslexie/
Dyslexiefont.com. (2024, 17 april). Is dyslexie genetisch? Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://dyslexiefont.com/nl/is-dyslexie-genetisch/
Eide, B., & Eide, F. (2019). Dyslexie als kans (J. de Vries, Vert.). Maven publishing. (Origineel werk gepubliceerd in 2011)
El-Helayk. (2024, 30 mei). Welke hulpmiddelen bij dyslexie bieden scholen in het voortgezet onderwijs? OCO. Geraadpleegd op 10 mei 2025, van https://www.onderwijsconsument.nl/welke-hulpmiddelen-bij-dyslexie-bieden-scholen-in-het-voortgezet-onderwijs/
El-Helayk, A. (2024, 12 juni). Welke invloed heeft dyslexie op de sociaal-emotionele ontwikkeling van uw kind? OCO. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.onderwijsconsument.nl/welke-invloed-heeft-dyslexie-op-de-sociaal-emotionele-ontwikkeling-van-uw-kind/
Expertisecentrum Dyslexie. (z.d.a). Dyslexie en vreemde talen. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.expertisecentrum-dyslexie.nl/vo-voortgezet-onderwijs/vreemde-talen
Expertisecentrum Dyslexie. (z.d.b). Over dyslexie. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.ecdyslexie.be/home/over_dyslexie/Visuele-stoornis
Expertisecentrum Dyslexie. (z.d.c). Wat is dyslexie nu precies? Geraadpleegd op 7 december 2024, van https://www.expertisecentrum-dyslexie.nl/wat-is-dyslexie#dyslexie
Fransen, A. (2013, 22 mei). Protocol dyslexie voortgezet onderwijs. Geraadpleegd op 13 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/sites/default/files/media/document/2019-08/Protocol_dyslexie_voortgezet_onderwijs-gecomprimeerd.pdf
Gemeente Amsterdam. (z.d.). Wat is de zelfdeterminatietheorie? Geraadpleegd op 17 februari 2025, van https://www.amsterdam.nl/sportclubs/assistent/lezen/zelfdeterminatietheorie
Ghesquière, P., Boets, B., Gadeyne, E. & Vandewalle, E. (2009). Dyslexie: een beknopt wetenschappelijk overzicht. Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://dyslexiecentraal.nl/sites/default/files/media/document/2019-09/Ghesquiere%20et%20al_Dyslexie_wetenschappelijk_overzicht.pdf
Gladys Logopedie. (z.d.). Vormen van dyslexie. Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van http://www.wassenaar-logopedie.nl/vormen-van-dyslexie.html
Goossens, S. (2021, 25 februari). Je leerlingen een schooljaar lang motiveren? Start met ABC. Klasse. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://www.klasse.be/256810/motivatie-leerlingen-abc-vansteenkiste/
Goossens, S. (2022, 23 juni). Tim Surma: “Leraren beseffen niet hoeveel impact ze hebben”. Klasse. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://www.klasse.be/544211/surma-impact-leraar/
Guidone, M. (2018). Betrokkenheid in het onderwijs (Masterproef). BMS Psychologie, University of Twente.
Hindrik, Loonstra, J., & Braams, T (red.). (2010). Omgaan met dyslexie, sociale en emotionele aspecten. Garant: Antwerpen
Horeweg, A. (2024). Gedragsproblemen in de klas. België: Lannoo Campus.
