Jongeren op zoek naar hulp: "Het vraagt net veel moed om toe te geven dat het moeilijk gaat"
Één op de vijf jongeren worstelt met stress, angst of somberheid. Toch duurt het vaak maanden, soms jaren, voor ze effectief hulp zoeken. Dat blijkt uit gesprekken met zeven jongeren tussen 16 en 25 jaar en met experts uit de geestelijke gezondheidszorg. Niet omdat ze niet willen, maar omdat de weg ernaartoe onduidelijk is, beladen met schaamte en bezaaid met wachtlijsten.
Nena was achttien toen haar ouders plots vertelden dat ze gingen scheiden. Maandenlang hield ze alles voor zichzelf. "Ik wilde niemand lastigvallen", vertelt ze. Pas na een gesprek met haar mama zette ze de stap naar een psycholoog, een stap die ze zelf omschrijft als "tegelijk zwaar en opluchtend".
Ook Mark herkent dat gevoel. In zijn laatste jaar middelbaar sloeg de druk plots hard toe. "Ik had stress voor de kleinste dingen", zegt hij. Wat hem uiteindelijk het meest hielp, was niet één wondermiddel, maar simpelweg kunnen praten: "Mijn hart kunnen luchten haalt echt een last van mijn schouders."
Niet iedereen vindt zo snel zijn weg. Esther werd als kind al doorverwezen naar een kinderpsycholoog, maar voelde zich niet begrepen. Pas jaren later, na een opname, vond ze een hulpverlener bij wie het wél klikte. "Ik moet alweer mijn verhaal vertellen", vertelt ze over de vele keren dat ze opnieuw moest beginnen. "Dat is echt vermoeiend."
Waarom stap zo groot aanvoelt
Jeugdpsychiater Sarah-Ann Van Lysebeth ziet dagelijks hoe jongeren vastlopen. "Er is nog altijd een groot taboe", zegt ze. "Over een bezoek aan de kinesist praten mensen zonder probleem, maar therapie blijft iets waar jongeren minder open over zijn."
Volgens haar spelen schaamte en twijfel een grote rol. "Veel jongeren denken dat ze sterk genoeg moeten zijn om het alleen op te lossen. Vaak denken ze ook dat hun zorgen niet ernstig genoeg zijn." Ook het systeem zelf werkt soms tegen: lange wachttijden, telefonische procedures voor een generatie die liever chat en een woud aan hulpverleningsvormen waar niemand nog wegwijs in raakt.
Kinder- en jongerencoach Mila Pareit bevestigt dat beeld. "Jongeren praten sneller over mentale gezondheid dan vroeger. Maar tegelijk proberen ze nog altijd alles alleen te dragen, tot het gewoon niet meer lukt."
Klik maakt verschil
Wat blijkt uit elk verhaal: niet de methode, maar de band met de hulpverlener bepaalt of hulp echt werkt. Linde zocht jarenlang naar een psycholoog bij wie het klikte. "Je hoeft niet meteen een band te hebben", zegt ze. "Maar als je merkt dat er geen vertrouwen groeit, moet je blijven zoeken." Ash, die tien tot vijftien verschillende hulpverleners doorliep, vond pas bij twee van hen echte steun. "Ik heb geleerd dat een klik niet vanzelfsprekend is en dat het oké is als die er niet is."
Van Lysebeth beaamt dat vanuit haar praktijk: "De werking van therapie hangt voor een groot deel samen met de therapeutische band. Als die band er is, kan je heel veel bereiken."
Kleine stappen, geen rechte lijn
Geen van de zeven verhalen verloopt in een rechte lijn. Auke stopte met haar studie nadat therapie haar hielp inzien dat de richting niet meer bij haar paste. Eline vond baat bij hypnotherapie nadat jarenlange gesprekstherapie was vastgelopen. Lore stapte na een moeilijke opname weg uit de hulpverlening uit angst opnieuw opgenomen te worden en beseft nu dat iedereen rond haar vanuit bezorgdheid handelde.
Wat hen allemaal verbindt, is dat stoppen niet hetzelfde is als falen. Zoals Van Lysebeth het verwoordt: "Hoe sneller jongeren geholpen worden, hoe groter de kans dat ze opnieuw ademruimte vinden."
Groeiend netwerk van laagdrempelige hulp
Naast de klassieke zorglijn: huisarts, eerstelijnspsycholoog, gespecialiseerde zorg, bestaat er een groeiend aanbod dat drempels wil wegnemen. Bij TEJO kunnen jongeren tussen 10 en 20 jaar gratis en anoniem kortdurende therapie volgen, zonder wachtlijst. Awel is zeven dagen op zeven bereikbaar via chat of telefoon. OverKop-huizen zijn plekken waar je gewoon kan binnenlopen, zonder afspraak.
