De zorg. Een maatje te klein?

Katrien
Driesen

De zorg. Een maatje te klein?

 

“Bij de tandarts kan ik niet gaan zitten in de wachtzaal. Ik geraak niet tussen de armen van de stoel.”

Een stoel in een wachtzaal lijkt een detail. Tot je er niet in past. Want wanneer zorgomgevingen niet afgestemd zijn op de diversiteit aan lichamen, blijft het niet bij ongemak. Het wordt een drempel tot zorg.

Gewichtsstigma in de zorg.

Gewichtsstigma en negatieve aannames over mensen met een hoger gewicht zijn nog steeds sterk aanwezig, ook binnen de gezondheidszorg. Nochtans toont onderzoek aan dat gewichtsstigma zélf schadelijke gevolgen heeft voor de gezondheid, los van gewicht of BMI. 

Tijdens mijn opleiding merkte ik hoe lichaamsgewicht onbewust verwachtingen kan kleuren over wat iemand wel of niet kan. Die ervaring vormde mee de aanleiding voor mijn onderzoek naar gewichtsstigma en inclusieve zorg. Want gewichtsstigma is niet alleen een gezondheidsvraagstuk, maar ook een kwestie van participatie en sociale rechtvaardigheid.

Hoe toegankelijk is onze zorg écht?

Uit het verkennend onderzoek in Vlaamse zorgsettings blijkt dat zorgomgevingen vaak onvoldoende afgestemd zijn op de lichamen die ze bedienen. Het onderzoek combineerde een literatuurstudie met vragenlijsten bij 59 zorgvragers en 165 zorgverleners, aangevuld met diepte-interviews, een werkbezoek, een podcast en deelname aan een wetenschappelijk symposium rond obesitaszorg. De resultaten tonen een genuanceerd beeld.

Respectvolle zorg én hardnekkige aannames

87% van de zorgvragers geeft aan doorgaans respectvol behandeld te worden. Maar tegelijk ervaart 78% dat zorgverleners conclusies trekken over hun gezondheid op basis van hun gewicht. Dat cijfer ligt opvallend hoog, zeker omdat de algemene ervaring positief lijkt. 

64% van de zorgvragers heeft al zorg gemeden uit angst voor oordeel.

Daarnaast vermijdt 64% soms zorg uit angst voor negatieve opmerkingen of oordelen. Meer dan de helft ervaart dat de zorgomgeving of het materiaal onvoldoende aangepast is: te smalle stoelen, bloeddrukmanchetten die niet passen, onderzoekstafels met een beperkte draagkracht. 

Wanneer een stoel te smal is of een onderzoek niet kan doorgaan door onaangepast materiaal, gaat het niet alleen over comfort. Het gaat over toegang tot zorg.

De grenzen van de zorgverleners

 70% van de zorgverleners verklaart hulp te kunnen gebruiken in het consequent respectvol behandelen van zorgvragers met een hoger gewicht.

Opvallend: zeven op de tien zorgverleners geeft aan nood te hebben aan meer handvaten om mensen met een hoger gewicht op een consequente en respectvolle manier te begeleiden.

Lichaamsgewicht wordt bovendien nog te weinig meegenomen in bredere thema’s zoals inclusie en diversiteit. Dat toont dat gewichtsinclusieve zorg niet alleen vraagt om aangepast materiaal, maar ook om een andere manier van kijken naar gezondheid en participatie.

De rol van de ergotherapeut 

Hier kan de ergotherapeut een belangrijke rol opnemen. Als expert in participatie en omgevingsaanpassingen zoekt de ergotherapeut samen met zowel de zorgvrager als de zorgverlener naar de perfecte afstemming tussen de persoon, de activiteiten en de omgeving. Hoe beter die drie elementen samenvallen, hoe groter de handelingsvaardigheid en tevredenheid van de betrokken persoon. 

