Tussen de schoolbanken en de aula: het tussenjaar als overgang
Een tussenjaar wordt vaak gezien als een periode om jezelf beter te leren kennen, zelfstandiger te worden of nieuwe ervaringen op te doen. Mijn onderzoek toont echter dat zo’n jaar over meer gaat dan persoonlijke groei alleen. De verhalen van jongeren laten zien dat de waarde van een tussenjaar vooral zit in de mensen die ze onderweg ontmoeten. In een samenleving die sterk inzet op het individu, herinneren zij ons eraan dat betekenis eerder ontstaat in verbinding met anderen.
De zomer na het zesde middelbaar
Je hebt je secundair diploma op zak. Familieleden vragen wat je volgend jaar gaat studeren en vrienden schrijven zich in voor een opleiding. Iedereen lijkt al te weten welke richting hij uit wil. Maar wat als je dat zelf nog niet weet? Steeds meer jongeren in Vlaanderen kiezen ervoor om na het middelbaar eerst een tussenjaar te nemen. De aula maakt plaats voor een reis, een job, vrijwilligerswerk of simpelweg tijd om na te denken over de toekomst.
Toch roept die keuze vaak vragen op bij de omgeving van deze jongeren. “Ga je wel nog weten hoe je moet studeren?” of “Is dat geen verloren jaar?” zijn opmerkingen die velen te horen krijgen. Een tussenjaar past immers niet in het beeld van de klassieke levensloop waarin je na het middelbaar meteen verder studeert. Maar ervaren jongeren hun tussenjaar zelf ook als een verloren jaar? Dat onderzocht ik in mijn masterproef.
Het tussenjaar door de ogen van de jongeren zelf
Voor mijn onderzoek sprak ik met vijftien jongeren die de afgelopen vijf jaar een tussenjaar namen tussen het secundair en hoger onderwijs. Ik wilde weten welke betekenis het jaar voor hen had gekregen en welke zaken voor hen van belang waren. Hoewel hun verhalen sterk van elkaar verschilden, kwamen enkele thema’s telkens terug.
De waarom-vraag
Het eerste thema gaat over de motieven om een tussenjaar te nemen. Sommige jongeren hadden nood aan rust na jaren van studeren en de stress die dat met zich meebracht. Anderen wilden reizen, werken, nieuwe ervaringen opdoen of waren gewoonweg nog niet klaar om een studiekeuze te maken.
Toch zat achter die verschillende redenen eenzelfde gevoel. Veel jongeren vonden dat ze jarenlang vooral hadden gedaan wat van hen verwacht werd. Het tussenjaar gaf hen de kans om stil te staan bij wat ze zelf wilden. Dus of jongeren nu op zoek waren naar rust of juist naar avontuur, het vertrekpunt was vaak hetzelfde: ze voelden dat ze nood hadden aan iets anders dan nog een jaar aan de schoolbanken.
Zelf kiezen én verantwoordelijkheid dragen
Wat jongeren het meest waardeerden aan hun tussenjaar was de mogelijkheid om zelf keuzes te maken. Voor het eerst konden ze grotendeels zelf bepalen hoe hun dagen eruitzagen. Ze kozen waar ze heen gingen, welke job ze deden en wat ze zelf belangrijk vonden om te doen. Tegelijk beseften velen dat ze dat niet volledig alleen deden. Ouders speelden vaak een belangrijke rol, bijvoorbeeld door financiële steun te bieden of praktisch mee te helpen organiseren.
Die keuzevrijheid kwam echter niet zonder verantwoordelijkheid. Wie alleen reist, moet zelf problemen oplossen en voor zichzelf zorgen. Wie kiest voor vrijwilligerswerk, moet dit zelf regelen en afspraken nakomen. Wie überhaupt kiest voor een tussenjaar, moet bovendien vaak uitleggen waarom die keuze de juiste beslissing was. Voor de jongeren in dit onderzoek gingen vrijheid en verantwoordelijkheid daarom hand in hand. Zelf keuzes maken betekende ook dat je de gevolgen van die keuzes moest dragen.
