Een spiraaltje op bevel van de rechter? Er is een betere weg
Sven Lams
Mag de overheid ouders die keer op keer hun kinderen verliezen aan de jeugdhulp verplichten om anticonceptie te gebruiken? Mijn masterproef zocht het uit: in België kan dat niet, en dat is maar goed ook. Kinderen beschermen lukt beter met hulp die vroeger begint en blijft aankloppen.
Stel je voor: een koppel verliest twee dochters aan een pleeggezin, omdat ze thuis mishandeld werden. Een tijd later wordt een derde dochter geboren. Zeven maanden later is ze dood. Dat is geen verzonnen verhaal. Het is de zaak van baby Xena uit Mechelen, die in 2005 voor assisen kwam.
Toenmalig senator Patrik Vankrunkelsven stelde toen voor om zulke ouders tijdelijk anticonceptie op te leggen. Een hormoonstaafje of een spiraaltje, tot ze hun leven weer op orde hebben. Hij noemde het later zelf "misdaadpreventie met een spiraaltje".
Een debat dat blijft terugkomen
De vraag verdween nooit. In 2019 pleitte John Crombez voor een tijdelijke "kinderstop" bij ouders die niet voor hun kinderen kunnen zorgen. Een jaar later vroeg Conner Rousseau zich af welk recht je nog hebt op een vierde kind als de rechter je er al drie afnam. In Nederland startte begin 2026 zelfs een burgerinitiatief daarvoor.
Achter elk dossier zit een kind dat met ontwenningsverschijnselen ter wereld komt, of dat kort na de geboorte al naar een pleeggezin moet. Tegelijk gaat het over iets heel persoonlijks: zelf beslissen of je kinderen krijgt.
Een kind dat nog niet bestaat
Het grootste struikelblok is eenvoudig. Voorstanders willen het toekomstige kind beschermen. Maar dat kind is nog niet verwekt. Juridisch is het dus niemand, en wie niet bestaat, heeft geen rechten die je moet beschermen.
Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens beschermt het privéleven, en daar hoort de keuze om ouder te worden bij. De overheid mag daar enkel aan raken met een duidelijke wet, voor een goed doel, en als er geen mildere oplossing bestaat. Verplichte anticonceptie faalt op alle drie.
Ook onze eigen rechtsorde is duidelijk. Volgens het Grondwettelijk Hof begint de grondwettelijke bescherming van een kind pas bij de geboorte. Elke medische behandeling vereist vrije toestemming. En de psychiatriewet laat hoogstens een gedwongen opname toe, geen gedwongen behandeling.
Nederland probeerde het, en keerde terug
Nederlandse rechters legden vanaf 2020 wél verplichte anticonceptie op, meestal een prikpil, bij vrouwen met ernstige psychiatrische problemen. Eind 2022 trok de Hoge Raad daar een streep onder: niet om "onverantwoord ouderschap" te voorkomen, en niet om een toekomstig kind te beschermen. Alleen als een zwangerschap de vrouw zelf ernstig bedreigt, blijft een smalle uitzondering.
Nederland had dus een veel ruimere wet, en toch komen beide landen op hetzelfde uit.
Enkel voor vrouwen
Voor mannen bestaat vandaag geen omkeerbaar anticonceptiemiddel. Een verplichting zou dus bijna altijd de vrouw treffen, ook als het de vader is die slaat of drinkt. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens noemde gedwongen anticonceptie in 2022 bovendien een vorm van geweld tegen vrouwen. En omdat de maatregel vaak mikt op vrouwen met een beperking of een psychische aandoening, dreigt ook discriminatie op grond van handicap.
Bovendien kan niemand vooraf voorspellen wie een slechte ouder wordt. Mensen veranderen. Wie vandaag hulp weigert, staat er morgen misschien wel voor open.
Het echte gat: vóór de geboorte
Mijn onderzoek toont dat het probleem niet het ontbreken van dwang is, maar de timing.
De Vlaamse jeugdhulp kan vandaag pas ingrijpen na de geboorte. Weigert een zwangere vrouw met een zware verslaving hulp, dan kunnen hulpverleners alleen wachten. Ondertussen loopt het ongeboren kind schade op. En wie wel hulp wil, botst op lange wachtlijsten.
Drie oplossingen beschermen kinderen zonder aan het lichaam van de vrouw te raken.
Hulp die blijft aankloppen
De eerste is "aanklampende hulpverlening": niet opgeven als de deur dicht blijft. Een vaste begeleider komt terug, belt opnieuw, gaat mee naar de dokter en bouwt stap voor stap vertrouwen op.
In Nederland bestaat daarvoor het programma Nu Niet Zwanger. Hulpverleners gaan er met kwetsbare mensen in gesprek over hun kinderwens en maken anticonceptie gemakkelijk bereikbaar. Dwang is er uitdrukkelijk verboden. De vrijwillige weg wint terrein: in 2024 schreef een Nederlandse rechter dat verplichte anticonceptie "niet meer aan de orde" was, omdat de vrouw de prikpil vrijwillig gebruikte.
Jeugdhulp vóór de geboorte
De tweede oplossing is dat de jeugdhulp al tijdens de zwangerschap kan starten. De Vlaamse regering nam dat op in haar regeerakkoord, en in het Vlaams Parlement liggen twee voorstellen klaar.
Een rechter zou het gezin dan onder toezicht kunnen stellen van een sociale dienst, die het opvolgt en begeleidt. Samen met de aanstaande ouders komt er een veiligheidsplan voor de zwangerschap, de bevalling en de eerste weken. Fysieke dwang blijft uitgesloten, en volgens een van de voorstellen kan het pas na twaalf weken zwangerschap. Zo behoudt de vrouw haar keuze om al dan niet af te breken.
Een noodrem voor het uiterste geval
De derde oplossing is een noodrem. Een federaal wetsvoorstel van april 2026 wil een zwangere vrouw met een zware verslaving gedwongen kunnen laten opnemen, maar enkel als laatste redmiddel, wanneer ze alle vrijwillige hulp weigert. Zelfs dat gaat minder ver dan verplichte anticonceptie: het beschermt een kind dat al op komst is, niet een kind dat misschien ooit bestaat.
Hulp op tijd
Mijn conclusie is dat België geen wet op verplichte anticonceptie nodig heeft. Die zou struikelen over de mensenrechten, vrouwen discrimineren en niet eens zeker werken. Erger nog: dwang schrikt net de vrouwen af die hulp het hardst nodig hebben. Wie vreest dat de dokter haar een spiraaltje oplegt, gaat niet meer naar de dokter.
Twintig jaar na de dood van Xena verdient haar verhaal een eerlijk antwoord. Het ontbreken van zo'n wet is geen gat in ons recht, maar een bewuste keuze. Kinderen beschermen begint niet met een spiraaltje op bevel. Het begint met hulp die er op tijd is, en die niet weggaat.
Bibliografie
1. Adv.RvS nr. 65.057/AV van 12 november 2020 over het wetsvoorstel tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek met het oog op prenatale rechtsbescherming, Parl.St. Kamer 2019-20, nr. 55-1029/3.
2. Advies Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding naar aanleiding van het federaal wetsvoorstel dd. 20 februari 2020 tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek met het oog op prenatale rechtsbescherming (ingediend door V. Van Peel en J. Crombez), beschikbaar op: https://www.kinderrechten.be/sites/default/files/advies_2020_2021_12_re… eboren_kinderen.pdf.
3. Advies Nationale Raad van de Orde der artsen nr. a029024 inzake Sterilisatie van mentaal gehandicapten, 13 juni 1981.
4. Advies Nationale Raad van de Orde der artsen nr. a147012 inzake Sterilisatie met contraceptief doel van een mentaal gestoorde persoon, 15 november 2014.
5. ALSTON, P., "The unborn child and abortion under the Draft Convention on the Rights of the Child", Human Rights Quarterly 1990, vol. 12, nr. 1, 156-178.
6. Arbitragehof 19 december 1991, nr. 39/91, BS 24 januari 1992.
7. Art. 1:2 BW (NL).
8. Art. 1/1 wet 26 juni 1990 inzake de bescherming opgelegd aan een persoon met een psychiatrische aandoening (zoals ingevoegd bij art. 10 wet 16 mei 2024).
9. Art. 10 en 11 Gw.
10. Art. 12, lid 1 CEDAW.
11. Art. 16, lid 1, e) CEDAW.
12. Art. 17 en 26 IVBPR.
13. Art. 2 en 12 EVRM.
14. Art. 22 Gw.
15. Art. 22bis Gw.
16. Art. 23 Gw.
17. Art. 23, lid 1, b) Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, ondertekend te New York op 13 december 2006, goedgekeurd bij wet van 13 mei 2009, BS 22 juli 2009.
18. Art. 2:1 Wvggz.
19. Art. 3 EVRM, ondertekend te Rome op 4 november 1950, goedgekeurd bij wet van 13 mei 1955, BS 19 augustus 1955.
20. Art. 3 IVRK.
21. Art. 3:2 Wvggz.
22. Art. 3:3 Wvggz.
23. Art. 3:4 Wvggz.
24. Art. 328, §3 oud BW.
25. Art. 4-4/2 wet 26 juni 1990 (zoals gewijzigd bij wet 16 mei 2024).
26. Art. 4.4 en 4.137 BW.
27. Art. 497/2, 15° oud BW.
28. Art. 5 CRPD.
29. Art. 6 IVBPR.
30. Art. 6 IVRK.
31. Art. 6:4 Wvggz.
32. Art. 7:1 Wvggz.
33. Art. 7:465, zesde lid, BW (WGBO).
34. Art. 725 en 906 oud BW.
35. Art. 8 (8.1 en 8.2) EVRM, ondertekend te Rome op 4 november 1950, goedgekeurd bij wet van 13 mei 1955, BS 19 augustus 1955.
36. Art. 8, §1, /1 en /2 Wet Patiëntenrechten.
37. Art. 12 EVRM, ondertekend te Rome op 4 november 1950, goedgekeurd bij wet van 13 mei 1955, BS 19 augustus 1955.
38. Art. 14 EVRM, ondertekend te Rome op 4 november 1950, goedgekeurd bij wet van 13 mei 1955, BS 19 augustus 1955.
39. Art. 14 CRPD.
40. Art. 16 IVRK.
41. Art. 17 CRPD.
42. Art. 19 IVRK.
43. Art. 27 IVRK.
44. AYDOGAN, Ö., Gedwongen anticonceptie bij onverantwoord ouderschap. Van wens naar wet?!, masterscriptie Rechtsgeleerdheid Universiteit van Tilburg, 14 juni 2012.
45. BARKHOF, E. en NIELE, M.M., "Wetten voor verplichte ggz in Nederland, een verbetering?", Tijdschrift
voor Psychiatrie 2024.
46. BEAUCHAMP, T.L., "The Four Principles Approach", in: R. Ashcroft e.a. (red.), Principles of Health Care Ethics, 2e editie, Wiley, 2007, hst. 3, beschikbaar op: https://bioethics.pitt.edu/sites/default/files/Stott,%20Chapter%203%20B….
47. Beleidsnota Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding 2024-2029 (minister C. Gennez), Parl.St. Vl.Parl. 2024-25, nr. 144/1, beschikbaar op: https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/70845.
48. Beraadgroep "Rechten voor het kind, ook voor de geboorte", wetsvoorstel verplichte anticonceptie aangeboden aan de staatssecretaris, NOS 23 januari 2017.
49. Bijlagen A, B, C en D toegevoegd achteraan de thesis (documenten verkregen van de heer Vankrunkelsven).
50. BIJNENS, D., BROUWERS, M., SMET, S., THEUNIS, J. en VRANCKEN, M., "De toetsing aan grondrechten door het Grondwettelijk Hof – Overzicht van rechtspraak 2022", TBP 2024, afl. 3, 146-190.
51. BLANKMAN, K., "Gedwongen anticonceptie", FJR 2004, 245-247.
52. BOBONICH, C., "Aristotle's Ethics", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2022,
beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/.
53. BOEREFIJN, I., "Verplichte anticonceptie voor vrouwen is in strijd met mensenrechten", NJB 2017, nr. 13, 722.
54. BREMS, E., "De nieuwe grondrechten in de Belgische Grondwet en hun verhouding tot het Internationale, inzonderheid het Europese recht", TBP 1995, nr. 11, 619-636.
55. BREMS, E., "Recht op voortplanting primeert niet op recht van man om zich niet voort te planten", DJK 2006, nr. 127, 12.
56. BREMS, E., "Recht op voortplanting verdeelt Mensenrechtenhof", DJK 2006, nr. 129, 12.
57. BRINK, D., "Mill's Moral and Political Philosophy", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2022, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/mill-moral-political/.
58. BW, 'Crombez pleit voor tijdelijke 'kinderstop' bij onbekwame ouders: "Abortus en euthanasie zijn toch ook mogelijk?"', De Morgen, 22 januari 2019, beschikbaar op:
https://www.demorgen.be/nieuws/crombez-pleit-voor-tijdelijke-kinderstop….
59. Cass. 14 december 2001, nr. AR C.98.0469.F (M./L. e.a.), Arr.Cass. 2001, 2200-2209.
60. Cass. 14 november 2014, AR C.13.0441.N.
61. Cass. 17 januari 1984, Arr.Cass. 1983-84, 567.
62. Cass. 2 maart 2012, C.10.0685.F.
63. Cass. 22 december 1992, RW 1993-94, noot M. WOUTERS.
64. Cass. 27 maart 1971, N-19710527-16, het Franco-Suisse Le Ski-arrest (Smeerkaasarrest).
65. CASSIERS, A., "Welke bescherming voor de toekomstige generatie (ongeboren) kinderen?", T.Fam. 2024, afl. 2, 56-61.
66. CEDAW-COMITÉ, General Recommendation No. 19: Violence against Women, 11e zitting, 1992.
67. CEDAW-COMITÉ, General Recommendation No. 24: Article 12 of the Convention (Women and Health), 20e zitting, 1999, A/54/38/Rev.1.
68. CHRISTMAN, J., "Autonomy in Moral and Political Philosophy", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2020, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/autonomy-moral/.
69. COENE, E., "Geloof als echtscheidingsgrond" (noot onder Rb. Doornik 30 juni 1997), E.J. 1998, 92-95.
70. College voor de Rechten van de Mens, "Verplichte anticonceptie voor vrouwen op gespannen voet met mensenrechten", weblog 20 december 2022, mensenrechten.nl.
71. COMMITTEE ON THE RIGHTS OF PERSONS WITH DISABILITIES en COMMITTEE ON THE ELIMINATION OF ALL FORMS OF DISCRIMINATION AGAINST WOMEN, Joint statement guaranteeing sexual and reproductive health and rights for all women, in particular women with disabilities, 29 augustus 2018.
72. COMMITTEE ON THE RIGHTS OF THE CHILD, General Comment No. 5 (2005): general measures of implementation of the Convention of the Rights of the child, 27 november 2003.
73. Conceptnota (K. SCHRYVERS e.a.) voor nieuwe regelgeving over het uitbouwen van een beleid voor de bescherming van het ongeboren kind bij een verontrustende zwangerschap, Parl.St. Vl.Parl. 2020-21,
nr. 688/1.
74. Conceptnota (L. PARYS e.a.) voor nieuwe regelgeving over de ondertoezichtstelling van het ongeboren kind van een zwangere vrouw met een verslavingsproblematiek als nieuwe jeugdhulpmaatregel, Parl.St. Vl.Parl. 2020-21, nr. 651/1.
75. Concl. A-G Lückers 2 september 2022, ECLI:NL:PHR:2022:786.
76. Corr. Antwerpen - bespreking, T.Gez. 2012-13, afl. 2, 136-140.
77. DE BRUECKER, J., De juridische bescherming van het ongeboren kind dat dreigt op te groeien in een verontrustende situatie. Een zoektocht naar een evenwichtige, mensenrechtelijke regelgeving, masterproef UGent 2022-23.
78. DE BRUIJN-LÜCKERS, M.L.C.C., EVRM, minderjarigheid en ouderlijk gezag, "A whole code of juvenile law?", Zwolle, W.E.J. Tjeenk Willink, 1994.
79. DE CLOEDT, J., Het recht op leven van het ongeboren kind. Vergelijkende studie van de abortusregelgeving in België en Ierland, masterproef UGent 2011-12.
80. DE GROOT, C., VLAARDINGERBROEK, P., RIJLAARSDAM, C. en SCHNEIDER, A.J., "Verplichte anticonceptie", NJB 2017, nr. 32, 2.325.
81. DE HERT, P., Artikel 8 EVRM en het Belgisch recht: de bescherming van privacy, gezin, woonst en communicatie, Gent, Mys & Breesch, 1998.
82. DE LOO, K., Prenatale kinderbescherming: de rechtsbescherming van de ongeborene en het zelfbeschikkingsrecht van de zwangere vrouw, Tilburg, Celsius Juridische Uitgeverij, 2019.
83. DE MEYER, F. en DE MULDER, C.T., "Een nieuw tijdperk voor abortus? Een analyse van het voorstel ter versoepeling van de Belgische abortuswet", Family & Law 2021.
84. DE MULDER, C.T., "Behandelingsweigering tijdens zwangerschap en bevalling: geïnformeerde toestemming versus bescherming van ongeboren leven?", T.Gez. 2022-23, afl. 2, 107-117.
85. DE MULDER, C.T., "De prenatale erkenning vanaf de verwekking en de invloed ervan op het juridisch statuut van ongeboren menselijk leven", RW 2017-18, nr. 16, 637-640.
86. DE MULDER, C.T., "'Onverantwoord ouderschap' tijdens de zwangerschap: bescherming van ongeboren en toekomstige kinderen", presentatie Kenniscentrum Gezinswetenschappen Odisee, februari 2025, beschikbaar op: https://kcgezinswetenschappen.odisee.be/sites/default/files/public/2025…;
87. DE MULDER, C.T., "Prenatale ondertoezichtstelling: kan de bescherming van het ongeboren kind dwang tijdens de zwangerschap rechtvaardigen?", TvMR 2025, 8-13.
88. DE MULDER, C.T., "Risicovol ouderschap tijdens de zwangerschap: maatregelen ter bescherming van ongeboren en toekomstige kinderen", T.Fam. 2022, nr. 1, 5-20.
89. Decreet 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp, BS 13 september 2013, 145.258.
90. DEPARTEMENT WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN, Jaarverslag omtrent de toepassing van de wet op de bescherming van de persoon van de geesteszieke in Vlaanderen, Brussel, Departement WVG, 2017.
