Van Louis Vuitton-handtas tot nieuwe jas: mag je een merk zomaar upcyclen?
Stel je voor: je koopt een oude Louis Vuitton-handtas op een tweedehandsmarkt. Je haalt de tas uit elkaar, verwerkt het materiaal tot een volledig nieuwe jas en verkoopt die. De oorspronkelijk tas is gered van de afvalberg en krijgt zo een tweede leven. Maar het herkenbare monogram logo van Louis Vuitton blijft zichtbaar op de stof. Mag dat zomaar?
Dat is geen hypothetische vraag. Modeontwerpers gebruiken steeds vaker bestaande kleding en accessoires als grondstof voor nieuwe producten. Dat heet fashion upcycling: oude materialen hergebruiken om er iets van hogere waarde van te maken. Deze circulaire praktijk past bovendien perfect binnen de groeiende aandacht voor circulaire mode. Toch botst dat duurzame idee soms met een ander belang, namelijk het merkenrecht.
Wat gebeurt er wanneer die twee belangen met elkaar botsen? En maakt het daarbij verschil of je in Europa of Japan zit?
Wanneer wordt upcycling een juridisch probleem?
Een merk is meer dan een mooi logo. Het vertelt consumenten waar een product vandaan komt. Daarom heeft een merkhouder het exclusieve recht om zijn merk commercieel te gebruiken. Voor upcyclers wordt dat een probleem zodra op het materiaal dat ze hergebruiken nog een herkenbaar logo of patroon zichtbaar is. Het merkenrecht speelt alleen wanneer iemand zo'n teken gebruikt 'als merk', dus om aan te geven van wie het product afkomstig is. Een voorbeeld: een jas waarop het ruitpatroon van Burberry zo dominant op aanwezig is dat consumenten zouden kunnen denken dat de jas afkomstig is van Burberry zelf. Anders is het wanneer dat als versiering wordt opgevat.
Het probleem is dat die grens vaag is. In Europa wordt het begrip 'gebruik als merk' relatief ruim uitgelegd. Zelfs als een logo of patroon niet bedoeld is om de herkomst van het nieuwe product aan te geven, kan het gebruik ervan toch onder het merkenrecht vallen. Voor upcyclers is dus niet altijd duidelijk waar de grens ligt.
Europa: ruimte voor duurzaamheid, maar veel onzekerheid
Europa kent een mogelijke uitweg voor het gebruik van bekende merken: de 'geldige reden'. Wie een bekend merk gebruikt, kan in bepaalde gevallen op zo'n geldige reden een beroep doen, bijvoorbeeld op artistieke vrijheid of milieubescherming. Het idee daarachter is dat het merkenrecht onder bepaalde omstandigheden moet wijken voor andere belangen. Het probleem is alleen dat het Hof van Justitie van de Europese Unie nog niet heeft duidelijk gemaakt wanneer zulke argumenten bij upcycling juist volstaan.
Een recente Franse zaak (2025) maakt dat concreet. Upcyclers verwerkten oude Hermès-sjaals in nieuwe kledingstukken en beriepen zich onder meer op artistieke vrijheid en milieubescherming. De rechter erkende dat milieubescherming in principe een beperking van merkrechten kan rechtvaardigen, maar wees het argument hier toch af. De producten werden volgens de rechter eerder vanuit winstoogmerk verkocht dan vanuit milieubescherming, en de gebruikte sjaals zouden bovendien nog waarde hebben gehad op de tweedehandsmarkt.
Ook de uitputtingsleer biedt geen oplossing. Normaal kan een merkhouder zich niet blijven verzetten tegen de doorverkoop van producten die hij zelf op de markt heeft gebracht. Een tweedehandswinkel mag jouw designerhandtas dus gewoon doorverkopen. Maar wanneer de tas ingrijpend wordt gewijzigd is die uitputtingsleer niet van toepassing. In dat geval kan de merkhouder wel ingrijpen. Het probleem hier is dat het wijzigen van een product net de kern uitmaakt van upcycling.
Het gevolg is dat een upcycler soms pas na een rechtszaak zekerheid zal krijgen over de vraag of zijn ontwerp mocht worden verkocht.
Dat gebrek aan duidelijkheid is precies waar mijn onderzoek zich op richt: hoeveel ruimte laat het Europese merkenrecht voor een praktijk die vanuit duurzaamheidsoogpunt steeds belangrijker wordt?
