Collectief wonen in Vlaanderen.

Sarah Beenaerts
Persbericht

Collectief wonen in Vlaanderen.

Vlaanderen raakt stilaan volgebouwd. De schaarse open ruimte wordt meer en meer ingenomen door grote appartementencomplexen. De huidige maatschappij wordt individualistischer met de minuut en mensen vervreemden van elkaar. Deze stellingen klinken weinig optimistisch, maar zijn de harde realiteit vandaag de dag. Onze levenswijze is door de jaren heen geëvolueerd naar een woonideaal met zo veel mogelijk privacy en zo weinig mogelijk contact met anderen. We bouwen het liefst een ruime eengezinswoning op een lap grond met hoge en vooral ondoorzichtige omheiningen. Aaneengeschakelde verkaveling slokken de open ruimte op en zorgen ervoor dat het onderscheid tussen stad en platteland vervaagt, want we willen allemaal tegelijk afgelegen én goed bereikbaar wonen. De situatie zoals ze er nu voorstaat is uitzichtloos en de woondroom zoals die nu wordt voorgesteld onhoudbaar. Als we de wooncultuur, de natuur en de samenleving in het algemeen willen redden, moet er dringend actie ondernomen worden. Als laatstejaarsstudente interieurarchitectuur wilde ik hieraan mijn steentje bijdragen. Ik besloot om in mijn masteropleiding aan de Universiteit Antwerpen mijn thesis te wijden aan dit onderwerp. Omdat het onmogelijk was om in de korte tijdspanne van één academiejaar de volledige woonproblematiek te bespreken en alle eventuele oplossingen te overlopen, koos ik om me te focussen op één facet, namelijk collectief wonen. Ik onderzocht wat deze woonvorm inhoudt, hoe deze ontstaan is en hoe collectief wonen een meerwaarde zou kunnen bieden binnen de Vlaamse context.

Uit mijn onderzoek is gebleken dat het huisje-tuintje-boompje-ideaal na een halve eeuw van intense woningbouw die werd gefocust op eengezinswoningen in suburbane wijken, achterhaald blijkt. Niet alleen deskundigen binnen het vakgebied ruimtelijke ordening, maar ook politici, architecten en zelfs de modale Vlaamse bur­ger merken de nood aan nieuwe visies op het wonen op. Door de fi­nanciële crisis van de laatste decennia is het voor jonge gezinnen moeilijk, voor vele zelfs onmogelijk geworden om een eigen woning te kopen. De tra­ditionele eigendomsverwerving, die in Vlaanderen zo ingeburgerd is en die ons de spreekwoordelijke “baksteen in de maag” heeft bezorgd, staat dus on­der druk. Daarbij komt ook dat het gebrek aan een consistente ruimtelijke ordening voor problemen zorgt. Vlaanderen is letterlijk zo goed als volge­bouwd en er is weinig ruimte over voor nieuwe woningbouw. Dit wordt een probleem in de nabije toekomst waar het bevolkingsaantal alleen maar zal toenemen. Analoog aan de demografische veranderingen zijn er ook socio­culturele evoluties die een invloed hebben op de wooncondities. Zo ziet het standaardgezin er helemaal anders uit dan pakweg vijftig jaar geleden en heeft de gemiddelde bewoner inmiddels andere en complexere verwachtingen ten opzichte van de woonomgeving. Kortom, het is hoog tijd om alternatie­ve oplossingen voor deze problematiek te ontwikkelen.

Een mogelijke oplossing kan worden gezocht in vormen van collectief wo­nen. In mijn thesis heb ik een aantal representatieve voorbeelden van col­lectief wonen uit de Deense traditie aangehaald. Hieruit blijkt dat wonen in gemeenschap veel voordelen kan opleveren op verschillende vlakken. Door collectief te investeren kunnen projecten op grotere schaal en met een di­vers programma, worden gerealiseerd. Het individu kan, door deel uit te maken van een groter geheel op materieel en ruimtelijk vlak, vaak meer be­reiken. Maar er zijn ook tal van sociale meerwaarden, zoals het gevoel van samenhorigheid, mogelijke uitbreiding van vrienden- en kenissenkring, etc. Bovendien is de kans op anonimiteit en vereenzaming miniem. Ook in België zijn er doorheen de geschiedenis een aantal goede projecten gerealiseerd met vooruitstrevende, maar ook soms uiteenlopende ambities op het vlak van collectiviteit. In mijn thesis refereer ik onder andere naar de tuinwijken of meer recente projecten als de Haringrokerij te Antwerpen. Ook huidige initiatieven geïnitieerd door de Vlaamse Bouwmeester, Samenhuizen VZW en Kamp C getuigen van grote ambities en gedrevenheid in het pro­moten van collectieve woonvormen. In die zin is het onderwerp in Vlaanderen actueler dan ooit en de evolutie ervan in een stroomversnelling terecht gekomen. Toch is er, mijns inziens, nog veel werk aan de winkel voor het concept van collectief wonen tot de algemene verblijfsmogelijkheden zal behoren. Zon­der een eensluidende visie en overtuigende voorbeelden blijft het een beetje dweilen met de kraan open. Eerst en vooral denk ik dat het een absolute noodzaak is om te zorgen voor een sluitend en afgetekend juridisch kader, een uit overheidswege, duidelijk opgesteld beleid en een algemene sensibi­liseringscampagne rond de mogelijkheden van gemeenschappelijke woon­vormen.

