Wanneer cultuur geen obstakel is, maar een troef op de materniteit.
- JasminePlanckaert
- AmélieHuygens
- KiaraZwertvagher
Een bevalling is een van de meest ingrijpende en intieme momenten in het leven. Toch verloopt die ervaring niet voor iedereen op dezelfde manier. Wat als je zorgverlener niet dezelfde taal spreekt, of niet vertrouwd is met jouw religieuze gewoonten? In Vlaamse materniteiten komt dat steeds vaker voor.
Door toenemende diversiteit krijgen vroedkundigen meer en meer te maken met vrouwen met een andere culturele of religieuze achtergrond, waaronder moslima’s. Dat brengt uitdagingen met zich mee, maar ook kansen om de zorg menselijker en persoonlijker te maken.
“0 op het rapport”? Niet helemaal.
Uit bevragingen bij zorgverleners blijkt dat taalbarrières en verschillende verwachtingen vaak als moeilijk worden ervaren. Zo geven vroedkundigen aan dat communicatie niet altijd vanzelf loopt en dat ze soms onzeker zijn over hoe ze moeten omgaan met religieuze gebruiken, familiebetrokkenheid of met bepaalde verwachtingen rond intimiteit en zorg.
Tegelijkertijd is het beeld niet helemaal negatief. Veel zorgverleners geven net aan dat het werken met diverse patiënten ook leidt tot meer begrip, betere communicatie en een sterkere vertrouwensband met de patiënt.
Vertrouwen begint bij respect en herkenning
Wanneer zorgverleners actief inzetten op wederzijds begrip, verandert de dynamiek op de materniteit merkbaar. Kleine aanpassingen in communicatie of aanpak kunnen een groot verschil maken in hoe veilig en gerespecteerd de patiënt zich voelt.
Dit is zeker het geval bij moslima’s tijdens zwangerschap en bevalling. Onderzoek binnen de bachelorproef toont aan dat zij vaak belang hechten aan zaken zoals privacy, bescheidenheid, religieuze rituelen en de aanwezigheid van familie. Ook voorkeuren zoals een vrouwelijke zorgverlener wanneer mogelijk, of ruimte voor gebed, spelen een belangrijke rol.
Wanneer zorgverleners hier rekening mee houden, groeit het vertrouwen. Dat vertrouwen heeft een directe impact op de zorgervaring. Vrouwen voelen zich meer gehoord, meer gerespecteerd en beter begeleid tijdens een kwetsbaar moment.
Zorgverleners moeten vaak zelf zoeken naar oplossingen
In de praktijk is het echter niet altijd eenvoudig om hier consequent op in te spelen. Veel ziekenhuizen beschikken niet over duidelijke richtlijnen of opleidingen rond cultuursensitieve geboortezorg. Daardoor moeten zorgverleners vaak op eigen initiatief oplossingen zoeken in een drukke werkomgeving. Dat vraagt niet alleen flexibiliteit, maar ook voldoende kennis en ondersteuning.
Hoewel er al initiatieven bestaan, zoals interculturele bemiddeling en hulpmiddelen rond duidelijke communicatie, worden die nog niet overal structureel ingezet. Daardoor hangt de kwaliteit van cultuursensitieve zorg soms af van individuele zorgverleners of teams.
Een structureel tekort aan houvast
De bachelorproef wijst op een duidelijke nood. Zorgverleners hebben meer houvast nodig om goed om te gaan met culturele diversiteit, en in het bijzonder met de zorg voor moslima’s.
Niet omdat de huidige zorg tekortschiet in goede bedoelingen, maar omdat de context complexer wordt. De combinatie van drukte, tijdsdruk en culturele verschillen maakt het niet altijd eenvoudig om op elke patiënt afgestemde zorg te bieden.
Zonder duidelijke kaders dreigt cultuursensitieve zorg afhankelijk te blijven van individuele ervaring en toevallige kennis, terwijl net een structurele aanpak meer gelijkheid en kwaliteit kan garanderen.
Een toolbox als brug tussen zorg en cultuur
Om die kloof te verkleinen werd in de bachelorproef een praktische toolbox ontwikkeld voor geboortezorgteams. Deze tool bevat onder meer een teamreflectietool rond cultuursensitieve geboortezorg, die teamreflectie, dialoog en samenwerking ondersteunt. Daarnaast bevat het een informatief boekje over culturele gebruiken bij moslima’s, diverse communicatiehulpmiddelen en praktische tips om beter om te gaan met culturele verschillen op de materniteit.
De toolbox biedt zorgverleners houvast om met meer vertrouwen, duidelijkheid en onderlinge afstemming om te gaan met culturele diversiteit op de werkvloer. De zorg zelf wordt niet veranderd, maar beter afgestemd op de noden en verwachtingen van patiënten. Zo ontstaat zorg die niet alleen professioneel, maar ook écht persoonsgericht is.
Van uitdaging naar opportuniteit
Opvallend is dat zorgverleners diversiteit niet enkel als moeilijkheid zien. Veel vroedkundigen ervaren net ook verrijking. Ze spreken over meer empathie, nieuwe inzichten in hun beroep en een sterkere bewustwording van hun eigen zorgpraktijk. Ook de relatie met patiënten wordt vaak als betekenisvoller ervaren wanneer er ruimte is voor dialoog en wederzijds respect.
Conclusie: betere zorg begint bij ondersteuning
De conclusie van het onderzoek is duidelijk: culturele diversiteit, en in het bijzonder de zorg voor moslima’s op de materniteit, hoeft geen drempel te zijn.
Wanneer zorgverleners voldoende ondersteuning en praktische tools krijgen, kan die diversiteit net een troef worden. Niet alleen voor de patiënt, maar ook voor de kwaliteit van de zorg zelf.
Bibliografie
Agentschap Integratie en Inburgering. (2021). Overzicht tolken en vertalers. Geraadpleegd op
23 februari 2026, van https://www.integratieinburgering.be/sites/default/files/2021-04/Overzicht_Tolken.pdf
Agentschap Integratie & Inburgering. (2022, 21 november). Omgaan met diversiteit en
cultuursensitief handelen. West-Vlaanderen. Geraadpleegd op 14 oktober 2025, van
https://www.west-vlaanderen.be/sites/default/files/2023-
01/20221121_presentatie%20taal%20en%20culturele%20diversiteit_Klaziekaal.pdf
Al‐Mubarak, A., Ahilan, B., Dasgupta, T., Silverio, S. A., Mistry, H. D., Al‐Harbi, L., Aldakhail, J.,
Heys, S., von Dadelszen, P., & Magee, L. A. (2025). The Impact of Culture on Access
to and Utilisation of Maternity Care Amongst Muslim Women in High‐Income
Countries: A Qualitative Systematic Review. BJOG: An International Journal of
Obstetrics and Gynaecology. https://doi.org/10.1111/1471-0528.18290
Alodhialah, A. M., & Alahmedi, S. H. (2025). Women’s Perceptions of Cultural Sensitivity of
Midwives During Intrapartum Care in Riyadh, Saudi Arabia. Healthcare
(Basel), 13(17), 2172. https://doi.org/10.3390/healthcare13172172
Antón-Solanas, I., Rodríguez-Roca, B., Vanceulebroeck, V., Kömürcü, N., Kalkan, I., TamboLizalde, E., Huércanos-Esparza, I., Casa Nova, A., Hamam-Alcober, N., Coelho, M.,
Coelho, T., Van Gils, Y., Öz, S. D., Kavala, A., & Subirón-Valera, A. B. (2022). Qualified
Nurses’ Perceptions of Cultural Competence and Experiences of Caring for Culturally
Diverse Patients: A Qualitative Study in Four European Countries. Nursing
Reports, 12(2), 348-364. https://doi.org/10.3390/nursrep12020034
Barrio‐Ruiz, C., Ruiz de Viñaspre‐Hernandez, R., Colaceci, S., Juarez‐Vela, R., Santolalla‐
Arnedo, I., Durante, A., & Di Nitto, M. (2024). Language and Cultural Barriers and
Facilitators of Sexual and Reproductive Health Care for Migrant Women in High‐
Income European Countries: An Integrative Review. Journal of Midwifery &
Women’s Health, 69(1), 71–90. https://doi.org/10.1111/jmwh.13545
Boerleider, A. W., Wiegers, T. A., Manniën, J., Francke, A. L., & Devillé, W. L. (2013). Factors
affecting the use of prenatal care by non-western women in industrialized western
Bibliografie
115
countries: a systematic review. BMC Pregnancy And Childbirth, 13(1).
https://doi.org/10.1186/1471-2393-13-81
Microsoft. (2024). Copilot (versie onbekend) [Grote taalmodel-AI]. Microsoft.
https://copilot.microsoft.com
DeepL. (z.d.). DeepL Translator. Geraadpleegd op 2 maart 2026, van
https://www.deepl.com/nl/translator
De‑María, B., Topa, G., & López‑González, M. A. (2024). Cultural competence interventions
in European healthcare: A scoping review. Healthcare, 12(10), 1040.
https://doi.org/10.3390/healthcare12101040
Demeyer, B. & Vandezande, V. (2016, september). Etnische diversiteit in zorg en welzijn.
Departement Welzijn, Volksgezondheid & Gezin. Geraadpleegd op 15 oktober 2025,
van
https://www.departementwvg.be/sites/default/files/media/EtnischeDiversi…
rgEnWezlijn.pdf
Familiehulp. (z.d.). Cultuursensitieve zwangerschapskoffer. Expertisecentrum Volle Maan.