Concreet werkt de ergotherapeut, samen met zorgvragers en collega’s, aan toegankelijke infrastructuur, respectvolle communicatie, gezamenlijke besluitvorming en sensibilisering. Zo groeit zorg waarin iedereen zich welkom en erkend voelt.

Een structurele kwestie 

Gewichtsstigma wordt vaak gezien als een individueel probleem, terwijl het in werkelijkheid ook een structureel vraagstuk is. Inclusieve zorg betekent erkennen dat lichamen verschillen en dat zorgsystemen zich daaraan moeten aanpassen. 

Wanneer een stoel te smal is, een bloeddrukmanchet niet past of iemand een afspraak uitstelt uit angst voor commentaar, gaat het niet over gewicht. Het gaat over toegang tot zorg.

De vraag is niet of lichamen in onze zorg passen, maar of onze zorg past bij de mensen voor wie ze bedoeld is.

 

 

 

 

Bibliografie

Literatuurlijst 

 

  1. Association for Size Diversity and Health ASDAH. (2024). Health At Every Size® Principles. ASDAH. Geraadpleegd op 21 januari 2026 van Health at Every Size® (HAES®) Principles – ASDAH
  2. Avalon vzw. (z.d.). Avalon. Een kleinschalige voorziening met zorg op maat voor volwassenen met een beperking. Geraadpleegd op 4 januari 2026 van HOME - Avalon vzw
  3. Beaumont, J.D., Reimann, T., Wyld, R., & O’Hara, B. (2025). “I Don’t Approve of a Fat Person...”: A Cross-Sectional Survey Exploring the Perceptions of Health, Weight and Obesity. Obesities, 5(3), 49. https://doi.org/10.3390/obesities5030049
  4. Brumitt, J., & Turner, K. (2025). Weight Stigma in Physical and Occupational Therapy: A Scoping Review. Obesities, 5(2), 46. https://doi.org/10.3390/obesities5020046
  5. Chastain, R., van Eck, D., Sonnad, G., Buwalda, F., Dikke Vinger. (2025). Anti-fatness in de gezondheidszorg [key note speakers en workshops]. Inhoudelijk symposium team public health research EUR MC. Rotterdam, Nederland. 
  6. Crompvoets, P. I., Nieboer, A. P., van Rossum, E. F. C., & Cramm, J. M. (2024). Perceived weight stigma in healthcare settings among adults living with obesity: A cross-sectional investigation of the relationship with patient characteristics and person-centred care. Health expectations : an international journal of public participation in health care and health policy, 27(1), e13954. https://doi.org/10.1111/hex.13954  
  7. De Coninck, L., Vanhoof, E., Van Cauwenbergh, S., Roy, T., Keijzer, J., Stukken, L., Goossens, M., Cauwenbergh, M., Smet, S., Baade-Joret, B., Peters, E., Excelmans, E., Schueren, B., Vissers, D., Joossens, S., Er, E., Royen, P. (2024). Multimodal management of obesity in adults by WOREL Working Group Development of Primary Care Guidelines. WOREL
  8. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. (z.d.). Door dik en dun gaan. Geraadpleegd op 3 oktober 2025 van Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden
  9. Eetexpert. (2025). Infofiche ALLES [Brochure]. Eetexpert. Geraadpleegd op 9 januari 2026 van Infofiche ALLES - Eetexpert
  10. Elmaleh-Sachs, A., Schwartz, J. L., Bramante, C. T., Nicklas, J. M., Gudzune, K. A., & Jay, M. (2023). Obesity Management in Adults: A Review. JAMA, 330(20), 2000–2015. https://doi.org/10.1001/jama.2023.19897
  11. Erskine S. (2025) At a glance factsheet: NICE overweight and obesity guidelines – what’s new? Diabetes & Primary Care, 27, 51–3. Factsheet_NICE-obesity-guidance.pdf