In navolging van wat de Wet De Taeye destijds verwezenlijkte voor het individu­ele wonen in Vlaanderen, zou nu een soortgelijk mechanisme kunnen wor­den ingezet om de trein van collectiviteit in gang te zetten. Uit de enquête die ik afnam naar aanleiding van mijn thesis blijkt de nood aan privacy een centrale vereiste te zijn. Het is daarom absoluut noodzakelijk om dit aspect diepgaand te onderzoe­ken. Hierbij moet worden gezocht naar een manier om de geslotenheid van de huidige Vlaamse wooncultuur te combineren met de gemeenschappe­lijkheid die collectief wonen kan bieden. Hier kan ingezet worden op een doordachte verdeling en goede overgangen tussen private, semi-private, semi-publieke en publieke sferen. Als we rondkijken in onze bebouwde om­geving zien we ook dat de verschijningsvormen enorm gevarieerd zijn. Dit komt door de traditie binnen het individuele bouwen waarbij het individu de invulling van zijn eigen persoonlijke woonhuis mee bepaalt, geheel an­ders dan in bijvoorbeeld Nederland waar het coöperatieve bouwen overheer­send was en is. In Vlaanderen staan, zelfs in straten die redelijk homogeen overkomen, geen twee dezelfde huizen. De behoefte aan het toevoegen van eigen accenten is een typisch Vlaams karakterkenmerk. Begrippen als pri­vacy, identiteit en toe-eigening moeten daarom centraal staan in een ver­nieuwde woonstrategie.Uit de besproken voorbeelden, zowel in Denemarken als in België, kunnen we vaststellen dat niet enkel de architecturale structuur, maar ook de schaal van een project een belangrijke rol speelt voor de graad van collectiviteit. Door te spelen met schaalgrootte kan immers een gepast evenwicht worden gezocht tussen betrokkenheid en anonimiteit, een verwachting die even­eens ontstaan is vanuit de individuele traditie. Om deze nieuwe tendensen kracht bij te zetten en de modernisering in de Vlaamse wooncultuur te doen slagen, zouden er – idealiter - nieuwe, con­temporaine modellen van collectief wonen moeten ontwikkeld worden..

 

Bibliografie

Literatuur :