Meer dan een zoektocht naar jezelf
Wanneer mensen over een tussenjaar praten, gaat het vaak over persoonlijke groei of jezelf vinden. Ook in mijn onderzoek kwam dat thema naar voren. Jongeren vertelden hoe nieuwe ervaringen hen hielpen om beter te begrijpen wat ze belangrijk vonden. Sommigen ontdekten nieuwe interesses, anderen leerden omgaan met onzekerheid of kregen meer vertrouwen in zichzelf.
Wat mij vooral opviel, was dat de betekenis van het tussenjaar niet alleen lag in het individu. De deelnemers blikten vaak terug op ontmoetingen met andere mensen. Ze vertelden over nieuwe vriendschappen, collega’s, gastgezinnen en medereizigers. Die contacten bleken vaak waardevoller dan de activiteiten zelf. Zo werd een reis betekenisvol door de mensen die ze onderweg leerden kennen en werd een job belangrijk door de collega’s waarmee ze samenwerkten. Zelfs tijd alleen kreeg betekenis doordat bestaande relaties op een andere manier werden beleefd.
De moraal van het verhaal: verbinding
Op het eerste gezicht lijkt een tussenjaar een afwijking van het normale studietraject. Toch valt het ook op dat de verhalen van de jongeren net aansluiten bij waarden die vandaag sterk aanwezig zijn in onze samenleving: jezelf ontwikkelen, verantwoordelijkheid nemen en het actief vormgeven van je eigen leven. Het tussenjaar is in die zin dus minder rebels dan het soms lijkt en kan eerder optreden als een soort voorbeeld waaruit we dingen kunnen leren voor onze maatschappij. Waar zingeving bijvoorbeeld vandaag de dag vaak wordt voorgesteld als een individuele opdracht en een na te streven doel, tonen de verhalen van de jongeren uit dit onderzoek dat het zinvolle hem misschien net zit in de verbinding met anderen.
Misschien moeten we daarom stoppen met een tussenjaar te bekijken als een jaar waarin jongeren even niets doen, want voor velen is het net een periode waarin ze leren wat er echt toe doet. En dat maakt het niet zozeer een verloren jaar, maar eerder een jaar dat iets oplevert wat moeilijk in studiepunten of diploma’s te meten valt.
Bibliografie
Abts, K., Swyngedouw, M., Abts, K., Billiet, J., & Meuleman, B. (2014). Van kwaad naar erger? Jongvolwassenen en democratisch burgerschap. In Vlaanderen kiest. Trends in stemgedrag en opvattingen over politiek, staatshervorming en Kerk (pp. 15-45). LannooCampus; Tielt.
AFS Vlaanderen. (2026). Neem een GAP year naar buitenland met AFS Vlaanderen. afsvlaanderen.be. https://www.afsvlaanderen.be/gap-year-buitenland/
Alamri, W. A. (2019). Effectiveness of qualitative research methods: interviews and diaries. International Journal of English and Cultural Studies, 2(1), 65.
https://doi.org/10.11114/ijecs.v2i1.4302
Alshenqeeti, H. (2014). Interviewing as a Data Collection Method: A Critical review. English Linguistics Research, 3(1). https://doi.org/10.5430/elr.v3n1p39
Anney, V.N. (2014). Ensuring the Quality of the Findings of Qualitative Research: Looking at Trustworthiness Criteria. Journal of Emerging Trends in Educational Research and Policy Studies (JETERAPS), 5(2), 272-28
https://www.scholarlinkinstitute.org/jeteraps/articles/Ensuring%20The%20Quality%20Of%20The%20Findings%20new.pdf
Argyropoulou, E. P., Sidiropoulou-Dimakakou, D., & Besevegis, E. G. (2007). Generalized Self-Efficacy, Coping, Career Indecision, and Vocational Choices of Senior High School Students in Greece. Journal Of Career Development, 33(4), 316–337.
https://doi.org/10.1177/0894845307300412
Bagnoli, A. (2009). ON ‘AN INTROSPECTIVE JOURNEY’: Identities and travel in young people’s lives. European Societies, 11(3), 325–345. https://doi.org/10.1080/14616690902764674
Bakker, M., & De Boer, F. (2021). Kwaliteitscriteria in kwalitatief onderzoek: welke termen hanteer je als kwalitatief onderzoeker? KWALON, 26(2), 88–96.
https://doi.org/10.5117/kwalon2021.2.002.bakk
Baumeister, R. F. (1991). Meanings of Life. Guilford Press.
Berg, B. L. (2001). Qualitative research methods for the social sciences (4th ed.). Pearson.
https://3dvar.com/Berg2012Qualitative.pdf
Betram-Troost, G., & Miedema, S. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
Bod, R. (2023). Waarom ben ik hier?: Een kleine wereldgeschiedenis van zingeving. Prometheus Amsterdam.
Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (2007). Foundations of Qualitative Research for Education. In G. Roets & G. Van Hove (Reds.), Qualitative research for educational sciences (2de editie, pp. 1–52). Pearson.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a Theory of Practice. https://doi.org/10.1017/cbo9780511812507
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Brown, P., Hesketh, A., & Wiliams, S. (2003). Employability in a Knowledge-driven Economy. Journal Of Education And Work, 16(2), 107–126. https://doi.org/10.1080/1363908032000070648
Christie, H. (2009). Emotional journeys: young people and transitions to university. British Journal Of Sociology Of Education, 30(2), 123–136. https://doi.org/10.1080/01425690802700123
Coetzee, M., & Bester, S. (2009). The Possible Value of a Gap Year: A Case Study. South African Journal Of Higher Education, 23(3), 608–623. https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/EJC37535
Cohen, M. (2001). The Grand Tour. Language, National Identity and Masculinity. Changing English, 8(2), 129–141. https://doi.org/10.1080/13586840120085685
Crawford, C., & Cribb, J. (2012). Gap year takers: uptake, trends and long term outcomes (Report DFE-RR252). Institute for Fiscal Studies through the Centre for Analysis of Youth Transitions (CAYT). https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5a7c77bce5274a5255bced9c/DFE-RR252.pdf#page23
Curtis, D. D., Mlotkowski, P., & Lumsden, M. (2012). Bridging the Gap: Who Takes a Gap Year and Why? Longitudinal Surveys of Australian Youth. Research Report. National Centre For Vocational Education Research. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED533077.pdf
Cuzzocrea, V. (2018). Moratorium or waithood? Forms of time-taking and the changing shape of youth. Time & Society, 28(2), 567–586. https://doi.org/10.1177/0961463x18763680
De Bloom, J. (2025). Tijd is goud. Gedrag & Organisatie, 38(4), 343–363.
https://doi.org/10.5117/go2025.4.001.bloo
De Corte, K. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
De Dijn, H. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
De Groot, I. (2010). Hoe word je een democratische burger? Over de complexiteit van democratisch burgerschap in een pluriforme, moderne samenleving. Pedagogiek, 30(1), 58-74.
De Kruijf, G., & De Roest, H. (2010). The Role of the Churches in the Public Sphere De rol van de kerken in het publieke domein. NTT Journal For Theology And The Study Of Religion, 64(2), 108–121. https://doi.org/10.5117/ntt2010.64.108.krui
De Wachter, D. (2019). De wereld van De Wachter (4de editie) [Boek]. Lannoo.
Debaene, R. (2003). Individualisme: van project tot feit. De Uil van Minerva, 19(3). https://doi.org/10.21825/uvm.v19i3.1668
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
https://doi.org/10.1207/s15327965pli1104_01
Delaey, L. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
Departement Onderwijs en Vorming. (2025). Education at a Glance vanuit Vlaams perspectief. In Data-onderwijs Vlaanderen. Vlaamse overheid.
https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestanden/education-at-a-glance-vlaamse-brochure-2025.pdf
DPG Media (z.d.). De nieuwste trend bij 18-jarigen? Ze nemen eerst een ‘gap year’ en gaan dan pas studeren. HLN.https://www.hln.be/bankieren/de-nieuwste-trend-bij-18-jarigen-ze-nemen-eerst-een-gap-year-en-gaan-dan-pas-studeren~ad0deece/
Durinck, H. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
Dweck, C. S. (2017). From needs to goals and representations: Foundations for a unified theory of motivation, personality, and development. Psychological Review, 124(6), 689–719. https://doi.org/10.1037/rev0000082
Edwards, R., & Holland, J. (2013). What is Qualitative Interviewing? Bloomsbury Academic.
https://doi.org/10.5040/9781472545244
Erikson, E. H. (1963). Childhood and Society. Norton and Company.
