Als één verkeerde lijn genoeg kan zijn
- LesleyVandemaele
Stel je voor dat je in het ziekenhuis ligt. Naast je bed staat een infuuspaal met verschillende zakken en pompen. Vanuit die toestellen lopen meerdere slangetjes naar je lichaam. Voor jou lijken ze misschien allemaal hetzelfde, maar voor een verpleegkundige is dat anders. Elke lijn heeft een eigen functie. Via de ene krijg je medicatie, via een andere vocht of voeding. Als er veel lijnen tegelijk aanwezig zijn, moet een verpleegkundige snel kunnen zien welke lijn bij welke behandeling hoort. En daar kan het mislopen.
Een wirwar met gevolgen
Wanneer infuuslijnen elkaar kruisen of door elkaar hangen, kost het meer tijd om ze te controleren. De verpleegkundige moet de lijn stap voor stap volgen om zeker te zijn dat alles correct aangesloten is. Dat lijkt misschien een klein probleem, maar de gevolgen kunnen groot zijn.
Uit onderzoek naar incidenten met infuustherapie blijkt dat het verwisselen van lijnen een belangrijke oorzaak van fouten is. In één analyse ging 22,6% van de gemelde incidenten over lijnverwisselingen. Opvallend was dat bij 92% van die fouten geneesmiddelen met een hoog risico betrokken waren.
Met andere woorden: een wirwar van lijnen is niet alleen onhandig. Ze kan ook een risico vormen voor de patiënt. En precies dat vormde het vertrekpunt van onze bachelor proef.
Overzicht als onderdeel van veilige zorg
We onderzochten hoe we verpleegkundigen kunnen helpen om intraveneuze lijnen (de lijnen waarmee medicatie rechtstreeks in een bloedvat worden toegediend) beter te organiseren. Daarvoor bekeken we wetenschappelijke studies over verschillende manieren van lijnbeheer. We zochten onder meer naar oplossingen die fouten en complicaties kunnen helpen voorkomen, maar ook naar manieren om het werk van verpleegkundigen overzichtelijker te maken.
Er bestaat geen wonderoplossing. Een goed systeem bestaat juist uit verschillende kleine maatregelen die samen een groot verschil kunnen maken. Duidelijke labels, een vaste plaats voor elke lijn, lijnen bewust van begin tot einde controleren en afspraken die voor iedereen hetzelfde zijn. Op zichzelf lijken die maatregelen misschien eenvoudig, maar samen kunnen ze zorgen voor meer structuur en veiligheid.
Wat levert die structuur op?
In verschillende onderzoeken zagen we dat een meer gestructureerde aanpak samenhing met betere resultaten. Een grote studie in zeven ziekenhuizen onderzocht bijvoorbeeld een combinatie van maatregelen rond perifere infuuskatheters. Daarbij trad het falen van een katheter minder vaak op dan bij de gebruikelijke zorg: 33,47% tegenover 41,06%. Ook problemen zoals ontsteking van de ader en lekkage van infuusvloeistof in het omliggende weefsel kwamen minder vaak voor. Ook eenvoudige hulpmiddelen zoals checklists bleken nuttig. In een studie steeg de naleving van belangrijke controlepunten van ongeveer een derde naar bijna twee derde. Opvallend genoeg zorgde die extra structuur niet voor langere controles. Dat is belangrijk. Want nieuwe veiligheidsmaatregelen werken alleen wanneer ze ook haalbaar zijn op een drukke ziekenhuisafdeling.
Van onderzoek naar een eigen idee
Tijdens onze literatuurstudie viel nog iets op. Er bestaat veel onderzoek naar afzonderlijke onderdelen van lijnbeheer, zoals het vastmaken van een infuus of het labelen van de infuusleiding. Maar zelden werd er onderzoek gedaan naar het volledige overzicht wanneer een patiënt meerdere lijnen tegelijk heeft. Daarom besloten we om zelf een praktisch hulpmiddel uit te werken.
Ons prototype is ontworpen om verschillende infuuslijnen fysiek van elkaar te scheiden en duidelijk herkenbaar te maken. Het kan aan een infuuspaal of bedrand worden bevestigd. Elke lijn krijgt een eigen plaats, waardoor ze minder snel kruisen of verstrengelen.
Visualisatie van prototype (OpenAI, 2026)
Het doel is eenvoudig: wanneer een verpleegkundige naar een lijn kijkt, moet die zo snel mogelijk kunnen achterhalen waar ze vandaan komt en waar ze naartoe gaat. Het hulpmiddel vervangt geen kennis of controle. Het moet die controle juist makkelijker maken.
Meer dan een handig rekje
Onze belangrijkste conclusie is dan ook niet dat één nieuw hulpmiddel alle problemen oplost. Veilig werken met infuuslijnen hangt af van verschillende zaken. Verpleegkundigen moeten weten hoe ze lijnen veilig controleren en opvolgen. Maar ook de organisatie speelt een rol. Duidelijke afspraken, opleiding, checklists en vaste werkwijzen kunnen ervoor zorgen dat veilig werken niet alleen afhangt van de ervaring of aandacht van één persoon. Ons prototype past binnen die bredere aanpak. Het brengt verschillende ideeën uit de literatuur samen in één praktisch hulpmiddel dat overzicht centraal zet.
Wel is er nog werk aan de winkel. Het prototype werd ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek, maar is nog niet getest in een echte ziekenhuisomgeving. We kunnen dus nog niet zeggen hoeveel fouten of complicaties het daadwerkelijk voorkomt. Een volgende stap zou zijn om het hulpmiddel in de praktijk uit te proberen en te onderzoeken wat het betekent voor patiënten en verpleegkundigen.
Soms begint veiligheid bij overzicht
Onze bachelor proef begon met een eenvoudige vraag: hoe kunnen verpleegkundigen beter omgaan met een verwarrend aantal infuuslijnen?
Het antwoord bleek geen ingewikkelde technologie te zijn. De literatuur wijst vooral op het belang van structuur. Wanneer lijnen duidelijk georganiseerd en herkenbaar zijn, wordt het makkelijker om ze te controleren. Wanneer verpleegkundigen volgens dezelfde afspraken werken, wordt de kans kleiner dat belangrijke stappen worden vergeten. Een infuuslijn blijft natuurlijk maar een dun slangetje. Maar wanneer er vijf, zes of meer naast elkaar lopen, kan overzicht het verschil maken tussen twijfelen en zeker weten. En in een ziekenhuis kan die zekerheid van groot belang zijn.
Bibliografie
Al-Jaber, R., Samuda, N., Chaker, A., & Waterson, J. (2022). Critical Care Nurses’ Knowledge of Correct Line Types for Administration of Common Intravenous Medications: Assessment and Intervention Study. JMIR Formative Research, 6(4). https://doi.org/10.2196/36710
Blanco-Mavillard, I., de Pedro-Gómez, J. E., Rodríguez-Calero, M. Á., Bennasar-Veny, M., Parra-García, G., Fernández-Fernández, I., Bujalance-Hoyos, J., Moya-Suárez, A. B., Cobo-Sánchez, J. L., Ferrer-Cruz, F., & Castro-Sánchez, E. (2021). Multimodal intervention for preventing peripheral intravenous catheter failure in adults (PREBACP): a multicentre, cluster-randomised, controlled trial. The Lancet Haematology, 8(9), e637–e647. https://doi.org/10.1016/S2352-3026(21)00206-4
Broadhurst, D., Moureau, N., & Ullman, A. J. (2016). Central Venous Access Devices Site Care Practices: An International Survey of 34 Countries. The Journal of Vascular Access, 17(1), 78–86. https://doi.org/10.5301/jva.5000450
Carr, P. J., O’Connor, L., Gethin, G., Ivory, J. D., O’Hara, P., O’Toole, O., & Healy, P. (2021). In the preparation and administration of intravenous medicines, what are the best practice standards that healthcare professionals need to follow to ensure patient safety? Protocol for a systematic review. HRB Open Research, 3. https://doi.org/10.12688/hrbopenres.13028.3
CDC. (2011). Intravascular Catheter-related Infection (BSI) Prevention Guidelines | Infection Control | CDC. https://www.cdc.gov/infection-control/hcp/intravascular-catheter-relate…
