De student zelf kotbaas in een studentenwooncoöperatie
Wat een studentenwooncoöperatie kan betekenen voor de Gentse wooncrisis: Inzichten uit Gent en de Duitse coöperatie Collegium Academicum in Heidelberg.
Een degelijk en betaalbaar kot vinden in Gent kost jaar na jaar meer moeite. De stad telt vandaag zo'n 89.000 studenten, van wie er 41.000 in Gent wonen. In twintig jaar tijd groeide het aantal studenten met 34.000, terwijl er slechts 3.800 erkende koten bijkwamen. De stad schat dat er minstens 10.000 extra kamers nodig zijn.
Niet alleen het aanbod knelt, ook de financiële logica erachter. Vastgoedspelers zien studentenkamers steeds vaker als een goede investering: zo veel mogelijk studenten op een zo klein mogelijke oppervlakte. Bij Upkot betaal je 650 tot 750 euro per maand. Op kot gaan verandert zo in iets exclusiefs.
Daarnaast wijkt een kwart van de kotstudenten uit naar de gewone huurmarkt om goedkoper en collectief te wonen. Dat is niet in lijn met de Gentse regelgeving, maar de nood om met vrienden samen te wonen blijft groeien. Studenten in gezinswoningen zetten extra druk op families die op zoek zijn naar betaalbare meerkamerwoningen.
Een krap aanbod, kamers als investeringsobject en een groeiende vraag naar collectief wonen duwen de stad om te herdenken wat studentenhuisvesting is en kan zijn. Een studentenwooncoöperatie biedt een concreet alternatief naast private spelers en studentenhomes. In het coöperatieve model zijn studenten zelf eigenaar van hun woonproject: geen externe huisbaas, maar bewoners die het gebouw gezamenlijk beheren en onderhouden.
Stemloos wonen in studentenhomes
Om de woonnood op te vangen, verhoogt de UGent het aanbod de komende jaren van 2.200 naar 6.000 kamers, aan prijzen tussen 385 en 510 euro per maand. Maar dit huisvestingsmodel geeft studenten weinig inspraak in het beheer. Home Vermeylen is geen exacte weerspiegeling van alle UGent homes, maar een veelzeggend voorbeeld over hoe de universiteit ze beheert.
Vermeylen, in een zijstraat van de Overpoort, is gebouwd in de jaren zeventig en huisvest zo’n 400 studenten. Op elke verdieping delen 28 studenten één keuken, die vaak overvol of net ongebruikt blijft – weinig bevorderlijk voor het samenleven. Een bewoonster die er al vier jaar woont, beschrijft de sfeer:
“Ik leef wel echt op mijn kamer, en enkel en alleen op mijn kamer. En, ik denk dat bijna iedereen, behalve mensen die in de vereniging zitten, dat doen. (…). Je komt hier niemand tegen. Het zijn hier echt een beetje ziekenhuisgangen.”
Ze wijst de schaarse gemeenschappelijke faciliteiten aan als verklaring voor de afstand tussen bewoners en het gebrek aan collectief onderhoud: “Omdat wij ‘the bare minimum’ krijgen, gaan wij ook ‘the bare minimum’ geven.”
Een coöperatief alternatief: Twee weken meedraaien in een Duitse studentenwooncoöperatie
Bij onze buurlanden staat het coöperatieve model al verder. Om te zien hoe zo'n woonmodel er in de praktijk uitziet, woonde ik twee weken in het Collegium Academicum (CA) in Heidelberg, waar 226 studenten en 30 niet-studerende bewoners samenwonen. De huur bedraagt er 345 euro per maand. Dat kan omdat het CA werkt met een kostendekkend huurmodel (cost-rent-model): de huur dekt alleen de kosten van het gebouw en hoeft geen investeerders te voeden. Bovendien is de grond aan de speculatie onttrokken: doorverkoop met winst is niet mogelijk.
Maar wat betekent dat voor het dagelijks leven? Gesprekken met bewoners en het stadsbestuur, aangevuld met tekeningen, foto's en schema's, leverden vier lessen op: over de meerwaarde van samen wonen en beheren, de autonomie en gedeelde verantwoordelijkheid, de manier waarop bewoners hun woonomgeving vormgeven en de ruimtelijke voorwaarden die nodig zijn om collectief wonen werkbaar te maken.
1: Wonen is ook leren
In het CA vallen wonen en leren samen. Wie het gebouw en de gemeenschap mee draaiende houdt, klust, beheert budgetten en organiseert evenementen, vaak zonder enige ervaring. Zo stapte een studente in het kookteam, in de overtuiging dat koken voor veertig mensen weinig zou verschillen van koken voor zichzelf. Dat viel flink tegen, maar ze was blij met de uitdaging. Sommige bewoners noemen het zelfs een tweede master in het organiseren van hun leefomgeving. Zelfbeheer is dus ook een vorm van onderwijs.