Ethische Commissie FPPW. (2026). Algemeen ethisch protocol voor wetenschappelijk onderzoek aan de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de UGent. Universiteit Gent. Geraadpleegd op 26 januari 2026, van
https://www.ugent.be/pp/nl/onderzoek/ec/algemeen_ethisch_protocol.pdf
Fouarge, D., Künn, A., & Mommers, A. (2016). Studiekeuze en arbeidsmarkt: literatuurstudie. ROA Reports, 003. https://doi.org/10.26481/umarep.2016003
Frankl, V. E. (1963). Man’s search for meaning; an introduction to logotherapy. Washington Square Press.
Frenette, M. (2022). Is taking a gap year between high school and postsecondary education beneficial or detrimental in the long term? In Economic And Social Reports (Nr. 36-28–0001). Statistics Canada.
https://www150.statcan.gc.ca/n1/en/pub/36-28-0001/2022005/article/00004-eng.pdf?st=vwmNgKTT
Gati, I., & Kulcsár, V. (2021). Making better career decisions: From challenges to opportunities. Journal Of Vocational Behavior, 126, 103545. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2021.103545
Generatieve AI in het UGent-onderwijs. (n.d.). Universiteit Gent.
https://www.ugent.be/student/nl/lessen-examens/lesmateriaal/tools-lesopnames/generatieveai
Germeijs, V., & Verschueren, K. (2006). High school students’ career decision-making process: Consequences for choice implementation in higher education. Journal Of Vocational Behavior, 70(2), 223–241. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2006.10.004
Germeijs, V., Luyckx, K., Notelaers, G., Goossens, L., & Verschueren, K. (2012). Choosing a major in higher education: Profiles of students’ decision-making process. Contemporary Educational Psychology, 37(3), 229–239. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2011.12.002
Guillemin, M., & Gillam, L. (2004). Ethics, reflexivity, and “Ethically Important moments” in research. Qualitative Inquiry, 10(2), 261–280. https://doi.org/10.1177/1077800403262360
Hammarberg, K., Kirkman, M., & De Lacey, S. (2016). Qualitative research methods: when to use them and how to judge them. Human Reproduction, 31(3), 498–501.
https://doi.org/10.1093/humrep/dev334
Heath, S. (2006). Widening the gap: pre‐university gap years and the ‘economy of experience’. British Journal Of Sociology Of Education, 28(1), 89–103. https://doi.org/10.1080/01425690600996717
Holmegaard, H. T., Ulriksen, L. M., & Madsen, L. M. (2012). The Process of Choosing What to Study: A Longitudinal Study of Upper Secondary Students’ Identity Work When Choosing Higher Education. Scandinavian Journal Of Educational Research, 58(1), 21–40. https://doi.org/10.1080/00313831.2012.696212
Hovdhaugen, E., & Salvanes, K. V. (2024). Inequality in entry to higher education in Norway – the role of the gap year(s) and gap year activities. Scandinavian Journal Of Educational Research, 1–17. https://doi.org/10.1080/00313831.2024.2434817
Howitt, D. (2010a). Qualitative Interviewing. In G. Roets & G. Van Hove (Reds.), Qualitative research for educational sciences (2de editie, pp. 1–52). Pearson.
Howitt, D. (2010b). Thematic Analysis. In G. Roets & G. Van Hove (Reds.), Qualitative research for educational sciences(2de editie, pp. 1–52). Pearson.