Chen, Y., Chen, X., Jin, X., Zeng, X., Cao, X., & Zhao, L. (2025). Compare the safety and efficacy of integrated securement device versus suture securement for centrally inserted central venous catheters: a prospective cohort study. Scientific Reports, 15(1), 34907. https://doi.org/10.1038/s41598-025-18777-2
Cheung, K. C., van der Veen, W., Bouvy, M. L., Wensing, M., van den Bemt, P. M. L. A., & de Smet, P. A. G. M. (2013). Classification of medication incidents associated with information technology. Journal of the American Medical Informatics Association : JAMIA, 21(e1), e63. https://doi.org/10.1136/amiajnl-2013-001818
Chiu, C., & Legrand, M. (2021). Epidemiology of sepsis and septic shock. Current Opinion in Anaesthesiology, 34(2), 71–76. https://doi.org/10.1097/ACO.0000000000000958
Cho, S., & Kim, E. M. (2025). Quality Improvement Interventions for Peripheral Intravenous Catheter Nursing Practices. Journal of Nursing Care Quality, 40(3), 225–231. https://doi.org/10.1097/NCQ.0000000000000853
Cousins, D. H., Sabatier, B., Begue, D., Schmitt, C., & Hoppe-Tichy, T. (2005). Medication errors in intravenous drug preparation and administration: a multicentre audit in the UK, Germany and France. Quality & Safety in Health Care, 14(3), 190. https://doi.org/10.1136/qshc.2003.006676
Estrada-Orozco, K., Cantor-Cruz, F., Larrotta-Castillo, D., Díaz-Ríos, S., & Ruiz-Cardozo, M. A. (2020). Central venous catheter insertion and maintenance: Evidence-based clinical recommendations. Revista Colombiana de Obstetricia y Ginecologia, 71(2), 115–162. https://doi.org/10.18597/RCOG.3413
Furuya, E. Y., Dick, A., Perencevich, E. N., Pogorzelska, M., Goldmann, D., & Stone, P. W. (2011). Central Line Bundle Implementation in US Intensive Care Units and Impact on Bloodstream Infections. PLoS ONE, 6(1), e15452. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0015452
Furuya, E. Y., Dick, A. W., Herzig, C. T. A., Pogorzelska-Maziarz, M., Larson, E. L., & Stone, P. W. (2016). Central Line-Associated Bloodstream Infections Reduction and Bundle Compliance in ICUs: A National Study. Infection Control and Hospital Epidemiology, 37(7), 805. https://doi.org/10.1017/ice.2016.67
Gupta, P., Thomas, M., Patel, A., George, R., Mathews, L., Alex, S., John, S., Simbulan, C., Garcia, M. L., Al-Balushi, S., & El Hassan, M. (2021). Bundle approach used to achieve zero central line-associated bloodstream infections in an adult coronary intensive care unit. BMJ Open Quality, 10(1), 1200. https://doi.org/10.1136/bmjoq-2020-001200
Hemming, K., Kasza, J., Hooper, R., Forbes, A., & Taljaard, M. (2020). A tutorial on sample size calculation for multiple-period cluster randomized parallel, cross-over and stepped-wedge trials using the Shiny CRT Calculator. International Journal of Epidemiology, 49(3), 979–995. https://doi.org/10.1093/IJE/DYZ237
Jones, M. D., McGrogan, A., Raynor, D. K., Watson, M. C., & Franklin, B. D. (2021). User-testing guidelines to improve the safety of intravenous medicines administration: a randomised in situ simulation study. BMJ Quality & Safety, 30(1), 17–26. https://doi.org/10.1136/bmjqs-2020-010884
Karapinar-Çarkit, F., van den Bemt, P. M. L. A., Sadik, M., van Soest, B., Knol, W., van Hunsel, F., & van Riet-Nales, D. A. (2020). Opportunities for changes in the drug product design to enhance medication safety in older people: Evaluation of a national public portal for medication incidents. British Journal of Clinical Pharmacology, 86(10), 1946. https://doi.org/10.1111/bcp.14392
Kathwal, J., Sharma, A., Sharma, A., & Chanu, T. K. (2025). Measuring impact: the effectiveness of structured educational interventions on nursing personnel knowledge and its implications for clinical performance and patient outcomes. International Journal of Scientific Reports. https://doi.org/10.18203/issn.2454-2156.intjscirep20251771