Japan kijkt eerst naar de functie van het merk
Japan pakt het anders aan. Daar draait het vooral om de vraag: ziet het publiek het logo of patroon echt als een aanduiding voor wie het product gemaakt heeft? Wordt het louter als versiering gebruikt, dan valt dat in principe buiten het merkenrecht. Voor upcyclers lijkt dat gunstiger.
In de praktijk valt dat echter tegen bij bekende merken. Dat blijkt uit de Japanse Junk Mania-zaak uit 2018. Een onderneming verkocht petten en schoenen gemaakt van authentieke Louis Vuitton-monogram stof. Ondanks dat de onderneming voorzag in disclaimers zoals 'remake' en 'custom', oordeelde de rechter toch dat het publiek het monogram logo nog steeds als herkomstaanduiding kon opvatten. Door de enorme bekendheid van Louis Vuitton zou volgens de rechter het publiek het logo niet meer louter als versiering zien.
Er is nog een belangrijk verschil met Europa. Japan kent geen equivalent van de Europese 'geldige reden'. Een upcycler kan zich daar dus niet beroepen op artistieke vrijheid of milieubescherming. De uitkomst is daardoor strenger, maar tegelijk voorspelbaarder. Er is minder ruimte voor een rechter om achteraf allerlei belangen af te wegen.
Dat is opvallend, want Japan kent juist een lange traditie van hergebruik. Het Japanse begrip mottainai drukt bijvoorbeeld het idee uit dat het zonde is om iets weg te gooien. Ook kent Japan vandaag een sterke tweedehands- en vintagemarkt en groet de aandacht voor een circulaire textieleconomie.
De ironie: duurzaamheid ontbreekt in beide systemen
Op maatschappelijk en beleidsmatig vlak lijkt de richting nochtans duidelijk. Zowel Japan als Europa zetten steeds sterker in op hergebruik, circulariteit en duurzamere textielsector. Toch heeft die evolutie voorlopig maar weinig invloed op de manier waarop het merkenrecht wordt toegepast.
Dat creëert een opvallende spanning. Een praktijk die vanuit duurzaamheidsoogpunt wordt aangemoedigd, kan tegelijk botsen met het merkenrecht.
Mijn onderzoek leidt daarom tot een opmerkelijke conclusie: noch Europa, noch Japan heeft vandaag een volledig bevredigend evenwicht gevonden tussen merkbescherming, rechtszekerheid en duurzame mode.
Voor ontwerpers betekent dit dat zolang de rechtspraak niet duidelijker is, het risico groter blijft naarmate een bekend logo of patroon dominanter en herkenbaarder in het nieuwe product verwerkt zit.
Wie vandaag dus een oude designertas wil hergebruiken, laat het logo of patroon voorlopig best links liggen. Alleen zo is een tweede leven voor het materiaal ook juridisch een veilige keuze.
Bibliografie
WETGEVING
INTERNATIONAAL
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens 3 september 1953, https://tinyurl.com/4t2mzamy.
EU
Verordening (EU) 2024/1781 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 betreffende
de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van vereisten inzake ecologisch ontwerp
voor duurzame producten, Pb.L. 28 juni 2024, https://tinyurl.com/3y4wxrdc.
Verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2017 inzake het
Uniemerk, Pb.L. 16 juni 2017, https://tinyurl.com/2wwsr3tm.
Richtlijn (EU) 2015/2436 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2015
betreffende de aanpassing van het merkenrecht der lidstaten, Pb.L. 23 december 2015,
Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende
afvalstoffen, Pb.L. 22 november 2008, https://tinyurl.com/bdcucd7j.
Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie, Pb.C. 18 december 2000,
BENELUX
Benelux-Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom (BVIE) 1 maart 2019,
FRANKRIJK
Loi n° 2020-105 (FR) 10 februari 2020 relative à la lutte contre le gaspillage et à l’économie
circulaire, JO 11 februari 2020, https://tinyurl.com/vj3sk77w.
Loi n° 92-597 (FR) 1 juli 1992 relative au code de la propriété intellectuelle, JO 3 juli 1992,
JAPAN
53Japanese Unfair Competition Prevention Act 19 mei 1993, https://tinyurl.com/2jp6xfvw.
Japanese Trademark Act 13 april 1959, https://tinyurl.com/3akxn2a7.