Geraadpleegd op 14 oktober 2025, van https://www.expertisecentrumvollemaan.be/cultuursensitieve-zwangerschapskoffer
Hassan, S. M., Leavey, C., & Rooney, J. S. (2019). Exploring English speaking Muslim women’s
first-time maternity experiences: a qualitative longitudinal interview study. BMC
Pregnancy and Childbirth, 19(1), Article 156. https://doi.org/10.1186/s12884-019-
2302-y
Hassan, S. M., Leavey, C., Rooney, J. S., & Puthussery, S. (2020). A qualitative study of
healthcare professionals’ experiences of providing maternity care for Muslim
women in the UK. BMC Pregnancy and Childbirth, 20(1), Article 400.
https://doi.org/10.1186/s12884-020-03096-3
Jabeen, T., & Snowden, A. (2022). Can mental healthcare for Muslim patients be personcentred without consideration of religious identity? A concurrent analysis. Nurse
Education in Practice, 64, Article 103449.
https://doi.org/10.1016/j.nepr.2022.103449
Kenniscentrum WWZ. (z.d.). Diverssensitieve zorg. Geraadpleegd op 26 november 2025, van
https://www.kenniscentrumwwz.be/cultuursensitieve-zorg
Bibliografie
116
Lau, L. S., & Rodgers, G. (2021). Cultural competence in refugee service settings: A scoping
review. Health Equity, 5(1), 124–134. https://doi.org/10.1089/heq.2020.0094
Microsoft. (z.d.). Microsoft Translator. Geraadpleegd op 2 maart 2026, van
https://www.microsoft.com/nl-nl/translator/
Moreno-Ávila, I. del M., Martínez-Linares, J. M., Mimun-Navarro, K., & Pozo-Muñoz, C.
(2023). Muslim and Christian Women’s Perceptions of the Influence of Spirituality
and Religious Beliefs on Motherhood and Child-Rearing: A Phenomenological
Study. Healthcare (Basel), 11(22), 2932.
https://doi.org/10.3390/healthcare11222932
OpenAI. (2025). ChatGPT (GPT-5) [Large language model]. chat.openai.com/chat
Pharos. (2025, 17 april). Cultuursensitief werken in de zorg en het sociaal domein.
Geraadpleegd op 12 oktober 2025, van https://www.pharos.nl/cultuursensitiefwerken-zorg-sociaal-domein-handvatten/
Preziosi, J., Portaleone, S., Colagiovanni, E., Tedesco, G., Rizzi, F., Rega, M. L., Danza, M.,
Lanzone, A., & Anderson, G. (2025). Predictors of cultural competence among
healthcare professional in maternity department: A systematic
review. Midwifery, 142, 104285. https://doi.org/10.1016/j.midw.2025.104285
Psyche. (2025). Cultuursensitieve zorg. Geraadpleegd op 26 november 2025, van
https://www.psyche.be/themas/cultuursensitieve-zorg
SayHi. (z.d.). SayHi Translate – All Language Translator [Android-app]. Google Play Store.
Geraadpleegd op 2 maart 2026, van
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.say.hi.sayhi.translat…
age.translation.app
SayHi. (z.d.). SayHi Translate [iOS-app]. App Store. Geraadpleegd op 2 maart 2026, van
https://apps.apple.com/us/app/say-hi-translate-translator/id6749017317
TurboScribe. (2026). TurboScribe [AI-transcriptie software]. https://turboscribe.ai
Verrept, H., Coune, I., & Maggie De Block. (2016). Gids voor de interculturele bemiddeling in
de gezondheidszorg. Europa Ziekenhuizen. Geraadpleegd op 10 oktober 2025, van
https://www.europaziekenhuizen.be/sites/default/files/assets/gids_nl-de…
VIVO. (z.d.). Reflectietool ‘Bouwen aan cultuursensitieve zorg’. Vivo social profit.
Geraadpleegd op 18 oktober 2025, van
Bibliografie
117
https://www.vivosocialprofit.org/tools/reflectietool-bouwen-aan-cultuur…zorg
Vlaanderen. (z.d.). Beleid rond gelijke kansen, diversiteit en inclusie. Geraadpleegd op 13
oktober 2025, van https://www.vlaanderen.be/dienst-diversiteitsbeleid/beleidrond-gelijke-kansen-diversiteit-en-inclusie
Zorgmagazine. (2019, 18 juli). Zorgverlening in ziekenhuizen onvoldoende afgestemd op
culturele diversiteit. Geraadpleegd op 14 oktober 2025, van
https://zorgmagazine.be/vub-onderzoek-zorgverlening-in-ziekenhuizenonvoldoende-afgestemd-op-culturele-diversiteit/
Zorgnet Vlaanderen. (2011, 26 januari). Goede zorg bij etnisch-culturele diversiteit. ZorgnetIcuro. Geraadpleegd op 10 oktober 2025, van
https://www.zorgneticuro.be/sites/default/files/ethischadvies15_0.pd
