Samen groeien in visie en effectieve didactiek

Samen groeien in visie en effectieve didactiek

Hoe De Leerexpert Groeiwijs bouwt aan een gedragen visie en krachtig onderwijs met EDI.

Het buitengewoon onderwijs staat elke dag voor een grote uitdaging. Meer leerlingen, complexere ondersteuningsnoden en de vraag naar een gepast aanbod. De Leerexpert Groeiwijs koos voor een veranderingstraject rond twee pijlers: visieontwikkeling
en Expliciete Directe Instructie (EDI) als didactisch model.

Type 2-onderwijs is vandaag brandend actueel. Scholen botsen op een groeiende capaciteitsdruk: steeds meer leerlingen krijgen een type 2-attest, terwijl het aantal beschikbare plaatsen beperkt blijft. De leerlingen die wel terechtkunnen in het buitengewoon onderwijs, hebben bovendien vaak een complexere zorgvraag. De evolutie dwingt scholen om kritisch naar hun werking en lesaanbod te kijken.
Ook op De Leerexpert Groeiwijs leeft deze uitdaging sterk. Uit een bevraging van het team en een uitgebreide data-analyse bleek dat het aantal leerlingen in het basisaanbod daalde, terwijl het aantal leerlingen met een type 2-attest toenam. De school richt daarom meer type
2-klassen in om aan de capaciteitsdruk te beantwoorden.
Binnen de miniteamwerking worden leerlingen georiënteerd volgens vier profielen: Beleven, Ontdekken, Ontdekken Structuur en Doen. Door de capaciteiten en noden van elk kind in kaart te brengen, krijgt elke leerling een plaats die aansluit bij zijn of haar
onderwijsbehoeften. Bij leerlingprofielen Beleven en Ontdekken is de druk hoog, terwijl de cognitief sterkere klassen geleidelijk uitdoven. De toename van het aantal klassen en de groeiende complexiteit vragen om duidelijke afspraken en een gedragen visie. Andere
prioriteiten waar de school sterk op inzet, zijn krachtige didactiek en de professionalisering van leerkrachten.
Davina Van Campenhout, leerkracht op De Leerexpert en student in de Banaba Schoolontwikkeling, ging samen met het leidinggevend leerteam op zoek naar
antwoorden. In dit artikel neemt ze de lezer mee in het proces achter twee belangrijke pijlers binnen het verandertraject. Daarnaast deelt ze inzichten uit de opleiding en praktische handvatten voor duurzame schoolontwikkeling.

Davina Van Campenhout legt uit waarom dit traject tot stand kwam:

“Voor ons was de urgentie op de werkvloer de start. Onze school had nood aan een duidelijke richting. Door onderzoek te doen naar onze gemeenschappelijke waarden, ontdekten wij samen waar wij voor staan. Dit vormde de start voor onze visie. Doordat deze visie tot
stand kwam, beseften we dat op de klasvloer duidelijke afspraken nodig waren. Met de introductie van EDI vonden we een kader dat ons helpt bij de structuur van lessen en kregen we zicht op de verschillende mogelijke technieken. Dit leidde tot een rode draad in de hele
school.”

Samen bouwen 

Bouwen aan een gedragen visie is niet evident. De Leerexpert Groeiwijs koos ervoor om te werken volgens de principes van Appreciative Inquiry. Deze methodiek vertrekt niet vanuit beperkingen, maar vanuit groeikansen. Aan de hand van vijf fases ging het team op zoek naar een gedragen toekomstvisie.

1.Visieontwikkeling
Define. Hier wordt de focus van het traject scherpgesteld. Welke uitdagingen ervaren we vandaag op onze school? Waar willen we als school sterker op inzetten? Door samen het doel te bepalen, ontstaat er vanaf het begin betrokkenheid en duidelijkheid voor het team.
Discover. In deze fase onderzoekt het team sterke praktijkvoorbeelden, talenten en succeservaringen uit de verschillende miniteams. We krijgen zicht op onze gedeelde waarden.
Dream. In deze fase staat de toekomst centraal. Waar willen wij naartoe groeien met onze gezamenlijke waarden? Hoe ziet krachtig type 2-onderwijs eruit binnen onze school? Medewerkers krijgen de ruimte om ambitieus en creatief na te denken over de manier waarop zij het onderwijs willen vormgeven.
Design. Van een gedeelde droom naar een concrete aanpak. In deze fase wordt de visie, samen met het team, vormgegeven. Dit is een proces van formuleren, samen lezen, feedback geven, bijsturen en herformuleren.
Destiny. De gezamenlijke visietekst rond effectieve didactiek is vanaf nu het kompas van de school. Ze stuurt de verdere uitwerking van didactische activiteiten aan en vormt de overkoepelende basis voor krachtige leeractiviteiten binnen alle miniteams.