Huang, X. (2019). Understanding Bourdieu - Cultural Capital and Habitus. Review Of European Studies, 11(3), 45. https://doi.org/10.5539/res.v11n3p45
Inguglia, C., Ingoglia, S., Liga, F., Lo Coco, A., & Lo Cricchio, M. G. (2014). Autonomy and Relatedness in Adolescence and Emerging Adulthood: Relationships with Parental Support and Psychological Distress. Journal of Adult Development, 22(1), 1–13.
https://doi.org/10.1007/s10804-014-9196-8
Jager, K. J., Tripepi, G., Chesnaye, N. C., Dekker, F. W., Zoccali, C., & Stel, V. S. (2020). Where to look for the most frequent biases? Nephrology, 25(6), 435–441.
https://doi.org/10.1111/nep.13706
Johnson, M. R. (2018). Aristotle on the meaning of life. In S. Leach & J. Tartaglia (Reds.), The Meaning of Life and the Great Philosophers (1ste editie). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315385945
Jones, A. (2004). Review of Gap Year Provision. University of London: Department for Education and Skills.
https://www.researchgate.net/profile/Andrew-Jones-90/publication/237263610_Review_of_Gap_Year_Provision/links/5dc336d64585151435ef5d59/Review-of-Gap-Year-Provision.pdf
King, A. (2007). “A Life Changing Experience”? A Situated Analysis of Identity Work in Young People’s Accounts of Their Gap [PhD, University of Surrey]. https://openresearch.surrey.ac.uk/esploro/outputs/doctoral/A-Life-Changing-Experience-A-Situated/99511149002346
King, A. (2010). Minding the gap? Young people’s accounts of taking a Gap Year as a form of identity work in higher education. Journal Of Youth Studies, 14(3), 341–357. https://doi.org/10.1080/13676261.2010.522563
Levinas, E. (1947). Van het zijn naar de zijnde (A. Kalshoven, Vert.). Fontaine.
Lincoln, Y., & Guba, E.G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills: Sage Publications.
Loobuyck, P. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
Martela, F., Ryan, R. M., & Steger, M. F. (2017). Meaningfulness as satisfaction of autonomy, competence, relatedness, and beneficence: comparing the four satisfactions and positive affect as predictors of meaning in life. Journal of Happiness Studies, 19(5), 1261–1282.
https://doi.org/10.1007/s10902-017-9869-7
Martin, A. J. (2010). Should students have a gap year? Motivation and performance factors relevant to time out after completing school. Journal Of Educational Psychology, 102(3), 561–576. https://doi.org/10.1037/a0019321
McGrath, C., Palmgren, P. J., & Liljedahl, M. (2018). Twelve tips for conducting qualitative research interviews. Medical Teacher, 41(9), 1002–1006.
https://doi.org/10.1080/0142159x.2018.1497149
Myburgh, C., & Poggenpoel, M. (2007). Qualitative methods: A research approach worth considering. African Journal of Psychiatry (South Africa), 10(2), 65-67.
Nardon, L., Hari, A., & Aarma, K. (2021). Reflective Interviewing—Increasing Social Impact through Research. International Journal of Qualitative Methods, 20.
https://doi.org/10.1177/16094069211065233
Negru-Subtirica, O., Pop, E. I., Luyckx, K., Dezutter, J., & Steger, M. F. (2016). The meaningful identity: A longitudinal look at the interplay between identity and meaning in life in adolescence. Developmental Psychology, 52(11), 1926–1936. https://doi.org/10.1037/dev0000176
O’Shea, J. (2011). Delaying the academy: A gap year education. Teaching in Higher Education, 16(5), 565–577. https://doi.org/10.1080/13562517.2011.570438
O’Shea, J. (2013). Gap Year: How Delaying College Changes People in Ways the World Needs. http://ci.nii.ac.jp/ncid/BB14479391
Parker, P. D., Thoemmes, F., Duineveld, J. J., & Salmela-Aro, K. (2015). I wish I had (not) taken a gap-year? The psychological and attainment outcomes of different post-school pathways. Developmental Psychology, 51(3), 323–333. https://doi.org/10.1037/a0038667
Pessoa, A. S. G., Harper, E., Santos, I. S., & Da Silva Gracino, M. C. (2019). Using reflexive interviewing to foster deep understanding of research participants’ perspectives. International Journal of Qualitative Methods, 18.
https://doi.org/10.1177/1609406918825026
Ploch, T., & Van Zwieten, M. C. B. (2007). Kwalitatief onderzoek. In T. Plochg, R. E. Juttmann, N. S. Klazinga, & J. Mackenbach (Eds.), Handboek gezondheidszorgonderzoek (pp. 77–93). Bohn Stafleu van Loghum.
https://myravanzwieten.nl/pdf/pub_artikelen_hoofdstukken/Handboek_Gezondheidszorgonderzoek_H6.pdf
Power, S. (2001). Missing: A Sociology of Educating the Middle Class. In Palgrave Macmillan UK eBooks (pp. 196–205). https://doi.org/10.1057/9780333977507_11
Power, S., Edwards, T., Whitty, G., & Wigfall, V. (2003). Education and the Middle Classes. Open University Press. http://ci.nii.ac.jp/ncid/BA61999243
Rabie, S., & Naidoo, A. (2016). The value of the gap year in the facilitation of career adaptability. South African Journal Of Higher Education, 30(3). https://doi.org/10.20853/30-3-631
Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied, 80(1), 1–28.
https://doi.org/10.1037/h0092976
Seidman, I. (2006). Interviewing as Qualitative Research: A Guide for Researchers in Education and the Social Sciences (3rd ed.). Teachers College Press.
https://share.google/DH5X8mIgZoneb8X6v
Sethi-Iyengar, S., Huberman, G., & Jiang, G. (2004). How Much Choice is Too Much? Contributions to 401(k) Retirement Plans. In Oxford University Press eBooks (pp. 83–96).
https://doi.org/10.1093/0199273391.003.0005
Simpson, K. (2004). ‘Doing development’: the gap year, volunteer‐tourists and a popular practice of development. Journal Of International Development, 16(5), 681–692.
https://doi.org/10.1002/jid.1120
Simpson, K. (2005). Broad horizons: geographies and pedagogies of the gap year [PhD thesis]. University of Newcastle-upon-Tyne.
Skrbina, D. (2018). Plato and the meaning of life. In S. Leach & J. Tartaglia (Reds.), The Meaning of Life and the Great Philosophers (1ste editie, pp. 33–41). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315385945
Smitina, A. (2010). The link between vocational identity, study choice motivation and satisfaction with studies. Procedia - Social And Behavioral Sciences, 5, 1140–1145.
https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.250
Snee, H. (2010). A critical review of Overseas Gap Year. Lifelong Learning in Europe, 15(3), 159-168.
Snee, H. (2013). Framing the Other: cosmopolitanism and the representation of difference in overseas gap year narratives. British Journal Of Sociology, 64(1), 142–162. https://doi.org/10.1111/1468-4446.12010
Snee, H. (2014). Doing Something ‘Worthwhile’: Intersubjectivity and Morality in Gap Year Narratives. The Sociological Review, 62(4), 843–861.
https://doi.org/10.1111/1467-954x.12116
Steger, M. F., Kashdan, T. B., Sullivan, B. A., & Lorentz, D. (2008). Understanding the Search for Meaning in Life: Personality, Cognitive Style, and the Dynamic Between Seeking and Experiencing Meaning. Journal Of Personality, 76(2), 199–228. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2007.00484.x
Steger, M. F., Oishi, S., & Kashdan, T. B. (2009). Meaning in life across the life span: Levels and correlates of meaning in life from emerging adulthood to older adulthood. The Journal Of Positive Psychology, 4(1), 43–52. https://doi.org/10.1080/17439760802303127
Stuyck, J. (2023). Hoe kunnen ouders een goed gemotiveerde studiekeuze voor het hoger onderwijs bevorderen?: het belang van het ondersteunen van een authentiek intern kompas [Masterscriptie, Universiteit Gent].