Kirkendall, E. S., Timmons, K., Huth, H., Walsh, K., & Melton, K. (2020). Human-Based Errors Involving Smart Infusion Pumps: A Catalog of Error Types and Prevention Strategies. Drug Safety, 43(11), 1073–1087. https://doi.org/10.1007/s40264-020-00986-5
Kriznik, N. M., Lamé, G., & Dixon-Woods, M. (2019). Challenges in making standardisation work in healthcare: lessons from a qualitative interview study of a line-labelling policy in a UK region. BMJ Open, 9(11), e031771. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-031771
Marsh, N., O’brien, C., Larsen, E. N., Alexandrou, E., Ware, R. S., Pearse, I., Coyer, F., Patel, M. S., Royle, R. H., Rickard, C. M., Sosnowski, K., Harris, P. N. A., Laupland, K. B., Bauer, M. J., Fraser,
J. F., Mcmanus, C., Byrnes, J., & Corley, A. (2025). Securing Jugular Central Venous Catheters With Dressings Fixed to a Liquid Adhesive to Prevent Dressing Failure in Intensive Care Patients (the STICKY Trial): A Randomized Controlled Trial. Critical Care Medicine, 53(2), e282–e293. https://doi.org/10.1097/CCM.0000000000006533
Marsh, N., Webster, J., Mihala, G., & Rickard, C. M. (2015, June 12). Devices and dressings to secure peripheral venous catheters to prevent complications - Marsh, N - 2015 | Cochrane Library. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011070.pub2…
Moureau, N. (2023). Device profile of the Orchid safety release valve for the prevention of accidental catheter dislodgement. Expert Review of Medical Devices, 20(7), 529–536. https://doi.org/10.1080/17434440.2023.2216383
MT Integraal. (2013, November 4). De impact van multi-infusie infuussystemen op de gezondheidszorg - MTIntegraal. https://mtintegraal.nl/ontwikkelingen-voor-multi-infusie/
Nilsson, N., Nezvalova-Henriksen, K., Bøtker, J. P., Højmark Andersen, N., Strøm Larsen, B., Rantanen, J., Tho, I., & Brustugun, J. (2023). Co-administration of Intravenous Drugs: Rapidly Troubleshooting the Solid Form Composition of a Precipitate in a Multi-drug Mixture Using On-Site Raman Spectroscopy. Molecular Pharmaceutics, 20(6), 2853–2863. https://doi.org/10.1021/acs.molpharmaceut.2c00983
Nunes, G. de K., Campos, J. F., & da Silva, R. C. (2022). Intravenous therapy device labeling in Intensive Care Units: an integrative review. Revista Brasileira de Enfermagem, 75(6), e20220049. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2022-0049
Panepinto, R., Harris, J., & Wellette, J. (2021). A Review of Best Practices Related to Intravenous Line Management for Nurses. Nursing Clinics of North America, 56(3), 389–399. https://doi.org/10.1016/j.cnur.2021.05.001
Pinkney, S. J., Fan, M., Koczmara, C., & Trbovich, P. L. (2019). Untangling Infusion Confusion: A Comparative Evaluation of Interventions in a Simulated Intensive Care Setting. Critical Care Medicine, 47(7), e597–e601. https://doi.org/10.1097/CCM.0000000000003790
Radhakrishnan, N. S., Lukose, K., Cartwright, R., Sleiman, A., Matey, N., Lim, D., Legault, T., Pollard, S., Gravina, N., & Southwick, F. S. (2022). Prospective application of the interdisciplinary bedside rounding checklist “TEMP” is associated with reduced infections and length of hospital stay. BMJ Open Quality, 11(4). https://doi.org/10.1136/bmjoq-2022-002045
Ray-Barruel, G., Xu, H., Marsh, N., Cooke, M., & Rickard, C. M. (2019). Effectiveness of insertion and maintenance bundles in preventing peripheral intravenous catheter-related complications and bloodstream infection in hospital patients: A systematic review. Infection, Disease & Health, 24(3), 152–168. https://doi.org/10.1016/j.idh.2019.03.001