  12. Grech, L. B., Koller, D., & Olley, A. (2024). Person-first and identity-first disability language: Informing client centred care. Social science & medicine (1982), 362, 117444. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117444
  13. Gronholm, P. C., Henderson, C., Deb, T., & Thornicroft, G. (2025). Interventions to Reduce Discrimination and Stigma: The State of the Art. Focus (American Psychiatric Publishing), 23(1), 85–93. https://doi.org/10.1176/appi.focus.25023004  
  14. Hagan, S., & Nelson, K. (2023). Are Current Guidelines Perpetuating Weight Stigma? A Weight-Skeptical Approach to the Care of Patients with Obesity. Journal of General Internal Medicine, 38(3), 793–798. https://doi.org/10.1007/s11606-022-07821-w 
  15. Hagen, S. J., & Henningfield, M. F. (2023). Health at Every Size Principles: Clinician Perspectives To Limit Weight Stigma in Medical Care. WMJ : official publication of the State Medical Society of Wisconsin, 122(4), 277–279. 
  16. Hart S. (2022). Weight stigma an unacceptable burden: Pervasive bias robs patients of appropriate, compassionate care. Canadian family physician Medecin de famille canadien, 68(8), 608–609. https://doi.org/10.46747/cfp.6808608 
  17. Haley, E. N., Dolbier, C. L., Campbell, L. C., Carels, R. A., & Braciszewski, J. M. (2025). Brief Self-Compassion Intervention for Women of Higher Weight and Internalized Weight Bias: A Randomized Pilot Study. International journal of behavioral medicine, 32(2), 293–307. https://doi.org/10.1007/s12529-024-10297-z 
  18. Healy, M., Richard, A., & Kidia, K. (2022). How to Reduce Stigma and Bias in Clinical Communication: a Narrative Review. Journal of general internal medicine, 37(10), 2533–2540. https://doi.org/10.1007/s11606-022-07609-y 
  19. Heidebrecht, C., Fierheller, D., Martel, S., Andrews, A., Hollahan, A., Griffin, L., Meerai, S., Lock, R., Nabavian, H., D'Silva, C., Friedman, M., & Zenlea, I. (2024). Raising awareness of anti-fat stigma in healthcare through lived experience education: a continuing professional development pilot study. BMC medical education, 24(1), 64. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04889-8  
  20. Huber, M., Knottnerus, J. A., Green, L., van der Horst, H., Jadad, A. R., Kromhout, D., Leonard, B., Lorig, K., Loureiro, M. I., van der Meer, J. W., Schnabel, P., Smith, R., van Weel, C., & Smid, H. (2011). How should we define health?. BMJ (Clinical research ed.), 343, d4163. https://doi.org/10.1136/bmj.d4163
  21. Institute for Positive Health. (z.d.). Positieve gezondheid. Geraadpleegd op 23 september 2025 van Positieve Gezondheid - Institute for Positive Health (iPH)
  22. Kirk, S.F.L., Ramos Salas, X., Alberga A.S., Russell-Mayhew, S. Canadian Adult Obesity Clinical Practice Guidelines: Reducing Weight Bias in Obesity Management, Practice and Policy. Geraadpleegd op 17 november 2025 van https://obesitycanada.ca/guidelines/weightbias
  23. Luli, M., Yeo, G., Farrell, E., Ogden, J., Parretti, H., Frew, E., Bevan, S., Brown, A., Logue, J., Menon, V., Isack, N., Lean, M., McEwan, C., Gately, P., Williams, S., Astbury, N., Bryant, M., Clare, K., Dimitriadis, G. K., Finlayson, G., … Miras, A. D. (2023). The implications of defining obesity as a disease: a report from the Association for the Study of Obesity 2021 annual conference. EClinicalMedicine, 58,101962. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2023.101962 