Avermaete, Tom, en Eva Storgaard. “De Fællesgård.” DASH: Delft Architectural Studies on Housing (2010): 48-59.Bogaert, Evelien. “Een analyse van het hoogbouwdiscours: casestudy Luchtbal.” Masterproef, Universiteit Gent, 2013.De Caigny, Sofie. Bouwen aan een nieuwe thuis. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2010.De Decker, Pascal. “Het gewapend beton van het ‘wilde wonen’ in Vlaanderen.” S+RO (Stedenbouw & Ruimtelijke Ordening) 4 (2005): 22-25De Leeuw, Els, en Mieke Vander Cammen. “Collectief wonen. Cohousing in Denemarken.” Eindwerk, KU Leuven, 2001.De Vos, Els. “Living with high-rise modernity: the modernist kiel housing estate of Renaat Braem, a catalyst to a socialist modern way of life?” Home Cultures 7 (2010): 135-158.Deschaumes, Tim. “Delen is de toekomst. Cohousing in Vinderhoute.” Vormingplus 10 (2013): 6-9.Dolphyn, J. “Woningen in aaneengesloten rijen te Söholm.” Wonen (1958): 309-312.Floré, Fredie. Lessen in goed wonen. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2010.Gobyn, Ronny. “De woningnood en het probleem van de voorlopige huisvesting in België na de Eerste Wereldoorlog.” In Resurgam. De Belgische wederopbouw na 1914, geëdit door Marcel Smets et al., 169-187. Brussel: Gemeentekrediet van België, 1985.Goossens, L. “Het sociaal huisvestingsbeleid in België. Een historisch-sociologische analyse van de maatschappelijke probleembehandeling op het gebied van wonen.” Doctoraal proefschrift, KU Leuven, 1982.Hellemans, Staf. Strijd om de moderniteit. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 1990.Katholieke Arbeidersvrouwen. Werkelijke woonsituaties. Een onderzoek naar aanleiding van het Vijfde Algemeen Congres der Christelijke Sociale Vrouwenwerken. z.pl.: uitgever onbekend, 1928.Kesteloot, Karen. “Revisie van het moderne.” Proefschrift, Universiteit Antwerpen, 2012.Nygaard, Erik. “Kleine stapjes naar een betere wereld,” OASE 61 (2003): 96-109.Oliver, Paul. Dwellings. New York: Phaidon, 2003.Orum-Nielsen, Jorn. Dwelling at home in community on earth. Kopenhagen: Arkitektens Forlag, 1996.Poelmans, Lien. “Modelleren van stedelijke groei en de hydrologische respons.” Doctoraal proefschrift, KU Leuven, 2010.Schoenauer, Norbert. 6000 years of housing. New York: WW Norton & Co, 2000.Smets, Marcel. De ontwikkeling van de tuinwijkgedachte in België: een overzicht van de belgische volkswoningbouw in de periode van 1830 tot 1930. Brussel: Mardaga, 1977.Spitaels, Els, Luc Aerts, en Ann De Potter, Pruis & Apache. Een kijk op de architectuur van luchtbal. Antwerpen: Stadsdrukkerij, 1995.Theunis, Katrien. “De Wet De Taeye. De individuele woning als bouwsteen van de welvaartsstaat.” In Wonen in Welvaart, geëdit door Karina Van Herck, 67-77. Rotterdam: Uitgeverij 010, 2006.Van Herck, Karina, en Bruno De Meulder. Wonen in Meervoud. Groepswoningbouw in Vlaanderen 2000-2010. Amsterdam: SUN architecture, 2009.Van Herck, Karina, en Tom Avermaete. “Wonen in welvaart in de jaren vijftig en zestig.” In Wonen in Welvaart, geëdit door Karina Van Herck, 54-59. Rotterdam: Uitgeverij 010, 2006.Vantemsche, Guy. De werkloosheid in België 1929-1940. Berchem: Epo, 1989.Verstrate, Lianne, Bruno De Meulder, Frank Moulaert, en Joeri De Bruyn. Scenes from Luchtbal.Whatever happens to the modernist city? Mechelen: Public Space, 2013.Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed. Renaat Braem, 1910-2001. Brussel: ASA Publishers, 2010.Welling, Helen. “Het collectieve aspect in de Deense woningbouw.” OASE 61 (2003): 29-55.Avermaete, Tom, en Eva Storgaard. “De Fællesgård.” DASH: Delft Architectural Studies on Housing (2010): 48-59.Bogaert, Evelien. “Een analyse van het hoogbouwdiscours: casestudy Luchtbal.” Masterproef, Universiteit Gent, 2013.De Caigny, Sofie. Bouwen aan een nieuwe thuis. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2010.De Decker, Pascal. “Het gewapend beton van het ‘wilde wonen’ in Vlaanderen.” S+RO (Stedenbouw & Ruimtelijke Ordening) 4 (2005): 22-25De Leeuw, Els, en Mieke Vander Cammen. “Collectief wonen. Cohousing in Denemarken.” Eindwerk, KU Leuven, 2001.De Vos, Els. “Living with high-rise modernity: the modernist kiel housing estate of Renaat Braem, a catalyst to a socialist modern way of life?” Home Cultures 7 (2010): 135-158.Deschaumes, Tim. “Delen is de toekomst. Cohousing in Vinderhoute.” Vormingplus 10 (2013): 6-9.Dolphyn, J. “Woningen in aaneengesloten rijen te Söholm.” Wonen (1958): 309-312.Floré, Fredie. Lessen in goed wonen. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2010.Gobyn, Ronny. “De woningnood en het probleem van de voorlopige huisvesting in België na de Eerste Wereldoorlog.” In Resurgam. De Belgische wederopbouw na 1914, geëdit door Marcel Smets et al., 169-187. Brussel: Gemeentekrediet van België, 1985.Goossens, L. “Het sociaal huisvestingsbeleid in België. Een historisch-sociologische analyse van de maatschappelijke probleembehandeling op het gebied van wonen.” Doctoraal proefschrift, KU Leuven, 1982.Hellemans, Staf. Strijd om de moderniteit. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 1990.Katholieke Arbeidersvrouwen. Werkelijke woonsituaties. Een onderzoek naar aanleiding van het Vijfde Algemeen Congres der Christelijke Sociale Vrouwenwerken. z.pl.: uitgever onbekend, 1928.Kesteloot, Karen. “Revisie van het moderne.” Proefschrift, Universiteit Antwerpen, 2012.Nygaard, Erik. “Kleine stapjes naar een betere wereld,” OASE 61 (2003): 96-109.Oliver, Paul. Dwellings. New York: Phaidon, 2003.Orum-Nielsen, Jorn. Dwelling at home in community on earth. Kopenhagen: Arkitektens Forlag, 1996.Poelmans, Lien. “Modelleren van stedelijke groei en de hydrologische respons.” Doctoraal proefschrift, KU Leuven, 2010.Schoenauer, Norbert. 6000 years of housing. New York: WW Norton & Co, 2000.Smets, Marcel. De ontwikkeling van de tuinwijkgedachte in België: een overzicht van de belgische volkswoningbouw in de periode van 1830 tot 1930. Brussel: Mardaga, 1977.Spitaels, Els, Luc Aerts, en Ann De Potter, Pruis & Apache. Een kijk op de architectuur van luchtbal. Antwerpen: Stadsdrukkerij, 1995.Theunis, Katrien. “De Wet De Taeye. De individuele woning als bouwsteen van de welvaartsstaat.” In Wonen in Welvaart, geëdit door Karina Van Herck, 67-77. Rotterdam: Uitgeverij 010, 2006.Van Herck, Karina, en Bruno De Meulder. Wonen in Meervoud. Groepswoningbouw in Vlaanderen 2000-2010. Amsterdam: SUN architecture, 2009.Van Herck, Karina, en Tom Avermaete. “Wonen in welvaart in de jaren vijftig en zestig.” In Wonen in Welvaart, geëdit door Karina Van Herck, 54-59. Rotterdam: Uitgeverij 010, 2006.Vantemsche, Guy. De werkloosheid in België 1929-1940. Berchem: Epo, 1989.Verstrate, Lianne, Bruno De Meulder, Frank Moulaert, en Joeri De Bruyn. Scenes from Luchtbal.Whatever happens to the modernist city? Mechelen: Public Space, 2013.Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed. Renaat Braem, 1910-2001. Brussel: ASA Publishers, 2010.Welling, Helen. “Het collectieve aspect in de Deense woningbouw.” OASE 61 (2003): 29-55. Online documenten : Atelier Vlaams Bouwmeester, Collectiviteitswinsten voor en door woningbouw. Presentatie van de Studiedag Pilootprojecten Wonen, geraadpleegd op 22 mei 2014 via http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/a912b68f5b9841c296e4446ae42d6584… Vlaams Bouwmeester, Pilootprojecten collectief wonen. Vijf masterplannen uit de startblokken. Pdf-document, geraadpleegd op 22 mei 2014 via http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/8644a9eb3ee143b4b0f7014aa1a81d1b… Vlaams Bouwmeester, Pilootprojecten Wonen, Nieuwe vormen van collectiviteit. Pdf-document van het ontwerpend onderzoek Innovatieve woonprojecten in Vlaanderen, geraadpleegd op 22 mei 2014 via http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/e03e5d195a7b4803b1854c81145542fb… Tijdsbudgetonderzoek. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) door de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (ADSEI) van de FOD Economie, geraadpleegd op 8 april 2014 via http://www.time-use.be/tostat/table.php/pool?lang=nl&easy&cxt=act0&ind=… actoren van het Vlaamse woonbeleid. Rapport in opdracht van de Koning Boudewijnstichting, geraadpleegd op 9 april 2014 via https://lirias.kuleuven.be/bitstream/123456789/333943/1/PUB_1462_Actore… tijdsbesteding van de Belgen. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) door de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (ADSEI) van de FOD Economie, geraadpleegd op 8 april 2014 via http://www.vub.ac.be/downloads/bijlagen/PerstekstTijdsbesteding.pdfDeba… Woonbeleidsplan Vlaanderen. Nota opgesteld in opdracht van de Afdeling Woonbeleid, geraadpleegd op 9 april 2014 via http://www.wonenvlaanderen.be/uploads/documentenbank/e32dff72cc4f83777a… in Vlaanderen. Onderzoek in 2013 uitgevoerd door Studiedienst van de Vlaamse Regering (SVR), geraadpleegd op 14 maart 2014 via http://www4dar.vlaanderen.be/sites/svr/afbeeldingennieuwtjes/demografie… Invest, Geschiedenis van het Militair Hospitaal Antwerpen en jonge geschiedenis van ’t Groen Kwartier. Persdossier Militair Hospitaal Antwerpen, geraadpleegd op 20 oktober 2013 via http://www.pressinformation.be/upload/Persdossier%20Historiek%20MHA%202… een Woonbeleidsplan Vlaanderen. Procesnota vanWonen Vlaanderen, geraadpleegd op 11 april 2014 via https://www.wonenvlaanderen.be/uploads/documentenbank/d85fbdadd41114f12… household projections for the Flemish region in Belgium. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), geraadpleegd op 14 maart 2014 via http://www.vub.ac.be/SOCO/demo/papersonline/IDWP2008-5.pdfSamenhuizen VZW, Samenhuizen in België: waar staan we, waar gaan we. Onderzoeksopdracht met steun van het Luchtkasteelfonds, beheerd door de Koning Boudewijnstichting, geraadpleegd op 4 november 2013 via http://www.samenhuizen.be/docs/sib/Samenhuizen_in_Belgie_RAPPORT_2010.p… Belgium, De Belgische vastgoedmarkt en de demografische uitdagingen. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (ADSEI), geraadpleegd op 14 maart 2014 via http://statbel.fgov.be/nl/statistieken/cijfers/bevolkingStramien, ontwerpbureau voor architectuur en stedenbouw, Referentiefiche van Restauratie voormalige haringrokerij tot woonproject en kantoorruimte, geraadpleegd op 20 mei 2014 via http://cms20.condros.eu/uploads/stramien/FILE_1B89CA48-1765-4D3D-86EA-5… Maatschappij Sociaal Wonen, Renaat Braem 1910-2001, “Op Het Kiel zullen hart en aders zichtbaar functioneren”. Een wandeling langsheen de ‘potenblokken’ op Het Kiel te Antwerpen, geraadpleegd op 21 mei 2014 via http://www.vmsw.be/Portals/0/objects/VMSW/Publicaties/Wandelwijzers/Wan… van resolutie betreffende het nemen van maatregelen om cohousing te stimuleren en te ondersteunen. Opgesteld door Vera Dua, Dominique Guns, Jan Roegiers, Ward Kennes, Mark demesmaeker en Els Van Weert, geraadpleegd op 10 april 2014 via http://docs.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2008-2009/g2219-1.pdfWoongr… Meerhem, Organisch groepswonen in een school. Presentatie op Slideshare, geraadpleegd op 21 mei 2014 via http://www.slideshare.net/sintlucas/woongroep-meerhem Websites : “8 House / BIG,” archdaily, Selected Works, geraadpleegd op 5 mei 2014, http://www.archdaily.com/83307/8-house-big/“8 vragen, Delen we straks het bed met de buren,” Dag van de Architectuur 2013, geraadpleegd op 22 mei 2014 http://www.dagvandearchitectuur.be/2013/website/8-vragen“About Charlottehaven,” Charlottehaven, geraadpleegd op 30 april 2014, http://www.charlottehaven.com/en/about/our-story“Bakkehusene,” 1001 stories of Denmark, geraadpleegd op 30 maart 2014, http://www.kulturarv.dk/1001fortaellinger/en_GB/bakkehusene/stories“Bouwen we Vlaanderen vol?” Bond Beter Leefmilieu, geraadpleegd op 5 maart, 2014, http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/30/541#12678“Bustour Collectief Wonen in Genk,” Dag van de Architectuur 2013, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.dagvandearchitectuur.be/2013/website/programma/Limburg/busto…“De architect van de arme mensen”. Interview met Renaat Braem over Het