Rickard, C. M., Larsen, E., Walker, R. M., Mihala, G., Byrnes, J., Saiyed, M., Cooke, M., Finucane, J., Carr, P. J., & Marsh, N. (2022). Integrated versus nonintegrated peripheral intravenous catheter in hospitalized adults (OPTIMUM): A randomized controlled trial. Journal of Hospital Medicine, 18(1), 21. https://doi.org/10.1002/jhm.12995
Rickard, C. M., Larsen, E., Walker, R. M., Mihala, G., Byrnes, J., Saiyed, M., Cooke, M., Finucane, J., Carr, P. J., & Marsh, N. (2023). Integrated versus nonintegrated peripheral intravenous catheter
in hospitalized adults (OPTIMUM): A randomized controlled trial. Journal of Hospital Medicine, 18(1), 21–32. https://doi.org/10.1002/jhm.12995
Rickard, C. M., Marsh, N. M., Webster, J., Gavin, N. C., McGrail, M. R., Larsen, E., Corley, A., Long, D., Gowardman, J. R., Murgo, M., Fraser, J. F., Chan, R. J., Wallis, M. C., Young, J., McMillan, D., Zhang, L., Choudhury, M. A., Graves, N., & Geoffrey Playford, E. (2015). Intravascular device administration sets: replacement after standard versus prolonged use in hospitalised patients—a study protocol for a randomised controlled trial (The RSVP Trial). BMJ Open, 5(2), e007257. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2014-007257
Rowe, M. S., Arnold, K., & Spencer, T. R. (2020). Catheter securement impact on PICC-related CLABSI: A university hospital perspective. American Journal of Infection Control, 48(12), 1497–1500. https://doi.org/10.1016/j.ajic.2020.06.178
Seong, S. M., Oh, H., Park, J. S., Bae, S. H., Nam, K. C., Park, S. Y., Kwon, B. S., & Kim, B. H. (2025). Incidence and root cause analysis of near-miss events in medical device use errors in intensive care units using Ishikawa diagram. Japan Journal of Nursing Science : JJNS, 22(4). https://doi.org/10.1111/jjns.70024
Sherwood, G., & Nickel, B. (2017). Integrating Quality and Safety Competencies to Improve Outcomes: Application in Infusion Therapy Practice. Journal of Infusion Nursing : The Official Publication of the Infusion Nurses Society, 40(2), 116–122. https://doi.org/10.1097/NAN.0000000000000210
Skog, J., Rafie, S., Schnock, K. O., Yoon, C., Lipsitz, S., & Lew, P. (2022). The Impact of Smart Pump Interoperability on Errors in Intravenous Infusion Administrations: A Multihospital Before and After Study. Journal of Patient Safety, 18(3), E666–E671. https://doi.org/10.1097/PTS.0000000000000905
Um, I. S., Clough, A., & Tan, E. C. K. (2024). Dispensing error rates in pharmacy: A systematic review and meta-analysis. Research in Social and Administrative Pharmacy, 20(1), 1–9. https://doi.org/10.1016/j.sapharm.2023.10.003
Uramatsu, M., Kimura, N., Kojima, T., Fujisawa, Y., Oto, T., & Barach, P. (2024). Frontline nursing staff’s perceptions of intravenous medication administration: the first step toward safer infusion processes—a qualitative study. BMJ Open Quality, 13(2), 2809. https://doi.org/10.1136/bmjoq-2024-002809
van de Pol, I., Roescher, N., Rigter, S., & Noordzij, P. G. (2023). Prolonged use of intravenous administration sets on central line associated bloodstream infection, nursing workload and material use: A before-after study. Intensive and Critical Care Nursing, 78, 103446. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2023.103446
Van Den Heede, K., Bruyneel, L., Beeckmans, D., Boon, N., Bouckaert, N., Cornelis, J., Dossche, D., Van de Voorde, C., & Sermeus, W. (2019). Safe nurse staffing levels in acute hospitals. KCE Reports. https://doi.org/10.57598/R325C
Yin, Y., Tang, C., Zhang, L., Wu, D., & Sun, Q. (2023). Establishment and implementation of a nurse-led interdisciplinary management strategy for central line maintenance: A single-center
experience. International Journal of Nursing Sciences, 10(3), 345–350. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2023.06.014