https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/003/158/367/RUG01-003158367_2023_0001_AC.pdf
Tadema, J., Vulperhorst, J., & Bronkhorst, L. (2019). Gaining New Experiences in the Gap Year Contributes to The Decision-Making Process for a Higher Education Programme [Masterthesis, Utrecht University]. https://studenttheses.uu.nl/handle/20.500.12932/38873
Tenser, L. I. (2015). Stepping Off The Conveyor Belt: Gap Year Effects on the First Year College Experience [PhD, Boston College]. https://dlib.bc.edu/islandora/object/bc-ir:104364
Van Den Berg, M. C., & Scherer-Rath, M. (2023). Zingeving en contingentie in het levensverhaal van adolescenten. Religie & Samenleving, 18(2), 104–132. https://doi.org/10.54195/rs.14875
Van den Bogaard, D., Vansteenkiste, M., Van de Casteele, M., Laporte, N., & Soenens, B. (2026). Hoe kunnen jongeren de regie over hun welbevinden in eigen handen nemen? De stand van zaken rond psychologische behoeftevormgeving. Jeugd in Ontwikkeling, 6. https://doi.org/10.54447/JiO.23482
Van Maele, P., & Poppelmonde, J. (2024, 29 juni). Duizenden jongeren beginnen aan hun tussenjaar: “Ik zal hier voor de rest van mijn leven profijt van hebben”. De Standaard. https://www.standaard.be/binnenland/duizenden-jongeren-beginnen-aan-hun-tussenjaar-ik-zal-hier-voor-de-rest-van-mijn-leven-profijt-van-hebben/40775214.html
Vandebriel, S. (2023). Zingeving in meer dan alleen woorden [Masterthesis, Universiteit voor Humanistiek, Utrecht]. https://research.uvh.nl/ws/portalfiles/portal/46986759/Zingeving_in_meer_dan_alleen_woorden_-_Sieteke_Vandebriel_Bibliotheekversie_.pdf
Vandenkerckhove, B., Soenens, B., Vansteenkiste, M., Craeynest, M., Deeren, B., Depotter, I., & David, J. (2016). Het noorden kwijt? Het intern kompas als houvast bij het studiekeuzeproces. Caleidoscoop, 28(4), 26–34.
Vanweehaeghe, S. (2013). Onderwijs en zingeving (L. Braeckmans, Red.). Academia Press.
Verhaeghe, P. (2012). De neoliberale waanzin: Flexibel, efficiënt en . . . gestoord. VUBPRESS.
Verhaeghe, P. (2022). Identiteit (18de editie) [Boek]. De Bezige Bij.
Vogels, D., & Kuijpers, M. (2024). Hoe elke jongere kansen kan vergroten in een tussenjaar. TussenjaarKenniscentrum en Loopbaangroep. https://www.tussenjaarkenniscentrum.nl/wp-content/uploads/2024/04/Gids-Hoe-elke-jongere-kansen-kan-vergroten-in-een-tussenjaar.pdf
Vogt, K. C. (2018). The timing of a time out: the gap year in life course context. Journal Of Education And Work, 31(1), 47–58. https://doi.org/10.1080/13639080.2017.1407493
Werner, K. M., Milyavskaya, M., Foxen-Craft, E., & Koestner, R. (2016). Some goals just feel easier: Self-concordance leads to goal progress through subjective ease, not effort. Personality And Individual Differences, 96, 237-242.
https://doi.org/10.1016/j.paid.2016.03.002
Yee, F. Y., & Chan, A. H. A. A. (2018). A Conceptual Paper on Factors that Affect Intention of Gap Year. Inti Journal, 1(33). http://eprints.intimal.edu.my/1488/1/v1_2018_33.pdf
Yip, S. Y. (2023). Positionality and reflexivity: negotiating insider-outsider positions within and across cultures. International Journal of Research & Method in Education, 47(3), 222–232. https://doi.org/10.1080/1743727x.2023.2266375
Žižek, S. (2013). Intolerantie (J. W. Reitsma, Vert.; 2de editie). Boom.