ICD-11. (2022). ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics [Databank]. Geraadpleegd op 8 december 2024, van https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en
Jansen, M. (2019, 23 mei). Het dyslectische brein verklaard. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://www.nemokennislink.nl/publicaties/het-dyslectische-brein-verklaard/
Jeugd & Onderwijsadvies. (2023, 9 mei). Waarom rekenen ook lastig kan zijn voor kinderen met dyslexie. Geraadpleegd op 10 mei 2025, van https://1801.nl/kennisbank/waarom-rekenen-ook-lastig-kan-zijn-voor-kinderen-met-dyslexie
Katholiek Onderwijs Vlaanderen. (z.d.a). Uitgangspunten continuüm van zorg so. Geraadpleegd op 18 april 2025, van https://pro.katholiekonderwijs.vlaanderen/uitgangspunten-continuum-van-zorg-so
Katholiek Onderwijs Vlaanderen. (z.d.b). Leren leren. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://pro.katholiekonderwijs.vlaanderen/leren-leren/de-kracht-van-leren-leren
Lau, O. (2018, 22 maart). Goede feedback van de leraar doet leerlingen meer leren. Klasse. Geraadpleegd op 13 april 2025, van https://www.klasse.be/130859/goede-feedback-van-de-leraar-doet-leerlingen-meer-leren/
LeerKRACHT. (2020, 26 mei). Onderzoek laat zien: leerKRACHT leidt tot een lerende cultuur en sterkere leraren. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://stichting-leerkracht.nl/onderzoek-naar-impact-van-leerkracht
Leerpunt. (z.d.). Project Brede basiszorg en verhoogde zorg. Geraadpleegd op 16 april 2025, van https://leerpunt.be/over-leerpunt/project-brede-basiszorg-en-verhoogde-zorg
Lissens, F., Al Asmar, M., Willems, D., Van Damme, J., De Coster, S., Demeestere, E., Maes, R., Baccarne, B., Robaeyst, B., Duthoo, W., & Desoete, A. (2020). Het stopt nooit… De impact van dyslexie en/of dyscalculie op het welbevinden en studeren van (jong)volwassenen en op de transitie naar de arbeidsmarkt: een bundeling van Vlaamse pilootstudies (Bachelorproef). Logopedie, UGent.
Logopediepraktijk. (z.d.). Auditieve verwerkingsproblemen. Geraadpleegd op 7 december 2024, van https://logopediesnoerenendekruif.nl/Auditieve-verwerkingsproblemen.php
Lunenberg, M. & Korthagen, F. (2009, 28 mei). Ervaring, theorie en praktische wijsheid in de professionele ontwikkeling van leraren. Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://korthagen.nl/wp-content/uploads/2018/06/Ervaring-praktische-wijsheid-en-theorie.pdf
Maltha studiecoaching. (2014, 28 mei). De rol van ouders bij dyslexie. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.malthastudiecoaching.nl/blog-onderwijs/2014/05/28/de-rol-van-ouders-bij-dyslexie/
Marent, S. (2021). De professionele ontwikkeling van beginnende leerkrachten. (Doctoraat). Pedagogische wetenschappen, KU Leuven & UGent.
Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie. (z.d.a). Toekomst dyslexiezorg. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.nkd.nl/overheid/toekomst-dyslexiezorg/
Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie. (z.d.b). De impact van een groeimindset. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.nkd.nl/nieuwsbrief-32/de-impact-van-een-groeimindset/
Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie. (z.d.c). Emotionele problemen en dyslexie. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.nkd.nl/nieuwsbrief-31/emotionele-problemen-en-dyslexie/
Onderwijskennis van het RNO. (2023, 15 juni). Technisch lezen. Geraadpleegd op 2 december 2024, van https://www.onderwijskennis.nl/themas/technisch-lezen
One Teacher One Scientist. (2024, 17 december). Skills and Challenges of a 21st Century Teacher. Geraadpleegd op 6 maart 2025, van https://oneteacheronescientist.com/learning/skills-and-challenges-of-a-21st-century-teacher/
Opdidakt. (2020a). Dyslexie traject. Geraadpleegd op 7 december 2024, van https://opdidakt.nl/dyslexie/traject/
Opdidakt. (2020b). Oorzaak dyslexie. Geraadpleegd op 7 december 2024, van https://opdidakt.nl/dyslexie/oorzaak-dyslexie/
Opgroeien blog. (2019, 1 april). Leerkracht-leerling relaties verbeteren: Een blik op je eigen blik. Geraadpleegd op 13 april 2025, van https://opgroeienblog.wordpress.com/2019/04/01/leerkracht-leerling-relaties-verbeteren-een-blik-op-je-eigen-blik/
Pameijer, N., Denys, A., Timbremont, B., & Van De Veire, H. (2018). Handelingsgericht werken. Nederland: Acco.
Pedagogisch klassenmanagement. (z.d.). Zorg en begeleiding: de betrokken leerkracht. Geraadpleegd op 15 februari 2025, van https://www.klassenmanagement.ncoj.nl/km_bouwstenen/zorg-begeleiding/de-betrokken-leerkracht
Potential. (z.d.a). Zorgcontinuüm. Geraadpleegd op 4 april 2025, van https://kenniscentrumpotential.be/kenniscentrum/thema/zorgcontinuum
Potential. (z.d.b). Zelfdeterminatietheorie. Geraadpleegd op 13 april 2025, van https://kenniscentrumpotential.be/kenniscentrum/detail/zelfdeterminatietheorie
Potential. (z.d.c). Fase 0: brede basiszorg. Geraadpleegd op 16 april 2025, van https://kenniscentrumpotential.be/kenniscentrum/detail/fase-0-brede-basiszorg
Prodia, mee(r) met diagnostiek. (z.d.a). Theoretisch deel: Het zorgcontinuüm. Geraadpleegd op 4 april 2025, van https://prodiagnostiek.be/het-zorgcontinuum/theoretisch-deel-het-zorgcontinuum/
Prodia, mee(r) met diagnostiek. (z.d.b). Uitbreiding van zorg. Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://prodiagnostiek.be/het-zorgcontinuum/uitbreiding-van-zorg/
Prof. dr. Korthagen, F. (2012, 23 oktober). Authenticiteit en betrokkenheid als basis voor goed onderwijs. Geraadpleegd op 15 februari 2025, van https://korthagen.nl/wp-content/uploads/2018/06/Authenticiteit-en-betrokkenheid.pdf
Redactie. (2021, 7 mei). Hoe kun je leerlingen intrinsiek motiveren. Leraar24. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://www.leraar24.nl/49967/hoe-kun-je-leerlingen-intrinsiek-motiveren/
Redactie. (2022, 25 februari). Welke verschillende soorten dyslexie zijn er? Geraadpleegd op 10 februari 2025, van https://www.deleukstekinderen.nl/welke-verschillende-soorten-dyslexie-zijn-er/
Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. (2021, 26 oktober). Dyslexie. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://richtlijnenjeugdhulp.nl/dyslexie/wat-is-dyslexie/symptomen-van-dyslexie/
Rijksuniversiteit Groningen. (2022, 11 oktober). Iedereen aan het werk! Betrokkenheid in de klas als collectief proces. Geraadpleegd op 2 maart 2025, van https://www.rug.nl/research/groningen-institute-for-educational-research/research/learner-teacher-instruction/iedereen-aan-het-werk-betrokkenheid-in-de-klas-als-collectief-proces
Sassenus, S., Boderé, A. & Van Gasse. (2018, 16 oktober). DE LERAAR VAN DE 21STE EEUW: Uitdagingen, verwachtingen en randvoorwaarden. Geraadpleegd op 6 maart 2025, van https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestand.ashx?nr=12174
Scheiris, J. & Desoete, A. (2008, 17 maart). De prevalentie van enkele specifieke ontwikkelings- en gedragsstoornissen en hun comorbiditeit. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://modulas.sig-net.be/uploads/artikels_signaal/signaal_62_2008_prevalentie_en_comorbiditeit.pdf
Schelfhout, W. & Tanghe, E. (2023, 26 juni). (Startende) leerkrachten aan boord houden. Geraadpleegd op 6 april 2025, van https://repository.uantwerpen.be/docman/irua/3a3c33motoM3b
Steenberg, L. (2024, 2 februari). Een positieve blik op dyslexie kenmerken. Geraadpleegd op 11 februari 2025, van https://tiponderwijs.nl/kennisbank/taal/dyslexie-kenmerken/
Stiru, A. (2024, 19 augustus). Doet je puber het slecht op school? Steun van leerkrachten speelt een belangrijke rol. Scientias. Geraadpleegd op 12 oktober 2024, van https://scientias.nl/slechte-school-slecht-puber-resultaten-goede-leerkracht-steun/
Tijdschrift van het Steunpunt Werk. (2016). Motivatie en welzijn. Geraadpleegd op 13 april 2025, van https://lirias.kuleuven.be/retrieve/434335
Toolbox formatieve evaluatie. (z.d.). Preteaching. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://formatiefevalueren.kdg.be/pre-teaching/
Tremio, K. (2017, 23 oktober). 5x meer bereiken met non-verbale communicatie. Onderwijs van Morgen. Geraadpleegd op 2 maart 2025, van https://www.onderwijsvanmorgen.nl/5x-meer-bereiken-non-verbale-communicatie/
Universiteit Amsterdam. (2015, 16 februari). Dyslexie in vogelvlucht. Geraadpleegd op 7 december 2024, van https://www.taalstaal.nl/wp-content/uploads/2019/08/d176be_7eb6a924f8a84d5f889103016e6d2bdf.pdf
Universiteit Gent. (z.d.). Flipped classroom: een traditionele les omgedraaid. Geraadpleegd op 10 april 2025, van https://onderwijstips.ugent.be/nl/tips/flipped-classroom-een-traditionele-les-omgedraaid/
University of Reading. (2016, 29 juni). Studying with dyslexia and other specific learning difficulties. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://libguides.reading.ac.uk/c.php?g=521446&p=4807255
Vandenbroucke, M. (2020, 4 mei). Toolbox met redelijke aanpassingen voor leerlingen met dyslexie. KlasCement. Geraadpleegd op 7 april 2025, van https://www.klascement.net/downloadbaar-lesmateriaal/105657/toolbox-met-redelijke-aanpassingen-voor-leerlingen-met-dyslexie/?previous
Van de Putte, I. (2018). Leren omgaan met diversiteit in de klas. België: Academia Press.
