Geven we meer geld uit als we digitaal betalen?

Geven we meer geld uit als we digitaal betalen?

Betalen is tegenwoordig heel eenvoudig. Met een bankkaart, contactloze betaling, online overschrijving of mobiele wallet kan een betaling binnen enkele seconden worden afgerond. Voor veel jongvolwassenen zijn digitale betalingen een normaal onderdeel van het dagelijks leven geworden. Ze zijn snel en gemakkelijk. Maar juist dat gemak bracht mij bij een interessante vraag.

Als betalen makkelijker wordt, wordt geld uitgeven dan ook makkelijker?

Deze vraag vormde het uitgangspunt van mijn bachelorscriptie Digital Payment Use Intensity and Consumer Spending Behavior Among Young Adults in Morocco. Mijn onderzoek richtte zich op jongvolwassenen tussen 18 en 25 jaar in Marokko. Ik wilde onderzoeken of frequent gebruik van digitale betaalmethoden samenhangt met twee aspecten van het uitgavengedrag: impulsaankopen en zelfcontrole bij uitgaven.

Ik koos voor dit onderwerp omdat digitale betalingen steeds gebruikelijker worden in Marokko terwijl contant geld nog steeds veel wordt gebruikt. Jongvolwassenen zijn hierbij een interessante groep omdat zij vertrouwd zijn met digitale technologie en tegelijkertijd hun financiële gewoonten nog aan het ontwikkelen zijn.

Wat maakt het uit hoe we betalen?

Een van de theorieën achter mijn onderzoek is de pain of paying. Dit kan worden omschreven als het ongemak dat iemand kan ervaren wanneer hij of zij geld uitgeeft.

Het idee is eigenlijk eenvoudig. Wanneer we iets betalen zijn we ons ervan bewust dat we geld kwijtraken. Bij contant geld is dat heel zichtbaar. Je haalt geld uit je portemonnee en geeft het letterlijk uit handen.

Bij digitaal betalen voelt dat anders. Je houdt je kaart tegen een betaalautomaat of klikt op een knop en de betaling is bijna meteen afgerond. Je ziet het geld niet letterlijk verdwijnen. Volgens de theorie kan dit ervoor zorgen dat de financiële kosten van een aankoop minder duidelijk worden ervaren.

Stel dat je tijdens het winkelen iets ziet wat je graag wilt hebben. Als je alleen contant geld bij je hebt open je misschien eerst je portemonnee en zie je precies hoeveel geld je nog over hebt. Dat kan ervoor zorgen dat je nog even nadenkt. Met contactloos betalen kan dezelfde aankoop met één beweging worden afgerond.

Dit betekent natuurlijk niet dat digitaal betalen slecht is of dat iedereen die digitaal betaalt te veel geld uitgeeft. Digitale betalingen hebben veel voordelen. Ik wilde vooral weten of het gemak en de snelheid ervan samenhangen met de manier waarop jonge consumenten aankoopbeslissingen nemen.

Hoe heb ik het onderzocht?

Voor mijn onderzoek gebruikte ik een kwantitatieve methode met een online vragenlijst. De doelgroep bestond uit jongvolwassenen tussen 18 en 25 jaar die in Marokko wonen.

Mijn oorspronkelijke doel was om tussen de 100 en 150 antwoorden te verzamelen. Na het verwijderen van onvolledige antwoorden en deelnemers die niet aan de voorwaarden voldeden bleven 53 geldige respondenten over. De deelnemers werden voornamelijk bereikt via studentengroepen, sociale media, berichtenapps en persoonlijke contacten.

De groep bestond voornamelijk uit studenten en jongeren die studie met werk combineerden. 70 procent van de respondenten was vrouw en 30 procent was man.

De vragenlijst onderzocht drie belangrijke onderdelen. Ten eerste hoe vaak deelnemers digitale betaalmethoden gebruikten. Ten tweede hoe vaak zij geneigd waren spontane of ongeplande aankopen te doen. Ten derde in hoeverre zij hun uitgaven konden controleren en beheren.

Uit de eerste resultaten bleek dat digitale betalingen relatief vaak werden gebruikt. De gemiddelde score was 3,94 op 5. Impulsaankopen hadden een gemiddelde score van 3,61. Voor zelfcontrole bij uitgaven was dit 2,93.

