Het gewaterd kroezenstaal, een creatieve benadering

Klaas Remmen
‘Op het snijvlak van geschiedenis, natuurwetenschappen en ambachtelijke metaalbewerking.’Deze scriptie van Klaas Remmen, student conservatie en restauratie van metalen, heeft een merkwaardig onderwerp. Boeken zijn er al vol over geschreven, mythes zijn over ontstaan, wetenschappers trekken zich al eeuwen de haren uit het hoofd en toch zijn er nog altijd veel onduidelijkheden. We hebben het hier niet over zwarte gaten of levende dinosaurusvissen, maar over een soort staal. Meer bepaald gaat de scriptie over het beroemde kroezenstaal, ook wel Wootz, Bulat of Damascusstaal genoemd.

Het gewaterd kroezenstaal, een creatieve benadering

‘Op het snijvlak van geschiedenis, natuurwetenschappen en ambachtelijke metaalbewerking.’

Deze scriptie van Klaas Remmen, student conservatie en restauratie van metalen, heeft een merkwaardig onderwerp. Boeken zijn er al vol over geschreven, mythes zijn over ontstaan, wetenschappers trekken zich al eeuwen de haren uit het hoofd en toch zijn er nog altijd veel onduidelijkheden. We hebben het hier niet over zwarte gaten of levende dinosaurusvissen, maar over een soort staal. Meer bepaald gaat de scriptie over het beroemde kroezenstaal, ook wel Wootz, Bulat of Damascusstaal genoemd. Dit mysterieuze staal werd sinds het begin van onze jaartelling gebruikt om gereedschappen en wapens  van onvergelijkbare kwaliteit van te maken. In de 19de eeuw ging de kennis voor het maken en verwerken van dit staal verloren, nog steeds zijn wetenschappers er nog niet uit hoe het beste kroezenstaal bereid werd.

De scriptie maakt gebruik van experimentele archeologie, een relatief nieuw vakgebied op het snijvlak tussen geschiedenis, archeologie en de natuurwetenschappen zoals natuurkunde en metallurgie. Door creatieve onderzoekmethodieken te gebruiken, waarbij praktische en theoretische kennis gecombineerd worden, zijn er door dit scriptieonderzoek weer enkele stukjes van de puzzel op hun plaats gevallen.

Hieronder bespreken we eerst kort het onderwerp van de scriptie, het staal zelf dus en beschrijven we wat er nu net zo speciaal aan is en hoe dit komt. Nadien wordt er meer uitleg gegeven over de probleemstelling en uitwerking van het scriptieonderzoek. 

Het staal van prinsen en koningen

Sinds ongeveer het begin van onze jaartelling werd er op bepaalde plaatsen op aarde een speciaal staal gemaakt dat, tot vrij recent, superieur was aan andere staalsoorten. Dit staal werd gebruikt voor het maken van hoogwaardige gereedschappen, snaren voor muziekinstrumenten en, hoe kan het anders, superieure wapens en bepantsering. De wapens vervaardigd uit dit staal waren beter dan de meeste andere wapens in die tijd, doordat het staal was opgebouwd uit verschillende structuren. Die structuren zorgen ervoor dat het staal bestaat uit keiharde kristallen in een taaie massa. De harde deeltjes in het staal zorgden ervoor dat de snede van het wapen zeer scherp gemaakt kon worden en dat ook bleef bij gebruik. De taaie massa is in staat om schokken op te vangen, waardoor het staal niet gemakkelijk zal breken. De combinatie van deze laatste eigenschappen zorgde ervoor dat het staal optimaal was om gereedschappen en ‘blanke’ wapens mee te maken, zoals dolken en zwaarden.

Naast de hiervoor genoemde fysische kenmerken, heeft de afwisseling van de verschillende structuren ook een ethisch aspect. Door speciale en ingewikkelde behandelingen op het staal toe te passen, waren de oude smeden in staat om de verschillende structuren in langgerekte groepen te laten voorkomen. Eens de smeden het zwaard hadden afgewerkt behandelden ze de oppervlakte ervan met een bepaald zuur, zodat de harde kristallen wit kleurden en de taaie structuren errond donker. Op deze manier waren ze in staat om prachtige patronen van lichte, kronkelende lijnen te maken op een grijze achtergrond.

