Een pil te veel of te weinig? Zo kan één vergissing een hartonderzoek stilleggen

Verwarring over bloedverdunners zorgt nog altijd voor uitgestelde ingrepen. Verpleegkundestudente Charlotte Pauwels onderzocht hoe duidelijke afspraken levens kunnen redden én onnodige ziekenhuisopnames kunnen voorkomen.

Soms is een duidelijke uitleg of een eenvoudig overzicht voldoende om een ingreep wél te laten doorgaan. En precies daarin schuilt volgens deze bachelorproef een belangrijke kans om de zorg elke dag een beetje beter te maken.

Zijn dat geen snoepjes dan?

Een patiënt die zich klaar maakt voor een onderzoek aan het hart, verwacht meestal dat alles volgens plan verloopt. Toch gebeurt het regelmatig dat een ingreep op het laatste moment wordt uitgesteld. Niet omdat er iets mis is met de patiënt, maar omdat er onduidelijkheid bestaat over de medicatie die vooraf wel of niet ingenomen moest worden.

Dat lijkt een klein detail, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Operaties worden verplaatst, ziekenhuisbedden blijven langer bezet en patiënten ervaren extra stress. Bovendien brengt elke uitgestelde ingreep extra kosten en meer werk met zich mee.

Die vaststelling vormde het vertrekpunt van de bachelorproef van verpleegkundestudente Charlotte Pauwels. Tijdens haar stages zag ze hoe zorgverleners én patiënten vaak twijfelden over het juiste gebruik van bloedverdunners vóór een onderzoek aan het hart.

Is niet elke patiënt hetzelfde?

Op het eerste gezicht lijkt de oplossing eenvoudig: stop de medicatie op tijd. In werkelijkheid is het veel ingewikkelder. Niet elke bloedverdunner werkt op dezelfde manier en niet iedere patiënt heeft dezelfde behandeling nodig.

Uit de studie blijkt dat sommige medicijnen beter een dag vooraf worden stopgezet, terwijl andere net veilig verder kunnen worden ingenomen. Welke keuze het best is, hangt af van de gezondheid van de patiënt en het risico op problemen tijdens de ingreep.

Daarom bestaat er geen standaard antwoord dat voor iedereen geldt.

Meer duidelijkheid op de werkvloer

Volgens Pauwels ligt het grootste probleem niet bij de kennis van zorgverleners, maar bij het gebrek aan duidelijke en uniforme richtlijnen. Verschillende ziekenhuizen hanteren soms andere afspraken, waardoor verwarring kan ontstaan. De studente bracht in haar onderzoek in kaart welke medicatie patiënten gebruiken, wanneer die vóór een ingreep tijdelijk moeten worden gestopt of wanneer deze kunnen worden voortgezet.

"Wanneer iedereen met dezelfde duidelijke richtlijnen werkt, kunnen fouten en uitgestelde ingrepen aanzienlijk verminderd worden," besluit ze.

Eenvoud als sleutel?

De studente pleit daarom voor praktische hulpmiddelen die verpleegkundigen snel kunnen raadplegen. Een overzichtelijke affiche of een eenvoudig stappenplan kan ervoor zorgen dat minder fouten worden gemaakt.

Ook patiënten hebben nood aan duidelijke uitleg in gewone taal. Wie begrijpt waarom bepaalde medicatie tijdelijk moet worden aangepast, volgt de instructies beter op en komt beter voorbereid naar het ziekenhuis.

Kleine verandering, grote impact

De conclusie van de bachelorproef is duidelijk: betere communicatie en eenvoudige afspraken kunnen een groot verschil maken. Ze verhogen niet alleen de veiligheid van patiënten, maar zorgen er ook voor dat ziekenhuizen efficiënter kunnen werken. Het gaat niet simpelweg om de vraag: "Moet de patiënt stoppen met zijn bloedverdunner?" De juiste vraag is: "Welke bloedverdunner gebruikt deze patiënt, hoe groot is het risico op een bloeding, hoe groot is het risico op een stolsel en hoe dringend is de ingreep?"

Er zijn dan ook een aantal aanbevelingen waardoor de zorg vlot kan verlopen.

Eerst moet duidelijk zijn welke medicatie de patiënt gebruikt.
Voor een ingreep is het belangrijk om goed na te gaan welke bloedverdunner de patiënt inneemt. Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Sommige patiënten weten wel dat ze een bloedverdunner nemen, maar kennen de naam van het geneesmiddel niet. Door dit vooraf zorgvuldig te controleren, kan worden vermeden dat medicatie op het verkeerde moment wordt gestopt of net wordt verdergezet.

Daarna moet worden gekeken naar de risico’s voor de patiënt.
Niet iedere patiënt loopt hetzelfde risico. Bij de ene patiënt is vooral de kans op een bloeding belangrijk, terwijl bij een andere patiënt het gevaar op een nieuw bloedstolsel groter kan zijn. Daarom moet de zorgverlener beide risico's tegen elkaar afwegen voordat er een beslissing wordt genomen.

Hoe dringend is de ingreep?

De urgentie van de ingreep hangt af van verschillende factoren. Patiënten kunnen worden ingepland als de ingreep niet urgent is. Dit zijn dan patiënten die bijvoorbeeld symptomen hebben en daarvoor vanuit de huisarts worden doorgestuurd. Aangezien dit een geplande ingreep is, kan de ingreep goed worden voorbereid. Dit is anders voor patiënten die een hartaanval krijgen en via spoed binnenkomen. Zij hebben geen tijd voor een uitgebreide voorbereiding. Toch moet er ook bij deze patiënten gekeken worden naar welke medicatie ze gebruiken. Indien nodig moet er medicatie worden opgestart. Ook dit proces wordt beschreven in de bachelorproef van de studente.

Vervolgens moet duidelijk worden afgesproken wat er met de medicatie gebeurt.

Het mag niet onduidelijk zijn of een patiënt zijn medicatie moet blijven nemen of tijdelijk moet stoppen. Ook het moment waarop een geneesmiddel eventueel moet worden gestopt, moet vooraf duidelijk zijn. Een vaste en overzichtelijke werkwijze kan ervoor zorgen dat zorgverleners minder snel fouten maken en dat geplande ingrepen minder vaak moeten worden uitgesteld.

Ook de manier waarop de ingreep wordt uitgevoerd kan een verschil maken.

Wanneer het mogelijk is, kan de arts ervoor kiezen om via de pols naar het hart te gaan. Volgens de onderzochte richtlijnen kan deze aanpak het risico op bloedingen beperken en maakt ze het in bepaalde situaties mogelijk om bepaalde bloedverdunners verder te gebruiken. Bij sommige patiënten is het niet mogelijk om via de pols naar het hart te gaan. Er wordt dan gekozen om via de lies te gaan. Maar hiervoor dient er andere medicatie gestopt te worden, wat alweer wijst op de complexciteit van dit onderzoek.

Tot slot begint veilige zorg bij een goed geïnformeerde patiënt.

Patiënten moeten vooraf in duidelijke taal weten welke medicatie ze moeten blijven nemen en welke eventueel tijdelijk moeten worden aangepast. Niet iedereen begrijpt ingewikkelde medische uitleg of kent de namen van zijn geneesmiddelen. Een eenvoudige uitleg, eventueel aangevuld met een overzicht op papier of infographic, kan daarom veel onzekerheid en fouten voorkomen.