91. DETRICK, S., DOEK, J.E. en MARTENSON, J., The United Nations Convention on the Rights of the Child: a guide to the travaux préparatoires, Dordrecht, Nijhoff, 1992.
92. DIERICKX, A., Toestemming en strafrecht, Antwerpen, Intersentia, 2006.
93. DONDEYNE, A-S., Abortus in Vlaanderen: gelijke wens, ongelijke kans. Een kwalitatief onderzoek naar de impact van het huidig en toekomstig abortusbeleid in Vlaanderen op vrouwen van etnisch-culturele minderheidsgroepen, masterproef UGent, promotor P. CANNOOT, academiejaar 2022-2023.
94. Dwangindezorg.nl, "De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg vanwege een psychische aandoening".
95. ECRM 10 juli 1975, nr. 6482/74, X t. België en Nederland.
96. ECRM 10 juli 1991, nr. 17142/90, G.S en R.S. t. Verenigd Koninkrijk.
97. ECRM 13 mei 1980, nr. 8416/78, X t. Verenigd Koninkrijk.
98. ECRM 22 oktober 1997, nrs. 32094/96 en 32568/96, E.L.H. en P.B.H. t. Verenigd Koninkrijk.
99. EGGLESTON, B. en MILLER, D., "The History of Utilitarianism", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2023, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/utilitarianism-history/.
100. EHRM 10 april 2007, nr. 6339/05, Evans t. Verenigd Koninkrijk.
101. EHRM 11 februari 2013, nr. 54270/10, Costa en Pavan t. Italië.
102. EHRM 11 juli 2002, nr. 28957/95, Christine Goodwin t. Verenigd Koninkrijk.
103. EHRM 12 juli 2001, nr. 25702/94, K. en T. t. Finland.
104. EHRM 12 juni 2012, nr. 29518/10, N.B. t. Slowakije.
105. EHRM 13 juli 2000, nr. 25735/94, Elsholz t. Duitsland.
106. EHRM 13 juni 1979, nr. 6833/74, Marckx t. België.
107. EHRM 13 november 2012, nr. 15966/04, I.G. e.a. t. Slowakije.
108. EHRM 14 november 2010, nr. 3484/07, O'Donoghue e.a. t. Verenigd Koninkrijk.
109. EHRM 16 december 2010, nr. 25579/05, A, B en C t. Ierland.
110. EHRM 16 juli 2002, nr. 56547/00, P.C. en S. t. Verenigd Koninkrijk.
111. EHRM 16 maart 2004, Palau-Martinez t. Frankrijk.
112. EHRM 18 december 1987, nr. 11329/85, F. t. Zwitserland.
113. EHRM 20 september 2022, nr. 43399/13, Y.P. t. Rusland.
114. EHRM 22 november 2022, nr. 44394/15, G.M. e.a. t. Moldavië.
115. EHRM 23 juli 1968, nrs. 1474/62, 1677/62, 1691/62, 1769/63, 1994/63, 2126/64, Belgische Taalzaak.
116. EHRM 25 maart 1983, nr. 5947/72, Silver t. Verenigd Koninkrijk.
117. EHRM 26 april 1979, nr. 6538/74, The Sunday Times t. Verenigd Koninkrijk.
118. EHRM 26 mei 1994, nr. 16969/90, Keegan t. Ierland, beschikbaar op:
https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-57881%22]}.
119. EHRM 28 november 2017, nr. 59152/08, N. t. Roemenië.
120. EHRM 29 april 2002, nr. 2346/02, Pretty t. Verenigd Koninkrijk.
121. EHRM 29 juli 1999, nr. 25803/94, Selmouni t. Frankrijk.
122. EHRM 29 oktober 1992, nr. 14234/88, Open Door en Dublin Well Woman t. Ierland.
123. EHRM 3 november 2011, nr. 57813/00, S.H. e.a. t. Oostenrijk.
124. EHRM 4 december 2007, nr. 44362/04, Dickson t. Verenigd Koninkrijk.
125. EHRM 5 januari 2010, nr. 22933/02, Frasik t. Polen.
126. EHRM 5 september 2002, nr. 50490/99, Boso t. Italië.
127. EHRM 6 maart 2003, nr. 67914/01, Sijakova e.a. t. Macedonië.
128. EHRM 7 maart 2006, nr. 6339/05, Evans t. Verenigd Koninkrijk.
129. EHRM 8 december 2022, nr. 14889/19, Pejrilova t. Tsjechië.
130. EHRM 8 juli 1987, nr. 9749/82, W. t. Verenigd Koninkrijk, beschikbaar op: https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-57458%22]}.
131. EHRM 8 juli 2004, nr. 53924/00, Vo t. Frankrijk.
132. EHRM 8 november 2011, nr. 18968/07, V.C. t. Slowakije.
133. EHRM 9 januari 2003, L. en V. t. Oostenrijk.
134. EIJKHOLT, M., "Het recht op procreatie: voldragen of in statu nascendi?", T.Gez. 2007, afl. 31, 2-9.
135. ERIKKSON, M., Reproductive freedom: in the context of international human rights and humanitarian law, Kluwer Law International, 2000.
136. Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van 4 november 1950, goedgekeurd bij wet van 13 mei 1955, BS 19 augustus 1955.
137. Federaal Regeerakkoord 2025-2029.
138. FOD JUSTITIE, Bescherming personen met geestesziekte wijzigt op 1 januari, 24 december 2024.
139. FOD VOLKSGEZONDHEID, Bescherming personen met psychiatrische aandoening wijzigt op 1 januari 2025, beschikbaar op:
https://www.health.belgium.be/nl/nieuws/2024-12-bescherming-personen-ps….
140. FRA en EHRM, Handboek over het Europese recht inzake de rechten van het kind, Luxemburg, Imprimerie Centrale, 2015, beschikbaar op:
https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-ecthr-2015-ha… -the-child_nl.pdf.
141. FREEMAN, M.A., CHINKIN, C. en RUDOLF, B., The UN Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women: a commentary, New York, Oxford University Press, 2011.
142. Gemeente Rotterdam, college van burgemeester en wethouders, brief "Zorg voor kwetsbaar ouderschap: maatregel anticonceptie en project Anticonceptie kwetsbare ouders", 20 september
2016.
143. GERARDS, J., "Gelijke behandeling en het EVRM. Artikel 14 EVRM: van krachteloze waarborg naar 'norm met tanden'?", NJCM-Bulletin 2004, afl. 2, 176-188.