Omdat het staal gesmolten werd in kroezen wordt dit staal nu kroezenstaal genoemd. Eens de hieronder zichtbare meanderende lijnen aanwezig zijn, wordt er gesproken over ‘gewaterd’ kroezenstaal, omdat het oppervlak  doet denken aan licht kabbelend water.

Wat op de foto hierboven te zien is, is dus werkelijk de opbouw van het staal. De lijnen zijn de groeperingen van de verschillende soorten kristallen die zorgen voor de superieure kwaliteit van het staal. Het is dus niet verwonderlijk dat de oude Perzische koningen en Indische prinsen fortuinen betaalden voor een wapen van dit kwaliteitsvolle materiaal, sommige bronnen vermeldden zelfs de ruil van een paleis voor een enkel sabel!

Het onderzoek

Bij de studie van het onderwerp bleek dat het mythische kroezenstaal gehuld was in onduidelijkheden, tegenstrijdigheden en veel speculaties. Nadat er toch wat inzicht in het oerwoud van informatie was gekomen, stak een interessante vraag de kop op. Het bleek mogelijk om het gewaterde patroon onder te verdelen in verschillende soorten en kwaliteiten. Opvallend was dat de fijnheid van het patroon afhankelijk leek te zijn met de regio waar het stuk vandaan kwam. Fijne patronen zijn te vinden op stukken uit India, grove patronen zijn typisch voor Centraal Azië.

We wilden door gebruik te maken van experimentele technieken te weten komen of het productieproces, dat tussen de twee gebieden verschillend was, verantwoordelijk kan zijn voor het verschil in patroon. Hiervoor werd met Georgische, Duitse, Poolse en Canadese wetenschappers online gediscussieerd en werd er uiteindelijk staal gemaakt met een samenstelling en structuur die typisch is voor historisch kroezenstaal. Zulk staal wordt praktisch niet in de industrie gebruikt en is dus ook niet zomaar te koop. Door op een experimentele wijze de verschillen in productie op dit staal te imiteren en de resultaten te vergelijken, hoopten we een antwoord te kunnen geven op onze onderzoeksvraag. Tot nu toe hebben deze experimenten (nog) niet de gehoopte resultaten.

Met de resultaten van verder onderzoek zouden historici, conservators en andere wetenschappers het patroon kunnen gebruiken om een object in tijd en ruimte te plaatsen en eventueel zelfs valse stukken kunnen ontmaskeren.

Samengevat

Het scriptieonderzoek bewijst dat ambachtelijke kunde, theoretisch inzicht en wetenschap creatief gecombineerd kunnen worden om zo tot nieuwe inzichten te leiden, zoals die worden voorgesteld in de scriptie. Deze inzichten hebben we ook gedeeld met specialisten op lezingen die in Blèra (Italië) en aan het KIK-IRPA te Brussel gegeven zijn. Lang niet alle vragen over het onderwerp werden beantwoord, maar waar nodig werden nieuwe werkwijzen geformuleerd.

Bibliografie
  • History of science and technology- a new perspective, Princeton: Infinity Foundation. 
  • The Percy collection of metallurgy.   [cited 2010 30/05]; Available from: http://www.sciencemuseum.org.uk/about_us/about_the_museum/collections/a… ut_the_collections/collections_snapshot/percy_collection.aspx. 
  • Ancient Iron & Steel metallurgy; Steel preparation in eastern India. Metallurgy (mining, geology & material sciences). 
  • "Диана-92", Н. Weapon History Museum.  2006  [cited 2011; Available from: http://en.museummilitary.com/?p=10&w=537
  • A.A. Levin, D.C.M., M. Reibold, W. Kochmann, N. Pätzke, P. Paufler, Microstructure of a genuine Damascus sabre. Crystal research and technology, 2005. 40(9). 
  • Abbott, J., Process of working the damascus blade of Goojarat, in Journal of the Asiaatic society of Bengal. 1847. 
  • Abbott, J., Narratice of a journey from Heraut to Kiva, Moscow an St. Petersburg. 1856, London: James Madden. 
  • Agrawal, b.D.P., Linguistic Avatars of Wootz: The Ancient Indian Steel. 2003. 
  • Alan Williams, D.E., The metallurgy of some Indian swords. Gladius, 2007.  27(december). 
  • Almén, T., G. Smide, and G. Svensson (2007) Reproduction of Damascus steel (wootz), patterns and blade forging. 
  • Anoniem, Japanse wapens en uitrustingen. 1984, Antwerpen: Etnografisch museum. 
  • Anthony, D.W., Ancient Metallurgy in the USSR: The Early Metal Age by E.N.Chernykh. American Anthropologist, 1994. 96(3): p. 773-775. 
  • Arnold, D., The encyclopaedia of ancient egyptian architecture. 2003: Taurus. 
  • Ashby, M. and D. Jones, Engeneering materials 1, An introduction to their properties and applications. 1980: International series on materials science and technology. 
  • Ashby, M., H. Shercliff, and D. Cebon, Materials: Engeneering, Science, Processing and Design. 2007, Oxford: Butterworth-Heinemann. 
  • B.SC., R.V., Materiaalkunde staal: BV/BmS. 
  • Baauw, J.W., Harderij wijzer. 1996, Diemen: Staalharderij Neve. 
  • Balasubramaniam, R., Metallurgy of Ancient Indian Iron and Steel, in Encyclopaedia of the History of Science, Technology and Medicine in Non-Western Cultures. 2005, Kluwer academic publishers: Dordrecht. 
  • Barker, S., Method of Renewing the Giohar, or Flowery Grain of Persian Swords, Commonly called Damascus Blades. Annual Register, 1818. 
  • arnett, M.R., et al., Correlation between microstructure and phosphorus segregation in a hypereutectoid Wootz steel. J Mater Sci, 2009. 44: p. 2192- 2197. 
  • Barnett, M.R., A. Sullivan, and R. Balasubramaniam, Electron backscattering diffraction analysis of an ancient wootz steel blade from central India. Materials characterisation, 2008. 60(2009): p. 252-260. 
  • Basford, L. and P. Kogan, De metalen en hun bewerking, grondslagen van de metaalbewerking. 1966, Rotterdam: Nationale Uitgeverij. 
  • Bealer, W., The art of blacksmithing. 1995, New Jersy: Castle books. 
  • Bhardwaj, H.C., Development of iron and steel technology in India during 18th and 19th centuries. Indian journal of history of science, 1982. 17(2): p. 223-233. 
  • Bhardwaj, M., Materials Science. MME 521, 2009. 
  • Binnion, J. The Mokume Gane Story.  2004  [cited 2008 13/11]; Available from: http://www.mokume-gane.com/Pages/What_is_Mokume.html
  • Binnion, J.E. Old proces, new technology: Modern mokumé gané 2002  [cited 2008 13/11]; Available from: http://www.mokume- gane.com/Papers/SantaFePaper.pdf. 
  • Bogachev, I.N., History of technology series; Pavel Petrovich Anosov and the secret of damascus steel. 1986, New Delhi: Amerind Publoishin Co. 
  • Boyd, F., The sword as a literate art, repeating articles in journal. NCJSC. March 1994-July 1995. 
  • Brack, H.G., Steel toolmaking. Publication Series Vol. 6. 2008: Davistown museum. 
  • Buchanan, F., On the manufacture of iron and steel (wootz) in India, from "A journey from Madras, through the countries of Mysore, Canara and Malabar.Journal of the Franklin Institute, 1829. 7(1): p. 7-16. 
  • Budinski, K.G., et al., Materiaalkunde voor technici. 3 ed. 2006, Den haag: Sdu Uitgevers. 
  • Budinsky, K.G. and M.K. Budinsky, International Edition Engeneering Materials Properties and selection. 2005: Pearson education. 
  • Carsi, M., et al., High Strain Rate Torsional Behavior of an Ultrahigh Carbon Steel (1.8 Pct C-1.6 Pct Al) at Elevated Temperature. Metallurgical and Materials  Transactions 1997. 28(A): p. 1913-1920. 
  • César Fiosconi, Jordam Guserio, and Manoel António, Espingarda Perfeyta 1718, Lissabon: Antonio Pedrozo Galgram  
  • Cleere, H., Early Metal Mining and Production by Paul T. Craddock. Journal of Field Archeology, 1997. 24(1): p. 117-118. 
  • Conradi, P., De veertig stappen van Mohammed, in NRC Handelsblad. 1999: Rotterdam. 
  • Corinne Grealish, M.J.C.-C.G.  2007; Available from: http://www.temple.edu/crafts/public_html/mjcc/local/history/biographies…
  • Coutinho, F.A.B., Namban steel and Hizen swords: a provocative hypothesis. 
  • Coze, J.L., About the signification of wootz and other names given to steel. Indian journal of history of science, 2003. 38(2): p. 117-127. 
  • David A. Scott, G.e., Iron and steel in art - corrosion, colorants, conservation. 2009, London: Archetype Publications Ltd. 
  • David Hallam, D.T.a.C.O. Corrosion, wear and corrosivewear, the story of lubrication systems in large technology object storage and use. in BigStuff: Care  of Large Technology Objects. 29.09.2004 – 01.11.2004. Australian War Memorial, Canberra, Australia. 
  • Deahnhardt, R. and W. Neal, Espingarda perfeyta or the perfect gun & rules for its use together with necessary instructions for its construction and precepts for good aiming. 1974, London: Sotheby Parke Bernet Publications Limited. 
  • Diydata.com. Easy to use imperial, metric diydata conversion calculator.  2009  [cited 2009 28/12]; Available from: http://www.diydata.com/information/metricimpconversions/calculator/calc…
  • Djiwa, P.S. Padepokan Serat Djiwa.  2009  [cited 2011; Available from: http://seratdjiwa.files.wordpress.com/2009/02/keris3yn3.jpg
  • Dube, R.K., Ferrous Arrowheads and Their Oil Quench Hardening: Some Early Indian Evidence. JOM, 2008. 
  • Durinx, W., Wootz- een 'gewaterd' staal. Behoud en Beheer, 2009.  9: p. 23-24. 
  • E.A.Ginzel (1995) Steel in Ancient Greece and Rome. 
  • Edge, D., Steel. 2010: London. 
  • Faraday, M., An Analysis of Wootz, or Indian Steel, in Quaterly journal of Science 7. 1819. p. 288-290. 
  • Fedosov, S.A., Investigation of Modern Fabricated Pattern Welded Damascus Steel. Metallurgist, 2007. 51(11-12): p. 681-695. 
  • Feuerbach, A., Rethinking "Damascus" Steel, in American society of Arms Collectors Bulletin. 
  • Feuerbach, A., Indo-Persian Blades in the Collection of E. Gene Beall. 
  • Feuerbach, A., An investigation of the varied technology found in swords sabres  and blades from the russian Northern Caucasus. Iams, 2005. 25: p. 27-43. 
  • Feuerbach, A., Crucible Damascus Steel: A Fascination for Almost 2000 Years.JOM, 2006: p. 48-50. 
  • Feuerbach, A.M., Crucible steel in Central Asia: production, use, and origins, in Archeology. 2002, University College London: London. 
  • Feuerbach, A.M., J.F. Merkel, and D.R. Griffiths, An examination of crucible steel in the manufacture of Damascus steel, including evidence from Merv, Turkmenistan. Metallurgica Antiqua, 1998: p. 37-44. 
  • Fitzgerald, J.L., Sanskrit Pita and Saikya/ saikya: two terms of Iron and Steel Technology in the Mahabharata. Journal of the American Oriental Society, 2000. 120(1): p. 44-61. 
  • Gill Juleff, M.B., Instrumenting an experimental Sri Lankan WInd-driven furnace. HMS News, 2008. 68. 
  • Godffrey, E. and M.v. Nie, A Germanic ultrahigh carbon steel punch of the Late Roman-Iron Age. Journal of archeological science, 2003. 31: p. 1117-1125. 
  • Görlitz, D. Abora III.  2007; Available from: http://www.abora3.com/
  • Hammes, J., Goud, Zilver, Edelstenen. 1965, Amsterdam. 
  • Heling, K.J.H.e.i., Materialenleer deel 1. 
  • Henry, T.H., On the composition of wootz, or indian steel. Journal of the Franklin Institute, 1852. 54(3): p. 212-213. 
  • Henselder, P.  2005  [cited 2008 8 mei]; The Gem and Jewelry World's Foremost Resource on The Internet.]. Available from: http://www.ganoksin.com/borisat/nenam/czars-gold.htm
  • Hitchiner Manufacturing  CO., I.  1998; Available from: http://www.hitchiner.com/HIMCO/History.html
  • J.D. Verhoeven, A.H.P., E.D. Gibson, Wootz Damascus Steel Blades. Materials characterisation, 1996. 37(9): p. 9-22. 
  • J.D. Verhoeven, A.H.P., W.E. Dauksch, The key role of Impurities in ancient damascus steel blades. 1998, The minerals, metals & materials society. 
  •  J.D. Verhoeven, A.H.P., On the origin of the damask pattern of Damascus steels.Materials characterisation 2001. 47(79). 
  • J.H.L.Voncken. Meteorieten.  2009  [cited 2010 24/01]; Available from: http://www.citg.tudelft.nl/live/pagina.jsp?id=6891f558-33bc-4bd9-8539- 962a1b92b006&lang=nl. 
  • John D. Verhoeven, E.D.G., The Divorced Eutectoid Transformation in Steel.Metallurgy and materials transactions A, 1998. 29A(April ): p. 1181-1189. 
  • John Verhoeven, A.P., The mystery of the damascus sword. Muse, 1998. 2(2): p. 35-43. 
  • Jones, L.A., Blade Patterns Intrinsic to steel edged weapons. 1998. 
  • Jones, L.A. http://www.tf.uni-kiel.de/matwis/amat/def_en/articles/vikingsword/blade….  1998  [cited 2009 2/01]; Available from: Blade Patterns Intrinsic to Steel Edged Weapons. 
  • Kals, H.J.J., et al., Industriële productie, het voortbrengen van mechanische producten. 3de druk ed. 2004, Den Haag: Ten Hagen Stam Uitgeverij. 
  • Khandro. A seer of rice.  2010  [cited 2010 13/05]; Available from: http://www.khandro.net/nature_rice_jataka.htm
  • Khorasani, M.M., Arms and Armor from Iran, The Bronze Age to the End of the Qajar Period. 2006, Tübingen: Legat-Verlag GmbH. 
  • Kool, P.J., Warmtebehandeling van staal. 1957, Groningen: J.B. Wolters. 
  • Kriz, R. Laboratory for scientific visual analysis.  2004  [cited 2011. 
  • Kuparadze, D.M., D.V. Pataridze, and T.N. Kerestedjian. Ancient Georgian Iron Metallurgy and its Ore Base. in Geoarchaeology and Archaeomineralogy. 2008. Sofia: St. Ivan Rilski. 
  • Lang, J., The Rise and Fall of Pattern Welding: an investigation into the construction of pre-medieval sword blades, in School of Human and Enviromental Sciences and the School of Construction Management and Engineering. 2007, University of Reading. p. 374. 
  • Leon Kapp, H.K., Yoshindo Yoshihara, The Craft of the Japanese Sword. 1987, Tokyo: Kodansha International. 
  • Li, M., T. Mori, and H. Iwasaki, Measurements of primary dendrite arm spacings in directionally solidified Pb-Sn binary alloys. Journal of materials science letters, 1999. 18: p. 625-628. 
  • Long, E.; Available from: http://www.shibuiswords.com/
  • M L Wayman, G.J., Crucible steelmaking in Sri Lanka. Historical Metallurgy, 1999. 33(1): p. 26-42. 
  • M. Reibold, N.P., A.A. Levin, W. Kochmann, L.P. Shakhverdova, P. Paufler, D.C. Meyer, Structure of several historic blades at nanoscale. Cryst. Res. Technol., 2009. 44(10): p. 1139-1146. 
  • macKenzie, D.S., History of Quenching. Advanced Materials & Processes, 2006. 
  • Maddin, R., The Beginning of the Use of Iron. Man and Minind- Mensch und Bergbau: studies in honour of Gerd Weisgereber on occasion of his 65th birthday, 2003: p. 309-318. 
  • Mäder, S., Zum Tatare-Rennverfahren - Bericht über einen Besuch am japanischen Eisenhüttenmuseum (wakô-Hakubutsukan) in Yasugi, Shimane-Präfektur, Japan. Man and Minind- Mensch und Bergbau: studies in honour of Gerd Weisgereber on occasion of his 65th birthday, 2003: p. 319-327. 
  • Marbot, M., Een auteursreplica uit het atelier van Gotscha Lagidse. Wapenfeiten, 2010. 1: p. 7-10. 
  • Meijerink, M., Damastzwaarden. 2008, Technische universiteit: Delft. 
  • Metals, A., Ingot Structure and its Elimination, in Forming and forging. 
  • Midgett, S., Mokume Gane, A Comprehensive Study. 2000, Hong kong: Earthshine Press. 
  • Milisauskas, S., Central Asia Oakaeiolithic Beginnings to the Iron Age by Philip L. Kohl. American Anthropologist, 1986. 88(1): p. 218-219. 
  • Mushet, D., Experiments on wootz. Philosophical magazine, 1805. 95: p. 163- 175. 
  • Needham, J., W. Ling, and K.G. Robinson, Science & civilisation in China. Vol. 4:1. 1961, Cambridge: Cambridge University Press. 
  • Neri, M.A., R. Colas, and S. Valtierra, Graphitization in High Carbon Commercial Steels. Journal of Materials Engineering and Performance, 1998. 7(4): p. 467- 473. 
  • Nijboer, A.J., Weapons of Princes, Weapons of War? An experimental analysis of pattern- welded swords from northwestern Europe, 400-1100 AD, in Faculteit der letteren. 2010, Rijksuniversiteit Groningen: Groningen. 
  • O.D. Sherby, J.W. Ultrahigh Carbon Steels, Damascus Steels, and Superplasticity. in 9th International Metallurgical and Materials Congress. 1997. Istanbul, Turkey: Lawrence Livermore National Laboratory. 
  • Oakeshott, E., Records of the medieval Sword. 
  • Oliver, D.A., The serpent in the sword, P.L.A. Fairs, Editor. 1997, Pennystane: Northumerland. 
  • Oliver, D.A. and L.A. Jones. The serpent in the sword.  1998; Available from: http://www.vikingsword.com/serpent.html
  • Ouden, A.D., Een historische schets van de productie van ijzer en staal. Vol. 2. 1982, Aalst-Waarde: De archeologische pers. 
  • Ouden, A.D., IJzer en staal, productie, processen en metallurgie. 2de druk ed. 1988, Eindhoven: De archeologische pers. 
  • Overman, F., Manufacture of steel. 1854, Philadelphia: Moss & Brother. 
  • Panseri, P.C., DAMASCUS STEEL IN LEGEND AND IN REALITY. Gladius, 1965. 4: p. 5-66. 
  • Pätzke, N.L., Alexandr A. Shakhverdova, Irina P. Reibold, Marianne Kochmann, Werner Pau-  and P.M. fler, Dirk C. , Nanostructured Ancient Damascus Blades.DMG 2008, 2008. 
  • Pelgroms, P., adhesive wearing. 2008. 
  • Pelouze, T.-J., Traité de chimie générale, analytique, industrielle et agricole. 1865, Paris: Victor masson et fils. 
  • Percy, J., Metallurgy: the art of extracting metals from their ores, and adapting them to various purposes of manufacture. Vol. Iron and steel. 1864. 
  • Perttula, J., Reproduced wootz Damascus steel. Scandinavian Journal of Metallurgy, 2001. 30: p. 65-68. 
  • Perttula, J., Wootz Damascus steel of ancient orient. Scandinavian Journal of Metallurgy, 2004. 33: p. 92-97. 
  • Piaskowski, J., Metallographic Examination of Two Damascene Steel Blades.
  • Journal for the history of arabic science, 1978. 1: p. 3-30. 
  • Porta, G.d., The Thirteenth Book of Natural Magick. 1537-1615. 
  • Prakash, B., Metallurgy of iron and steel making and blacksmithy in ancient India. Indian journal of history of science, 19990. 26(4): p. 351-371. 
  • Primitive, P. How to add temper to clay.  2007  [cited 2009 27/12]; Available from: http://www.practicalprimitive.com/tempering.html
  • R. Balasubramaniam, A.S., Tanjore R. Anantharaman, S. Reguer, P. Dillmann, A Marvel ofMedieval Indian Metallurgy: Thanjavurʼs Forge-Welded Iron Cannon. JOM, 2004: p.17-24. 
  • Ranganathan, S. and S. Srinivasan, A Tale of Wootz Steel. Resonance, 2006(June): p. 67-77. 
  • Réaumur, R.-A.F.d., L'art de conventir le fer forgé en acier, l'art d'adoucir le fer fondu, ou de faire des ouvrages de fer fondu aussi finis que de fer forgé. 1722, Paris: P.A. Paulus-du-Mesnil. 
  • Rehren, T. and O. Papachristou, Similar like white and black: a comparison of steel-making crucibles from Central Asia and the Indian subcontinent. Man and Mining - Mensch und Bergbau: studies in honour of Gerd Weisgereber on occasion of his 65th birthday, 2003: p. 393-404. 
  • Reibold, M., et al., Discovery of Nanotubes in Ancient Damascus Steel. p. 305- 310. 
  • Remmen, K., Kroezenstaal: productietechnieken in India, in Literatuurstudie. 2010, Artesis college: Antwerp. 
  • Remmen, K., Masterproject Conservatie/Restauratie van metalen. 2011, Artesis hogeschool Antwerpen: Antwerpen. 
  • Ricecracker. Item 414.  2005; Available from: http://www.ricecracker.com/inventory/item414_tanto_gassan/414_hada.jpg
  • Rowehl, J., Constructing Quality Interpretation, The Use of Interpretative Simulations reconsidered, in Arkell European Fellowship Report. 2003. 
  • Sasisekaran, B., Metallurgy and metal industry in ancient tamilnady- and archeological study. Indian journal of history of science, 2002. 37(1): p. 17-29. 
  • Sauder, L. and S. Williams, A Practical treatise on the Smelting and Smithing of Bloomery Iron. 
  • Sauviller, R., Het zwaard van de islam. EOS MAGAZINE, 2008. 10. 
  • Schastlivtsev, V.M., V.Y. Gerasimov, and D.P. Rodionov, Structure of Three Zlatoust Bulats (Damascus-Steel Blades). The Physics of Metals and Metallography, 2008. 106(2): p. 179-185. 
  • Scott, D., Metallography and microstructure of ancient and historic metals. 1991, Singapore: The J. Paul Getty Trust. 
  • Sharada Srinivasan, S.R., India's legendary wootz steel; an advanced material of the ancient world. 2004, Bangalore: Indian Institute of Science  
  • Sherby, O.D., Ultrahigh Carbon Steels, Damascus Steels and Ancient Blacksmiths, in ISIJ. 1999. p. 637-648. 
  • Sherby, O.D. and J. Wadsworth, Damascus Steels. Scientific American, 1985. 252(2): p. 94-99. 
  • Shrager, A.M., Elementary metallurgy and metallography. 1969, New York: Dover publications. 
  • Smith, C.S., A History of Metallography, The development of ideas on the structure of metals before 1890. 1988, Chicago: University of Chicago press. 
  • Srinivasan, C., Do Damascus swords reveal India's mastery of nanotechnology?Current science, 2007. 92(3): p. 2. 
  • Srinivasan, S., Textures of wootz: Techno-cultural insights on steel, cast iron & ferrous metals in south indian antiquity, in History of science and technology- A new perspective, Infinity Foundation: Princeton. 
  • Srinivasan, S., Wootz crucible steel: a newly discovered production site in South India, in papers from the institute of archeology, UCL. 1994. 
  • Stegwee, J.G.C., J.W.M. Vaessen, and R.C.v.d. Eyk, Metallografie. 1947, Den Haag: Excelsior. 
  • Taleff, E.M., Technical report: Microstructural Characterization of a Knife with Damask Patterning. 2003, The university of Texas: Austin  
  • Tavernier, J.B., Les six voyages de Jean Baptiste Tavernier qui'l a fait en turquie, en perse et aux indes. 1676, Paris: Gervais Clouzier. 
  • Th. Rehren, O.P., Cutting Edge Technology, The Ferghana process of medieval crucible steel smelting. Metalla (Bochum), 2000. 7(2): p. 55-69. 
  • TR Anantharamu, P.T.C., K Nagesh Rao, S R N Murthy, M l Wayman, Crucible steel of Ghattihosahallo, Chitradurga District, Karnataka, Southern India. Historical Metallurgy, 1999. 33(1): p. 13- 25. 
  • Untracht, O., Jewelry concepts and technology. 1982, Garden City New York: Doubleday&company. 
  • Van Terheijden, C. and J. Vanderhoeven, Beginselen van de niet- verspanende bewerkingen -3. 1967, Leuven: J.B. Wolters  
  • Veldhuijzen, H.A., 'Slag_Fun', a New Tool for Archaeometallurgy: Development of an Analytical (P)ED-XRF Method for Iron-Rich Materials. Papers from the instutute of archeology, 2003. 14: p. 102-118. 
  • Verbrugge, R., materiaalkunde staal (basis): BV/BmS. 
  • Verhoeven, J.D., Method of making "Damascus" blades. 1993: United States. 
  • Verhoeven, J.D., A Review of Microsegregation induced Banding Phenomena in Steels. Journal of Materials Engineering and Performance, 2000. 9(3): p. 286- 296. 
  • Verhoeven, J.D., How to make a damascus blade. Scientific American, 2001. 
  • Verhoeven, J.D., Genuine Damascus steel: a type of banded microstructure in hypereutectoid steels. Steel research 2002. 73(8): p. 356-365. 
  • Verhoeven, J.D., Historical background of Damascus blades. 2003. 
  • Verhoeven, J.D., Pattern formation in wootz damascus steel swords and blades.Indian journal of history of science, 2007. 42(4): p. 15. 
  • Verhoeven, J.D., Steel Metallurgy for the Non-Metallurgist. 2007, Ohio: ASM International. 
  • Verhoeven, J.D. and A.H. Pendray, Method of making "Damascus" blades. 1992. 
  • Verhoeven, J.D., A.H. Pendray, and W.E. Dauksch, The continuing Study of Damascus Steel: Bars from the Alwar Armory. JOM, 2004: p. 17-20. 
  • Virginia, C., Banding in hypereutectoïd steels. 2010: Antwerp. 
  • Voort, G.F.V., Metallography, principles and practice. 1999, New York: Mc Graw- Hill. 
  • Voysey, H.W., Description of the Native Manufacture of Steel in Southern India. Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1832. 2. 
  • Ward, C.W.D., Fossielen. 
  • Werner Kochmann, M.R., Rolf Goldberd, Wolfgang Hauffe, Alexander A. Levin, Dirk C. Meyer, Thurid Stephan, Heide Müller, André Belger, Peter Paufler, Nanowires in ancient Damascus steel. Journal of alloys and compounds, 2003. 372: p. 15-19. 
  • Wertime, T.A., The coming of the age of steel. 1962, Chicago: The university of Chicago press. 
  • Williams, A., War & Society in the Eastern Mediterranean, ed. Y.Lev. 1999, Leiden. 
  • Williams, A., Crucible steel in medieval swords. Metals and Mines, 2007: p. 233- 241. 
  • Williams, A., Atoms of metals. 2010: London. 
  • Williams, A., Wootz thesis, Email, Editor. 2010: London. 
  • Williams, A.R., Methods of Manufacture of Swords in Medieval Europe: Illustrated by the Metallography of some Samples. Gladius, 1977. 8: p. 75-101. 
  • Wills, S. and S. Metcalf, Should a conservation treatment reveal the secret of damascus steel? V&A Conservation Journal, 1999. 31. 
  • Wirtz, A., Tekening in damast. 2009, Weapons.be. 
  • WMV. adhesive wear (cold weld wear).   [cited 2008 17/12/2008]; Available from: http://www.wmv.nl/4%20ADHESIVE%20WEAR.pdf
  • Yocom, E., The ancestry, Artistry and Metallurgy of Wootz Damascus Steel. 2005, Colorado school of mines: Golden. 
  • Yuichi, H.; Available from: http://contentdm.nitle.org/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=/soc&CISOPTR=7 62&CISOBOX=1&REC=3. 
  • Zaat, J.H., Technische materiaalkunde: 3: Staal en gietijzer. 1975, Amsterdam: Elsevier. 
  • Zwölfbruder, M., Hausbuch der Landauerschen Zwölfbrüderstiftung. 1635, Nürnberg. 

 

Universiteit of Hogeschool
Conservatie en restauratie
Publicatiejaar
2011
Kernwoorden
Share this on: