Waarom mag de ene fan rouwen en krijgt de andere kritiek?
Duizenden mensen reageren online wanneer een bekend persoon overlijdt. Ze delen herinneringen, plaatsen hartjes en schrijven dat ze iemand zullen missen. Maar niet elk verdriet wordt op dezelfde manier ontvangen. Een analyse van 1.200 reacties op Facebook en Instagram toont hoe sociale media niet alleen ruimte bieden om te rouwen, maar ook bepalen welk verdriet op erkenning kan rekenen.
Wanneer Matthew Perry in oktober 2023 overlijdt, laten fans massaal berichten achter. De acteur, wereldwijd bekend als Chandler Bing uit Friends, krijgt reacties van mensen die met zijn personage zijn opgegroeid, troost vonden in de serie of hem jarenlang in hun woonkamer hebben zien verschijnen. Hartjes, tranen en herinneringen vullen de commentaarsecties. Ook wanneer Charlie Kirk in september 2025 overlijdt, stromen de reacties binnen. Toch krijgen die berichten een andere toon. Naast verdriet en medeleven verschijnen verwijzingen naar politieke overtuigingen, geloof en maatschappelijke idealen.
Twee overlijdens, twee heel verschillende publieke figuren. Wat gebeurt er wanneer mensen online rouwen om iemand die ze nooit persoonlijk hebben gekend? En waarom wordt de ene rouwuiting met begrip ontvangen, terwijl de andere aanleiding geeft tot kritiek?
Rouwen om iemand die je niet kent
Voor mijn masterproef onderzocht ik hoe mensen hun verdriet uitdrukken op sociale media, hoe anderen daarop reageren en welke vormen van rouw als gepast of geloofwaardig worden beschouwd.
Daarvoor analyseerde ik 1.200 reacties op Facebook en Instagram rond het overlijden van Matthew Perry en Charlie Kirk. Ik bekeek niet alleen de woorden die mensen gebruiken, maar ook emoji’s, symbolen, gedeelde herinneringen en reacties op andere gebruikers. Zo onderzocht ik hoe verdriet online vorm krijgt én hoe het door anderen wordt ontvangen.
Dat mensen kunnen rouwen om iemand die ze nooit persoonlijk hebben ontmoet, heeft te maken met de band die ze doorheen de jaren met een bekend gezicht opbouwen. Wie jarenlang naar Friends kijkt, kan het gevoel krijgen dat Matthew Perry deel uitmaakt van het dagelijkse leven. Zijn overlijden roept dan niet alleen verdriet op om de acteur zelf, maar ook om de herinneringen en levensmomenten waarmee kijkers hem verbinden. Dat wordt zichtbaar in reacties als: “I grew up watching you” en “Friends got me through high school”. Perry wordt in die berichten meer dan een acteur. Hij maakt deel uit van iemands jeugd, moeilijke periode of vertrouwde avondroutine.
Bij Charlie Kirk krijgt die band vaker een andere invulling. Hij wordt in reacties voorgesteld als een inspiratiebron, leider of vertegenwoordiger van gedeelde waarden. Gebruikers verwijzen bijvoorbeeld naar zijn invloed op hun overtuigingen of naar de boodschap waarvoor hij volgens hen stond. Verdriet wordt zo niet alleen persoonlijk verwoord, maar ook verbonden met een bredere gemeenschap.
Een hartje zegt soms genoeg
Online rouw hoeft niet altijd uit lange, persoonlijke teksten te bestaan. Soms volstaan enkele woorden, een gebroken hartje of een kaarsje. Vooral op Instagram vond ik veel korte, visuele reacties, zoals rijen huilende gezichten of witte hartjes. Op Facebook kwamen vaker uitgebreidere berichten voor waarin mensen herinneringen deelden en uitlegden waarom het overlijden hen raakte.
Die verschillen tonen hoe het platform mee vormgeeft aan de manier waarop mensen verdriet uitdrukken. Instagram leent zich vaak tot snelle, visuele boodschappen, terwijl Facebook in de onderzochte reacties meer ruimte bood voor persoonlijke verhalen.
Ook terugkerende uitspraken als “Rest in peace” zijn betekenisvol. Ze maken het mogelijk om op een eenvoudige en herkenbare manier medeleven te tonen. Een korte reactie is dus niet noodzakelijk oppervlakkig. Ze kan een manier zijn om deel te nemen aan een collectief moment van verlies, ook wanneer iemand niet goed weet wat te zeggen.
Wie bepaalt of verdriet oprecht is?
Het meest opvallende verschil zit echter niet alleen in de manier waarop mensen rouwen, maar ook in de reacties die daarop volgen. Sociale media zijn publieke ruimtes. Een bericht dat bedoeld is om verdriet te uiten, kan gelezen worden door mensen die dezelfde gevoelens delen, maar evengoed door mensen die de overledene anders bekijken of de emotionele band niet begrijpen. Daardoor wordt rouw soms onderwerp van discussie.
In de reacties rond publieke figuren zag ik zowel steun en herkenning als kritiek, afstand en pogingen om het verdriet van anderen in vraag te stellen. Een terugkerende gedachte daarbij is dat iemand geen recht zou hebben op zoveel verdriet als die de overledene nooit persoonlijk heeft gekend.
Dat fenomeen wordt ook wel grief policing genoemd: het beoordelen of begrenzen van andermans rouw. Mensen bepalen daarbij, expliciet of impliciet, welke emoties gepast zijn en wie volgens hen voldoende reden heeft om verdriet te voelen.
Bij Matthew Perry stonden nostalgie, persoonlijke herinneringen en emotionele verbondenheid vaak centraal. De reacties rond Charlie Kirk waren vaker ideologisch gekleurd en onderling meer verdeeld. Zijn maatschappelijke en politieke positie beïnvloedde mee hoe zijn overlijden werd besproken en hoe reacties erop werden ontvangen. Dat betekent niet dat de ene groep oprechter rouwt dan de andere. Mijn onderzoek gaat niet na hoe intens mensen zich werkelijk voelen, maar onderzoekt hoe verdriet in openbare reacties wordt verwoord, beantwoord en beoordeeld.
Sociale media als digitale rouwplaats
Een commentaarsectie is daarmee meer dan een verzameling losse reacties. Mensen vinden er herkenning bij anderen, delen herinneringen en geven samen betekenis aan een overlijden. Tegelijk kunnen dezelfde ruimtes botsende verwachtingen zichtbaar maken over wat verdriet betekent en hoe het geuit mag worden.
Sociale media bieden dus mogelijkheden om verlies collectief te beleven, maar maken emoties ook zichtbaar voor een publiek dat ze kan bevestigen, verkeerd begrijpen of afwijzen. Bovendien blijven berichten online staan, waardoor een commentaarsectie ook na het overlijden een plaats kan worden waar mensen opnieuw herinneringen ophalen.
We kunnen niet altijd bepalen hoe iemand anders rouwt, en evenmin kennen we de volledige betekenis die een publieke figuur in iemands leven heeft gehad. Misschien ligt daar wel de belangrijkste les van online rouw: achter een kort bericht, een emoji of een lange herinnering kan een verhaal schuilgaan dat voor buitenstaanders niet volledig zichtbaar is.
Bibliografie
Abidin, C. (2022). Grief hypejacking: Influencers, #ThoughtsAndPrayers, and the commodification of grief on Instagram. The Information Society, 38(3), 174–187. https://doi.org/10.1080/01972243.2022.2071212
Akhther, N., & Tetteh, D. A. (2021). Global Mediatized Death and Emotion: Parasocial Grieving—Mourning #stephenhawking on Twitter. OMEGA - Journal Of Death And Dying, 87(1), 126–145. https://doi.org/10.1177/00302228211014775
Akinyemi, C., & Hassett, A. (2021). “He’s Still There”: How Facebook Facilitates Continuing Bonds With the Deceased. OMEGA - Journal Of Death And Dying, 88(2), 620–637. https://doi.org/10.1177/00302228211048672
Baker, A. C., & Cohen, E. L. (2023). Relational closeness– not parasociality– determines the intensity of grief responses to celebrity death. Death Studies, 48(8), 873–878. https://doi.org/10.1080/07481187.2023.2276301
Bell, J., Bailey, L., & Kennedy, D. (2015). ‘We do it to keep him alive’: bereaved individuals’ experiences of online suicide memorials and continuing bonds. Mortality, 20(4), 375–389. https://doi.org/10.1080/13576275.2015.1083693
Brubaker, J. R., Hayes, G. R., & Dourish, P. (2013). Beyond the Grave: Facebook as a site for the expansion of death and mourning. The Information Society, 29(3), 152–163. https://doi.org/10.1080/01972243.2013.777300
Bucher, T. (2016). The algorithmic imaginary: exploring the ordinary affects of Facebook algorithms. Information Communication & Society, 20(1), 30–44. https://doi.org/10.1080/1369118x.2016.1154086
Burke, M., & Kraut, R. E. (2016). The Relationship Between Facebook Use and Well-Being Depends on Communication Type and Tie Strength. Journal Of Computer-Mediated Communication, 21(4), 265–281. https://doi.org/10.1111/jcc4.12162
Carroll, B., & Landry, K. (2010). Logging On and Letting Out: Using Online Social Networks to Grieve and to Mourn. Bulletin Of Science Technology & Society, 30(5), 341–349. https://doi.org/10.1177/0270467610380006
Cohen, E. L., & Hoffner, C. (2016). Finding meaning in a celebrity’s death: The relationship between parasocial attachment, grief, and sharing educational health information related to Robin Williams on social network sites. Computers in Human Behavior, 65, 643–650. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.06.042
Coker, M. C., & Riforgiate, S. E. (2023). Organizing Emotions throughout Disenfranchised Grief: Virtual Support Group Sensemaking through Emotion Discourses. Sustainability, 15(10), 8012. https://doi.org/10.3390/su15108012
Cooper, B. L. (2014). Understanding Fandom: An Introduction to the Study of Media Fan Culture. Popular Music & Society, 38(1), 109–111. https://doi.org/10.1080/03007766.2014.908524
Corless, I. B., Limbo, R., Bousso, R. S., Wrenn, R. L., Head, D., Lickiss, N., & Wass, H. (2014). Languages of Grief: a model for understanding the expressions of the bereaved. Health Psychology And Behavioral Medicine, 2(1), 132–143. https://doi.org/10.1080/21642850.2013.879041
Couldry, N. (2005). Media rituals. https://doi.org/10.4324/9780203986608
Dibble, J. L., Hartmann, T., & Rosaen, S. F. (2015). Parasocial Interaction and Parasocial Relationship: Conceptual Clarification and a Critical Assessment of Measures. Human Communication Research, 42(1), 21–44. https://doi.org/10.1111/hcre.12063
Eyal, K., & Cohen, J. (2006). When Good friends Say Goodbye: A Parasocial Breakup study. Journal Of Broadcasting & Electronic Media, 50(3), 502–523. https://doi.org/10.1207/s15506878jobem5003_9
Fagerjord, A. (2019). Taina Bucher: If. . .then: Algorithmic Power andPolitics. Norsk Medietidsskrift, 26(1), 1–3. https://doi.org/10.18261/issn.0805-9535-2019-01-06
Gach, K. Z., Fiesler, C., & Brubaker, J. R. (2017). “Control your emotions, Potter”. Proceedings Of The ACM On Human-Computer Interaction, 1(CSCW), 1–18. https://doi.org/10.1145/3134682
Giaxoglou, K. (2014). Entextualising mourning on Facebook: stories of grief as acts of sharing. New Review Of Hypermedia And Multimedia, 21(1–2), 87–105. https://doi.org/10.1080/13614568.2014.983560
Graf-Drasch, V., Gimpel, H., Bonenberger, L., & Blaß, M. (2023). The influence of social norms on expressing sympathy in social media. Journal Of Information Technology, 39(3), 417–440. https://doi.org/10.1177/02683962231171401
Granovetter, M. S. (1973). The Strength of Weak Ties. American Journal Of Sociology, 78(6), 1360–1380. https://doi.org/10.1086/225469
Grisel, R. O. (2025). The Effect of Grief Expression on Instagram on Users’ Digital Empathy and Emotional Response. Acta Psychologia, 4(2), 91–98. https://doi.org/10.35335/psychologia.v4i2.86
Haythornthwaite, C. (2005). Social networks and Internet connectivity effects. Information Communication & Society, 8(2), 125–147. https://doi.org/10.1080/13691180500146185
Horton, D., & Wohl, R. R. (1956). Mass Communication and Para-Social Interaction. Psychiatry, 19(3), 215–229. https://doi.org/10.1080/00332747.1956.11023049
Jacobsen, M. H., Lund, P. C. I., & Petersen, A. (2020). Spectacular Grief – On Three Main Trends in the Way We Deal with Loss in Contemporary Society. VBN Forskningsportal (Aalborg Universitet). https://vbn.aau.dk/da/publications/978b7794-ce37-46cd-b723-a3e6e150ac93
Kern, R., Forman, A. E., & Gil-Egui, G. (2012). R.I.P.: Remain in perpetuity. Facebook memorial pages. Telematics And Informatics, 30(1), 2–10. https://doi.org/10.1016/j.tele.2012.03.002
King, R., & Carter, P. (2022). Exploring Young Millennials’ Motivations for Grieving Death Through Social Media. Journal Of Technology in Behavioral Science, 7(4), 567–577. https://doi.org/10.1007/s41347-022-00275-1
Marín-Cortés, A., Acosta, S., Gómez, F., García, A., & Quintero, S. (2023). Identification and validation of grief in Facebook groups on mourning. Cyberpsychology Journal Of Psychosocial Research On Cyberspace, 17(1). https://doi.org/10.5817/cp2023-1-4
Marwick, A. E., & Boyd, D. (2010). I tweet honestly, I tweet passionately: Twitter users, context collapse, and the imagined audience. New Media & Society, 13(1), 114–133. https://doi.org/10.1177/1461444810365313
McGlashan, M. (2021). Networked discourses of bereavement in online COVID-19 memorials. International Journal Of Corpus Linguistics, 26(4), 557–582. https://doi.org/10.1075/ijcl.21135.mcg
