“Hey Alexa, help mij leren!” Hoe een virtuele spraakassistent het schoolwerk van leerlingen beter ondersteunt
Leerkracht Liese Dewyngaert (27) ontwikkelde met AI zelf een virtuele spraakassistent om haar werk én dat van haar leerlingen te ondersteunen. Juf Alexa helpt de leerlingen met rekenoefeningen en geeft extra uitleg waar nodig. Zonder dat AI daarbij de rol van de leerkracht overneemt.
Voor veel leerkrachten zal dit bekend in de oren klinken: je hebt net een klassikale uitleg gegeven en het merendeel van de klas begint zelfstandig te werken, maar niet iedereen. Een aantal kinderen heeft nog niet alles begrepen. Je geeft hen extra uitleg, maar op hetzelfde moment eisen dan weer andere leerlingen je aandacht op met extra vragen. Je komt als leerkracht zo handen te kort en de zorgleerkracht is niet beschikbaar. Maar dankzij artificiële intelligentie kan dit probleem binnenkort verleden tijd zijn.
Alexa is geboren
Die realiteit was het vertrekpunt voor Dewyngaert. “Ik onderzocht in mijn masterproef of een AI-spraakassistent leerlingen kan helpen die extra uitleg nodig hebben. De centrale vragen waren: draagt de inzet van zo’n spraakassistent bij aan inclusie? En wat moeten leerlingen allemaal kunnen om een goed gesprek te kunnen voeren met de assistent?”
Dewyngaert selecteerde 30 leerlingen uit het tweede en vijfde leerjaar. Zij gebruikten zes weken lang tijdens de lessen wiskunde de functie ‘Begeleid leren’ van Google Gemini. Die leerlingen hebben effectief nood aan extra uitleg en gingen via een iPad in gesprek met de virtuele spraakassisten, die ze Alexa noemden. Juf Alexa stelde specifieke vragen aan de leerlingen om hen zo te ondersteunen bij hun taak.
“Aan de start van het onderzoek kregen de leerlingen twee korte lessen over het gebruik van de spraakassistent en hoe ze hun vragen het best konden formuleren. De ervaringen van de leerlingen en de analyses van de gesprekken met de spraakassistent zijn de basis van mijn onderzoek.”
Niet foutloos
De leerlingen waren positief over de ondersteuning. Ze gaven aan dat Juf Alexa hen hielp de leerstof beter te begrijpen. In de gesprekken stelde de assistent vragen die hen aanzetten om zelf naar een antwoord te zoeken. Bijvoorbeeld: bij de rekenoefening 74 + 8, stelt Alexa de vraag: “Wat is het volgende tiental na 74?” Wanneer leerlingen dan 80 antwoorden, komt de vraag: “Hoeveel moet je bij 74 tellen om tot aan 80 te geraken?” Via die concrete vragen spoort Alexa de leerlingen zelf aan om te zoeken naar het juiste antwoord.
De spraakassistent leert tijdens het proces ook zelf bij: tijdens de eerste gesprekken met de leerlingen waren de vragen van Juf Alexa eerder gericht op het geven van uitleg en het vinden van het juiste antwoord. Later besteedde ze meer aandacht aan het denkproces en de strategie van de leerling.
Juf Alexa maakt wel regelmatig fouten. Ze maakt verkeerde berekeningen of kan afbeeldingen en grafieken niet correct interpreteren. Opvallend: de leerlingen uit het vijfde leerjaar merken die fouten zelf op. In het tweede leerjaar gebeurde dat, op één uitzondering na, niet zonder hulp van de leerkracht. Begeleiding blijft dus nodig. De fouten laten ook zien waarom leerlingen moeten leren om AI-antwoorden te controleren.
Extra handen
Juf Alexa komt volgens het onderzoek ook het best tot haar recht in kleinere groepjes van maximum vijf leerlingen. Hoe groter de groep, hoe moeilijker leerlingen het gesprek met de spraakassistent kunnen volgen. Bovendien zorgt de spraakassistent ook voor inclusie, want elke leerling wordt actief betrokken bij het leren.
Alexa is dus een goede begeleiding voor de leerkracht, maar die beslist gelukkig nog altijd zelf wanneer, waarom en hoe AI wordt ingezet. De leerkracht blijft onmisbaar, maar als ze de kracht van AI correct kan inzetten, zal het haar werk en dat van haar leerlingen alleen maar ten goede komen.
Bibliografie
Al-Amri, M. N. (2024). Listening to Foreign Language Student Teachers: The use of transcripts to studyclassroom interactions. South African Journal Of Education, 44(1). https://doi.org/10.15700/saje.v44n1a2317
Alexander, R., (2020). A dialogic teaching companion. Routledge
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2019). To saturate or not to saturate? Questioning data saturation as a useful concept for thematic analysis and sample-size rationales. Qualitative Research in Sport Exercise And Health, 13(2), 201–216. https://doi.org/10.1080/2159676x.2019.1704846
Butler, L., & Starkey, L. (2024). OK Google, Help me Learn: An exploratory study of voiceactivated artificial intelligence in the classroom. Routledge. https://doi.org/10.1080/1475939X.2024.2311779
Costa, J. (2024). Mixed Methods in Educational Large-Scale Studies: Integrating qualitative perspectives into secondary data analysis. Education Sciences, 14(12). https://doi.org/10.3390/educsci14121347
Dousay, T., & Hall, C. (2018). Alexa, tell me about using a virtual assistant in the classroom. In ResearchGate.
Elliott, J. (2008). Response to intervention: What & why?
Fisher, D., & Frey, N. (2013). Better learning through structured teaching: A framework for the gradual release of responsibility. ASCD.
Gee, J. P. (2014). An Introduction to Discourse Analysis. https://doi.org/10.4324/9781315819679
Gheyssens, E., Griful-Freixenet, J., & Struyven, K. (2023). Differentiated instruction as an approach to establish effective teaching in inclusive classrooms. In Effective Teaching Around the World (pp. 677–689). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-31678- 4_30
Hattie, J. A. (2008). Leren zichtbaar maken.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112. https://doi.org/10.3102/003465430298487
Jaber, K., Laf, M., Alkhatib, A., Abed Alghafer, A., Abdul Jawad, M., & Ahmad, A. (2024). A comparative study for Virtual Personal Assistants (VPA) and State-of-the-Art speech Recognition technology. International Journal Of Computational And Experimental Science And Engineering, 10(3), 427–433. https://doi.org/10.22399/ijcesen.383
Jager, J., Putnick, D., & Bornstein, M. (2017). More than just convenient: the scientific merits of homogeneous convenience samples. Monographs Of The Society For Research in Child Development, 82(2), 13–30. https://doi.org/10.1111/mono.12296
Kaliyadan, F., & Kulkarni, V. (2019). Types of variables, descriptive statistics, and sample size. Indian Dermatology Online Journal, 10(1), 82–86. https://doi.org/10.4103/idoj.IDOJ_468_18
Koehler, M. J., & Mishra, P. (2008). Introducing technological pedagogical content knowledge. http://www.matt-koehler.com/publications/Mishra_Koehler_AERA_2008.pdf&n…;
Kopito, M. (2024). Inclusive Education: Historical Evolvement and Future Perspective. Educatia 21, (28), 38-46.
KU Leuven. (2025, 20 mei). Beheer van onderzoeksgegevens. Geraadpleegd op 14 december 2025, van https://www.kuleuven.be/rdm/nl/landing
Lavania, & Nor. (2020). Barriers in Differentiated Instruction: A Systematic Review of the literature. Journal Of Critical Reviews, 7(06). https://doi.org/10.31838/jcr.07.06.51
Lee, K., & Lim, S. (2023). Designing a leveled conversational teachable agent for English language learners. https://doi.org/10.3390/app13116541
Létourneau, A., Martineau, M., Charland, P., Karran, J., Boasen, J., & Léger, P. (2025). A Systematic Review of AI-driven Intelligent Tutoring Systems (ITS) in K-12 education. https://doi.org/10.1038/s41539-025-00320-7
Levy, H. (2008). Meeting the needs of all students through differentiated instruction: helping every child reach and exceed standards. https://doi.org/10.3200/TCHS.81.4.161-164
Lockyer, S., Goldstein, M. D., Hopkins, J. R., & Strube, M. J. (2011). Observer Bias. In The SAGE Encyclopedia of Qualitative Research Methods (p. 577). SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781412963909.n297
Maulana, R., Helms-Lorenz, M., & Feng, X. (2024). The Value of Assessing the Generic teaching Quality of Norwegian Secondary Education Lessons: International Comparative Analysis of Learning and Teaching As a Measure of Effective Teaching Behavior. https://doi.org/10.1080/09243453.2025.2527742
Mayer, R. E., & Moreno, R. (2003). Nine ways to reduce cognitive load in multimedia learning. Educational Psychology Review, 15(1), 1-39.
Nielsen, K., & KlitmØller, J. (2021). Blind spots in visible learning: A critique of John Hattie as an educational theorist. Nordic Psychology, 73(3), 268–283. https://doi.org/10.1080/19012276.2021.1962731
Noble, H., & Smith, J. (2025). Ensuring validity and reliability in qualitative research. EvidenceBased Nursing, 28(4), 206–208. https://doi.org/10.1136/ebnurs-2024-104232
Papanthymou, A., & Darra, M. (2022). Teachers’ perceptions regarding the factors of implementing differentiated instruction to students with learning difficulties: Empirical Research in Primary Education. International Journal Of Learning And Development, 12(3), 53. https://doi.org/10.5296/ijld.v12i3.20184
Renkl, A., & Eitel, A. (2019). Self-explaining: Learning about principles and their application. In J. Dunlosky & K. A. Rawson (Eds.), The Cambridge handbook of cognition and education (pp. 528–549). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108235631.022
Sakellariou, S., Molohidis, A., & Hatzikraniotis, E. (2024). On the effectiveness of pedagogical agents. International Journal Of Teaching And Learning Sciences. https://doi.org/10.47991/2024/IJTLS-102
Samaniego López, M. V., Orrego Riofrío, M. C., Barriga-Fray, S. F., & Paz Viteri, B. S. (2025). Technologies in Inclusive Education: Solution or Challenge? A Systematic review. In Education Sciences (Vol. 15, Nummer 6, p. 715). https://doi.org/10.3390/educsci15060715
Schumm, W. (2021). Confirmation Bias and Methodology in Social Science: an editorial. Marriage & Family Review, 57(4), 285–293. https://doi.org/10.1080/01494929.2021.1872859
Sedgwick, P., & Greenwood, N. (2015). Understanding the Hawthorne effect. BMJ, h4672. https://doi.org/10.1136/bmj.h4672
Shivapur, S., Mansoor, S., Hanzala, M., & Fahad, S. (2025). A Survey on the Evolution and Future Directions of Intelligent Voice Assistants: Advances, Drawbacks, and Motivations for Next-Generation Systems. In PrePrints. https://doi.org/10.20944/preprints202506.1517.v1
Showalter, D. A., & Mullet, L. B. (2017). Sniffing out the secret poison: Selection bias in educational research. Mid-Western Educational Researcher, 29(3), Article 2.
Singh, H. P., & Aziz, A. A. (2025). Impact of Intelligent Learning assistants on creativity of University Students: A Self-determination Theory perspective. Future Business Journal, 11(1). https://doi.org/10.1186/s43093-025-00544-4
Smets, W., & Struyven, K. (2018). Realist review of literature on catering for different instructional needs with preteaching and extended instruction. https://doi.org/10.3390/educsci8030113
Terzopoulos, G., & Satratzemi, M. (2020). Voice assistants and smart speakers in everyday life and in education. Informatics in Education, 473–490. https://doi.org/10.15388/infedu.2020.21
Todericiu, I. (2025). Virtual Assistants: A review of the next frontier in AI interaction. In Springer Nature Link. Springer. https://doi.org/10.1007/s44427-025-00002-7
Topkaya, Y., Doğan, Y., Batdı, V., & Aydın, S. (2025). Artificial Intelligence Applications in Primary Education: A quantitatively complemented Mixed-Meta-Method study. https://doi.org/10.3390/su17073015
Tsourakas, T., Terzopoulos, G., & Goumas, S. (2021). Educational use of voice assistants and smart speakers. Jestr.
Universiteit Hasselt. (2025). Algemeen beleidskader UHasselt (Generatieve) Artificiële Intelligentie. https://www.uhasselt.be/media/nqwf2ahm/uhasselt_artifici%C3%ABle_intell… kader.pdf
Van de Grift, W., Van Der Wal, M., & Torenbeek, M. (2011). Ontwikkeling in de pedagogische didactische vaardigheden van leraren in het basisonderwijs. Pedagogische Studiën, 88, 416–432.
Van Meerkerk, E. (2017). Teacher Logbooks and Professional Development. International Journal Of Qualitative Methods, 16(1). https://doi.org/10.1177/1609406917735255
Vygotsky, L. S. (1997). Interaction between learning and development. In M. Gauvain & M. Cole (Red.), Readings on the development of children (p. 79–91). W. H. Freeman and Company. (Origineel werk gepubliceerd in 1978)
Watkins, C., & Slocum, T. (2004). The components of direct instruction [Journal-article]. Journal Of Direct Instruction, 3(2), 75–110.
Wrigley, T. (2018). ‘Knowledge’, curriculum and social justice. In The Curriculum Journal (Vols. 29– 29, Nummer 1, pp. 4–24). https://doi.org/10.1080/09585176.2017.1370381
Xu, Y., Aubele, J., Vigil, V., Bustamante, A., Kim, Y.-S., & Warschauer, M. (2021). Dialogue with a conversational agent promotes children’s story comprehension via enhancing engagement. https://doi.org/10.1111/cdev.13708
Zhu, G., Khanlari, A., & Resendes, M. (2022). Student-Generated Questions Fostering sustainable and productive knowledge building discourse. Canadian Journal Of Learning And Technology, 48