Wat kwam uit het onderzoek?

Het duidelijkste resultaat ging over de relatie tussen digitaal betalen en impulsaankopen.

Uit de analyse bleek dat er een positief en statistisch significant verband bestond tussen beide variabelen met r = 0,426 en p = 0,0015. Respondenten die vaker digitaal betaalden rapporteerden dus ook vaker impulsief koopgedrag.

De regressieanalyse liet een vergelijkbaar resultaat zien. De intensiteit van digitaal betalen verklaarde in het model 18,1 procent van de variatie in impulsaankopen. Mijn eerste hypothese werd daarmee ondersteund.

Dit resultaat past bij de theorie achter mijn onderzoek. Wanneer betalen snel en minder zichtbaar wordt kan er minder aarzeling zijn tussen iets willen hebben en het daadwerkelijk kopen.

Bij het tweede deel van mijn onderzoek kwam echter een ander resultaat naar voren.

Ik verwachtte dat vaker digitaal betalen zou samenhangen met minder zelfcontrole bij uitgaven. Het gevonden verband was negatief maar zeer zwak. De correlatie was r = -0,057 met p = 0,684 en was niet statistisch significant. Mijn tweede hypothese werd daarom niet ondersteund.

Dit resultaat laat zien waarom impulsaankopen en zelfcontrole bij uitgaven niet precies hetzelfde zijn.

Iemand kan soms iets impulsief kopen en toch in staat zijn om een budget te volgen of uitgaven in de gaten te houden. Zelfcontrole bij uitgaven is breder en kan ook afhangen van financiële kennis, persoonlijke discipline en budgetteringsgewoonten.

Er kwam nog een interessant resultaat uit de analyse. Tussen impulsaankopen en zelfcontrole bij uitgaven bestond een duidelijker negatief verband van r = -0,534 met p < 0,001. Respondenten die meer impulsaankopen rapporteerden gaven over het algemeen ook aan minder controle over hun uitgaven te hebben.

Waarom is dit belangrijk?

Mijn onderzoek laat niet zien dat digitale betalingen ervoor zorgen dat mensen de controle over hun geld verliezen. De uitkomst is specifieker. Bij de jongvolwassenen die aan mijn onderzoek deelnamen hing frequent digitaal betalen samen met meer impulsaankopen. Er werd daarentegen geen duidelijk verband gevonden met bredere zelfcontrole bij uitgaven.

Dat verschil is belangrijk omdat digitaal betalen steeds normaler wordt. Het gemak ervan is waardevol maar het is ook goed om bewust te blijven van de invloed die betaalgemak kan hebben op aankoopbeslissingen.

Banken en betaaldienstverleners kunnen daarbij helpen met bijvoorbeeld directe meldingen na een betaling, budgetwaarschuwingen en overzichten van uitgaven. Jongeren kunnen zelf ook eenvoudige gewoonten ontwikkelen. Regelmatig het saldo controleren of even wachten voordat een ongeplande aankoop wordt gedaan kan al helpen om bewuster met geld om te gaan.

Mijn onderzoek heeft ook beperkingen. De steekproef bestond uit 53 respondenten en de deelnemers werden niet willekeurig geselecteerd. Daarnaast waren de gegevens gebaseerd op wat deelnemers zelf rapporteerden en werden ze op één moment verzameld. De resultaten kunnen daarom niet zonder meer worden toegepast op alle jongvolwassenen in Marokko. Ook kan op basis van dit onderzoek niet worden vastgesteld dat digitaal betalen impulsaankopen veroorzaakt.

Toekomstig onderzoek kan gebruikmaken van een grotere en meer diverse groep deelnemers. Ook kunnen verschillende betaalmethoden afzonderlijk worden onderzocht. Daarnaast kunnen factoren zoals inkomen, financiële kennis en budgetteringsgewoonten worden meegenomen.

De belangrijkste conclusie van mijn onderzoek is duidelijk. Het gebruik van digitale betalingen lijkt sterker samen te hangen met impulsaankopen dan met algemene zelfcontrole bij uitgaven.

Digitale betalingen maken ons dagelijks leven gemakkelijker. Toch blijft er een interessante vraag over. Als betalen bijna geen moeite meer kost nemen we dan nog genoeg tijd om na te denken voordat we iets kopen?