2: Geen fobie voor autonomie
Bewoners passen hun woonomgeving zelf aan, met een schommel in de woonkamer, een extra verdieping of verschuifbare houten wanden. Zo kunnen ze de ruimte naar hun hand zetten en er hun eigen plek van maken. Tegelijk schept gedeelde verantwoordelijkheid betrokkenheid: het beheer ligt niet bij één persoon of groep, maar bij iedereen. Autonomie kost echter ook tijd: gemiddeld besteden bewoners drie uur per week aan het beheer, al loopt dat voor sommigen op tot tien uur. Op de wekelijkse vergaderingen bespreken bewoners spanningen en herverdelen ze taken.
3: Klein is fijn!
In tegenstelling tot wat je zou denken, speelt het gemeenschapsleven zich niet af in de grote centrale ruimte, maar in de kleine leefruimtes van de vierpersoonsappartementen. Een open-deurbeleid maakt binnenspringen bij vrienden vanzelfsprekend. Zo ontstaat een netwerk van kleine, informele ontmoetingsplekken dat samen de gedeelde ruimte van het gebouw vormt.
4: Koester de akoestiek
Het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. Samenwonen met 176 studenten is niet evident. De houten scheidingswanden houden weinig geluid tegen. Bewoners regelen hun privacy daarom met een gedeelde kalender waarin iedereen kan aanduiden als hij of zij het appartement voor zichzelf nodig heeft, bijvoorbeeld in stressvolle periodes. Een studente vat de twee kanten van het model treffend samen: “Het goede is dat je nooit echt alleen bent en het slechte is dat je nooit alleen bent.” Goede geluidsisolatie is dus geen luxe, maar een voorwaarde.
Hoe naar een Gentse studentenwooncoöperatie?
Een studentenwooncoöperatie zal de Gentse wooncrisis niet in één klap oplossen. Wel toont het Duitse voorbeeld dat er naast de klassieke huurmarkt en grootschalige studentencomplexen een alternatief model mogelijk is: één dat het aanbod aan studentenkamers vergroot, het wonen betaalbaarder maakt en collectief wonen een legale, aantrekkelijke vorm geeft.
Een implementatie in Gent vereist drie startvoorwaarden. Eerst ruimte: een plek die studenten langdurig kunnen gebruiken, beschermd tegen verkoop en speculatie. Daarnaast steun van externe partners zoals de UGent, die mee risico dragen en het project geloofwaardigheid geven. Tot slot draagvlak: studenten zien wonen nog niet als iets wat je samen organiseert, en precies daar kan het CA inspireren.
Zo verandert ook het beeld van ‘de student’: niet langer een tijdelijke huurder, maar een verantwoordelijke stadsbewoner. De focus verschuift zo van de kwantitatieve oefening – hoeveel kamers zijn nodig? – naar de rol die studenten zelf kunnen opnemen in hun woonomgeving. Misschien zijn de kotbazen van morgen dan niet alleen de vastgoedspelers, maar ook de studenten zelf.
Bibliografie
Interviews
Nina (CA Resident and member of CA GmbH). Interview by author. Online interview. October 16, 2025.
Resident of Home Vermeylen (anonymous). Interview by the author. Ghent, November 11, 2025.
Home manager of Home Vermeylen (anonymous). Interview by the author. Ghent, November 17, 2025.
Jonas (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 3, 2026.
Mira (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 6, 2026.
Klara (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 6, 2026.
Sarah (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 6, 2026.
Rees, Stefan (Head of the Planning Office of Heidelberg), and Felix Wohlfart (IBA Heidelberg architect). Interview by the author. Heidelberg, January 7, 2026.
Jonas (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 9, 2026.
Lea (CA Resident). Interview by author. Heidelberg, January 11, 2026.
Henrik (Co-founder). Interview by author. Heidelberg, January 12, 2026.
Studierendenwerk staff member (anonymous). Interview by the author. Heidelberg, January 13, 2026.
Publications
Aalbers, Manuel B. ‘The Variegated Financialization of Housing’. International Journal of Urban and Regional Research 41, no. 4 (2017): 542–54. https://doi.org/10.1111/1468-2427.12522.
Akbulut, Bengi. ‘Carework as Commons: Towards a Feminist Degrowth Agenda’. Resilience, 2 February 2017. https://www.resilience.org/stories/2017-02-02/carework-as-commons-towar….
Atanackovic, Petar, and Projekthaus Potsdam-Babelsberg. Housing Model of the Mietshäuser Syndikat. n.d. https://www.projekthaus-potsdam.de/.
Atelier Romain, and Endeavour. Woonstudie Gent. Stad Gent, 2021.
Bossuyt, Daniël. ‘Who Owns Collaborative Housing? A Conceptual Typology of Property Regimes’. Housing, Theory and Society 39, no. 2 (2022): 200–216. https://doi.org/10.1080/14036096.2021.1888788.
Boudon, Philippe. Lived-in Architecture: Le Corbusier’s Pessac Revisited. 1st paperback ed. MIT Press, 1979.
Brysch, Sara Lia, Adrià Garcia i Mateu, and Darinka Czischke. ‘The Process of Value Setting through Co-Design: The Case of La Borda, Barcelona’. CoDesign 20, no. 3 (2024): 405–21. https://doi.org/10.1080/15710882.2023.2277724.
Collegium Academicum. Survey Workload. Heidelberg, 2024.
Cousserier, Annelies. ‘More than Housing: Zoning and Regulation Strategies for Sustainable Development in Ghent’. Master thesis, University of Ghent, 2025.
Crabtree, Louise. ‘Sustainability Begins at Home? An Ecological Exploration of Sub/Urban Australian Community-Focused Housing Initiatives’. Geoforum 37, no. 4 (2006): 519–35. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2005.04.002.
Czischke, Darinka, and Carla J. Huisman. ‘Integration through Collaborative Housing? Dutch Starters and Refugees Forming Self-Managing Communities in Amsterdam’. Urban Planning 3, no. 4 (2018): 156–65. https://doi.org/10.17645/up.v3i4.1727.
Data Browser. ‘Distribution of Population by Tenure Status, Type of Household and Income Group’. Eurostat. Accessed 23 April 2026. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_lvho02__custom_12697….
Deschermeier, Philipp. A Hedonic Rent Index for Student Housing in Germany. Institut der deutschen Wirtschaft Köln, 2016.
DFG-VK. ‘Arguing in a Grassroots Democratic and Peaceful Manner’. 1 September 2021. https://zivilcourage.dfg-vk.de/basisdemokratisch-und-friedlich-streiten/.
‘Direct Loans - Collegium Academicum’. Accessed 21 December 2025. https://collegiumacademicum.de/en/direct-loans/.
‘Dorm - Collegium Academicum’. Accessed 20 December 2025. https://collegiumacademicum.de/en/dorm/.
Frankowski, Jan, Aleksandra Prusak, Jakub Sokołowski, Joanna Mazurkiewicz, and Tomasz Świetlik. ‘Energy Commons During Crisis: Understanding Housing Cooperative Strategies Through Dramaturgical Sociology’. International Journal of the Commons 19, no. 1 (2025). https://doi.org/10.5334/ijc.1476.
‘Funding - Collegium Academicum’. Accessed 20 December 2025. https://collegiumacademicum.de/en/funding/.
Goffman, Erving. The Presentation of Self in Everyday Life. Knopf Doubleday Publishing Group, 1956.
Groat, Linda N., and David Wang. Architectural Research Methods. Wiley, 2013.
Guity-Zapata, Nestor Agustin, Louise Crabtree-Hayes, Liz Ayres, et al. ‘Rethinking Value: Insights from a Scoping Literature Review of the Principles and Benefits of Housing Co-Operatives’. Housing Studies, 16 February 2026, 1–29. https://doi.org/10.1080/02673037.2026.2622929.
HageButze – Initiative for Communal Living in Heidelberg. n.d. Accessed 13 February 2026. https://hagebutze.de/.
Heidelberg, Stadt. ‘Districts’. Accessed 17 March 2026. https://www.heidelberg.de/english/Home/Life/Districts.html.
Huron, Amanda. Carving out the Commons: Tenant Organizing and Housing Cooperatives in Washington, D.C. Diverse Economies and Livable Worlds. University of Minnesota Press, 2018.
‘INF 686-696’. Studierendenwerk Heidelberg, n.d. Accessed 12 May 2026. https://www.stw.uni-heidelberg.de/wohnen/wohnheime/inf-686-696/.
Kuletskaya, Dasha. ‘Concepts of Use-Value and Exchange-Value in Housing Research’. Housing, Theory and Society 40, no. 5 (2023): 589–606. https://doi.org/10.1080/14036096.2023.2238740.
Lang, Richard, and Andreas Novy. ‘Cooperative Housing and Social Cohesion: The Role of Linking Social Capital’. European Planning Studies 22, no. 8 (2014): 1744–64. https://doi.org/10.1080/09654313.2013.800025.
Meier, Franziska, Gerd Koenen, Gerd Steffens, and Dorothea Quitmann. Gemeinsam Leben und Lernen: Studentische Selbstverwaltung im Collegium Academicum 1945 - 1985 - 2015. Econotion, 2026.
MLP Studentenwohnreport 2025. MLP Finanzberatung SE, 2025. mlp-studentenwohnreport.de.