Voor wie met zware gedachten zit, is er de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813.
Hoe gaat het écht met je?
Het onderzoek voor dit werk begon met één vraag: hoe vinden jongeren hun weg naar hulp? Het antwoord bleek groter dan verwacht. Niet de complexiteit van het zorgsysteem staat voorop, maar de eenvoud van wat jongeren eigenlijk nodig hebben: iemand die luistert, een duidelijke eerste stap en het gevoel dat ze er niet alleen voor staan.
Hulp zoeken is geen teken van zwakte. Het is, zoals Mila Pareit het verwoordt, "net veel moed om toe te geven dat het moeilijk gaat." En soms is dat ene eerlijke gesprek al het begin.
Bibliografie
Literatuurlijst
1813 Zelfmoord. (sd). Op zoek naar hulp? Opgehaald van 1813 zelfmoord : https://www.zelfmoord1813.be/
Awel. (sd). Homepagina. Opgehaald van www.awel.be: https://awel.be/
Bracke, P. (2025). Inzicht in stigma rond mentale aandoeningen bij jongeren behorende tot de etnische minderheid en meerderheid in het secundair onderwijs in Vlaanderen. België: Universiteit Gent. Opgehaald van https://research.ugent.be/web/result/project/20e1e2d4-6d6d-11ec-ba90-9b…
CAW. (sd). Het CAW is altijd in je buurt . Opgehaald van www.caw.be: https://www.caw.be/
CAW. (sd). Het JAC is altijd in je buurt. Opgehaald van ww.caw.be/jac: https://www.caw.be/jac/
Cooman, L. D. (2025, Oktober 8). Jongeren, vrouwen en mensen met laag inkomen vinden sneller weg naar psycholoog dankzij nieuw terugbetalingssysteem. VRT NWS, p. 4. Opgehaald van https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/10/03/terugbetaling-bij-psycholoog/
Coppens, E., Vermeulen, B., Neyens, I., & Van Audenhove, C. (2014). Stigmatisering t.a.v. psychologische problemen. www.kuleuven.be: KU Leuven . Opgehaald van https://www.kuleuven.be/lucas/nl/Publicaties/publi_upload/copy_of_rappo…
Desloovere, L. (2025). Interview Bachelorproef psychologische hulp. (A.-L. Debosschere, Interviewer)
Dewolf, E. (2025). Interview Bachelorproef psychologische hulp. (A.-L. Debosschere, Interviewer)
Gulliver, A., Griffiths, K., & Christensen, H. (2010). Perceived barriers and facilitators to mental health help-seeking. Canberra, Australia: BMC Psychiatry. Opgehaald van https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21192795/
Howest. (sd). Studentenvoorzieningen (STUVO). Opgehaald van www.howest.be/stuvo: https://www.howest.be/nl/stuvo
Jard, J. (2022-2023). Jongeren en het zoeken van hulp bij depressieve klachten. www.vubbrussel.be: VUB Brussel. Opgehaald van https://cris.vub.be/ws/portalfiles/portal/106024902/Joos_Jard_0543157_m…
Kohn, L., Obyn, C., Adriaenssens, J., Christiaens, W., Van Cauter, X., & Eyssen, M. (2016). Organisatie- en financieringsmodel voor de psychologische zorg. Brussel: Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). Opgehaald van https://kce.fgov.be/sites/default/files/2021-11/KCE_265As_Psychotherapy…
Leuven, K. (2024, September 11). Mentaal welzijn bij jongeren: preventie en snelle hulp zijn cruciaal. Opgehaald van Nieuws KU Leuven: https://nieuws.kuleuven.be/nl/2024/mentaal-welzijn-bij-jongeren-prevent…
Liesbeth. (2025). Interview Bachelorproef psychologische hulp. (A.-L. Debosschere, Interviewer)
Mindler. (sd). Psychische hulp. Opgehaald van Mindler Care: https://mindlercare.com/nl/behandelmethoden-bij-mindler/mindler-kan-hel…
Moodspace. (sd). Zoeken studenten (met psychische problemen) vaak hulp? Welke drempels ervaren zij? Opgehaald van www.moodspace.be: https://moodspace.be/nl/zoeken-studenten-met-psychische-problemen-vaak-…
Myin-Germeys, I., Achterhof, R., & Kirtley, O. (2024). De mentale gezondheid van onze Vlaamse jongeren: inzichten uit de SIGMA-studie. België: KU Leuven. Opgehaald van https://www.kuleuven.be/child-youth/nl/blog/posts/sigma-studie
Organization, W. H. (2024). Mental Health Atlas. Switzerland : World Health Organization.
