Succesvolle vervolging van jihadisten terreurstrijders – niet alleen voor terrorisme, maar ook voor oorlogsmisdrijven
Succesvolle vervolging van jihadistische uitreizigers – niet alleen voor terrorisme, maar ook voor oorlogsmisdrijven
De Syrische en de Iraakse burgeroorlogen na de Arabische Lente hebben geleid tot een van de grootste humanitaire rampen in de 21ste eeuw. Onder andere de aanwezigheid van jihadistisch-terroristische groeperingen heeft het geweld doen escaleren. Cruciaal voor de slagkracht van de jihadistisch-terroristische groeperingen was het rekruteren van strijders in het buitenland. Zo wordt geschat dat ongeveer veertigduizend strijders uit het buitenland kwamen, waarvan vijfduizend hun oorsprong hadden in Europese landen. Een gedeelte van deze uitreizigers is inmiddels teruggekeerd naar Europa, waardoor vervolging voor de misdaden die in het Midden-Oosten gepleegd zijn niet alleen mogelijk, maar ook essentieel wordt.
De misdaden die deze uitreizigers hebben gepleegd betreffen zowel terrorismemisdrijven als oorlogsmisdrijven. Daders van terrorismemisdrijven zijn relatief makkelijk te vervolgen voor het algemene delict lidmaatschap van een terroristische groepering.
Oorlogsmisdrijven zijn echter moeilijker te vervolgen en betreffen specifieke handelingen als het executeren van burgers of het uitvoeren van martelingen. Vervolging voor zowel terrorismemisdrijven als oorlogsmisdrijven wordt cumulatieve vervolging genoemd. Dit is wat centraal staat in mijn masterproef: ik heb onderzocht hoe, waarom en voor welke misdaden Belgische en Nederlandse uitreizigers worden vervolgd voor terrorismemisdrijven en/of oorlogsmisdrijven in hun respectievelijke thuisland.
“Wie alleen naar terrorisme kijkt, ziet maar een deel van het verhaal.”
In het onderzoek voor mijn masterproef is duidelijk geworden dat het Belgische Openbaar Ministerie het aantal vervolgingen voor oorlogsmisdrijven sterk beperkt. In België is geen uitreiziger vervolgd wegens oorlogsmisdrijven. Dit terwijl inmiddels ongeveer 150 Syriëgangers zijn teruggekeerd naar België.
Maar hoe komt dit? En wat zegt het gebrek aan vervolging van oorlogsmisdrijven in België over de effectiviteit van het Belgische strafrechtelijke systeem? Een onderscheid kan worden gemaakt tussen brede administratieve en praktische beperkingen aan de ene kant, en een specifiek op België toepasselijke juridische beperking van cumulatieve vervolging aan de andere kant.
Administratieve en praktische beperking op cumulatieve vervolging
Allereerst moet worden aangegeven dat oorlogsmisdrijven veel moeilijker te onderzoeken en bewijzen zijn dan terrorismemisdrijven. Terrorismemisdrijven zijn vaak breed geformuleerd en omvatten gedragingen als deelneming en voorbereidende handelingen. Oorlogsmisdrijven daarentegen betreffen specifieke handelingen die in het buitenland zijn gepleegd, waardoor het vergaren van bewijs ingewikkeld kan zijn. Ook heeft het Belgische strafrechtelijke systeem doorgaans weinig ervaring met oorlogsmisdrijven.
Een tweede reden heeft betrekking op de samenwerking tussen de verschillende teams die onderzoek doen naar terrorisme en oorlogsmisdrijven. De samenwerking tussen deze teams is in het verleden suboptimaal gebleken. Dit terwijl samenwerking tussen de verschillende expertises juist zo essentieel is bij onderzoek naar gecompliceerde misdrijven als oorlogsmisdrijven. De onvolkomen samenwerking gold zowel voor de Federale Politie wat betreft de opsporing aan de ene kant, als voor het Openbaar Ministerie wat betreft de vervolging aan de andere kant.
Een derde probleem is het capaciteitstekort. België beschikt over veel minder personeel voor internationale misdrijven dan voor terrorismezaken. Waar het Openbaar Ministerie in 2021 acht aanklagers en vijfenhalf personeelsleden had aangesteld om te werken aan terrorismefeiten, werkten enkel drie magistraten en twee extra personeelsleden aan het onderzoek naar alle internationale misdrijven, waarvan oorlogsmisdrijven slechts één categorie zijn. In 2021 schreef het Openbaar Ministerie zelf al dat deze situatie leidt tot een ontoereikende vervolging van oorlogsmisdrijven.
Juridische beperking op cumulatieve vervolging
Een juridische verklaring kan worden gevonden in een merkwaardig artikel in het Belgische strafrecht dat binnen de Europese Unie enkel een equivalent kent in Ierland, namelijk artikel 141bis van het Strafwetboek. Dit artikel uit 2003 verbiedt vervolging voor terrorismemisdrijven wanneer het oorlogsrecht van toepassing is. De gedachte is begrijpelijk. Het doel is het uitsluiten van terrorisme-recht wanneer het specialistischere en specifiekere oorlogsrecht van toepassing is. Wanneer artikel 141bis van toepassing is, wordt enkel vervolging voor oorlogsmisdrijven mogelijk, juist terwijl deze misdrijven veel moeilijker te vervolgen zijn dan terrorismemisdrijven.
Het zou begrijpelijk zijn geweest als het Openbaar Ministerie actief openingen had gezocht om artikel 141bis niet van toepassing te laten zijn op jihadistische terugkeerders. In 2016 gaf het Belgische Hof van Cassatie deze opening door te bepalen dat het hele oorlogsrecht niet toepasselijk is op jihadistisch-terroristische groeperingen zoals Islamitische Staat. Ze oordeelde dat het oorlogsrecht allereerst niet van kracht is omdat de jihadistisch-terroristische groeperingen zich zelf niet aan het oorlogsrecht houden in hun oorlogsvoering, maar ook omdat de groeperingen geen legitiem doel nastreven. Sinds deze uitspraak is het vanuit het oogpunt van het Openbaar Ministerie logisch dat ze nooit meer een jihadistische terugreiziger heeft willen vervolgen voor oorlogsmisdrijven, omdat zo’n vervolging de discussie over de toepassing van 141bis zou doen oplaaien.
“Een bepaling die het oorlogsrecht moest beschermen, maakte vervolging voor oorlogsmisdrijven in de praktijk juist minder vanzelfsprekend.”
Hoe kan de Belgische vervolging voor oorlogsmisdrijven worden geoptimaliseerd?
In mijn scriptie werk ik een vergelijking uit met Nederland. In Nederland is de cumulatieve vervolging van Syriëgangers succesvoller geweest, wat heeft geleid tot twee cumulatieve veroordelingen, en twee andere veroordelingen van terugreizigers voor misdrijven tegen de menselijkheid. België kan, in het licht van de Nederlandse aanpak, meerdere stappen nemen ter verbetering van de volledige vervolging van Syriëgangers. België moet daarvoor meer rechercheurs, magistraten en gespecialiseerde medewerkers inzetten. Ook moeten de terrorismeteams en de teams voor internationale misdrijven structureel samenwerken.
Op juridisch vlak heeft België zelf al artikel 141bis gewijzigd, waardoor het artikel sinds 2024 ook op papier enkel van kracht is wanneer een gewapende groep zich in de gevechten aan het oorlogsrecht houdt – een vereiste waaraan de jihadistisch-terroristische groeperingen zich evident niet aan hielden. Wel zou België in EU-verband nog stappen kunnen nemen. Zo zou het aan te raden zijn dat de Europese wet voor terrorismemisdrijven wordt veranderd om duidelijk te maken dat cumulatieve vervolging gewenst is. Dit biedt niet alleen een eenduidige Europese kijk op cumulatieve vervolging, maar staat België ook toe beleidsveranderingen gemakkelijker door te zetten.
Bibliografie
TABLE OF LEGISLATION
INTERNATIONAL LEGAL INSTRUMENTS
- Geneva Convention III relative to the Treatment of Prisoners of War, 1949.
- Additional Protocol I to the Geneva Conventions, 1977.
- Additional Protocol II to the Geneva Conventions, 1977.
- International Convention Against the Taking of Hostages, 1979.
- International Convention for the Suppression of Terrorist Bombings, 1997.
- Rome Statute of the International Criminal Court, 1998.
- International Convention for the Suppression of the Financing of Terrorism, 1999.
- UNSC Resolution 1373 of 28 September 2001, UN Doc. S/RES/1373.
- International Convention for the Suppression of Acts of Nuclear Terrorism, 2005.
- Human Rights Council Resolution 21/26 of 17 October 2012, A/HRC/RES/21/26.
- UNSC Resolution 2178 of 24 September 2014, UN Doc. S/RES/2178.
- UNSC Resolution 2396 of 21 December 2017, UN Doc. S/RES/2396.
- UNSC Resolution 2462 of 28 March 2019, UN Doc. S/RES/2462.
EU LEGISLATION
- Council Framework Decision 2002/475/JHA of 13 June 2002 on combating terrorism, O.J. L 164.
- Directive (EU) 2017/541 of the European Parliament and of the Council of 15 March 2017, on combating terrorism and replacing Council Framework Decision 2002/475/JHA and amending Council Decision 2005/671/JHA, O.J. L 88/6.
BELGIAN LEGISLATION
- Code d’instruction criminelle belge, 1808.
- Constitution belge, 1831.
- Code pénal, 1867.
- Loi du 4 octobre 1867 sur les circonstances atténuantes, 1867.
- Loi du 19 décembre 2003 relative aux infractions terroristes, 2003.
- Loi du 18 janvier 2024 visant à rendre la justice plus humaine, plus rapide et plus ferme III (1), 2024.
DUTCH LEGISLATION
- Wetboek van Strafrecht, 1881.
- Wetboek van Strafvordering, 1921.
- Wet internationale misdrijven, 2003.
- Wet terroristische misdrijven, 2004.
IRISH LEGISLATION
- Criminal Justice (Terrorist Offences) Act 2005.
TABLE OF CASES
INTERNATIONAL COURTS AND TRIBUNALS
- ICTY, Prosecutor v Tadić, Case No. IT-94-1-AR72, 2 October 1995.
- ICTY, Prosecutor v Galić, Case No. IT-98-29-A, 30 November 2006.
- ICTY, Prosecutor v Dragomir Milošević, Case No. IT-98-29/1-A, 12 November 2009.
DUTCH COURTS
- Supreme Court, Kesbir, 7 May 2004, ECLI:NL:HR:2004:AF6988.
- Supreme Court 4 April 2017, ECLI:NL:HR:2017:574.
- Supreme Court, 13 December 2022, ECLI:NL:HR:2022:1858
- Court of Appeal The Hague, 7 July 2016, ECLI:NL:GHDHA:2016:1978
- Court of Appeal The Hague, 25 May 2018, ECLI:NL:GHDHA:2018:1249
- Court of Appeal The Hague, 26 January 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:103.
- Court of Appeal The Hague, 4 February 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:172
- Court of Appeal The Hague, 26 February 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:297
- Court of Appeal The Hague, 20 December 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:2640
- Court of Appeal The Hague, 25 March 2026, ECLI:NL:GHDHA:2026:462.
- District Court The Hague, 1 December 2014, ECLI:NL:RBDHA:2014:14652
- District Court of The Hague, Context, 10 December 2015, ECLI:NL:RBDHA:2015:14365.
- District Court Rotterdam, 2 August 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:6386
- District Court The Hague, 23 July 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:7431
- District Court of Rotterdam 20 April 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:3294.
- District Court Rotterdam, 2 April 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:4546.
BELGIAN COURTS
- Court of Cassation, MEY et al. v ORV et al. [Sharia4Belgium], 24 May 2016, P.16.0244.N.
- Court of Cassation, Prosecutor v. SU et al. [PKK], 13 February 2018, Judgment No. P.17.1023.N.
- Court of Cassation, Prosecutor v SU et al. [PKK], 28 January 2020, P.19.0310.N.
- Court of Cassation, M. M., 22 May 2024, P.24.0088.F.
- Court of Appeal of Antwerp, Prosecutor v FB et al. [Sharia4Belgium], 27 January 2016, C/101/2016, unpublished.
- Court of Appeal of Brussels, Prosecutor v. SU et al. [PKK], 14 September 2017, Judgment No. 2017/2911.
- Court of Appeal of Brussels, Prosecutor v SU et al. [PKK], 8 March 2019, 2019/939, unpublished.
- Court of First Instance of Antwerp, Prosecutor v. FB et al. [Sharia4Belgium], 11 February 2015, File No. FD35.98.47-12 etc.
- Court of First Instance of Brussels, Prosecutor v. SU et al. [PKK], 3 November 2016, File No. FD.35.98.54/09 etc.
GERMAN COURTS
- OLG München, Beschluss vom 30 Oktober 2024 – BGH AK 86/24.
PARLIAMENTARY DOCUMENTS
BELGIAN PARLIAMENTARY DOCUMENTS
- Rapport fait au nom de la Commission de l’Intérieur, de la Sécurité, de la Migration et des Matières administratives. Chambre des représentants de Belgique, session 2022- 2023, Doc 55 2932/024, 13 December 2022, p. 44-45.
DUTCH PARLIAMENTARY DOCUMENTS
- Kamerstukken II 2001-2002, 28 337, no. 3.
- Kamerstukken II 2016-2017, 34 550, no. 91.
- Kamerstukken II 2020-2021, 29 754, no. 618.
- Kamerstukken II 2022-2023, 27 925, no. 939.
- Kamerstukken II 2022-2023, 29 754, no. 656.
GOVERNMENTAL AND INSTITUTIONAL DOCUMENTS
INTERNATIONAL GOVERNMENTAL AND INSTITUTIONAL DOCUMENTS
- Global Counterterrorism Forum. Memorandum on Criminal Justice Approaches to the Linkages Between Terrorism and Core International Crimes, Sexual and Gender- Based Violence Crimes, Human Trafficking, Migrant Smuggling, Slavery, and Crimes Against Children. September 2021, retrieved 3 May 2026 <https://icct.nl/sites/default/files/2023- 01/Memorandum%20on%20Linkages.pdf>.
- Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic. Independent international commission of inquiry on the Syrian Arab Republic. UN Doc. A/HRC/21/50, August 2012.
- Syria Justice and Accountability Centre. Universal Jurisdiction Under Scrutiny: A Quantitative Analysis of 250+ Syrian Cases. June 2023, retrieved 3 May 2026 <https://syriaaccountability.org/content/files/2023/06/UJ-Report-EN.pdf&…;.
EUROPEAN GOVERNMENTAL AND INSTITUTIONAL DOCUMENTS
- Human Rights Watch. The Long Arm of Justice: Lessons from Specialized War Crimes Units in France, Germany, and the Netherlands. September 2014, retrieved 3 May 2026 <https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/IJ0914_ForUpload.pdf>.
- Genocide Network Secretariat (1). Conclusions of the 31st Meeting of the Network for Investigation and Prosecution of Genocide, Crimes against Humanity and War Crimes. Eurojust, April 2022, retrieved 3 May 2026 <https://www.eurojust.europa.eu/sites/default/files/assets/eurojust-31-g…- network-meeting-conclusions.pdf>.
- Genocide Network Secretariat. Cumulative Prosecution of Foreign Terrorist Fighters for Core International Crimes and Terrorism-Related Offences. Eurojust, May 2020, retrieved 3 May 2026 <https://www.eurojust.europa.eu/sites/default/files/Partners/Genocide/20…- 05_Report-on-cumulative-prosecution-of-FTFs_EN.PDF>.
- Genocide Network Secretariat (2). Key Factors for Successful Investigations and Prosecutions of Core International Crimes. Eurojust, May 2022, retrieved 3 May 2026 <https://www.eurojust.europa.eu/publication/key-factors-successful-inves…;.
- Genocide Network Secretariat. Prosecuting War Crimes of Outrage upon Personal Dignity Based on Evidence from Open Sources: Legal Framework and Recent Developments in the Member States of the European Union. Eurojust, February 2018, retrieved 3 May 2026 <https://www.eurojust.europa.eu/publication/prosecuting-war-crimes-outra…;.
- Genocide Prosecution Network. Cumulative Prosecution of Foreign Terrorist Fighters for Core International Crimes and Terrorism-Related Offences. Eurojust, September 2025, retrieved 3 May 2026 <https://www.eurojust.europa.eu/sites/default/files/assets/files/cumulat…- terrorism.pdf>.
- Thematic Panel 7 Secretariat. Undesirable Foreign Funding and Influences: Challenges and Responses. July 2025, retrieved 3 May 2026 <https://home-affairs.ec.europa.eu/document/download/da7e9868-a677-48f9-…;.
BELGIAN GOVERNMENTAL AND INSTITUTIONAL DOCUMENTS
- Ministère public. “Parquet fédéral – A propos de nous”, section “2. Composition”. Retrieved 3 May 2026 <https://www.om-mp.be/fr/votre-mp/parquet- federal/organisation-particularites>.
- Parquet fédéral. Rapport annuel 2021. February 2021, retrieved 3 May 2026 <https://www.om-mp.be/sites/default/files/Rapport%202021.pdf>.
DUTCH GOVERNMENTAL AND INSTITUTIONAL DOCUMENTS
- Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. “Uitreizigers en terugkeerders”. Retrieved 3 May 2026 <https://www.aivd.nl/onderwerpen/aandachtsgebieden/terrorisme/uitreizige…;.
- Inspectie Justitie en Veiligheid. Onderzoek naar de taakuitvoering bij de Landelijke Eenheid. December 2021, retrieved 3 May 2026 <https://www.inspectie-jenv.nl/site/binaries/site-content/collections/do…;.
- Minister van Justitie en Veiligheid. “Mededeling implementatie Richtlijn (EU) 2017/541 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2017 inzake terrorismebestrijding en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad en tot wijziging van Besluit 2005/671/JBZ van de Raad (PbEU L 88/6)”. Staatscourant, no. 67789, 3 December 2018.
- Rechtbank Den Haag. “Zaken internationale misdrijven”. De Rechtspraak, retrieved 3 May 2026 <https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/rechtbank…;.
- Rijksoverheid. “Wat zijn mijn rechten en plichten als ik word aangehouden voor een strafbaar feit?”. Retrieved 3 May 2026 <https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rechtspraak-en-geschiloplossin…;.
WEBSITES AND ONLINE ARTICLES
- AFP. “Belgium arrests Iraqi suspected of Al-Qaeda ‘war crimes’ in Baghdad”. Arab News, 5 May 2023, retrieved 3 May 2026 <https://www.arabnews.jp/en/middle-east/article_95123>.
- ICCT (1). “Belgium: 1 case.” Last updated 6 October 2025, retrieved 3 May 2026 <https://interlinkagesdatabase.icct.nl/cases/Belgium>.
- ICCT (2). “Mapping Cumulative Prosecutions in Europe.” Last updated 6 October 2025, retrieved 3 May 2026 <https://interlinkagesdatabase.icct.nl/>.
- ICCT (3). “Netherlands: 10 cases”. Last updated 6 October 2025, retrieved 3 May 2026 <https://interlinkagesdatabase.icct.nl/cases/Netherlands>.
- ICRC. “Protected persons: Prisoners of war and detainees.” 2026, retrieved 3 May 2026 <https://www.icrc.org/en/law-and-policy/protected-persons-prisoners-war-…;.
- Ojeda, Stéphane. “Global counter-terrorism must not overlook the rules of war”. Humanitarian Law & Policy Blog, 13 December 2016, retrieved 3 May 2026 <https://blogs.icrc.org/law-and-policy/2016/12/13/global-counter-terrori…;.
- Reuters. “Belgium arrests suspected al Qaeda member over Iraq attacks”. 5 May 2023, retrieved 3 May 2026 <https://www.reuters.com/world/europe/belgium-arrests-suspected-al-qaeda…;.
- UNSC. “Greater Cooperation Needed to Tackle Danger Posed by Returning Foreign Fighters, Head of Counter‑Terrorism Office Tells Security Council”. Press Release, SC/13097, 28 November 2017, retrieved 3 May 2026 <https://press.un.org/en/2017/sc13097.doc.htm>.
- War Watch. “Armed Conflicts in Syria. Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights”, June 2025, retrieved 3 May 2026 <https://warwatch.ch/situations/armed-conflicts-in-syria/>.
LITERATURE
- Cuyckens, Hanne and Paulussen, Christophe. “The Prosecution of Foreign Fighters in Western Europe”. Journal of Conflict & Security Law, 24, no. 3 (2019), p. 537-565.
- Cuyckens, Hanne. “Foreign Fighters and the Tension between Counterterrorism and International Humanitarian Law: A Case for Cumulative Prosecution Where Possible”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 581-603.
- Fortin, William and Quackelbeen, Ligeia. “The Use or Misuse of Terrorist Membership Labels for the Prosecution of Core International Crimes”. Journal of International Criminal Justice, mqaf043 (2025), p. 1-21.
- Gillard, Emanuela-Chiara. “IHL and the Humanitarian Impact of Counterterrorism Measures and Sanctions: Unintended Ill Effects of Well-Intended Measures”. Chatham House, September 2021, retrieved 3 May 2026 <https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/2021-09/2021-09-03-ihl…;.
- Heinke, Daniel H. and Raudszus, Jan. “Germany’s Returning Foreign Fighters and What to Do About Them”. In Returnees: Who Are They, Why Are They (Not) Coming Back and How Should We Deal with Them?, edited by Thomas Renard and Rik Coolsaet, Egmont Paper 101. Brussels: Egmont, 2018, p. 41-45.
- Henckaerts, Jean-Marie and Doswald-Beck, Louise. Customary International Humanitarian Law, Volume I: Rules. Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
- Thynne, Kelisiana. “Better a War Criminal or a Terrorist? A Comparative Study of War Crimes and Counterterrorism Legislation”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 237-266.
- Krähenmann, Sandra. “Foreign Fighters under International Law and National Law”. Militair Rechtelijk Tijdschrift, no. 6 (2015), retrieved 3 May 2026 <https://puc.overheid.nl/doc/PUC_21650_11>.
- Krähenmann, Sandra. “Legal Framework: Addressing Terrorism and Counter-Terrorism”. Collegium, no. 47 (2017), p. 1-208.
- Mehra, Tanya. “The Dutch Approach to Female Violent Extremist Offenders”. In Female Jihadis Facing Justice: Comparing Approaches in Europe, edited by Tanya Mehra, Thomas Renard and Merlina Herbach. The Hague: ICCT Press, 2024, p. 95-123.
- Paulet, Valérie. Universal Jurisdiction Annual Review 2020. Geneva: TRIAL International, 2020.
- Paulussen, Christophe and Pitcher, Kate. “Prosecuting (Potential) Foreign Fighters: Legislative and Practical Challenges”. ICCT Research Paper, January 2018.
- Renard, Thomas and Coolsaet, Rik. “From the Kingdom to the Caliphate and Back: Returnees in Belgium”. In Returnees: Who Are They, Why Are They (Not) Coming Back and How Should We Deal with Them?, edited by Thomas Renard and Rik Coolsaet, Egmont Paper 101. Brussels: Egmont, 2018, p. 19-40.
- Renard, Thomas. “The Belgian Approach to Female Violent Extremist Offenders”. In Female Jihadis Facing Justice: Comparing Approaches in Europe, edited by Tanya Mehra, Thomas Renard and Merlina Herbach. The Hague: ICCT Press, 2024, p. 17-40.
- Sarfati, Agathe. “International humanitarian law and the criminal justice response to terrorism: From the UN Security Council to the national courts”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 267-293.
- Saul, Ben. “From conflict to complementarity: Reconciling international counterterrorism law and international humanitarian law”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 157-202.
- Saul, Ben. Opening Remarks of Ben Saul, Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, in the context of the International Conference on the Investigation and Prosecution of Terrorism Offences Committed in the Context of Armed Conflict. Council of Europe Committee on Counter-Terrorism, Strasbourg, 15 May 2024, retrieved 3 May 2026 <https://rm.coe.int/unsr-saul-2024-5-council-of-europe-remarks-ct-ihl-fi…;
- Smeulers, Alette. “Tien jaar wet internationale misdrijven: een evaluatie”. Delikt en Delinkwent, 44, no. 4 (2014), p. 267-290.
- Van Poecke, Thomas and Cuyckens, Hanne. “The Qualification of the Activities of (Returned) Foreign Fighters Under National Criminal Law”. In Returning Foreign Fighters: Responses, Legal Challenges and Ways Forward, edited by Francesca Capone, Christophe Paulussen and Rebecca Mignot-Mahdavi. The Hague: T.M.C. Asser Press, 2023, p. 143-173.
- Van Poecke, Thomas, Verbruggen, Frank and Yperman, Ward. “Terrorist Offences and International Humanitarian Law: The Armed Conflict Exclusion Clause”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 295-324. Van Poecke, Thomas. “Terrorism and Armed Conflict: A Transnational Criminal Law Framework”. PhD dissertation, KU Leuven, 2025.
- Verhagen, Giel. “Brothers in Arms? The Selection and Prioritisation of Core International Crimes and Terrorism in the Netherlands”. International Criminal Law Review, 23, no. 4 (2023), p. 522-551.
- Vervaele, John A.E. “Foreign (Terrorist) Fighters: Combatants and/or Terrorists or Just Enemies?”. In Dealing with Terrorism: Empirical and Normative Challenges of Fighting the Islamic State, edited by Marc Engelhart and Sunčana Roksandić Vidlička. Berlin: Duncker & Humblot, 2019, p. 35-60.
- Yperman, Ward and Vrielink, Jogchum. Counter-Terrorism Law and Returnees: The Belgian Legal Framework Applicable to Returnees from War Zones in Syria and Iraq. The Hague: Eleven International Publishing, 2023.
PERSONAL COMMUNICATION
- Email correspondence with the Genocide Prosecution Network Secretariat, Eurojust, 7 April 2026.
- Interview with Guus Sannes, public prosecutor in the CTER cluster, Public Prosecution Service, and Christin van der Torre, Senior Legal Officer in the IM cluster, Public Prosecution Service, the Hague, 30 March 2026.
- Interview with Dr. Thomas van Poecke, doctor in law and Judicial Law Clerk, KU Leuven, video call, 31 March 2026.
- Interview with Dr. Christophe Paulussen, Senior Researcher, T.M.C. Asser Instituut, video call, 13 March 2026.
- Interview with Tanya Mehra, Associate Fellow, International Centre for Counter- Terrorism, video call, 2 April 2026.
- Interview with Prof. Dr. Frank Verbruggen, Professor of Criminal Law, KU Leuven, video call, 1 April 2026.
FURTHER LITERATURE CONSULTED
- Aksamitowska, Karolina. War Crimes Units: Legislative, Organisational and Technical Lessons. T.M.C. Asser Instituut, August 2021, on file with the author as the document is not digitally available anymore.
- Bianchi, Andrea. “Counterterrorism and International Law”. In The Oxford Handbook of Terrorism, edited by Erica Chenoweth, et al., 1st ed. Oxford: Oxford University Press, 2019, p. 659-676.
- Committee of Experts on Terrorism (CODEXTER). “Application of International Humanitarian Law and Criminal Law to Terrorism Cases in Connection with Armed Conflicts” Council of Europe, Discussion Paper, March 2017.
- Counter-Terrorism Committee Executive Directorate. “The Interrelationship between Counter-Terrorism Frameworks and International Humanitarian Law”. United Nations, January 2022, retrieved 3 May 2026 <https://www.un.org/securitycouncil/ctc/sites/www.un.org.securitycouncil…;.
- De Guttry, Andrea, Capone, Francesca and Paulussen, Christophe, eds. Foreign Fighters under International Law and Beyond. The Hague: T.M.C. Asser Press, 2016.
- Duffy, Helen. The “War on Terror” and the Framework of International Law. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
- Ferraro, Tristan. “International Humanitarian Law, Principled Humanitarian Action, Counterterrorism and Sanctions: Some Perspectives on Selected Issues”. International Review of the Red Cross, 103, no. 916-917 (2021), p. 109-155.
- ICRC. Counterterrorism, IHL and Humanitarian Action. June 2018, retrieved 3 May 2026 <https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/challenges-…;
- Majola, Bongani C. “Cumulative Charges under International Criminal Law: Issues and Perspectives”. In Promoting Accountability under International Law for Gross Human Rights Violations in Africa, edited by Charles Chernor Jalloh and Alhagi B.M. Marong. Leiden: Brill Nijhoff, 2015, p. 201-221.
- Mehra, Tanya. “Doubling Down on Accountability in Europe: Prosecuting ‘Terrorists’ for Core International Crimes and Terrorist Offences Committed in the Context of the Conflict in Syria and Iraq”. Perspectives on Terrorism, XVII, no. 4 (2023), p. 69-105.
- Mehra, Tanya. “Improving the Prospects of Prosecuting “Terrorists” for Core International Crimes Committed in Syria and Iraq”. ICCT, October 2023, retrieved 3 May 2026 <https://icct.nl/sites/default/files/2023-10/Improving%20prospects%20of%…;.
- O’Donnell, Daniel. “International Treaties against Terrorism and the Use of Terrorism during Armed Conflict and by Armed Forces”. International Review of the Red Cross, 88, no. 864 (2006), p. 853-880.
- Ruys, Tom and Van Severen, Sebastiaan. “Art. 141bis Sw. – Vervolging tussen hamer en aambeeld van terreurbestrijding en internationaal humanitair recht”. Rechtskundig Weekblad, 82, no. 14 (2018), p. 523-541.
- Sobol, Ilya and Gaggioli, Gloria. “Proscription and Group Membership in Counter- Terrorism and Armed Conflict: Areas of Tensions between Criminal Law and International Humanitarian Law”. In Armed Groups and International Law: In the Shadowland of Legality and Illegality, edited by Katharine Fortin and Ezequiel Heffes. Northampton: Edward Elgar Publishing, 2023, p. 91-119.
- Van Poecke, Thomas. “The IHL Exclusion Clause, and Why Belgian Courts Refuse to Convict PKK Members for Terrorist Offences”. EJIL: Talk!, 20 March 2019, retrieved 3 May 2026 <https://www.ejiltalk.org/the-ihl-exclusion-clause-and-why-belgian-court…;.
- Van Steenberghe, Raphaël and Jacques, Philippe. “L’article 141bis du Code pénal : première application dans l’affaire du PKK. À propos de l’interaction entre la législation antiterroriste et le droit international humanitaire”. Journal des Tribunaux, no. 9 (2019), p. 178-181.
- Wéry, Marine. “La jurisprudence relative à la clause d’exclusion prévue à l’article 141bis du Code pénal : la difficile application du droit international humanitaire par les cours et tribunaux belges”. The Military Law and the Law of War Review, 57, no. 1 (2018-2019), p. 103-139.
- Yanev, Lachezar. “Syrian War Crimes Trials in The Netherlands: Claiming Universal Jurisdiction Over Terrorist Offences and the War Crime of Outrages Upon Personal Dignity of the Dead”. In Netherlands Yearbook of International Law 2021, edited by Daniëlla Dam-de Jong and Fabian Amtenbrink. The Hague: T.M.C. Asser Press, 2023, p. 301-326.