Merrin, W. (1999). Crash, bang, wallop! What a picture! The death of Diana and the media. Mortality, 4(1), 41–62. https://doi.org/10.1080/713685965
Myles, D., Cherba, M., & Millerand, F. (2019). Situating Ethics in Online Mourning Research: A Scoping Review of Empirical Studies. Qualitative Inquiry, 25(3), 289–299. https://doi.org/10.1177/1077800418806599
Navon, S., & Noy, C. (2021). Conceptualizing social media sub-platforms: The case of mourning and memorialization practices on Facebook. New Media & Society, 25(11), 2898–2917. https://doi.org/10.1177/14614448211035769
Nesi, J., Choukas-Bradley, S., & Prinstein, M. J. (2018). Transformation of adolescent peer relations in the social media context: Part 2—Application to peer group processes and future Directions for research. Clinical Child And Family Psychology Review, 21(3), 295–319. https://doi.org/10.1007/s10567-018-0262-9
Ning, C. (2025). You Have not Disappeared: Digital Mourning Spaces After a Social Media Celebrity’s Self-Obituary. Media And Communication, 13. https://doi.org/10.17645/mac.10726
O’Connor, M. (2024). Grief universalism: a perennial problem pattern returning in digital grief studies? Social Sciences, 13(4), 208. https://doi.org/10.3390/socsci13040208
Patton, D. U., MacBeth, J., Schoenebeck, S., Shear, K., & McKeown, K. (2018). Accommodating Grief on Twitter: An Analysis of Expressions of Grief Among Gang Involved Youth on Twitter Using Qualitative Analysis and Natural Language Processing. Biomedical Informatics Insights, 10, 1178222618763155. https://doi.org/10.1177/1178222618763155
Riaz, F., & Mustafa, A. (2025). Digital Mourning and the Evolution of Grief: A Review of Social Media’s Role in Shaping Contemporary Bereavement Practices. Scholars Journal Of Arts Humanities And Social Sciences, 13(07), 179–186. https://doi.org/10.36347/sjahss.2025.v13i07.008
Rossetto, K. R., Lannutti, P. J., & Strauman, E. C. (2014). Death on Facebook. Journal Of Social And Personal Relationships, 32(7), 974–994. https://doi.org/10.1177/0265407514555272
Rothenbuhler, E. W., Dayan, D., & Katz, E. (1993). Media Events: The Live Broadcasting of History. Contemporary Sociology A Journal Of Reviews, 22(2), 274. https://doi.org/10.2307/2075807
Sandvoss, C. (2005). Fans: The Mirror of Consumption. In View. https://openresearch.surrey.ac.uk/esploro/outputs/book/Fans-The-Mirror-of-Consumption/99513113902346
Spiti, J. M., Davies, E., McLiesh, P., & Kelly, J. (2022). How social media data are being used to research the experience of mourning: A scoping review. PLoS ONE, 17(7), e0271034. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0271034
Sumiala, J., & Jacobsen, M. H. (2024). Digital Death and Spectacular Death. Social Sciences, 13(2), 101. https://doi.org/10.3390/socsci13020101
Tukachinsky, R., & Stever, G. (2018). Theorizing Development of Parasocial Engagement. Communication Theory, 29(3), 209–230. https://doi.org/10.1093/ct/qty032
Vitak, J. (2012). The Impact of Context Collapse and Privacy on Social Network Site Disclosures. Journal Of Broadcasting & Electronic Media, 56(4), 451–470. https://doi.org/10.1080/08838151.2012.732140
Walter, T. (2014). New mourners, old mourners: online memorial culture as a chapter in the history of mourning. New Review Of Hypermedia And Multimedia, 21(1–2), 10–24. https://doi.org/10.1080/13614568.2014.983555
Walter, T., Hourizi, R., Moncur, W., & Pitsillides, S. (2012). Does the Internet Change How We Die and Mourn? Overview and Analysis. OMEGA - Journal Of Death And Dying, 64(4), 275–302. https://doi.org/10.2190/om.64.4.a
West, R., Leskovec, J., & Potts, C. (2021). Postmortem memory of public figures in news and social media. Proceedings Of The National Academy Of Sciences, 118(38). https://doi.org/10.1073/pnas.2106152118
Wetherell, M. (1998). Positioning and Interpretative Repertoires: Conversation Analysis and Post-Structuralism in Dialogue. Discourse & Society, 9(3), 387–412. https://doi.org/10.1177/0957926598009003005
Willis, E., & Ferrucci, P. (2017). Mourning and Grief on Facebook: An Examination of Motivations for Interacting With the Deceased. OMEGA - Journal Of Death And Dying, 76(2), 122–140. https://doi.org/10.1177/0030222816688284