  24. Looopings.nl. (2025). Nieuwe testtoestel bij Efteling-attractie Danse Macabre moet teleurstellingen voorkomen. Geraadpleegd 27 september 2025 van Nieuwe teststoel bij Efteling-attractie Danse Macabre moet teleurstellingen voorkomen - Looopings
  25. Masengo, K.K. (host). (21 november 2025). Gewichtsdiscriminatie in de zorg (aflevering 1, seizoen 2) [podcastaflevering]. In Rebelle openhartig. Rebelle. Geraadpleegd op 31 januari 2025 van  Aflevering 1: Gewichtsdiscriminatie in de zorg - Rebelle Openhartig | Podcast on Spotify
  26. Mathialagan, S., Lau, P. L., & Abdullah, H. S. L. (2025). The Impact of Weightism and Weight Self-Stigma on Obese Population: A Systematic Review. SAGE Open, 15(1), 1–17. https://doi.org/10.1177/21582440251325322         
  27. Mihaileanu, F. V., Fadgyas Stanculete, M., Gherman, C., Brata, V. D., Padureanu, A. M., Dita, M. O., Turtoi, D. C., Bottalico, P., Incze, V., & Stancu, B. (2025). Beyond the Physical: Weight Stigma and the Bariatric Patient Journey. Journal of Clinical Medicine, 14(2), 543. https://doi.org/10.3390/jcm14020543 
  28. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2025). Discriminatie in de zorg, welzijn en sport. Verian. Geraadpleegd op 2 januari 2026 van ONDERZOEK NL discriminatie in zorg, welzijn en sport.pdf
  29. Moore, C. H., Oliver, T. L., Randolph, J., & Dowdell, E. B. (2022). Interventions for reducing weight bias in healthcare providers: An interprofessional systematic review and meta-analysis. Clinical obesity, 12(6), e12545. https://doi.org/10.1111/cob.12545  
  30. Neff K. D. (2023). Self-Compassion: Theory, Method, Research, and Intervention. Annual review of psychology, 74, 193–218. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-032420-031047 
  31. Nestorowicz, S., & Saks, N. (2021). Addressing Bias Toward Overweight Patients: a Training Program for First-Year Medical Students. Medical science educator, 31(3), 1115–1123. https://doi.org/10.1007/s40670-021-01282-2 
  32. Oliver, T. L., Qi, B. B., Diewald, L. K., Shenkman, R., & Kaufmann, P. G. (2022). Development of a weight bias reduction intervention for third-year nursing students. Clinical obesity, 12(2), e12498. https://doi.org/10.1111/cob.12498
  33. Oswald, F., Stevens, S. M., Kruk, M., Murphy, C. I., & Matsick, J. L. (2022). Signaling sizeism: An assessment of body size‐based threat and safety cues. Analyses of Social Issues and Public Policy, 22(1), 378-407.
  34. Papini, N. M., Lee, S., Lee, J., & Clifford, D. (2025). University Coaching for Activity and Nutrition (UCAN): A weight-inclusive health coaching program. Journal of American college health : J of ACH, 73(1), 23–26. https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2194427
  35. Rebelle vzw. (z.d.). Ervaringsspel – Ziekenboeg. Geraadpleegd op 15 maart 2026, van Ervaringsspel - Ziekenboeg | rebelle-vzw.be
  36. Smith, J., & Noble, H. (2025). Understanding sources of bias in research. Evidence-based nursing, 28(3), 137–139. https://doi.org/10.1136/ebnurs-2024-104231
  37. Tarnowski, A. and Skyberg, R. (2021). "Occupational Therapy Joining Bariatric Care Teams: A Web-Based Resource" (2021). Occupational Therapy Capstones. 487.
    https://commons.und.edu/ot-grad/487
  38. Townsend, E., & Wilcock, A. A. (2004). Occupational justice and client-centred practice: a dialogue in progress. Canadian journal of occupational therapy. Revue canadienne d'ergotherapie, 71(2), 75–87. https://doi.org/10.1177/000841740407100203  
  39. United Nations. (z.d). The 17 goals. Geraadpleegd op 7 november 2025 van United Nations Department of Economic and Social Affairs Sustainable Development
  40. Van Hartingsveldt, M., Kos, D., & Granse, M. L. (2023). Grondslagen van ergotherapie. Bohn Stafleu Van Loghum, 2023. 
  41. Vanherle, M. (2025). Zwembad Elsene voorziet apart zwemuurtje voor mensen met overgewicht: "Drempel veel lager om te sporten”. Geraadpleegd op 27 september 2025 van Zwembad Elsene voorziet apart zwemuurtje voor mensen met overgewicht: "Drempel veel lager om te sporten" | VRT NWS: nieuws
  42. Verboven, K., Wikström-Grotell, C., Lehtinen-Jacks, S., Davis, M. E., O'Donoghue, G., Tuominen, P. P. A., Agten, A., Curran, F., & Cunningham, C. (2025). Obesity competencies for healthcare professionals: a scoping review. BMC medical education, 25(1), 1367. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07973-3  
  43. Verhoeven, N. (2023). Thematische analyse. Patronen vinden bij kwalitatief onderzoek (2e editie). Boom Uitgevers. 
  44. Vlaamse Overheid Departement Zorg. (z.d.). Basisprincipes kwaliteitsdecreet: gedeelde verantwoordelijkheid. Geraadpleegd op 21 februari 2026 van Basisprincipe kwaliteitsdecreet: gedeelde verantwoordelijkheid | Departement Zorg
  45. VRT. (2024). Durf te vragen. Overgewicht. Geraadpleegd op 25 oktober 2025 van Durf te vragen - 4 (2) VRT MAX - Overgewicht
  46. VRT. (2025). Factcheckers. Vooroordelen. Geraadpleegd op 25 oktober 2025 van Factcheckers - 6 (8) VRT Max - Vooroordelen 
  47. Wamsiedel, M. (2020). Credibility work and moral evaluation at the ED. Social science & medicine (1982), 248, 112845. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2020.112845
  48. Wang, C., Murley, W. D., Panda, S., Stiver, C. A., Garell, C. L., Moin, T., Crandall, A. K., & Tomiyama, A. J. (2025). Assessing Weight Stigma Interventions: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Current obesity reports, 14(1), 35. https://doi.org/10.1007/s13679-025-00628-w  
  49. Wasmuth, S., Bravata, D., & Miech, E. (2025). Difference-Making Conditions for the Successful Implementation of IDEAS: A Provider Stigma-Reduction Training for and by Occupational Therapy Practitioners. The American journal of occupational therapy : official publication of the American Occupational Therapy Association, 79(5), 7905205070. https://doi.org/10.5014/ajot.2025.051085  
  50. Wharton, S., Lau, D. C. W., Vallis, M., Sharma, A. M., Biertho, L., Campbell-Scherer, D., Adamo, K., Alberga, A., Bell, R., Boulé, N., Boyling, E., Brown, J., Calam, B., Clarke, C., Crowshoe, L., Divalentino, D., Forhan, M., Freedhoff, Y., Gagner, M., Glazer, S., … Wicklum, S. (2020). Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l'Association medicale canadienne, 192(31), E875–E891. https://doi.org/10.1503/cmaj.191707
  51. Willamette University (2025). Rebecca Alexander '10 - Innovative Achievement Award. Geraadpleegd op 22 september 2025 van Rebecca Alexander '10 - Innovative Achievement Award - YouTube
  52. World Health Organization. (z.d.). Sustainable Development Goals. Geraadpleegd op 7 november 2025 van World Health Organization - SDG


 

 

Download scriptie (3.09 MB)
Universiteit of Hogeschool
Hogeschool PXL
Thesis jaar
2026
Promotor(en) en begeleiders
Sara Janquart
Thema('s)
Communicatie,
Geneeskunde,
Sociale gezondheidswetenschappen
Kernwoorden
Ergotherapie,
Inclusie,
maatschappelijke participatie,
Brede basis zorg