BELEIDSDOCUMENTEN EN RAPPORTEN
EU
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET
EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’S,
EUROPESE COMMISSIE, 30 maart 2022, COM/2022/141 final.
BANGERT H., 'Japan’s Circularity: A Panorama of Japanese Policy, Innovation, Technology and
Industry Contributions Towards Achieving the Paris Agreement', EU-Japan Centre for Industrial
Cooperation.
DG COMMUNICATIE (EUROPESE COMMISSIE), 'Commissioner Roswall’s opening remarks at
a roundtable on EU-Japan cooperation for the circular economy hosted by the Green Alliance' 19
september 2025, https://tinyurl.com/4sm3ay34.
DG KLIMAATACTIE (EUROPESE COMMISSIE), 'The EU and Japan commit to a new Green
Alliance to work towards climate neutrality' 27 mei 2021, https://tinyurl.com/mrxv8z8v.
DG MILIEU (EUROPESE COMMISSIE), 'Hoe maakt de EU mode duurzaam?',
DG MILIEU (EUROPESE COMMISSIE), 'Strategie voor duurzaam en circulair textiel',
PUBLICATIEBUREAU EU (EUROPESE COMMISSIE), 'Duurzame en circulaire
textielproducten tegen 2030' 3 juli 2023, https://tinyurl.com/neyadu7n.
SG (EUROPESE RAAD), 'Circulaire economie', https://tinyurl.com/yc6e53w9.
Frankrijk
MINISTÈRES TRANSITION ECOLOGIQUE, AMENAGEMENT DU TERRITOIRE,
TRANSPORTS, VILLE ET LOGEMENT, 'Produits textiles (TLC)', Ministères Transition
écologique, Aménagement du Territoire, Transports, Ville et Logement 2 april 2026,
54Japan
IMANISHI M., 'Circularizing the Japanese Fashion & Textile economy: current situation, future
prospect and opportunities for business cooperation for European companies and SMEs in Japan',
EU-Japan Centre for Industrial Cooperation maart 2023, https://tinyurl.com/3pzmze5x.
INTELLECTUAL PROPERTY POLICY OFFICE, Unfair Competition Prevention Act,
JAPAN NATIONAL GROUP, 'Exhaustion of trade mark rights', AIPPI 19 juni 2025,
JAPAN PATENT OFFICE, Introduction to The Intellectual Property Act, 2017,
JAPAN PATENT OFFICE, Trademark Disputes and Their Handling, 2010,
JAPAN PATENT OFFICE, Protection of Well-Known and Famous Trademarks, 2004,
JAPAN PATENT OFFICE, Trademark Overview, 1999, https://tinyurl.com/4tbm7e6w.
NACK R., HENRY G., FLYTHSTRÖM J., e.a., 'Summary Report - 2025 Study Question:
Exhaustion of trade mark rights', AIPPI 2025, https://tinyurl.com/5drsdt4m.
NACK R., HENRY G., FLYTHSTRÖM J., e.a., 'Study Guidelines - 2025 Study Question:
Exhaustion of trade mark rights', AIPPI 2025, https://tinyurl.com/4ny5vyy8.
経済産業省(MINISTER VAN ECONOMIE, HANDEL EN INDUSTRIE), 電子商取引及び情報
財取引等に 関する準則 (Richtlijnen inzake elektronische handel en de handel in
informatiegoederen), april 2015, https://tinyurl.com/2wsp6drz.
RECHTSPRAAK
Hof van Justitie
HvJ 25 januari 2024, C-334/22, ECLI:EU:C:2024:76, 'Audi/GQ'.
HvJ 27 oktober 2022, C-197/21, ECLI:EU:C:2022:834, 'SodaStream/MySoda'.
HvJ 25 juli 2018, C-129/17, ECLI:EU:C:2018:594, 'Mitsubishi'.
55HvJ 22 januari 2015, C-419/13, ECLI:EU:C:2015:27, 'Allposters'.
HvJ 22 september 2011, C-323/09, ECLI:EU:C:2011:604, 'Interflora'.
HvJ 14 juli 2011, C‑46/10, ECLI:EU:C:2011:486, 'Viking Gas'.
HvJ 8 juli 2010, C-558/08, ECLI:EU:C:2010:416, 'Portakabin'.