Kiel, geraadpleegd op 21 mei 2014, http://www.cobra.be/cm/cobra/videozone/rubriek/architectuur-en-erfgoed-…“De Haringrokerij,” Samenhuizen VZW, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.samenhuizen.be/de-haringrokerij“De opdracht van de Vlaams Bouwmeester,” Team Vlaams Bouwmeester, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.vlaamsbouwmeester.be/vlaamsbouwmeester/opdracht/opdracht_vla…“De Tuinwijken,” Opmerkelijke gebouwen of plaatsen in Watermaal-Bosvoorde, geraadpleegd op 21 mei 2014, http://www.watermaal-bosvoorde.be/nl/gemeente/historiek-1/opmerkelijke-…“Domein Kamp C,” Provincie Antwerpen, geraadpleegd op 23 mei 2014, http://www.provincieantwerpen.be/leefomgeving/duurzaam_bouwen/domein_ka…“Een groen en bruisend stadsdeel,” ‘t Groen Kwartier, geraadpleegd op 22 oktober 2013, http://www.groenkwartier.be/wonen/een-groen-en-bruisend-stadsdeel“Fasering,” ‘t Groen Kwartier, geraadpleegd op 22 oktober 2013, http://www.groenkwartier.be/fasering“Hoogstaande landschapsarchitectuur,” ‘t Groen Kwartier, geraadpleegd op 28 oktober 2013, http://www.groenkwartier.be/wonen/hoogstaande-landschapsarchitectuur“Jongeren blijven langer thuis wonen,” Knack.be, geraadpleegd op 7 april 2014 via http://www.knack.be/nieuws/belgie/jongeren-blijven-langer-thuis-wonen/a…“Logement intergénérationnel,” 1 toit, 2 âges, geraadpleegd op 15 mei 2014, http://www.1toit2ages.be/fr.“Luchtbal,” De inventaris van het bouwkundig erfgoed, geraadpleegd op 21 mei 2014, https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/22126“Open Dag 17 mei,” Samenhuizen VZW, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.samenhuizen.be/open-dag-17-mei“Pilootprojecten Collectief Wonen, Vijf masterplannen uit de startblokken,” Team Vlaams Bouwmeester, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.vlaamsbouwmeester.be/renderers/news/render_nieuws.aspx?6b1a0…“Teamleden,” Team Vlaams Bouwmeester, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.vlaamsbouwmeester.be/team/team.aspx“Teglvaerkshavnen Housing,” Urbarama, Atlas of Architecture, geraadpleegd op 30 april 2014, http://nl.urbarama.com/project/teglvaerkshavnen-housing“Tegnestuen Vandkunsten,” vandkunsten, geraadpleegd op 30 april 2014, http://www.vandkunsten.com/uk/Vandkunsten“The Fredensborg Housing Estate,” 1001 stories of Denmark, geraadpleegd op 7 april 2014, http://www.kulturarv.dk/1001fortaellinger/en_GB/the-fredensborg-housing…“Tinggarden,” vandkunsten, geraadpleegd op 30 april 2014, http://www.vandkunsten.com/uk/Projects/Project/tinggården-1-social-hous…“Tuinwijk Klein Rusland,” De inventaris van het bouwkundig erfgoed, geraadpleegd op 21 mei 2014, https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/21964“Veelgestelde Vragen over de Dag van de Architectuur, Wat is de dag van de architectuur,” Vlaams Architectuurinstituut, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.vai.be/nl/veelgestelde-vragen-over-de-dag-van-de-architectuu…“Vlaams Bouwmeester, Peter Swinnen,” Team Vlaams Bouwmeester, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.vlaamsbouwmeester.be/vlaamsbouwmeester/team/Vlaams_Bouwmeest…“Wat is Abbeyfield,” Abbeyfield Belgium, geraadpleegd op 15 mei 2014, http://www.abbeyfield.be/nl/home.“Welkom bij Kamp C,” Provincie Antwerpen, geraadpleegd op 23 mei 2014, http://www.provincieantwerpen.be/leefomgeving/duurzaam_bouwen/“Wonen in ’t Groen Kwartier,” ‘t Groen Kwartier, geraadpleegd op 22 oktober 2013, http://www.groenkwartier.be/wonen“Wooneenheid Kiel,” De inventaris van het bouwkundig erfgoed, geraadpleegd op 21 mei 2014, https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/26553Cobra.be“Woongroep Meerhem,” Samenhuizen VZW, geraadpleegd op 22 mei 2014, http://www.samenhuizen.be/meerhem-0“Politiek debat op Woonforum 2014: sociaal wonen na 25 mei?” Bouw & Wonen, geraadpleegd op 11 april 2014, http://www.bouwenwonen.net/immo/read.asp?id=35319&content=Politiek-deba…

Universiteit of Hogeschool
Interieurarchitectuur
Publicatiejaar
2014
Kernwoorden
Share this on: