Niet elke transitie eindigt met een penis - Een lichaam tussen hokjes: hoe transmasculiene personen betekenis geven aan hun vulva
platte tekst:
Niet elke transitie eindigt met een penis - Een lichaam tussen hokjes: hoe transmasculiene personen betekenis geven aan hun vulva
Abstract
Bestaande literatuur focust hoofdzakelijk op lichaamsontevredenheid binnen de transgendergemeenschap en op de rol van chirurgie in het verhogen van lichaamsacceptatie. Hoewel genderdysforie vaak gepaard gaat met ongemak over de genitaliën, kiest een aanzienlijk aantal trans mannen er niet voor om phalloplastie te ondergaan. Eerder onderzoek wijst op zorgen over complicaties en ontevredenheid met de huidige mogelijkheden als belangrijke motiverende factoren voor de beslissing tegen chirurgie, maar besteedt nauwelijks aandacht aan de mogelijkheid dat sommige transmasculiene personen hun vulva als betekenisvol, neutraal of zelfs positief ervaren. Positieve lichaamsbeleving blijft daardoor grotendeels onderbelicht. Dit artikel onderzoekt daarom hoe transmasculiene personen die bewust geen phalloplastie ondergaan betekenis geven aan hun vulva, en doet dat aan de hand van dertien semi-gestructureerde diepte-interviews die werden geanalyseerd via een reflexieve thematische analyse.
Centrale uitkomst
De vulva uitdagen als gegendered lichaamsdeel
De meeste respondenten koppelden de vulva actief los van vrouwelijkheid. Ze beschreven hun vulva als genderloos, non-binair of queer, als iets dat van henzelf is, ongeacht de maatschappelijke betekenissen die eraan worden gehecht. Dit was geen statisch gegeven, maar het resultaat van een actief proces van betekenisgeving dat zich doorheen de tijd en via concrete ervaringen ontwikkelde.
“Eigenlijk hangt dat niet zo hard vast bij mij. Ik zie dat niet als iets vrouwelijk. Ik zie dat even vrouwelijk als dat ik een voet of zo vrouwelijk zou vinden. Dat is niet per definitie vrouwelijk in mijn hoofd. Soms zelfs net omgekeerd eigenlijk." – Jessie
Hoe werd dit bereikt?
Lichamelijke verandering als betekenisverschuiving
Lichamelijke veranderingen, zowel hormonaal als chirurgisch, veranderden de verhouding tot de vulva. Bottom growth als gevolg van testosterongebruik werd beschreven als een transformatie naar een "trans vulva": niet langer een cis vulva, maar ook geen penis, eerder een tussenpositie met een eigen, positieve betekenis. Top surgery verminderde de nadruk op de vulva als gendermarker, terwijl een hysterectomie de vulva loskoppelde van associaties met vruchtbaarheid, die door veel respondenten als de voornaamste bron van dysforie werd ervaren.
"Mijn clitoris is zowel niet mannelijk als niet vrouwelijk en echt een ding op zich. Het is niet 100% zo klein als hoe dat is bij cis vrouwen, of het is niet zo groot en extern gelijk dat het is bij mannen. Dus het is echt zo een tussending." - Puck
"The fact that I technically have bottom growth and a vulva makes me think, well, I have a bit of both, and I'm happy to be a bit of both." - Alex
Relaties, gemeenschap en seksualiteit als transformatieve ruimtes
De beleving van de vulva werd mede beïnvloed door sociale en relationele contexten. Trans en queer partners, en breder partners met een vulva, droegen bij aan een positievere lichaamsbeleving, terwijl seksueel genot en de functionele aspecten van de vulva actief werden gewaardeerd. Ook de queer gemeenschap bood een alternatief referentiekader waarin het behouden van de vulva als een legitieme, waardevolle positie werd erkend.
"Je hebt hetzelfde setje, je weet waarop je bij elkaar moet inspelen. Door iets dat jij ook hebt leuk te vinden aan een andere persoon gaat dat bij jou ook voor meer appreciatie zorgen." - Dominique
Kernbevindingen
Transmasculiene personen die geen phalloplastie ondergaan, beleven hun vulva niet primair als een probleemlichaamsdeel. Ze geven er actief betekenis aan via hun lichaam, via relaties, via gemeenschap. De academische literatuur heeft nood aan erkenning van neutraliteit en positiviteit als volwaardige, legitieme uitkomsten, naast en niet onder dysforie als enig referentiepunt.
Bibliografie
Aboim, S. (2016). Trans-masculinities, embodiments and the materiality of gender: Bridging the gap. NORMA, 11(4), 225–236. https://doi.org/10.1080/18902138.2016.1259848
American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
Atkinson, R., & Flint, J. (2001). Accessing hidden and hard-to-reach populations: Snowball research strategies. Social Research Update, 33, 1–4. http://sru.soc.surrey.ac.uk/SRU33.PDF
Austin, A., Papciak, R., & Lovins, L. (2022). Gender euphoria: A grounded theory exploration of experiencing gender affirmation. Psychology & Sexuality, 13(5), 1406–1426. https://doi.org/10.1080/19419899.2022.2049632
Becker, I., Nieder, T. O., Cerwenka, S., Briken, P., Kreukels, B. P. C., Cohen-Kettenis, P. T., De Cuypere, G., Haraldsen, I. R., & Richter-Appelt, H. (2016). Body image in young gender dysphoric adults: A European multi-center study. Archives of Sexual Behavior, 45(3), 559–574. https://doi.org/10.1007/s10508-015-0527-z
Beischel, W. J., Gauvin, S. E. M., & van Anders, S. M. (2022). “A little shiny gender breakthrough”: Community understandings of gender euphoria. International Journal of Transgender Health, 23(3), 274–294. https://doi.org/10.1080/26895269.2021.1915223
Berlant, L., & Warner, M. (1998). Sex in public. Critical Inquiry, 24(2), 547–566. https://doi.org/10.1086/448884
Bersani, L. (1995). Homos. Harvard University Press.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806
Bryman, A. (2016). Social research methods (5th ed.). Oxford University Press.
Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the Subversion of Identity. Routledge.
Cahill, L., Staras, C. O., Jones, B. A., Perera, A. T.-M., & McDermott, D. T. (2025). “I feel good, I feel comfortable, I feel at home”: Understanding the role of positive body image manifestations, body neutrality and functionality appreciation for trans men. Body Image, 54, Article 101941. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2025.101941
Cambridge University Press. (z.d.). Lewd. In Cambridge Dictionary. Geraadpleegd op 22 juli 2026, van https://dictionary.cambridge.org/nl/woordenboek/engels/lewd
Carpenter, M. (2018). The 'Normalisation' of Intersex Bodies and 'Othering' of Intersex Identities in Australia. Journal of Bioethical Inquiry, 15(4), 487–495. https://doi.org/10.1007/s11673-018-9855-8
Colapinto, J. (2000). As nature made him: The boy who was raised as a girl. HarperCollins.
Connolly, M. D., Zervos, M. J., Barone, C. J. II, Johnson, C. C., & Joseph, C. L. M. (2016). The Mental Health of Transgender Youth: Advances in Understanding. Journal of Adolescent Health, 59(5), 489–495. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2016.06.012
Davis, G. (2015). Contesting intersex: The dubious diagnosis. New York University Press.
Davy, Z., & Toze, M. (2018). What is gender dysphoria? A critical systematic narrative review. Transgender Health, 3(1), 159–169. https://doi.org/10.1089/trgh.2018.0014
Drescher, J. (2010). Queer diagnoses: Parallels and contrasts in the history of homosexuality, gender variance, and the diagnostic and statistical manual. Archives of Sexual Behavior, 39(2), 427–460. https://doi.org/10.1007/s10508-009-9531-5
Fausto-Sterling, A. (2000). Sexing the body: Gender politics and the construction of sexuality. Basic Books.
Finlay, L. (2002). Negotiating the swamp: The opportunity and challenge of reflexivity in research practice. Qualitative Research, 2(2), 209–230. https://doi.org/10.1177/146879410200200205
Gorton, R.N., Erickson-Schroth, L., (2017). Hormonal and surgical treatment options for transgender men (female-to-male). Psychiatric Clinics of North America, 40(1), 79-97. https://doi.org/10.1016/j.psc.2016.10.005
Halberstam, J. (1998). Female masculinity. Duke University Press.
Halberstam, J. (2005). In a Queer Time and Place: Transgender Bodies, Subcultural Lives. New York University Press.
Hansbury, G. (2005). The middle men: An introduction to the transmasculine identities. Studies in Gender and Sexuality, 6(3), 241–264. https://doi.org/10.1080/15240650609349276
Keuzenkamp, S. (2012). Worden wie je bent: het leven van transgenders in Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).
Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (2nd ed.). Sage.
Laqueur, T. (1990). Making sex: Body and gender from the Greeks to Freud. Harvard University Press.
Linardon, J., Messer, M., & Tylka, T. L. (2023). Functionality appreciation and its correlates: Systematic review and meta-analysis. Body Image, 45, 65–72. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2023.02.002
Lindqvist, E. K., Sigurjonsson, H., Möllermark, C., Rinder, J., Farnebo, F., & Lundgren, T. K. (2017). Quality of life improves early after gender reassignment surgery in transgender women. European Journal of Plastic Surgery, 40(3), 223–226. https://doi.org/10.1007/s00238-016-1252-0
Merleau-Ponty, M. (1962). Phenomenology of perception (C. Smith, Trans.). Routledge. (Original work published 1945)
Motmans, J., Wyverkens, E., & Defreyne, J. (2019). Being transgender in Belgium: Mapping the social and legal situation of transgender people. Institute for the Equality of Women and Men.
Muñoz, J. E. (1999). Disidentifications: Queers of Color and the Performance of Politics. University of Minnesota Press.
Naples, N. A. (2003). Feminism and method: Ethnography, Discourse Analysis, and Activist Research. Routledge.
Nolan, I. T., Kuhner, C. J., & Dy, G. W. (2019). Demographic and temporal trends in transgender identities and gender confirming surgery. Translational Andrology and Urology, 8(3), 184–190. https://doi.org/10.21037/tau.2019.04.09
Pellizzer, M. L., & Wade, T. D. (2023). Developing a definition of body neutrality and strategies for an intervention. Body Image, 46, 434–442. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2023.07.006
Salamon, G. (2010). Assuming a body: Transgender and rhetorics of materiality. Columbia University Press.
Schechter, L. S. (2016). Gender confirmation surgery: An update for the primary care provider. Transgender Health, 1(1), 32–40. https://doi.org/10.1089/trgh.2015.0006
Sedgwick, E. K. (1990). Epistemology of the closet. University of California Press.
Sharp, G. (2021). Genital self-image and aesthetic genital surgeries: Novel perspectives across the cisgender and transgender spectrum. Aesthetic Surgery Journal, 41(12), NP2046–NP2052. https://doi.org/10.1093/asj/sjab272
Spade, D. (2006). Mutilating gender. In S. Stryker & S. Whittle (Eds.), The Transgender Studies Reader (pp. 315–332). Routledge.
Sullivan, N. (2006). Transmogrification: (Un)becoming other(s). In S. Stryker & S. Whittle (Eds.), The Transgender Studies Reader (pp. 552–564). Routledge.
Transgender Infopunt. (2025). Wat betekent transitie? https://www.transgenderinfo.be/nl/identiteit/transgender/wat-betekent-transitie
Tristani-Firouzi, B., Veith, J., Simpson, A., Hoerger, K., Rivera, A., & Agarwal, C. A. (2022). Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals. International Journal of Transgender Health, 23(4), 458–471. https://doi.org/10.1080/26895269.2021.1926391
Turner, V. (1966). The ritual process: Structure and Anti‐Structure. Cornell University Press.
Van Bavel, M., Das, E., Hülsken, M., Kroeze, R., Van Meurs, W., Plate, L., & Van Veen, A. (2024). Totstandkoming en impact van de wet op geslachtsregistratiewijziging in Nederland, 1985–2014 [Onderzoeksproject]. Radboud Institute for Culture and History, Radboud Universiteit. https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksprojecten/totstandkoming-en-impact-van-de-wet-op-geslachtsregistratiewijziging-in-nederland-1985-2014
Van Gennep, A. (1960). The Rites of Passage (M.B. Vizedom and G.L. Caffee, Trans.). The University of Chicago Press. (Original work published 1908).
Vukadinovic, V., Stojanovic, B., Majstorovic, M., & Milosevic, A. (2014). The role of clitoral anatomy in female to male sex reassignment surgery. Scientific World Journal, 1–8. https://doi.org/10.1155/2014/437378
Weissler, J. M., Chang, B. L., Carney, M. J., Rengifo, D., Messa, C. A. IV, Sarwer, D. B., & Percec, I. (2018). Gender-affirming surgery in persons with gender dysphoria. Plastic and Reconstructive Surgery, 141(3), 388e–396e. https://doi.org/10.1097/PRS.0000000000004123