2.Didactiek versterken met EDI
- EDI groeit, samen met de nieuwe schoolvisie, stap voor stap binnen het model van Appreciative Inquiry. De visietekst fungeert als leidraad. Om lessen kwaliteitsvol vorm te geven, zet de school sterk in op de professionalisering van leerkrachten. Daarbij staan enkele belangrijke pijlers centraal. EDI vertaalt de schoolvisie naar een duidelijke didactische aanpak. Die structuur ondersteunt de dynamische werking van de school, waarin leerlingen een plek krijgen op basis van hun capaciteiten en onderwijsbehoeften.

- EDI vormt een waardevolle basis voor effectieve didactiek, maar vraagt om een doordachte vertaalslag. De school vertrekt daarom vanuit de principes van EDI, afgestemd op de eigen context en de specifieke noden van haar leerlingen. Zo ontstaat een kwaliteitsvol lesaanbod dat ook in type 2-onderwijs sterk inzet op leerwinst en ontwikkelkansen.

Wat levert dit op?

Davina: “De waarderende aanpak zorgt ervoor dat we als team kunnen groeien. Samen leren over kwaliteitsvol onderwijs en onderzoeken wat het beste werkt voor onze leerlingen geeft energie. Leerkrachten tonen wat ze in hun mars hebben en hoe hun competenties bijdragen aan één gedeelde koers voor onze leerlingen. Door stap voor stap die koers te bepalen en daar echt de tijd voor te nemen, kunnen we een visietekst uitwerken en een aanpak neerzetten waar we als team écht achter staan."

Samen aan het roer

Veranderen doe je niet alleen. De Leerexpert Groeiwijs zet daarom sterk in op gedeeld leiderschap. Door samen richting te geven aan onderwijsvernieuwing groeit een werking die écht het verschil maakt voor de leerlingen.

Zo deden ze het op De Leerexpert:

De initiator brengt het veranderingsthema onder de aandacht en zet het proces in gang. In dit traject namen Davina en de directeur samen het voortouw bij de opstart van de verandering.

Het leidinggevend leerteam vormt de brug tussen de initiatiefnemers en de rest van het team. De leden denken mee na over het traject, bewaken de vooruitgang en koppelen regelmatig terug. Vanuit hun expertise ondersteunen ze het team en nemen ze een voorbeeldrol op. Omdat elk miniteam vertegenwoordigd is, ontstaat er meer verbinding en een gedeelde richting binnen de school.
De schoolleiding neemt binnen het traject een ondersteunende en faciliterende rol op. Door
actief betrokken te zijn, creëert ze ruimte voor overleg, draagvlak en gezamenlijke initiatieven. De directie bewaakt de richting die de school uitgaat, zodat de visie niet alleen gedragen wordt door collega’s, maar ook aansluit bij het bredere schoolbeleid.
Externe partners brengen extra expertise en inspiratie binnen in de school. Op De Leerexpert Groeiwijs werden onder meer de HR-partner en de pedagogische begeleider betrokken bij het traject.
Ook een kritische vriend buiten de organisatie speelde een waardevolle rol. Vanuit een
objectieve blik gaf zij feedback vanuit nieuwe invalshoeken. Dat hielp om het proces kritisch te blijven bekijken en bij te sturen waar nodig.

Grootste tip

Davina: “Het betrekken van kritische stemmen is cruciaal voor duurzame verandering. Sterker nog: vaak bepaalt net die groep of een ontwikkeling slaagt of vastloopt. Daarom is het belangrijk om bewust ruimte te maken voor die stemmen en werkvormen te gebruiken die ook minderheidsstemmen naar boven brengen. Wanneer iedereen zich gehoord voelt, groeit het draagvlak binnen het team. Dat versterkt niet alleen de samenwerking, maar zorgt ook voor
meer samenhang en gedragenheid rond het veranderproces."

Tot slot

Dit traject heeft De Leerexpert heel wat opgeleverd. Een gedragen visie, EDI als didactisch model en leerkrachten die inhoudelijk sterker in hun schoenen staan.
Wil je hier meer over lezen of nog meer leren over schoolontwikkeling?
Contacteer: Davinavancampenhout1992@gmail.com