The impact of the armed conflict on gender relations in Colombia: advocacy analysis of la Ruta Pacífica de las Mujeres

Berdien Debal
Duurzame vrede in Colombia? Niet zonder politieke druk vanuit het middenveld.Colombia is een middeninkomensland en de oudste en meest stabiele democratie in Latijns-Amerika, toch gaat Colombia al vijf decennia lang gebukt onder een gewapend conflict en zijn de sociale ongelijkheden schrijnend. Het conflict heeft vooral voor de burgerbevolking zijn tol geëist en heeft een immense impact op genderrelaties. Met de huidige vredesonderhandelingen tussen de overheid en de FARC ziet het ernaar uit dat politieke onderhandelingen voor het eerst de bovenhand zullen halen in Colombia.

The impact of the armed conflict on gender relations in Colombia: advocacy analysis of la Ruta Pacífica de las Mujeres

Duurzame vrede in Colombia? Niet zonder politieke druk vanuit het middenveld.

Colombia is een middeninkomensland en de oudste en meest stabiele democratie in Latijns-Amerika, toch gaat Colombia al vijf decennia lang gebukt onder een gewapend conflict en zijn de sociale ongelijkheden schrijnend. Het conflict heeft vooral voor de burgerbevolking zijn tol geëist en heeft een immense impact op genderrelaties. Met de huidige vredesonderhandelingen tussen de overheid en de FARC ziet het ernaar uit dat politieke onderhandelingen voor het eerst de bovenhand zullen halen in Colombia. Tegenstanders minimaliseren vaak de impact van politieke druk vanuit de civiele samenleving, maar in welke mate zouden er vandaag vredesgesprekken zijn zonder het jarenlange bottom-up lobbywerk?

Het Colombiaanse middenveld, en in het bijzonder vrouwenorganisaties, zijn mee verantwoordelijk voor het huidige politieke debat. Een vredesakkoord zou een mijlpaal zijn, maar tegelijk een startpunt van een lang en fragiel post-conflict tijdperk. Vooral in de transitieperiode zal het maatschappelijk middenveld een cruciale rol spelen. Beleidsbeïnvloeding is daarbinnen een veelzijdig en dynamisch proces dat innovatie, flexibiliteit, pro-activiteit, integrale lobbystrategieën en kritische evaluatie vereist. Een van de grootste vrouwenrechtenbewegingen in Colombia, La Ruta Pacífica, onder de loep nemen, laat toe een beter inzicht te krijgen in de dos en don’ts van beleidsbeïnvloeding in de strijd voor duurzame vrede.

Een complexe realiteit

Het Colombiaanse conflict is heterogeen in tijd en ruimte en heeft een schommelende intensiteit gekend. “Het conflict in zijn beginfase en de aanvankelijk politiek-ideologische drijfveren zijn nauwelijks nog te vereenzelvigen met de realiteit vandaag”, aldus professor An Vranckx. De guerrillas en de paramilitairen zijn sterk verwikkeld in de drug-en kidnapindustrie en de overheid werd in het verleden al meermaals beschuldigd voor haar controversiële betrokkenheid met paramilitairen die uitgegroeid zijn tot de rechterhand van drugbaronnen, volgens het het Colombiaanse expertisecentrum El Centro de Memoria Histórica. Bijgevolg is de conflictsituatie soms moeilijk te onderscheiden van pure criminaliteit. Alle actoren hebben systematisch zware mensenrechtenschendingen begaan die de maatschappij hebben gemilitariseerd en het geweld hebben gesocialiseerd.

Het middenveld wordt dagelijks met deze realiteit geconfronteerd. Mensenrechtenorganisaties hebben nog dagelijks te kampen met moorden en dreigementen. Door hun moeilijke relatie met de overheid ontvangen ze ook weinig erkenning en hebben ze weinig financiële ademruimte, ze krijgen geen overheidssubsidies. Beide partijen zitten bovendien verankerd aan vooroordelen die wederzijds vertrouwen en duurzame samenwerking belemmeren.

Bottom-up lobbywerk onmisbaar

Ondanks de obstakels die ze op hun weg tegenkomen, wordt het mensenrechtenactivisme en lobbywerk verder gezet. Het middenveld heeft dankzij hun collectieve strijd enorme vooruitgang geboekt. Ze maken de impact van het conflict zichtbaar vanuit een bottom-up perspectief, kaarten onrecht aan en oefenen zo druk uit op de overheid. Daarbij roepen ze op tot politieke participatie van de burgerbevolking en versterken ze de positie van de vrouw in de maatschappij op politiek en individueel niveau.

Daarnaast vervullen ze een educatieve en informatieve rol voor de burgers. Ze wakkeren het bewustzijn aan en slaan een brug tussen de overheid en de burgerbevolking. Bovendien dragen ze bij tot het reconstrueren van het individueel en collectief geheugen en tot het heropbouwen van het sociaal kapitaal. Door hun couleur locale zijn ze laagdrempelig en beter in staat burgers te mobiliseren. Toch wordt die kans nog te weinig met beide handen gegrepen.

Gewicht in de schaal werpen: hoe kan het beter?

Ondanks het belang van de politieke druk van het middenveld, zijn er toch een aantal zaken voor verbetering vatbaar. Het gebrek aan structurele en organisatorische doeltreffendheid bleek contraproductief te zijn. Een goede en kordate coördinatie is hierbij een must. Een intern democratisch verkiezings-en rotatiesysteem moet ervoor zorgen dat er geregeld een frisse wind waait. Zo wordt lokaal elitarisme vermeden waarbij status en financiële winst hoger in het vaandel worden gedragen dan beleidsbeïnvloeding. Naast een engagement is het noodzakelijk een zekere kennis te eisen van nieuwkomers. De medewerkers zijn namelijk representatief voor maatschappij en organisatie. Hier wordt vaak te nonchalant mee omgesprongen. Het verhoogt de drempel om toe te treden, maar de organisatie wint aan geloofwaardigheid en legitimiteit.

Bovendien is het belangrijk om samenwerkingsverbanden te diversifiëren. Zo wordt vermeden dat de werking vastroest en een simplistisch discours wordt gehanteerd. Een synergie tussen de praktijk en de academische wereld moet hier worden nagestreefd. In realiteit bleek dit echter vaak een haat-liefde relatie, ondanks hun complementariteit. Het is ook belangrijk om nieuwe (financiële) partnerschappen kritisch te evalueren en concrete afspraken te maken om te vermijden dat organisaties in de greep worden gehouden door internationale ngo giants.

Om ervoor te zorgen dat alle groepen in de maatschappij worden betrokken, moet een rijke waaier aan efficiënte en doeltreffende lobbystrategieën worden gehanteerd met steeds een educatieve toets. Hierbij is het belangrijk concreet de impact van verschillende lobbystrategieën voor diverse doelgroepen in acht te nemen.

Het is ook nodig het discours te kaderen binnen (inter-)nationale referentiekaders. Een enge focus op een beperkte doelgroep en thematiek discrimineert andere groepen in de maatschappij en reikt enkel kortetermijnoplossingen aan. Werken met en voor vrouwen en vechten voor gendergelijkheid, betekent niet dat enkel moet worden gefocust op vrouwen. Eenzijdige en essentialistische visies over gender en conflict(-resolutie) duwen mannen en vrouwen in stereotiepe rollen waardoor hun actieve betrokkenheid in conflictsituaties vaak onderbelicht wordt, zo bleek uit onderzoek van professor María Ibarra. Daarentegen moet dialoog worden gestimuleerd. Het is hierbij belangrijk een genuanceerd en evenwichtig beeld te schetsen van de realiteit bij het lobbyen. Alleen zo kan een ware mentaliteitsverandering teweeggebracht worden.