HvJ 23 maart 2010, C-237/08, ECLI:EU:C:2010:159, 'Google France/Louis Vuitton'.
HvJ 18 juni 2009, C-487/07, ECLI:EU:C:2009:378, 'L’Oréal/Bellure'.
HvJ 23 april 2009, C-59/08, ECLI:EU:C:2009:260, 'Dior/Copad'.
HvJ 27 november 2008, C-252/07, ECLI:EU:C:2008:655, 'Intel'.
HvJ 10 april 2008, C-102/07, ECLI:EU:C:2008:217, 'Adidas/Marca'.
HvJ 11 september 2007, C-17/06, ECLI:EU:C:2007:497, 'Céline'.
HvJ 25 januari 2007, C-48/05, ECLI:EU:C:2007:55, 'Opel/Autec'.
HvJ 17 maart 2005, C-228/03, ECLI:EU:C:2005:177, 'Gillette'.
HvJ 23 oktober 2003, C-408/01, ECLI:EU:C:2003:582, 'Adidas/Fitnessworld'.
HvJ 12 november 2002, C-206/01, ECLI:EU:C:2002:651, 'Arsenal/Reed'.
HvJ 22 juni 1999, C-342/97, ECLI:EU:C:1998:369, 'Lloyd/Klijsen'.
HvJ 4 mei 1999, C-108/97 en C-109/97 en ECLI:EU:C:1999:230, 'Windsurfing Chiemsee'.
HvJ 23 februari 1999, C-63/97, ECLI:EU:C:1999:82, 'BMW/Deenik'.
HvJ 29 september 1998, C-39/97, ECLI:EU:C:1998:442, 'Canon/Cannon'.
HvJ 4 november 1997, C-337/95, ECLI:EU:C:1997:517, 'Dior/Evora'.
HvJ 11 juli 1996, C-427/93, ECLI:EU:C:1996:282, 'Bristol-Myers e.a.'.
Benelux-Gerechtshof
56Benelux-Gerechtshof 14 oktober 2019, A 2018/01, 'Moët Hennessy/Cedric Art'.
België
Orb. Brussel (Nl.) 15 november 2018, A/18/00618.
Frankrijk
Tribunal Judiciaire de Paris 21 mei 2026, RG 25/00621, 'Chanel/Kamad Reworked'.
Tribunal Judiciaire de Paris 10 april 2025, RG 22/10720, 'Hermès/Maison R&C'.
Japan
Osaka High Court 13 mei 2022, 2021 (Ne) 2608, 'Roller Sticker'.
Tokyo District Court 26 maart 2018, 2017 (Wa) 5423, 'Junk Mania'.
Supreme Court 27 februari 2003, Hei 14 (Ju) 1100, 'Fred Perry'.
Tokyo High Court 31 augustus 2004, Heisei 15 (Ne) No. 899, 'Risograph Ink Bottle'.
Tokyo District Court 23 juni 2004, Heisei 15 (Wa) No. 29488, 'Brother Industries'.
Tokyo District Court 24 maart 1993, Heisei 4 (Wa) No. 7534, 'Chanel No. 5'.
Tokyo District Court 27 mei 1992, 1988 (Wa) 1607, 'Nintendo'.
Tokyo High Court 25 februari 1981, Showa 55 (Ne) 280, 'Type of Fragrance'.
Osaka District Court 24 februari 1976, 1974 (Wa) 393, 'POPEYE'.
Osaka District Court 27 februari 1970, 'Parker', IIC 1971, 325.
Conclusies Hof van Justitie
SZPUNAR M., 'Conclusie 13/11/2025 bij HvJ C‑298/23, “Ikea/Vlaams Belang”'.
RECHTSLEER
Boeken
JANSSENS M.-C., Handboek merkenrecht, Intersentia, 2022.
57KESTEMONT L., Naar een rechtswetenschappelijke methodeleer, die Keure, 2017.
KUR A. en SENFTLEBEN M., European trade mark law: a commentary, Oxford University Press,
2017.
ONO S., Overview of Japanese Trademark Law, Yuhikaku, 1999.
PILA J. en TORREMANS P., European Intellectual Property Law, Oxford University Press, 2019.
POPELIER P., Rechtszekerheid als beginsel voor behoorlijke regelgeving, Intersentia, 1997.
