Meer informatie, meer onzekerheid? De keerzijde van een zwangerschap vol advies
Zwangerschapsapps, sociale media, websites, zorgverleners en zelfs artificiële intelligentie: wie vandaag voor het eerst zwanger is, heeft een zee aan informatie binnen handbereik. Dat lijkt een voordeel, maar wat als al die informatie net voor meer onzekerheid zorgt?
Van de vroedvrouw en de directe omgeving tot zwangerschapsapps, sociale media en artificiële intelligentie: informatie is overal beschikbaar.
Toegang tot informatie is belangrijk. Het helpt toekomstige ouders om zich voor te bereiden en geïnformeerde keuzes te maken. Toch schuilt er ook een keerzijde in die eindeloze informatiestroom: informatie-overload.
Wanneer informatie te veel wordt
In mijn bachelorproef “Een zee aan informatie: overstelpt of ondersteund tijdens de eerste zwangerschap?” onderzocht ik welke invloed prenatale infosessies kunnen hebben op informatie-overload bij vrouwen die voor het eerst zwanger zijn.
Informatie-overload ontstaat wanneer de hoeveelheid of complexiteit van informatie groter wordt dan wat iemand op dat moment kan verwerken. Mijn literatuuronderzoek toont dat dit tijdens de zwangerschap door verschillende factoren beïnvloed kan worden. Niet alleen de hoeveelheid informatie speelt een rol, maar bijvoorbeeld ook tegenstrijdige boodschappen, digitale informatiebronnen, gezondheidsvaardigheden en de manier waarop informatie wordt aangeboden.
Wanneer verschillende bronnen elkaar tegenspreken of wanneer informatie te complex wordt, kan dat onzekerheid, stress en verwarring versterken.
De oplossing lijkt eenvoudig: betrouwbare informatie aanbieden tijdens prenatale infosessies. Maar ook daar blijkt het verhaal genuanceerder.
Een infosessie als oplossing en mogelijke valkuil
Prenatale infosessies kunnen toekomstige ouders ondersteunen. Uit de literatuur blijkt dat ze kennis kunnen vergroten, self-efficacy kunnen versterken en angst en onzekerheid kunnen verminderen.
Maar meer informatie is niet automatisch beter.
Wanneer tijdens zo'n sessie te veel, te complexe of onvoldoende afgestemde informatie wordt aangeboden, kan opnieuw cognitieve belasting ontstaan. De manier waarop informatie wordt aangeboden, blijkt dus minstens even belangrijk als de hoeveelheid ervan.
Daarom moeten we volgens mij een andere vraag durven stellen. Niet alleen: “Welke informatie moeten toekomstige ouders krijgen?”, maar ook: “Welke informatie hebben zij op dit moment nodig, en hoe kunnen we die begrijpelijk aanbieden?”
Even geen extra vragenlijst
Ik wilde die problematiek niet alleen vanuit wetenschappelijke literatuur bekijken. Daarom volgde ik, binnen Mom+ in Gent, een reeks prenatale infosessies en organiseerde ik vooraf informele koffiemomenten met vrouwen die voor het eerst zwanger waren.
Daarbij maakte ik bewust een opvallende keuze: geen uitgebreide vragenlijsten of formele bevragingen. Ik onderzocht immers informatie-overload. Het voelde tegenstrijdig om zwangere vrouwen vervolgens zelf opnieuw te belasten met extra vragen en verwachtingen.
Tijdens de koffiemomenten stond spontane uitwisseling daarom centraal. De gesprekken waren geen formeel wetenschappelijk onderzoek en de ervaringen kunnen dus niet veralgemeend worden.
Digitale informatie bleek sterk verweven met hun zwangerschapservaring. Online informatie werd bijvoorbeeld gebruikt om snel bevestiging of geruststelling te zoeken, terwijl tegelijk vragen ontstonden over welke informatie betrouwbaar was. Tijdens de gesprekken kwam zelfs het idee naar voren dat een prenatale infosessie als een soort “filter” kan dienen voor alle informatie die online beschikbaar is.
De vroedvrouw als gids in de informatiestroom
Dat brengt mij bij een belangrijke rol voor de vroedvrouw. In een wereld waarin informatie altijd en overal beschikbaar is, hoeft een zorgverlener niet langer uitsluitend degene te zijn die informatie geeft. De vroedvrouw kan toekomstige ouders ook ondersteunen bij het filteren, begrijpen en in de juiste context plaatsen van wat zij elders lezen en horen.