Van der Leij, A. (2016). Dit is dyslexie: achtergrond en aanpak. Nederland: Lannoo Campus.
Van Hees, E. (2024, 18 december). Hoe kunnen scholen hun leerlingen tot betere prestaties brengen? Met de kracht van academisch optimisme! Geraadpleegd op 13 maart 2025, van https://www.hetacv.be/docs/default-source/acv-csc-docsitemap/6000-centrales/6660-christelijke-onderwijscentrale-(coc)/6740-brandpunt/brandpunt-2024-2025/bp4-academisch-optimisme.pdf?sfvrsn=a1d38d2b_1
Vanhoof, J. (2021, 12 oktober). Academisch optimisme: de gecombineerde kracht van doelmatigheidsbeleving, vertrouwen en gerichtheid op leren. Geraadpleegd op 13 maart 2025, van https://www.edubronblogt.be/onderzoek/academisch-optimisme/
Van Mieghem, A., Verschueren, K., Petry, K. & Struyf. (2018). Dynamieken achter de implementatie van het m-decreet. Geraadpleegd op 16 april 2025, van https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestanden/11993.pdf
Van Waetermeulen, L. (2021). Het abc van de zelfdeterminatietheorie stimuleren in wetenschapsonderwijs (masterproef). Educatieve master wetenschappen en technologie, UGent.
Verhoeven, I. (2024, 9 mei). Hulpmiddelen bij dyslexie. Geraadpleegd op 5 april 2025, van https://edufari.be/hulpmiddelen-bij-dyslexie/
Vervullens, Z. (2020,5 december). Samenvatting didactische werkvormen. Geraadpleegd op 18 mei 2025, van https://www.vppk.be/wp-content/uploads/2020/12/SV-didactische-werkvormen.pdf
Vlaanderen.be. (z.d.). Gemeenschappelijk of individueel curriculum in basis- en secundair onderwijs. Geraadpleegd op 16 april 2025, van https://www.vlaanderen.be/onderwijs-en-vorming/ondersteuning-en-begeleiding-voor-leerlingen-cursisten-en-studenten/basis-en-secundair-onderwijs/gemeenschappelijk-of-individueel-curriculum
Vrij CLB. (z.d.). Leerproblemen: je studeert wel, maar je leert niet. Geraadpleegd op 23 november 2024, van https://www.vrijclb.be/leerlingen/artikels/leerproblemen-je-studeert-wel-maar-je-leert-niet
Werk en dyslexie. (z.d.a). Kenmerken van dyslexie. Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van https://www.werkendyslexie.nl/dyslexie/kenmerken.html
Werk en dyslexie. (z.d.b). Hoe werkt het dyslectisch brein? Geraadpleegd op 11 februari 2025, van https://www.werkendyslexie.nl/dyslexie/hoe-werkt-het-dyslectisch-brein.html
Weyns, T. (2018, 14 maart). Schoolse betrokkenheid, klasgenoten en de leerkracht: Hoe beïnvloeden ze elkaar? EOS Wetenschap. Geraadpleegd op 4 december 2024, van https://www.eoswetenschap.eu/psyche-brein/schoolse-betrokkenheid-klasgenoten-en-de-leerkracht-hoe-beinvloeden-ze-elkaar
Wood, T. & Cochrane, K. (2014). Dyslexie voor dummies (D. Wouterlood, Vert). Pearson Benelux (Origineel werk gepubliceerd in 2009)