UMANO D., HATANO S. en KOKATSU Y., 'Japan' in GREENE J.H. (ed.), Intellectual Property:
Law Over Borders Comparative Guide, The Global Legal Post, 2024,
VANHEES H., Handboek Intellectuele Rechten, Intersentia, 2020.
Bijdragen in verzamelwerken
ARORA G. en HE T., 'Determining the Case of Fashion Upcycling in Asia' in MEZEI P. en
HÄRKÖNEN H. (eds.), The Cambridge Handbook of Intellectual Property and Upcycling,
Cambridge University Press, 2026, 204.
JONGSMA D., 'Is there a fundamental right to upcycling? An analytical approach' in MEZEI P. en
HÄRKONEN H. (eds.), The Cambridge Handbook of Intellectual Property and Upcycling,
Cambridge University Press, 2026, 34.
MEZEI P. en HÄRKÖNEN H., 'A Primer to Intellectual Property Law and Upcycling' in MEZEI P.
en HÄRKÖNEN H. (eds.), The Cambridge Handbook of Intellectual Property and Upcycling,
Cambridge University Press, 15 mei 2026, 3.
NEACSU A. en KEIRSBILCK B., 'The Ecodesign for Sustainable Products Regulation: Towards
Free Circulation of Circular Goods' in GRUYAERT D. (ed.), Sustainability, Law and Criminology,
Intersentia, 2025, 453.
PIHLAJARINNE T., 'Repairing and Re-Using From an Exclusive Rights Perspective – Towards
Sustainable Lifespan as Part of a New Normal?' in ROGNSTAD O.-A. en ØRSTAVIK B. (eds.),
Intellectual Property and Sustainable Markets, Edward Elgar, 2021, 81.
58ROSBOROUGH A.D., 'A Conceptual Map of the Right to Repair: Where Upcycling Fits In' in
MEZEI P. en HÄRKONEN H. (eds.), The Cambridge Handbook of Intellectual Property and
Upcycling, Cambridge University Press, 2026, 310.
SENFTLEBEN M., 'Fashion Upcycling and Trademark Infringement: A Circular
Economy/Freedom of the Arts Approach' in TAN D., FROMER J. en GANGJEE D. (eds.), Fashion
and Intellectual Property, Cambridge University Press, 2025, 217.
TISCHNER A., 'Trade Mark Law and Upcycling' in FHIMA I. en MOERLAND A. (eds.),
Research Agendas in Trade Mark Law, Edward Elgar, 15 april 2025.
Bijdragen in tijdschriften
AUS R., MOORA H., VIHMA M., e.a., 'Designing for circular fashion: integrating upcycling into
conventional garment manufacturing processes', Fash Text 2021, 1.
BASIRE Y., 'The Protection of the Marks with Reputation in Europe and in Japan', IIP 2017,
BOCKEN N. en SHIRAHADA K., 'Circular business models in Japan: Analysis of circular
business transformation through an institutional approach', Sustain. Prod. Consum. 2025, 389.
CALBOLI I. en ARMSTRONG G., 'Upcycled and Rightful: Navigating Trademark Law and the
Circular Economy', Tex. AM J. Prop. Law 2025, 157.
DORENBOSCH N.Q., 'Upcycling—op het snijvlak van duurzaamheid en intellectuele eigendom',
IER 2022/18, 147.
GEIREGAT S., 'Trading Repaired and Refurbished Goods: How Sustainable is EU Exhaustion of
Trade Marks?', GRUR Int. 2024, 287.
HEATH C. en MORI M., 'Ending is better than mending—Recent Japanese case law on repair,
refill and recycling', ZJAPANR JJAPANL 2007, 65.
HERRADOR M. en IMANISHI M., 'Unlocking the circular economy potential in the textiles and
fashion industries of Japan: Opportunities for European businesses', J. Clean. Prod. 2025.
HUSOVEC M., 'Trademark Use Doctrine in the European Union and Japan', Marquette Intellect.
Prop. Law Rev. 2017.
59IZYUMENKO E., 'Is Upcycling always Green – and Should it be? Reconsidering the Rationale for
Accommodating Upcycling within IP Law and Leveraging the Potential of Quotation and “Due
Cause”', GRUR Int. 2026.
IZYUMENKO E., 'Intellectual Property in the Age of the Environmental Crisis: How Trademarks
and Copyright Challenge the Human Right to a Healthy Environment', IIC 2024, 864.
JACOMETTI V., 'Circular Economy and Waste in the Fashion Industry', Laws 8/4.
KIM K., 'Use as a Trademark: The Interpretation in an Infringement Lawsuit, and its Problems', IIP
Bull. 2010.
KUR A., '‘As Good as New’ – Sale of Repaired or Refurbished Goods: Commendable Practice or
Trade Mark Infringement?', GRUR Int. 2021, 228.
LARSEN E., 'Something Boro’d, Something Blue: An Analysis of Japanese Repair Practices and
Material Scarcity', Fash. Stud. 2024/Vol. 3 No. 1.
MONTAG L., 'Roadmap to a Circular Economy by 2030: A Comparative Review of Circular
Business Model Visions in Germany and Japan', Sustainability 2023/6.
OKUYAMA S., 'Exhaustion of IP Rights in Japan', Law Pract. Pat. Licens. december 2016, 11.
PORT K., 'Protection of Famous Trademarks in Japan and the United States', Wis. Int. Law J. 1997,
259.
SENFTLEBEN M. en VAN KAN B., 'Merk en fashion upcycling: inbreuk en mogelijke verweren',
BerichtenIE 2024/2, 85.
TODORSKI T., 'The concept of ‘due cause’ and its role in safeguarding fundamental rights under
EU trade mark law: how should the CJEU rule in IKEA, C-298/23?', J. Intellect. Prop. Law Pract.
2024, 809.
VAN DEN BRANDE S. en VANBRABANT B., 'Duurzaam of Dubieus? Over een tweede leven in
de modewereld én in het merkenrecht: recycling, upcycling en customization', BMM Bull. 2026/1.
野間自子, 'ファッションと法律', パテント 2024/Vol. 77 No. 3, 11.
Media
60CARY A., 'Duran Lantink Breathes New Life Into Vintage Designer Pieces', British Vogue 12 mei
2021, https://tinyurl.com/yc3mbm2k.
CHAN E., '9 Sustainability Moments You Might Have Missed From AW26', British Vogue 11
maart 2026, https://tinyurl.com/4k5ddep2.
ELLEN MACARTHUR FOUNDATION, 'Circular business models: Rethinking how value is
created' 7 augustus 2025, https://tinyurl.com/y6axze6u.
ICHIHASHI K., 'Osaka High Court Rules Removing and Erasing Registered Trademark from
Goods Does Not Constitute Trademark Infringement', Lexology 19 juni 2023,
IZYUMENKO E., 'Freedom of Political Expression as “Due Cause”: The Pending IKEA v. Vlaams
Belang Case Before the CJEU', Kluwer Trademark Blog 14 oktober 2025,
KAMIKURA H., 'Court Case Review (Trademark): Brother Industries Case', Yuasa and Hara 1
oktober 2004, https://tinyurl.com/yx7fdxsv.
KAWASE T., 'What is Trademark Infringement? Explaining the Framework for Determining
Illegality', Monolith Law Office 27 september 2023, https://tinyurl.com/hmtdtb8y.
LODI H., 'From Chanel to Miu Miu, Luxury Brands are Embracing Sustainability', Vogue Arabia
16 juni 2025, https://tinyurl.com/mrymrnaz.
MEZEI P., 'Online platforms and upcyling – are platforms entitled to take down upcycled
products?', IPRInfo 23 oktober 2024, https://tinyurl.com/n85874k7.
X, 'Japan aims to cut 25% of clothes waste by 2030 via recycling, re-use', The Straits Times 2
januari 2026, https://tinyurl.com/cvupbzk6.
X, 'The Great Forest Case (Supreme Court Judgment, September 22, 1992)—Did the product
“Kirinsin” infringe on a trademark right?', Note 11 oktober 2025, https://tinyurl.com/5n8vzedv.
中川隆太郎, '「著名商標と「～風」「～タイプ」問題 ―日本の裁判例とフランス商標法
」', Kotto Law 20 september 2017, https://tinyurl.com/4cfuc4k6.
大友信秀, '著名表示「ルイ・ヴィトン」冒用事件', Thomas Reuters 28/012019,
松下智子, '【世界事例に学ぶ】ルイ・ヴィトンやシャネルが提訴した「ブランドリメイク
」のリスク', Authense 10 februari 2026, https://tinyurl.com/z7jhnxs9.