Daarbij zijn gezondheidsvaardigheden belangrijk: kunnen mensen gezondheidsinformatie vinden, begrijpen, beoordelen en gebruiken om beslissingen over hun gezondheid te nemen? Bovendien ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de zwangere vrouw. Ook de manier waarop zorgverleners en zorgsystemen informatie aanbieden, bepaalt mee hoe begrijpelijk die informatie is.
Afgestemde informatie betekent daarom niet dat iedereen exact dezelfde uitleg op exact hetzelfde moment moet krijgen. Het betekent juist aandacht hebben voor wat iemand al weet, waar onzekerheid over bestaat en welke informatie op dat moment relevant is.
Geen vaste lijn in prenatale informatie
Maar niet alleen de zwangere vrouw en de vroedvrouw spelen een rol. In België bestaat geen uniforme nationale richtlijn die bepaalt hoe informatie binnen de prenatale zorg wordt aangeboden. Zorgverleners baseren zich op verschillende nationale en internationale aanbevelingen, waardoor de concrete invulling kan verschillen.
Ook de terugbetaling geeft geen volledig beeld. Prenatale educatie wordt terugbetaald als voorbereiding op arbeid en bevalling, terwijl vroedvrouwen tijdens deze sessies ook thema’s zoals borstvoeding, ouderschap, de postpartumperiode en administratie kunnen bespreken.
Welke informatie toekomstige ouders krijgen, hangt dus deels af van hun zorgverlener. Dat maakt het moeilijk om een duidelijk beeld te krijgen van wat er precies wordt aangeboden. Die verschillen hoeven op zich geen probleem te zijn, maar wanneer grote hoeveelheden medische, praktische en psychosociale informatie onvoldoende gestructureerd of afgestemd worden aangeboden, kunnen ze bijdragen aan informatie-overload.
En dan is er nog AI
De uitdaging wordt de komende jaren waarschijnlijk alleen maar actueler. Digitale hulpmiddelen spelen een steeds grotere rol bij het zoeken naar gezondheidsinformatie en ook toepassingen zoals ChatGPT vinden hun weg naar de gezondheidszorg. Ze kunnen informatie snel toegankelijk maken, maar roepen tegelijkertijd vragen op over betrouwbaarheid en interpretatie.
Ook over mijn centrale onderzoeksvraag is het laatste woord nog niet gezegd. Er bestaat momenteel slechts beperkt rechtstreeks wetenschappelijk onderzoek naar de specifieke relatie tussen prenatale infosessies en informatie-overload bij vrouwen die voor het eerst zwanger zijn. Mijn bachelorproef toont dus geen eenvoudige formule waarmee informatie-overload kan worden voorkomen. Wel wijst de bestaande literatuur in een duidelijke richting: prenatale informatie heeft vooral potentieel wanneer ze afgestemd, begrijpelijk en gefaseerd wordt aangeboden.
Niet méér, maar beter informeren
We zullen toekomstige ouders nooit volledig kunnen afschermen van een overvloed aan informatie. Dat hoeft ook niet.
De uitdaging voor de prenatale zorg ligt daarom niet in het toevoegen van nog meer informatie aan een al overvolle informatiestroom. Zorgverleners kunnen toekomstige ouders vooral helpen om daarin hun weg te vinden.
Misschien moeten we dus stoppen met ons af te vragen hoeveel informatie we zwangere vrouwen kunnen geven. De belangrijkere vraag is hoeveel informatie zij op dat moment nodig hebben. Niet zoveel mogelijk informeren, maar zo goed mogelijk informeren.