144. GOFFIN, T., "De gewijzigde wet betreffende de rechten van de patiënt: patiënt empowerment met respect", T.Gez. 2024-25, dl. 1: afl. 2, 115-126.
145. GOFFIN, T., Commentaar bij art. 2 Wet Patiëntenrechten, OPAT, Afl. 01 (1 oktober 2025).
146. Grondwetsherziening 22 december 2008.
147. Grondwetsherziening 23 maart 2000, BS 25 maart 2000.
148. GwH 12 februari 2009, nr. 17/2009.
149. GwH 12 januari 2023, nr. 6/2023, NJW 2023, afl. 477, 173, noot A. VANDERHAEGHEN.
150. GwH 14 januari 2016, nr. 1/2016.
151. GwH 18 januari 2018, nr. 3/2018.
152. GwH 18 juni 2015, nr. 91/2015.
153. GwH 19 januari 2005, nr. 16/2005.
154. GwH 19 december 2024, nr. 158/2024.
155. GwH 19 juli 2017, nr. 99/2017.
156. GwH 24 maart 2004, nr. 54/2004.
157. GwH 24 september 2020, nr. 122/2020.
158. GwH 28 januari 2021, nr. 11/2021.
159. GwH 30 april 2015, nr. 50/2015.
160. GwH 30 januari 2025, nr. 8/2025.
161. GwH 5 oktober 2011, nr. 146/2011.
162. GwH 7 juni 2006, nr. 91/2006.
163. GwH 9 januari 2025, nr. 2/2025.
164. GwH 9 maart 2017, nr. 32/2017.
165. Handboek van het Belgisch Staatsrecht, Kluwer, Hoofdstuk XII.
166. HAWKEY, A.J., USSHER, J.M. en PERZ, J., "'If You Don't Have a Baby, You Can't Be in Our Culture': Migrant and Refugee Women's Experiences and Constructions of Fertility and Fertility Control", Women's Reproductive Health 2018, vol. 5, nr. 2, 75.
167. HENDRIKS, A.C., "Het recht op voortplanting en zijn grenzen", T.Gez. 2012, afl. 4, 279.
168. HENDRIKS, A., SOMBROEK-VAN DOORM, M. en DE VRIES, M., "Geen verplichte anticonceptie meer aan personen met een ernstige psychische aandoening?", NJB 2022/2176.
169. HERBOTS, K. en PUT, J., "De grondwettelijke verankering van kinderrechten", TJK 2010, 9.
170. Herziening van titel II van de Grondwet, om nieuwe bepalingen in te voegen die de bescherming van de rechten van het kind op morele, lichamelijke, geestelijke en seksuele integriteit verzekeren, toelichting bij voorstel mevr. N. de T'SERCLAES, Parl.St. Senaat BZ 1999, nr. 2-21/1.
171. HOOGERS, S., "Sterilisatie en gedwongen sterilisatie van wilsonbekwamen", Jura Falc. 2004-05, 30.
172. HR 2 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:824, JGz 2023/39, noot drs. B.C.J. van den Bosch.
173. HR 9 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1850, NJ 2023/6, noot J. Legemaate; GJ 2023/1, noot A.C. Hendriks.
174. HRC, General Comment No. 16: Article 17 (right to privacy), 1988.
175. HRC, General Comment No. 19: Protection of the family, the right to marriage and equality of the spouses (Art. 23), 27 juli 1990.
176. HRC, General Comment No. 20: Article 7, 10 maart 1992.
177. HURSTHOUSE, R. en PETTIGROVE, G., "Virtue Ethics", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2023, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/ethics-virtue/.
178. HUYGENS, A., "Preventie van prenatale schade", FJR 2009, 10-11.
179. HWD, 'Debat over verplichte anticonceptie ligt open', Het Nieuwsblad, 25 november 2005, beschikbaar op: https://www.nieuwsblad.be/cnt/gllkp4r2.
180. Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 16 december 1966, BS 6 juli 1983.
181. JOHNSON, J., "Kant's Moral Philosophy", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2022, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/kant-moral/.
182. Kamerstukken II 2009/10, 32399, nr. 3 (memorie van toelichting Wvggz).
183. Kamerstukken II 2009/10, 32405, nr. 2 (initiatiefnota M. van Dijken, "Onverantwoord ouderschap").
184. KBS Advocaten, "De juridische bescherming van het ongeboren kind verruimd", 25 juni 2021,
kbsadvocaten.nl.
185. KEUKENS, R., Kritisch rapport over CRPD in Nederland, GGZ Ecademy, 12 september 2024.
186. KINDERRECHTENCOMMISSARIAAT, Advies over de bescherming van ongeboren kinderen, 8 juni 2021, nr. 2020-21/12.
187. KNEEPKENS, E., "Verplichte anticonceptie ggz mag niet – op één uitzondering na", Medisch Contact 19 januari 2023, medischcontact.nl.
188. KNMG, dossier "Anticonceptie en kwetsbaar ouderschap", bijgewerkt 24 februari 2026, knmg.nl.
189. KOELEWIJN, J., "Sommige kinderen had je willen voorkomen", NRC 29 januari 2015.
190. LEENEN, H., Handboek Gezondheidsrecht, Deel I Rechten van mensen in de gezondheidszorg, Houten, Bohn Stafleu van Loghum, 2007.
191. LEGEMAATE, J., NUIJEN, J., VOSKES, Y. e.a., Eindrapport Evaluatie Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten (Wzd), Den Haag, ZonMw, 2022.
192. LEMMENS, C., "Levenseindebeslissingen en zwangere vrouwen. Recht op zelfbepaling of dwingt de foetus tot naastenliefde?", T.Gez. 2010-11, 303-309.
193. LEMMENS, W., Ethiek. Morele reflectie en moderne cultuur, Leuven, Acco, 2018.
194. ŁOTOCZUK, M., "Familiebetrokkenheid bij zorgbeslissingen", T.Gez. 2025-26, afl. 4, 291-311.
195. Luik 30 april 1998, T.Gez. 1998-99, 139, noot T. VANSWEEVELT.
196. MERCKX, E., "Gedwongen anticonceptie: een kwestie van mensenrechten", Juristenkrant 2016, nr. 335,
10.
197. MERCKX, E., Gedwongen anticonceptie invoeren als straf voor kindermishandeling is zo goed als onmogelijk, Knack, 21 januari 2021, beschikbaar op:
https://www.knack.be/nieuws/gedwongen-anticonceptie-invoeren-als-straf-… s-zo-goed-als-onmogelijk/.
198. MvT wetsontwerp betreffende de rechten van de patiënt, Parl.St. Kamer 2001-02, 1642/1.
199. NOLLET, K., 'N-VA wil zwangere drugsverslaafden gedwongen laten opnemen ter bescherming van ongeboren kind', VRT NWS, 26 januari 2026, beschikbaar op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/26/n-va-en-voouit-willen-dat-zwang…- gedwonge/.
200. NOWAK, M., "Article 6: the right to life, survival and development" in A. ALEN, J. VANDE LANOTTE, E. VERHELLEN, F. ANG, E. BERGHMANS en M. VERHEYDE (eds.), A commentary on the United Nations Convention on the Rights of the Child, Leiden, Martinus Nijhoff Publishers, 2005, 1-49.
201. NOWAK, M., UN Covenant on Civil and Political Rights: CCPR Commentary, Kehl, N.P. Engel, 2005.
202. OFFICE OF THE UNITED NATIONS HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS, Annual report A/HRC/10/49, 26 januari 2009.
203. OFFICE OF THE UNITED NATIONS HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS, Legislative History of the Convention on the Rights of the Child (Volume I), 2007.
204. OFFICE OF THE UNITED NATIONS HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS, Thematic study on the issue of violence against women and girls and disability, 30 maart 2012, UN Doc. A/HRC/20/5.
205. OPGENHAFFEN, T., Vrijheidsbeperkingen in de zorg, Antwerpen/Mortsel, Intersentia, 2020.
206. OPLINUS, L. en GULDIX, E., "Anticonceptie" in T. VANSWEEVELT en F. DEWALLENS (eds.), Handboek gezondheidsrecht volume II (tweede editie), Mortsel, Intersentia, 2022, 5-10.
207. PETRALIA, N., 'SP.A-voorzitter Conner Rousseau roept op om na te denken over recht op kinderen', VRT NWS, 12 december 2020, beschikbaar op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/12/sp-a-voorzitter-conner-rousseau… n-over-re/.
208. Programma Nu Niet Zwanger (NNZ).
209. PSYCHE.BE, "Gedwongen opname of beschermende maatregel".
210. Rb. Amsterdam 2 december 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:6383, FJR 2023/5.6.
211. Rb. Den Haag 14 oktober 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:11864.
212. Rb. Den Haag 17 november 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:12532.
213. Rb. Gelderland 19 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:1095.
214. Rb. Midden-Nederland 7 april 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:1744.
215. Rb. Noord-Nederland 10 februari 2022 (niet gepubliceerd; verwezen in HR 9 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1850).
216. Rb. Noord-Nederland 20 oktober 2020, ECLI:NL:RBNNE:2020:3684, JGz 2021/15, noot A.J.K. Hondius.
217. Rb. Rotterdam 12 maart 2020, ECLI:NL:RBROT:2020:2489, JGz 2020/38, noot B.J.M. Frederiks.
218. Rb. Rotterdam 16 april 2020, ECLI:NL:RBROT:2020:3948.
219. Rb. Rotterdam 29 december 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:12465, GZR-Updates.nl 2024-0058.
220. Rb. Rotterdam 8 september 2020, ECLI:NL:RBROT:2020:9178, JGz 2021/16, noot A.J.K. Hondius.
221. Rb. Zeeland-West-Brabant 12 oktober 2021, ECLI:NL:RBZWB:2021:5539.
222. Rb. Zeeland-West-Brabant 27 mei 2020, ECLI:NL:RBZWB:2020:6887.
223. Recommendation CM/Rec(2012)6 of the Committee of Ministers to member States on the protection and promotion of the rights of women and girls with disabilities, 13 juni 2012.
224. Regeringsverklaring van de Vlaamse Regering, Regeerakkoord 2024-2029, Parl.St. Vl.Parl. 2024-25, nr. 31/1.
225. RIMANQUE, K., De grondwet toegelicht, gewikt en gewogen, Antwerpen, Intersentia, 2004.
226. ROBERTS, M.A., "The Nonidentity Problem", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2024, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/nonidentity-problem/.
227. ROUSSEAU, C., tussenkomst in plenaire vergadering Vlaams Parlement 22 oktober 2025, beschikbaar op: https://www.vlaamsparlement.be/nl/parlementair-werk/plenaire-vergaderin… 58039.
228. RvS 12 november 2020, nr. 67.057/AV, Parl.St. Kamer 2019-20, DOC 55-1029/003.
229. SCHABAS, W.A., The European Convention on Human Rights: a commentary, Oxford, Oxford University Press, 2017.
230. SCHMAHL, S., United Nations Convention on the Rights of the Child: article-by-article commentary, Duitsland, Nomos, 2021.
231. SCHUERMANS, G., 'Heleen Debruyne: Zelfbeschikkingsrecht moeder gaat voor op bescherming ongeboren kind', Sociaal.Net, 21 april 2026, beschikbaar op: https://sociaal.net/achtergrond/heleen-debruyne-zelfbeschikkingsrecht-m… ming-ongeboren-kind/.
232. SINNOTT-ARMSTRONG, W., "Consequentialism", in: E.N. Zalta (red.), Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2023, beschikbaar op: https://plato.stanford.edu/entries/consequentialism/.
233. STEVENS, L., "Ongeborene heeft geen grondwettelijk recht op eerbiediging integriteit", DJK 2011, afl. 237, 3.
234. SWENNEN, F., "Kan alcoholisme een geestesziekte zijn die tot dwangopname leidt?" (noot onder Cass. 22 oktober 1998), RW 1998-99, 1387-1388.
235. SWENNEN, F., Geestesgestoorden in het Burgerlijk Recht, Antwerpen, Intersentia, 2000.
236. SWENNEN, F., Het personen- en familierecht, Antwerpen, Intersentia (6de editie 2019; editie 2021).
237. SWENNEN, F., Personen- en familierecht, Antwerpen, Intersentia, 2010.
238. SWENNEN, F., Personenrecht in kort bestek, Antwerpen, Intersentia, 2005.
239. SZMUKLER, G., DAW, R. en CALLARD, F., "Mental health law and the UN Convention on the rights of persons with disabilities", International Journal of Law and Psychiatry 2014, vol. 37, afl. 3, 245-252.
240. SZULC, D., Abortus: een grondrecht of een vergiftigd geschenk? Een juridische analyse van de Belgische abortuswetgeving vanuit rechtsvergelijkend perspectief, masterscriptie Master in de rechten UHasselt (promotor: T. Wuyts), mei 2022.
241. TAYLOR, P.M., A commentary on the International Covenant on Civil and Political Rights: the UN Human Rights Committee's Monitoring of ICCPR Rights, Cambridge, Cambridge University Press, 2020.
242. TEN HAAF, L., "De ondertoezichtstelling van een nog niet-levensvatbare foetus. Het kan, maar hoe?", NJB 2021/1716, 1968-1971.
243. TEN HAAF, L., "Een slechte toekomst is geen toekomst. Het belang van het toekomstig kind als rechtvaardiging van gedwongen anticonceptie", NJB 2012, 1176-1181.
244. TEN HAAF, L., "Grondrechten en het ongegronde recht op niet-bestaan. Gedwongen anticonceptie gezien in het licht van artikel 8 lid 2 EVRM", AA 2017, afl. 3, 189-193.
245. TEN HAAF, L., "Verplichte anticonceptie op basis van de Wvggz en de juridische status van het toekomstige kind", Tijdschrift voor Gezondheidsrecht 2023, afl. 3, 200-209.
246. TEN HAAF, L., De prenatale ondertoezichtstelling: de beperking en uitbreiding van de nasciturus fictie, in C. DE GRAAF en G. RUITENBERG (eds.), 100 jaar kinderrechter, Deventer, Wolters Kluwer, 2022, 145-152.
247. TOBIN, J., The UN Convention on the Rights of the Child: a commentary, Oxford, Oxford University Press, 2019.
248. TOREN, M., Verplichte anticonceptie: een onredelijke inperking van het recht op procreatie of een broodnodige maatregel ter voorkoming van een ongewenste zwangerschap?, masterscriptie UvA 2022.
249. TROUET, C., "Vrouw heeft toestemming echtgenoot niet nodig voor sterilisatie", Juristenkrant 2002, afl. 42, 1 en 16.
250. TÜRKELLI, G.E. en VANDENHOLE, W., Advanced Introduction to Children's rights, Cheltenham, Edward Elgar, 2022.
251. UGENT, Kennismaking met Recht en Rechtspraktijk, het gelijkheidsbeginsel, beschikbaar op: https://kennismakingrecht.ugent.be/nl/themas/fundamentele-rechten-en-vr… ginsel.
252. UN Doc. E/CN.4/L.1542 (1980).
253. VAN DE PAS, K., Bescherming van het ongeboren kind bij medische behandelingen, masterscriptie Universiteit van Tilburg.
254. VAN DEN BOSSCHE, M.C. en HAECK, Y., "Huwelijk en samenleven en het EVRM" in H. VAN BOSSUYT, C. AERTS en C. VAN ROY (eds.), Kids-codex: boek II: personen- en familierecht, Brussel, Larcier, 2014, 211-215.
255. VAN DEN DUNGEN, M., 'Burgerinitiatief voor wetswijziging rond verplichte anticonceptie', Noordkop247, 17 februari 2026, beschikbaar op: https://noordkop247.nl/nieuws/burgerinitiatief-voor-wetswijziging-rond-….
256. VAN DER SLOOT, B., "Tussen feit en fictie, of over het recht om te trouwen en een gezin te stichten: een jurisprudentieanalyse van artikel 12 EVRM", NJCM-Bulletin 2013, vol. 38, nr. 3, 361-380.
257. VAN DER VLEUTEN, C. en VAN KOLFSCHOOTEN, H., "Van verplichte geestelijke gezondheidszorg naar verplichte anticonceptie?", NJB 2022, nr. 10, 739-745.
258. VAN DIJK, P., VAN HOOF, F., VAN RIJN, A. en ZWAAK, L., Theory and practice of the European Convention on Human Rights, Antwerpen, Intersentia, 2018.
259. VAN OS, E.C.C. en HENDRIKS, A.C., 'Wie is de baas over de baarmoeder? Mensenrechtelijke bescherming aan ongeborenen', FJR 2010/70.
260. VAN VOLLENHOVEN, P., aangehaald in 'Maatschappelijk debat verplichte anticonceptie', BNNVARA/Zembla, 17 april 2012, beschikbaar op: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/maatschappelijk-debat-verplicht….
261. VANDAELE, A. en VERHEYDE, M., "Artikel 22bis van de Grondwet: een grondwettelijke bescherming in de kinderschoenen", TJK 2000, 4.
262. VANDENHOLE, W., TÜRKELLI, G.E. en LEMBRECHTS, S., Children's rights: a commentary on the Convention on the rights of the Child and its protocols, Cheltenham, Edward Elgar, 2019.
263. VANDER LAENEN, F. en DE PAUW, K., "Psychiatrische patiënten en politie: samen in de samenleving?", Orde van de Dag 2016, afl. 74, 5-13.
264. VANDROMME, S., "De taken van het openbaar ministerie bij de bescherming van geesteszieken" in F. SWENNEN en T. WUYTS (eds.), Beschermde personen in recht en praktijk, Brussel, Larcier, 2020, 85-90.
265. VANSCHOUBROEK, C., 'Wij zetten nu ook al vrouwen aan tot anticonceptie', De Standaard, 3 oktober 2016, beschikbaar op: https://www.standaard.be/cnt/dmf20161003_02498586.
266. VANSWEEVELT, T. en TACK, S., Handboek gezondheidsrecht: Volume II (tweede editie), Mortsel, Intersentia, 2022.
267. VANSWEEVELT, T., "Hoofdstuk II. De Wet Patiëntenrechten: definities en toepassingsgebied" in T. VANSWEEVELT en F. DEWALLENS (eds.), Handboek gezondheidsrecht volume II, Mortsel, Intersentia, 2022, 284-285.
268. VANSWEEVELT, T., "Verhouding Wet Zwangerschapsafbreking met het EVRM en met de Wet Patiëntenrechten" in X., Postal Memorialis: Lexicon strafrecht, strafvordering en bijzondere wetten, Mechelen, Wolters Kluwer, 2022, A 50, 101-108.
269. VANSWEEVELT, T., "Vrijwillige zwangerschapsafbreking en zwangerschapsverlies zonder toestemming (art. 214-216 Sw. 2024; art. 348-352 Sw. 1867)", OSS, afl. 114, 15 september 2025, 587-588.
270. VELAERS, J., De grondwet: een artikelsgewijze commentaar. Deel I: het federale België, het grondgebied en de grondrechten, Brugge, die Keure, 2019.
271. VELAERS, J., "Het menselijk lichaam en de grondrechten" in X. (ed.), Over zichzelf beschikken? Juridische en ethische bijdragen over het leven, het lichaam en de dood, Antwerpen, Maklu, 1996, 160.
272. Verdrag inzake de rechten van het kind, ondertekend te New York op 20 november 1989, goedgekeurd bij wet van 25 november 1991, BS 17 januari 1992.
273. Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap van 13 december 2006, goedgekeurd bij wet van 13 mei 2009, BS 22 juli 2009.
274. Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 18 december 1979, BS 30 mei 1995.
275. Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht van 23 mei 1969, BS 25 december 1993.
276. VERJANS, E., Het recht op informatie en toestemming van de patiënt, Antwerpen, Intersentia, 2019.
277. Verslag van de commissie met betrekking tot de herziening van titel II van de Grondwet, Parl.St. Kamer 1993-94, nr. 997/5.
278. Verslag, Parl.St. Senaat BZ 1991-92, nr. 100-4/5°.
279. VERSTRAETE, C., "Verplichte anticonceptie ter preventie van onverantwoord ouderschap", Tijd voor Mensenrechten 14 december 2022, beschikbaar op: https://tijd.mensenrechten.be/2022/12/14/verplichte-anticonceptie-ter-p… -ouderschap/.
280. VERSTRAETE, C., "Wanneer is gedwongen anticonceptie en sterilisatie in strijd met artikels 3 en 8 EVRM?", T.Gez. 2023-24, afl. 3, 232-237.
281. VLAAMS PATIËNTENPLATFORM, Nieuwe wet: beschermende observatiemaatregel. Wat betekent dit voor jou, beschikbaar op: https://vlaamspatientenplatform.be/nl/advies-en-tips/nieuwe-wet-bescher… el-wat-betekent-dit-voor-jou.
282. Vlaams Regeerakkoord 2019-2024.
283. Vlaams Parlement Nieuws, 'Wie zijn kinderen in een Porsche naar school brengt, heeft geen studiebeurs nodig', 30 december 2025, beschikbaar op: https://www.vlaamsparlement.be/nl/actueel/nieuws-uit-het-vlaams-parleme….
284. VLAARDINGERBROEK, P., Het hedendaagse personen- en familierecht, Deventer, Kluwer, 2008.
285. VN-COMITÉ VOOR DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP, Concluding observations on the initial report of Germany, 13 mei 2015, CRPD/C/DEU/CO/1.
286. VN-COMITÉ VOOR DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP, Concluding observations on the initial report of Spain, zesde zitting, 19-23 september 2011, CRPD/C/ESP/CO/1.
287. VN-COMITÉ VOOR DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP, Concluding observations on the initial report of Tunisia, vijfde zitting, 11-15 april 2011, CRPD/C/TUN/CO/1.
288. VN-MENSENRECHTENCOMITÉ, Mellet t. Ierland, 31 maart 2016, nr. 2324/2013.
289. VN-MENSENRECHTENCOMITÉ, Whelan t. Ierland, 17 maart 2017, nr. 2425/2014.
290. Voorstel tot herziening van de Grondwet, met het oog op de invoeging van een artikel 23bis ter bescherming van de seksuele en reproductieve rechten, met inbegrip van het recht op abortus en het recht op anticonceptie, Parl.St. Kamer 2025-26, nr. 56-1122/001 (ingediend door C. DÉSIR, 18 september 2025).
291. Voorstel van decreet (C. ROUSSEAU e.a.) tot wijziging van het decreet van 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp, Parl.St. Vl.Parl. 2024-25, nr. 239/1.
292. Voorstel van decreet (C. ROUSSEAU, F. VAN DEN BOSSCHE en H. ANAF) tot wijziging van het decreet van 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp, Parl.St. Vl.Parl. 2021-22, nr. 943/1.
293. Voorstel van decreet van K. Schryvers en T. Vandeurzen tot wijziging van het Decreet IJH wat jeugdhulpverlening aan het ongeboren kind en de aanstaande ouders betreft, Parl.St. Vl.Parl. 2024-25, nr. 232/1, 27 februari 2025.
294. Wet 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie (Antidiscriminatiewet), BS 30 mei 2007.
295. Wet 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen (Genderwet), BS 30 mei 2007.
296. Wet 16 mei 2024 houdende diverse bepalingen betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke, BS 6 juni 2024.
297. Wet 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt, BS 26 september 2002.
298. Wet 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke, BS 27 juli 1990.
299. Wet 30 juli 1981 tot bestraffing van bepaalde door racisme of xenofobie ingegeven daden, BS 8 augustus 1981.
300. Wet 6 februari 2024 tot wijziging van de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt en tot wijziging van bepalingen inzake rechten van de patiënt in andere wetten inzake gezondheid, BS 23 februari 2024.
301. Wet betreffende de vrijwillige zwangerschapsafbreking van 15 oktober 2018.
302. Wet van 24 januari 2018 houdende regels voor het kunnen verlenen van verplichte zorg aan een persoon met een psychische stoornis (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg), Stb. 2018, geraadpleegd via wetten.overheid.nl.
303. Wetsvoorstel (F. GIJBELS, F. ORU en S. DE WIT) tot wijziging van de wet van 26 juni 1990 inzake de bescherming opgelegd aan een persoon met een psychiatrische aandoening, wat betreft zwangere personen, Parl.St. Kamer 2025-26, nr. 56K1512/001, 24 april 2026.
304. Wetsvoorstel (V. VAN PEEL en J. CROMBEZ) tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek met het oog op prenatale rechtsbescherming, Parl.St. Kamer 2019-20, nr. 55-1029/1.
305. Zembla, uitzending "Vader en moeder ongeschikt", 13 april 2012, npo.nl/zembla.
306. ZORGNET-ICURO vzw, Nota betreffende de bescherming van ongeboren kinderen, 26 april 2024.