Controlemechanismen en follow-up strategieën vormen de kers op de taart in het lobbyproces en moeten garanderen dat het lobbywerk de correcte instanties bereikt en doeltreffend is. Al het harde werk en activisme is zinloos als deze laatste fase niet kan worden verzekerd. Hierbij moet kort op de bal worden gespeeld en moeten de huidige politieke, juridische en sociale evoluties nauwgezet worden opgevolgd met het oog op de post-conflict behoeften. Idealiter zouden de fundamenten voor post-conflict beleidsbeïnvloeding nu al moeten worden gelegd.

“Lobbyen is zowel een strategie als een vaardigheid”, aldus professor Sonia Álvarez. Hierbij fungeert het middenveld als de waakhond van de democratie, een adviesorgaan voor de overheid en een spreekbuis voor de bevolking.

Bibliografie

ÁLVAREZ, S. E. (2000). Translating the Global Effects of Transnational Organizing on Local Feminist Discourses and Practices in Latin America. Meridians, 1 (1), 29-67.

AMNESTY INTERNATIONAL. (2012). Colombia: Hidden from Justice. Impunity for conflict-related sexual violence, a follow-up report. [Online] http://www.amnesty.org/en/library/info/AMR23/031/2012 [16.12.2013].

AMNESTY INTERNATIONAL. (2013). Annual Report 2013: The State of Colombia’s Human Rights. [Online] http://www.amnesty.org/en/region/colombia/report-2013 [04.04.2014].

AMNESTY INTERNATIONAL. (2014). The Human Rights Situation in Colombia: Amnesty International’s written statement to the 25th sesión of the UN Human Rights Council (3-28 March 2014). [Online] http://www.amnesty.org/en/library/asset/AMR23/008/2014/en/9cc8391b-1316-4b2f-8df2-ae5106532c0c/amr230082014en.pdf [04.04.2014].

AMNESTY INTERNATIONAL (25.03.2014). Colombia: peace talks fail to stop human rights abuses ahead of UN review. [Online] http://www.amnesty.org/en/news/colombia-peace-talks-fail-stop-human-rights-abuses-ahead-un-review-2014-03-25 [28.03.2014].

BBC (06.11.2013). Colombia agrees FARC political participation. [Online] http://www.bbc.com/news/world-latin-america-24842432 [12.01.2014].

BBC (26.05.2014). Colombia election: Santos to face Zuluaga in run-off. [Online] http://www.bbc.com/news/world-latin-america-27567604 [27.05.2014].

BELL, B. & O’ROURKE, C. (2007). Does Feminism Need a Theory of Transitional Justice? An Introductory Essay. The International Journal of Transitional Justice, 1, 23-44.

CARPENTER, R.C. (2002). Gender Theory in World Politics: Contributions of a Nonfeminist Standpoint? International Studies Review, 4 (3), 153-165.

CENTRO NACIONAL DE MEMORIA HISTÓRICA (CMH). (2013a). Los orígenes, las dinámicas y el crecimiento del conflicto armado. In CMH, ¡Basta Ya! Colombia: Memorias de Guerra y Dignidad [pp. 111-193]. Colombia: Imprenta Nacional.

CENTRO NACIONAL DE MEMORIA HISTÓRICA (CMH). (2013b). Los impactos y los daños causados por el conflicto armado en Colombia. In CMH, ¡Basta Ya! Colombia: Memorias de Guerra y Dignidad [pp. 259-327]. Colombia: Imprenta Nacional.

CENTRO NACIONAL DE MEMORIA HISTÓRICA (CMH). (2013c). No Hubo Tiempo para la Tristeza. (Video file). [Online] http://www.youtube.com/watch?v=das2Pipwp2w [03.12.2013].

CERWONKA, A. & MALKKI, L. (2007). Improvising Theory: Process and Temporality in Ethnographic Fieldwork. Chicago: University of Chicago Press.

CIFUENTES, M. (2009). La investigación sobre género y conflicto armado. Rev. Eleuthera, 3, 127-164.

COCKBURN, C. (2001). The Gendered Dynamics of Armed Conflict and Political Violence. In C. Moser & F. Clark, Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. [pp. 13-29] London & New York: Zed Books.

COCKBURN, C. (2007). From where we stand: war, women’s activism and feminist analysis. London-New York: Zed Books.