Overkop. (sd). Home. Opgehaald van Overkop: https://www.overkop.be/
Pauwels, C., Sels, L., Van de Walle, R., Van Goethem, H., & Vanheusden, B. (2021, Februari 24). Oproep voor een krachtigere ondersteuning van het welzijn bij studenten. p. 2. Opgehaald van https://vlir.be/nieuws/ondersteuning-van-het-welzijn-bij-studenten/
Rober, P. (2017). Samen in gezinstherapie: over afstemming en dialoog in de gezinstherapeutische praktijk. Kalmthout, België: Pelckmans Pro.
Rober, P. (2025). Interview Bachelorproef psychologische hulp. (A.-L. Debosschere, Interviewer)
Te Gek!? (sd). Psychische problemen. Opgehaald van Te Gek!?: https://www.tegek.be/psychische-klachten
Tejo. (sd). Laat jongeren niet vallen . Opgehaald van www.tejo.be: https://www.tejo.be/
Tele-onthaal. (sd). Zoek je een uitweg? Praten helpt. Opgehaald van www.tele-onthaal.be : https://www.tele-onthaal.be/
Thienpont, A. (2025). Interview Bachelorproef psychologische hulp. (A.-L. Debosschere, Interviewer)
Van Gestel, G. (2005). Alles wat u altijd al wilde weten over psychiatrie maar nooit durfde te vragen. Antwerpen, België: Standaard Uitgeverij.
Van Huffel, L. (2015). Herstel in de praktijk: psychisch kwetsbare personen beter ondersteunen. Leuven, België: Lannoo Campus.
Vandenbroucke, F. (2025, Oktober 8). Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke reageert op studie CM over ELP-conventie. Opgehaald van vandenbroucke.belgium.be: https://vandenbroucke.belgium.be/nl/nieuws/minister-van-sociale-zaken-e…
Vanmuysen, C. (2025). Nieuwe studie: psychologische zorg wordt meer betaalbaar dankzij terugbetaling. België: Christelijke Mutualiteit. Opgehaald van https://pers.cm.be/nieuwe-studie-van-cm-psychologische-zorg-wordt-meer-…
Relevantie per bron
- 1813 Zelfmoord – toont hoe een crisislijn werkt als laatste vangnet voor jongeren die vaak al een moeilijk traject achter de rug hebben, en laat zien dat sommige jongeren pas heel laat of via een omweg hulp zoeken.
- Awel – illustreert de vroegste stap in help‑seeking: anoniem ventileren, aftasten of een probleem “erg genoeg” is, en twijfels delen nog vóór jongeren naar professionele hulp gaan.
- Bracke – levert specifiek Vlaams onderzoek naar stigma bij jongeren in het secundair onderwijs, waardoor je kan aantonen hoe schaamte, culturele verschillen en vooroordelen rechtstreeks doorwegen op het al dan niet zoeken van hulp.
- CAW – plaatst JAC in het bredere CAW‑landschap en maakt duidelijk hoe jongeren vanuit uiteenlopende problemen (relaties, thuis, geld, mentaal) via CAW‑routes bij psychologische hulp kunnen uitkomen.
- JAC – beschrijft JAC als jongerenloket waar vrij in‑ en uitgestapt kan worden, wat perfect past bij jouw focus op laagdrempelige instap, doorverwijzing en mogelijke drop‑out in dat proces.
- Cooman/VRT – geeft actuele journalistieke duiding over de impact van terugbetalingssystemen: wie bereikt wordt door goedkoper gemaakte psychologische zorg, en wie ondanks terugbetaling nog uit de boot valt.
- Coppens et al. – biedt een theoretisch en empirisch kader rond stigmatisering bij psychische problemen; je kan hun bevindingen gebruiken om jouw kwalitatieve verhalen over schaamte, taboe en “mijn probleem is niet ernstig genoeg” te onderbouwen.
- Desloovere – jouw eigen interview met Leontine geeft concreet zicht op hoe jongeren JAC vinden, welke drempels zij benoemen, hoe vaak ze na één contact afhaken en welke begeleidingsstijl helpt om ze aangehaakt te houden.
- Dewolf – via Eline krijg je inzicht in het studentenluik: hoe STUVO de drempel probeert te verlagen, welke studenten wél of niet komen, en hoe studiecontext (examenstress, druk) samenhangt met (niet) volhouden van hulp.
- Gulliver – internationale review die je toelaat jouw drempels en helpende factoren (persoonlijk, sociaal, structureel) in een breder wetenschappelijk kader te plaatsen en gelijkenissen/verschillen met Vlaanderen te tonen.
