Fort van Breendonk: Een Donkere Bladzijde in de Belgische Geschiedenis

De oorspronkelijke functie van het fort

Het Fort van Breendonk werd gebouwd tussen 1904 en 1914 en had als functie deel uit te maken van de verdedigingsgordel rond de stad Antwerpen.

Tijdens de Duitse inval in mei 1940 kwam het Fort van Breendonk vrijwel zonder militair verzet in handen van de Duitsers. De snelle opmars van de Wehrmacht zorgde ervoor dat het Belgische leger werd overweldigd.

De omvorming tot detentiekamp

Na de verovering van het fort vormde de Duitse SS het om tot een detentiekamp. Door hun sterke militaire positie hadden de Duitsers het fort niet nodig als verdedigingspost. Daarom gebruikten ze het als een kamp waar gevangenen werden opgesloten, gemarteld en ondervraagd.

Het kamp werd opgericht volgens de ideologie van de Duitse dictator Adolf Hitler. Het fort kreeg daarbij de functie van een plaats van onderdrukking, waar Joden en andere gevangenen onder extreme omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten en voortdurend leefden met de angst om gedeporteerd te worden naar kampen zoals Auschwitz.

Wie werden er opgesloten?

Velen denken dat dit kamp uitsluitend bedoeld was voor het gevangenhouden van Joden, maar dat is niet correct. Uit betrouwbare bronnen blijkt dat er tussen de 400 en 500 Joden gevangen hebben gezeten in het fort. Dit aantal ligt echter ver onder het totale aantal gevangenen dat in het Fort van Breendonk werd vastgehouden, namelijk ongeveer 3.600.

Onder deze gevangenen bevonden zich ook veel verzetsstrijders die zich verzetten tegen de nazistische ideologie. Daarnaast werden ook onschuldige burgers opgepakt om het verzet te ontmoedigen en de bevolking onder controle te houden.

Dwangarbeid en ondervragingen

De gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders om het fort te versterken en informatie af te dwingen tijdens ondervragingen. Hierdoor konden de nazi's zich beter voorbereiden op mogelijke aanvallen van de vijand.

Een tussenstation naar deportatie

In het Fort van Breendonk vonden veel onmenselijke gebeurtenissen plaats. Toch diende het fort vooral als een tussenstation: veel gevangenen werden later doorgestuurd naar concentratiekampen, waar de overlevingskansen uiterst klein waren.

Het Fort van Breendonk blijft daardoor een belangrijk symbool van onderdrukking, angst en lijden tijdens de Duitse bezetting van België in de Tweede Wereldoorlog.

Dwangarbeid
Volgens een gids ter plaatse (geen geschreven bron) zou er in al die jaren van het Fort van Breendonk slechts sprake zijn geweest van 2 ontsnappingen die echt succesvol waren. Eén van die ontsnappingen zou gebeurd zijn via een ondergrondse weg richting de rivier (zoals ook wordt verteld in verband met de omgeving rond het fort).

Ingang van het fort

De tweede ontsnapping zou volgens dezelfde gids gebeurd zijn via de hoofdingang, waarbij iemand het kamp wist te verlaten door zich te verkleden in burgerkledij en zo ongemerkt naar buiten te gaan.