‘Occupation 1 of 3 - Heidelberg University’. Accessed 17 March 2026. https://www.uni-heidelberg.de/en/1945-end-of-the-war/1945-heidelberg-al….
Peck, Joann, Colleen P. Kirk, Andrea W. Luangrath, and Suzanne B. Shu. ‘Caring for the Commons: Using Psychological Ownership to Enhance Stewardship Behavior for Public Goods’. Journal of Marketing 85, no. 2 (2021): 33–49. https://doi.org/10.1177/0022242920952084.
Purcell, Mark. ‘Possible Worlds: Henri Lefebvre and the Right to the City’. Journal of Urban Affairs 36, no. 1 (2014): 141–54. https://doi.org/10.1111/juaf.12034.
‘Room Model - Collegium Academicum’. Accessed 21 December 2025. https://collegiumacademicum.de/zimmermodell/.
Sanders, Elizabeth B. N., and Pieter Jan Stappers. ‘Co-Creation and the New Landscapes of Design’. CoDesign 4, no. 1 (2008): 5–18. https://doi.org/10.1080/15710880701875068.
Schoon, Ingrid, Shanu Shukla, Suman Verma, Eden Terol, and Josafá Moreira Da Cunha. ‘The COVID-19 Pandemic and Young People’s Civic Engagement: A Scoping Review’. Journal of Research on Adolescence 35, no. 1 (2025): e13039. https://doi.org/10.1111/jora.13039.
Schwittay, Anke. ‘Prefigurative Pedagogies: Learning to Build Alternative Futures in Student Housing Co-Operatives’. Futures 166 (February 2025): 103534. https://doi.org/10.1016/j.futures.2024.103534.
Schwittay, Anke. ‘Students Take over: Prefiguring Urban Commons in Student Housing Co-Operatives’. Housing Studies 40, no. 4 (2025): 966–87. https://doi.org/10.1080/02673037.2024.2334816.
Stad Gent. ‘Gent blijft groeien: voor het eerst meer dan 270.000 inwoners’. 22 April 2025. https://stad.gent/nl/over-gent-stadsbestuur/nieuws-evenementen/gent-bli….
Stad Gent. Gentse Kotstudenten: Resultaten van Een Bevraging Bij 8000 Studenten. 2023. https://stad.gent/sites/default/files/media/documents/resultaten%20stud….
Stad Gent. ‘Studentenhuisvesting in cijfers’. 2024. https://stad.gent/nl/wonen-bouwen/huren-verhuren/studentenhuisvesting-c….
Stad Gent. Studie Studentenhuisvesting in de Gentse Woonstad. 2021. https://stad.gent/nl/wonen-bouwen/huren-verhuren/studentenhuisvesting-c….
Stadt Heidelberg. ‘Heidelberg in Figures’. Living in Heidelberg. Accessed 15 March 2026. https://www.heidelberg.de/english/Home/Life/Heidelberg+in+figures.html.
Stadt Heidelberg. ‘Zehnjahrekonversion in Heidelberg’. n.d. www.heidelberg.de/konversion.
Stadt Heidelberg. ‘Conversion in Heidelberg: Directing the Change’. n.d. www.heidelberg.de/konversion.
Stender, Marie. ‘Towards an Architectural Anthropology—What Architects Can Learn from Anthropology and Vice Versa’. Architectural Theory Review 21, no. 1 (2017): 27–43. https://doi.org/10.1080/13264826.2016.1256333.
Studierendenwerk Heidelberg. Heidelberg as a Study Location. 2024.
Top Universities. ‘Ghent University’. Accessed 15 March 2026. https://www.topuniversities.com/universities/ghent-university.
UGentMemorie. ‘1974 Sekscontrole’. 16 September 2016. https://www.ugentmemorie.be/gebeurtenissen/1974-sekscontrole.
UGentMemorie. ‘Homes’. 16 August 2010. https://www.ugentmemorie.be/artikel/homes.
UGentMemorie. ‘Studentenrestaurant’. 19 August 2010. https://www.ugentmemorie.be/artikel/studentenrestaurant.
Universiteit Gent. ‘Hoeveel kost een wooneenheid?’ Studentenportaal. Accessed 23 April 2026. https://www.ugent.be/student/nl/studentenleven/huisvesting/kot-ugent/ho….
Universiteit Gent. ‘Hoeveel kost een wooneenheid?’ Universiteit Gent. Studentenportaal, 2026. https://www.ugent.be/student/nl/studentenleven/huisvesting/kot-ugent/ho….
UPkot. ‘Backstage2 Upkot Ghent’. 2026. https://upkot.be/en/locations/ghent/backstage2-upkot.
Warisse, Ch. Is Home Ownership Still Affordable in Belgium? NBB Economic Review, 2022.