- Howest STUVO – beschrijft de formele opdracht en het aanbod van STUVO Howest (psychosociale begeleiding, studiecoaching), wat je gebruikt om je interview met Eline te situeren binnen de officiële context.
- Jard – masterproef die sterk lijkt op jouw onderwerp (jongeren, depressieve klachten, hulp zoeken); je kunt methodologische aanpak en bevindingen gebruiken als referentie of om je eigen keuzes te legitimeren.
- Kohn/KCE – beleidsrapport dat uitlegt hoe psychologische zorg wordt georganiseerd en gefinancierd in België; dit helpt om wachttijden, conventies en betaalbaarheid als structurele factoren te analyseren.
- KU Leuven nieuws – recente universiteitsduiding die onderstreept dat preventie en snelle hulp cruciaal zijn bij jongeren; bruikbaar in je inleiding en om de urgentie van je onderzoek te beklemtonen.
- Liesbeth – via dit interview met een TEJO‑therapeut krijg je vanuit de praktijk zicht op hoe gratis therapie werkt, hoe jongeren de stap zetten, maar ook wanneer ze afhaken of net verbonden blijven met de hulp.
- Mindler – voorbeeld van een digitale, deels commercieel georganiseerde hulpaanbieder; je kunt het contrasteren met gratis, door de overheid gesteunde initiatieven om verschillen in toegankelijkheid en doelgroep te bespreken.
- Moodspace – geeft specifiek info over studenten en hun hulpzoekgedrag, met focus op drempels als schaamte, onduidelijkheid en tijdsdruk, wat naadloos aansluit op je deel over 18‑22‑jarigen in het hoger onderwijs.
- Myin‑Germeys/SIGMA – levert recente data over de mentale gezondheid van Vlaamse jongeren, inclusief prevalentie en risicofactoren; ideaal om in je inleiding en contexthoofdstuk harde cijfers te tonen.
- WHO Mental Health Atlas – plaatst het Vlaamse/Belgische zorgsysteem in een internationale context, zodat je kort kan aangeven hoe het hulpaanbod hier zich verhoudt tot andere landen.
- OverKop – illustreert een informele, jongerenvriendelijke plek waar psychische kwetsbaarheid bespreekbaar wordt gemaakt, en fungeert als extra instappunt naast klassiekere diensten.
- Pauwels/VLIR – opinietekst/oproep waarin hogescholen en universiteiten worden aangespoord om meer te investeren in studentenwelzijn; versterkt je argument dat STUVO‑werking structureel belangrijk is.
- Rober (boek) – biedt een theoretisch kader rond gezinstherapie, afstemming en dialoog, waarmee je de rol van therapeutische relatie en context kunt duiden in het volhouden of stoppen van therapie.
- Rober (interview) – vertaalt dat kader naar concrete observaties over jongeren: hun verhalen, gezinsdynamieken, motivatie en typische momenten waarop zij afhaken in therapie.
- Te Gek!? – toont hoe communicatieve campagnes en destigmatisering werken; je kunt het betrekken bij je deelvraag over hoe media en campagnes de weg naar hulp beïnvloeden.
- TEJO – centrale case van je BAP: gratis, anonieme kortdurende therapie voor jongeren; hiermee illustreer je wat “laagdrempelig” concreet betekent qua werkwijze en doelgroep.
- Tele‑Onthaal – 24/7 luisterlijn die jongeren een uitweg biedt wanneer andere hulp te hoogdrempelig voelt; past bij je focus op alternatieve kanalen en crisisroutes.
- Thienpont – interview dat het perspectief van schooldirectie binnenbrengt als poortwachter: welke leerlingen opvallen, hoe men met CLB en ouders werkt, en waar jongeren toch uit beeld verdwijnen.
- Van Gestel – boek dat in toegankelijke taal uitlegt wat psychiatrie inhoudt; bruikbaar om basisconcepten helder uit te leggen aan lezers die minder vertrouwd zijn met het veld.
- Van Huffel – legt nadruk op herstelgericht werken en hoe je psychisch kwetsbare mensen duurzaam ondersteunt; helpt je om “volhouden van hulp” theoretisch te kaderen.
- Vandenbroucke – beleidsreactie die duidelijk maakt hoe de overheid naar de ELP‑conventie en terugbetaling kijkt, inclusief ambities en knelpunten.
- Vanmuysen/CM – empirische studie van een ziekenfonds die toont dat terugbetaling psychologische zorg inderdaad betaalbaarder maakt, maar ook wie nog altijd barrières ervaart.