Bibliografie
Amin, N. a. L., Tam, W. W., & Shorey, S. (2018). Enhancing first-time parents’ self-efficacy: A systematic review and meta-analysis of universal parent education interventions’ efficacy. International Journal of Nursing Studies, 82, 149–162. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2018.03.021 Antoni, C. H., & Ellwart, T. (2017). Informationsüberlastung bei digitaler Zusammenarbeit – Ursachen, Folgen und Interventionsmöglichkeiten. Gruppe Interaktion Organisation Zeitschrift Für Angewandte Organisationspsychologie (GIO), 48(4), 305–315. https://doi.org/10.1007/s11612-017-0392-4 Arnold, M., Goldschmitt, M., & Rigotti, T. (2023). Dealing with information overload: a comprehensive review. Frontiers in Psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1122200 Aussu, P. (2023). Information Overload: Coping mechanisms and tools impact. In Lecture notes in business information processing (pp. 661–669). https://doi.org/10.1007/978- 3-031-33080-3_49 Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295x.84.2.191 Barimani, M., Vikström, A., Rosander, M., Frykedal, K. F., & Berlin, A. (2017). Facilitating and inhibiting factors in transition to parenthood – ways in which health professionals can support parents. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 31(3), 537–546. https://doi.org/10.1111/scs.12367 Bawden, D., & Robinson, L. (2020). Information Overload: An Introduction. Oxford Research Encyclopedia of Politics. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190228637.013.1360
Belabbes, M. A., Ruthven, I., Moshfeghi, Y., & Pennington, D. R. (2022). Information overload: a concept analysis. Journal of Documentation, 79(1), 144–159. https://doi.org/10.1108/jd-06-2021-0118 Benahmed, N., Lefevre, M., Christiaens, W., Devos, C., & Stordeur, S. (2019). Naar een geïntegreerd prenataal zorgpad voor laag risico zwangerschappen. https://doi.org/10.57598/r326as Bentouhami, H., Fomenko, E., Laubach, M., De Coen, K., Bogaerts, A., & Roelens, K. (2025). Perinatale gezondheid in Vlaanderen – Jaar 2024. Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie. http://hdl.handle.net/1854/LU-01KJCGR4WZAHAA8J0KVAH4P3Y5 Bowden, E. R., Chang, A. B., & McCallum, G. B. (2023). Interventions to improve enablers and/or overcome barriers to seeking care during pregnancy, birthing and postnatal period for women living with vulnerabilities in high-income countries: A systematic review and meta-analysis. Midwifery, 121, 103674. https://doi.org/10.1016/j.midw.2023.103674 Buultjens, M., Murphy, G., Robinson, P., Milgrom, J., & Monfries, M. (2017). Women’s experiences of, and attitudes to, maternity education across the perinatal period in Victoria, Australia: A mixed-methods approach. Women and Birth, 30(5), 406–414. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2017.03.005 Camacho-Morell, F., & Esparcia, J. (2020). Influence and use of information sources about childbearing among Spanish pregnant women. Women and Birth, 33(4), 367–376. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2019.08.003 Clesse, C., Lighezzolo-Alnot, J., De Lavergne, S., Hamlin, S., & Scheffler, M. (2018). The evolution of birth medicalisation: A systematic review. Midwifery, 66, 161–167. https://doi.org/10.1016/j.midw.2018.08.003 Cipolletta, S., & Sperotto, A. (2012). From the hospital organisation to the childbirth practice: Italian women’s experiences. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 30(3), 326–336. https://doi.org/10.1080/02646838.2012.707777
Criss, S., Baidal, J. a. W., Goldman, R. E., Perkins, M., Cunningham, C., & Taveras, E. M. (2015). The role of health information Sources in Decision-Making among Hispanic mothers during their children’s first 1000 days of life. Maternal and Child Health Journal, 19(11), 2536–2543. https://doi.org/10.1007/s10995-015-1774-2 Davies, S. J., Lum, J. A., Skouteris, H., Byrne, L. K., & Hayden, M. J. (2018). Cognitive impairment during pregnancy: a meta‐analysis. The Medical Journal of Australia, 208(1), 35–40. https://doi.org/10.5694/mja17.00131 De Vries, P., Baud, D., Baggio, S., Ceulemans, M., Favre, G., Gerbier, E., Legardeur, H., Maisonneuve, E., Pena-Reyes, C., Pomar, L., Winterfeld, U., & Panchaud, A. (2025). Enhancing perinatal health patient information through ChatGPT – An accuracy study. PEC Innovation, 6, 100381. https://doi.org/10.1016/j.pecinn.2025.100381 Entsieh, A. A., & Hallström, I. K. (2016). First-time parents’ prenatal needs for early parenthood preparation-A systematic review and meta-synthesis of qualitative literature. Midwifery, 39, 1–11. https://doi.org/10.1016/j.midw.2016.04.006 Favaretto, M., & Rost, M. (2024). “A Picture Paints a Thousand Words”—A systematic review of the ethical issues of prenatal ultrasound. Journal of Bioethical Inquiry, 22(1), 195– 212. https://doi.org/10.1007/s11673-024-10360-0 Garcia-Codina, O., Juvinyà-Canal, D., Amil-Bujan, P., Bertran-Noguer, C., González-Mestre, M. A., Masachs-Fatjo, E., Santaeugènia, S. J., Magrinyà-Rull, P., & Saltó-Cerezuela, E. (2019). Determinants of health literacy in the general population: results of the Catalan health survey. BMC Public Health, 19(1), 1122. https://doi.org/10.1186/s12889-019-7381-1 Geusens, F., & Skalkidou, A. (2025). A two-wave survey study examining the impact of different sources of pregnancy information on pregnancy-related anxiety among Swedish women. European Journal of Midwifery, 9(January), 1–11. https://doi.org/10.18332/ejm/197169
Gyselaers, W., Jonckheer, P., Ahmadzai, N., Ansari, M., Carville, S., Dworzynski, K., Gaudet, L., Glen, J., Jones, K., Miller, P., Tetzlaff, J. M., Alexander, S., Allegaert, K., Beeckman, K., Ceysens, G., Christiane, Y., De Ronne, N., De Thysebaert, B., Dekker, N., . . . Stordeur, S. (2015). Welke onderzoeken zijn aanbevolen bij een zwangerschap? https://doi.org/10.57598/r248as Haltaufderheide, J., & Ranisch, R. (2024). The ethics of ChatGPT in medicine and healthcare: a systematic review on Large Language Models (LLMs). Npj Digital Medicine, 7(1), 183. https://doi.org/10.1038/s41746-024-01157-x Hay, S., McLachlan, H., Newton, M., Forster, D., & Shafiei, T. (2021). Sources of information during pregnancy and the early parenting period: Exploring the views of women and their partners. Midwifery, 105, 103236. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.103236 Hosseini, V. M., Nazarzadeh, M., & Jahanfar, S. (2017). Interventions for reducing fear of childbirth: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Women and Birth, 31(4), 254–262. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2017.10.007 Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. (2026). Aanbeveling met betrekking tot preventie en bestrijding van gynaecologisch en obstetrisch grensoverschrijdend gedrag en geweld. https://news.belgium.be/sites/default/files/newsitems/attachments/2026-… International Confederation of Midwives. (z.d.). Who we are. Geraadpleegd 11 mei 2026. https://internationalmidwives.org/who-we-are/ Junghanns, G., & Kersten, N. (2019). Informationsüberflutung am Arbeitsplatz. Zentralblatt Für Arbeitsmedizin Arbeitsschutz Und Ergonomie, 70(1), 8–17. https://doi.org/10.1007/s40664-019-00370-w Kamali, S., Ahmadian, L., Khajouei, R., & Bahaadinbeigy, K. (2017). Health information needs of pregnant women: information sources, motives and barriers. Health Information & Libraries Journal, 35(1), 24–37. https://doi.org/10.1111/hir.12200
Karabulut, Ö., Potur, D. C., Merih, Y. D., Mutlu, S. C., & Demirci, N. (2015). Does antenatal education reduce fear of childbirth? International Nursing Review, 63(1), 60–67. https://doi.org/10.1111/inr.12223 Kızılırmak, A., & Başer, M. (2015). The effect of education given to primigravida women on fear of childbirth. Applied Nursing Research, 29, 19–24. https://doi.org/10.1016/j.apnr.2015.04.002 KU Leuven. (2026, 3 maart). Onderzoek – PRIL. https://gbiomed.kuleuven.be/nl/onderzoek/50000666/50000673/mbr/pril/ond… k Lu, Y., Barrett, L. A., Lin, R. Z., Amith, M., Tao, C., & He, Z. (2022). Understanding information needs and barriers to accessing health information across all stages of pregnancy: systematic review. JMIR Pediatrics and Parenting, 5(1), e32235. https://doi.org/10.2196/32235 McMullan, R. D., Berle, D., Arnáez, S., & Starcevic, V. (2018). The relationships between health anxiety, online health information seeking, and cyberchondria: Systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 245, 270–278. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.037 Meldgaard, M., Gamborg, M., & Maindal, H. T. (2022). Health literacy levels among women in the prenatal period: A systematic review. Sexual & Reproductive Healthcare, 34, 100796. https://doi.org/10.1016/j.srhc.2022.100796 Neill, S. D. (1992). The dilemma of information overload: Managing in the information society. In Dilemmas in the study of information: Exploring the boundaries of information science (pp. 99–121). Greenwood Press. Offer, K., Oglanova, N., Oswald, L., & Hertwig, R. (2025). Prevalence and predictors of medical information avoidance: a systematic review and meta-analysis. Annals of Behavioral Medicine, 59(1). https://doi.org/10.1093/abm/kaaf058
Pålsson, P. (2020). Antenatal preparation for the early parenthood period. Development and feasibility of an evidence-based programme for antenatal parental preparation. [Doctoral Thesis (compilation), Department of Health Sciences]. Lund University, Faculty of Medicine. Ricchi, A., La Corte, S., Molinazzi, M. T., Messina, M. P., Banchelli, F., & Neri, I. (2020). Study of childbirth education classes and evaluation of their effectiveness. La Clinica terapeutica, 170(1), e78–e86. https://doi.org/10.7417/CT.2020.2193 Shannon, C. E. (1948). A mathematical theory of communication. Bell System Technical Journal, 27(3), 379–423, 623–656. https://people.math.harvard.edu/~ctm/home/text/others/shannon/entropy/e… .pdf Shields, G. S., Sazma, M. A., McCullough, A. M., & Yonelinas, A. P. (2017). The effects of acute stress on episodic memory: A meta-analysis and integrative review. Psychological Bulletin, 143(6), 636–675. https://doi.org/10.1037/bul0000100 Sripad, P., Merritt, M. W., Kerrigan, D., Abuya, T., Ndwiga, C., & Warren, C. E. (2022). Determining a Trusting Environment for Maternity Care: a framework based on perspectives of women, communities, service providers, and managers in Peri-Urban Kenya. Frontiers in Global Women S Health, 3, 818062. https://doi.org/10.3389/fgwh.2022.818062 Talrich, F., Van Damme, A., Bastiaens, H. L. A., Rijnders, M. E. B., & Beeckman, K. (2025b). Shaping Group Antenatal care in Brussels Metropolitan Region: A Descriptive MultiCase Study. Global Qualitative Nursing Research, 12, 23333936251390429. https://doi.org/10.1177/23333936251390429 ‘Zwangerschap en de vroedvrouw | VBOV’. Geraadpleegd 15 april 2026. https://www.vroedvrouwen.be/zwangerschap-en-de-vroedvrouw. Van Dale. (z.d.). Artificiële intelligentie. In Van Dale Onlinewoordenboek. Geraadpleegd op 17 mei 2026, van https://pakket98.vandale.nl/?dictionaryId=gwn&article=%7B%22search%22%3… 2artifici%C3%ABle%20intelligentie%22,%22index%22%3A1,%22type%22%3A%22EX 59 AMPLE%22,%22dictionaryId%22%3A%22gwn%22%7D&query=artifici%C3%ABle%2 0intelligentie
Van Dale. (z.d.). Pushberichten. In Van Dale Onlinewoordenboek. Geraadpleegd op 17 mei 2026, van https://pakket98.vandale.nl/?dictionaryId=gwn&article=%7B%22search%22%3… 2push%20berichten%22,%22index%22%3A0,%22type%22%3A%22EXACT%22,%22d ictionaryId%22%3A%22gwn%22%7D&query=push%20berichten Vermeulen, J., Fobelets, M., Schoentjes, A., Boucher, L., Depuydt, L., & D’haenens, F. (2024). Maternity care in the Brussels Capital Region: Towards a paradigm shift? European Journal of Midwifery, 8(May), 1–4. https://doi.org/10.18332/ejm/186405 Vogels-Broeke, M., Daemers, D., Budé, L., De Vries, R., & Nieuwenhuijze, M. (2022). Sources of information used by women during pregnancy and the perceived quality. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 109. https://doi.org/10.1186/s12884-022-04422-7
Er werd binnen deze bachelorproef beperkt gebruikgemaakt van ChatGPT (OpenAI) ter ondersteuning van taalcorrectie, academische herformulering, structuurverbetering en het genereren van enkele ondersteunende afbeeldingen en schema’s. Daarnaast werd de tool gebruikt als inspiratiebron bij de uitwerking van het praktijkdeel. Alle gegenereerde inhoud werd kritisch nagelezen, aangepast en gecontroleerd aan de hand van wetenschappelijke bronnen. De uiteindelijke inhoud, analyse en conclusies zijn zelfstandig uitgewerkt door de auteur.
