Van fitnesshype naar de sportles: kan Hyrox ook op school?

Van fitnesshype naar de sportles: kan Hyrox ook op school?

Van hardlopen en sled pushes tot wall balls en lunges: Hyrox is wereldwijd aan een stevige opmars bezig. Maar kan deze populaire fitnessvorm ook een plaats krijgen in de lessen lichamelijke opvoeding? Bachelorproefstudente en ondertussen leerkracht LO, Elise Roets, onderzocht het in Vlaanderen en de Algarve en ontwikkelde een praktische gids voor leerkrachten.

Een nieuwe uitdaging voor de LO-les

Wie vandaag door een fitnesscentrum loopt of sociale media opent, kan moeilijk naast Hyrox kijken. De fitnesscompetitie combineert hardlopen met functionele krachtoefeningen en volgt daarbij een vast format. Deelnemers lopen in totaal acht kilometer, afgewisseld met acht functionele oefeningen zoals de SkiErg, sled push, sled pull, farmer’s carry, sandbag lunges en wall balls.

Ik vroeg mij af of die combinatie ook interessant kan zijn voor jongeren. Tijdens mijn opleiding merkte ik dat het niet altijd eenvoudig is om leerlingen gemotiveerd en langdurig in beweging te krijgen. Tegelijk evolueert de sportwereld voortdurend. “Als leerkracht moet je blijven zoeken naar vernieuwende bewegingsvormen die aansluiten bij de leefwereld van leerlingen”, is een belangrijke gedachte achter mijn onderzoek.

Daaruit ontstond de centrale vraag: hoe kan Hyrox geïntegreerd worden in de lessen lichamelijke opvoeding van de tweede graad van het secundair onderwijs in Vlaanderen en de Algarve?

Bekend, maar nog weinig gebruikt

Om die vraag te beantwoorden, combineerde ik een literatuuronderzoek met enquêtes, bijscholingen en praktijkervaringen. In Vlaanderen vulden 35 LO-leerkrachten de enquête in. Daaruit blijkt een opvallend verschil tussen bekendheid en toepassing: 71 procent kent Hyrox, maar slechts 9 procent had het al effectief geïntegreerd in de lessen.

Toch blijkt er duidelijk interesse te zijn. Bijna 83 procent van de Vlaamse respondenten staat positief tot zeer positief tegenover het gebruik van Hyrox-elementen in de LO-les. Bovendien vindt 80 procent dat Hyrox een plaats kan krijgen binnen het leerplan.

Ook in de Algarve klinkt een voorzichtig positief geluid. Van de vier bevraagde Portugese leerkrachten ziet 75 procent mogelijkheden om Hyrox aan het leerplan te koppelen. De resultaten moeten daar wel voorzichtig worden geïnterpreteerd, aangezien de steekproef erg klein is.

Geen fitnesszaal nodig

Een van de grootste drempels blijkt het materiaal. Een officiële Hyrox-training maakt gebruik van onder meer sleds, SkiErgs, roeimachines en specifieke gewichten. Voor scholen is dat materiaal vaak duur of simpelweg niet beschikbaar.

Volgens mij hoeft dit echter geen reden te zijn om Hyrox links te laten liggen. Een sled push kan bijvoorbeeld worden vertaald naar het duwen van een mat of een partner. Waterflessen of gevulde rugzakken kunnen als gewichten dienen en eenvoudige materialen zoals kegels, banken, touwen en ballen kunnen worden ingezet om een parcours op te bouwen. Het gaat dus niet om het nabootsen van een officiële Hyrox-wedstrijd, maar om het vertalen van de waardevolle bewegingen naar een schoolcontext.

Techniek vóór intensiteit

Een belangrijk aandachtspunt is veiligheid. Hyrox kan behoorlijk intensief zijn, waardoor een goede opbouw essentieel is. Uit de Vlaamse enquête vindt 97,2 procent van de respondenten een aangepaste intensiteit belangrijk of zeer belangrijk. 94,3 procent benadrukt het belang van differentiatie volgens het niveau van de leerling. Ook correcte techniek en voldoende begeleiding worden als belangrijke voorwaarden gezien.

Daarom verschuift de focus in de schoolcontext van zo snel of zo zwaar mogelijk werken naar correct bewegen, persoonlijke vooruitgang en samenwerking. Eindtermen die leerlingen ook moeten bereiken volgens het leerplan. Afstanden, gewichten en intensiteit moeten aangepast worden aan de leeftijd en mogelijkheden van de leerlingen.

Van lessenreeks naar ‘Hyrox @ School’

De inzichten uit het onderzoek werden uiteindelijk vertaald naar een concrete praktijkgids: ‘Hyrox @ School’. Het oorspronkelijke idee was een vierdelige lessenreeks, maar tijdens het onderzoek bleek dat leerkrachten behoefte hadden aan meer ondersteuning. De gids bevat daarom naast de lessenreeks ook achtergrondinformatie, differentiatiemogelijkheden, technische aandachtspunten en alternatieven voor specifiek Hyrox-materiaal.

De lessenreeks kreeg bovendien praktijkervaring. Een LO-leerkracht in Vlaanderen testte de vier lessen uit en tijdens mijn internationale stage in Portugal werd een aangepaste ‘Hyrox @ Beach’-variant georganiseerd. De omstandigheden waren daar anders dan verwacht: de stageschool beschikte niet over de beoogde tweede graad en had beperkte infrastructuur en materialen. Net daardoor werd duidelijk hoe flexibel het concept kan worden aangepast.

Meer dan kracht en conditie

Volgens het onderzoek sluit Hyrox aan bij verschillende doelstellingen binnen het Vlaamse leerplan. Leerlingen oefenen niet alleen kracht en uithoudingsvermogen, maar leren ook hun inspanning doseren, samenwerken, elkaar feedback geven en rekening houden met hun eigen mogelijkheden. Een ogenschijnlijk individuele sportvorm kan zo ook een sociale component krijgen. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld in duo’s of kleine groepen werken en elkaar coachen of ondersteunen.

Een eerste stap, geen eindpunt

Ik wil benadrukken dat mijn onderzoek niet bewijst dat Hyrox dé oplossing is voor de motivatie van leerlingen. De finale praktijkgids werd nog niet op grotere schaal getest en de lessenreeks werd slechts door één Vlaamse LO-leerkracht volledig uitgetest. Verder onderzoek met meerdere scholen, leerkrachten en leerlingengroepen is daarom nodig.

Toch toont het onderzoek dat de fitnesshype mogelijkheden biedt voor het onderwijs. Niet door de wedstrijd letterlijk naar school te brengen, maar door de principes ervan te vertalen naar een veilige, haalbare en motiverende LO-les. Van fitnesszaal naar sportzaal dus. Met een beetje creativiteit hoeft een dure slee daarbij niet eens in de weg te staan.