COLOMBIAPEACE. (2014). Monitoring Progress in Colombia’s Peace Dialogues. [Online] http://colombiapeace.org/ [18.08.2013].

CORDERO, I. (2001). Social Organizations: From Victims to Actors in Peace Building. In C. Moser & F. Clark (eds.), Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. [pp. 151-163]. London & New York: Zed Books.

CORPORACIÓN OBSERVATORIA POR LA PAZ. (2002). Las Verdaderas intenciones de los Paramilitares. Bogotá: Editorial Nomos S.A.

CREWE, E. & HARRISON, E. (1998). Who is in the driving seat?. In E. Crewe & E. Harrison (eds.) Whose Development? An Ethnography of Aid. [155-176]. London & New York: Zed Books.

DINERO. (11.06.2014). Paz acelera crecimiento económico. [Online] http://www.dinero.com/pais/articulo/impacto-economico-paz/197217 [13.06.2014].

EL JACK, A. (2003). Género y conflictos armados: informe general. [Online] http://www.bridge.ids.ac.uk/reports/Conflictos%20Armados-Overview%20Report.pdf [10.11.2012].

EL ESPECTADOR (10.07.2014). Gobierno iniciará proceso de paz con ELN. [Online] http://www.elespectador.com/noticias/paz/gobierno-iniciara-proceso-de-paz-eln-articulo-497460 [20.07.2014].

EL ESPECTADOR (08.04.2014). Mediante tutela buscan suspender proceso de paz en elecciones presidenciales. [Online] http://www.elespectador.com/noticias/judicial/mediante-tutela-buscan-su… [10.04.2014].

ESTRADA, M. (2007). Regulation and control of subjectivity and private life in the context of armed conflict in Colombia. Community, Work and Family, 10 (3), 257-281.

FERGUSON, J. (1990). Anthropology and its “Evil Twin”: “Development” in the Constitution of a Discipline. In F. Cooper & R. Packard (eds.), International Development and the Social Sciences. [150-175]. Berkeley-Los Angeles-London: University of California Press.

FUNDACIÓN PARA LA LIBERTAD DE PRENSA (FLIP). (2014). Protestas, Sin Garantías de Cubrir. Informe sobre la situación de la prensa en Colombia 2013. [Online] http://flip.org.co/es/content/protestas-sin-garant%C3%ADas-para-cubrir-informe-sobre-la-situaci%C3%B3n-de-la-prensa-en-colombia-2013 [31.07.2014].

GALLEGO, M. (2013). Premio Nacional de Paz. Formulario de Inscripción de Postulaciones Año 2013. Bogotá: Ruta Pacífica de las Mujeres.

GRUN, A. (2008). Household Investment under Violence- The Colombian Case. [Online] http://elibrary.worldbank.org/docserver/download/4713.pdf?expires=13588… [10.11.2012]. 

HOLMES, J. & GUTIÉRREZ de Piñeres, S. & CURTIN, K. (2008). Guns, Drugs and Development in Colombia. United States: University of Texas Press.

HUMAN RIGHTS WATCH (2014). Colombia: Report 2014. [Online] http://www.hrw.org/world-report/2014/country-chapters/colombia [09.04.2014].

IBAÑEZ, A. C. (2001). El Salvador: War and Untold Stories: Women Guerrillas. In C. Moser & F. Clark, Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. London & New York: Zed Books.

IBARRA, M. (2011). Mujeres, verdad, justicia y reparación en Colombia. Universitas Humanística, 72, 247-273.

IBARRA, M. (2009). Mujeres e Insurrección en Colombia: Reconfiguración de la Identidad Feminina en la Guerrilla. Cali: Pontificia Universidad Javeriana.

INTERNATIONAL CRISIS GROUP (ICG). (2003). Colombia’s Humanitarian Crisis. [Online] http://www.crisisgroup.org/en/regions/latin-america-caribbean/andes/colombia/004-colombias-humanitarian-crisis.aspx [09.04.2014].

LONGMAN, C. & VRANCKX, A. (2009). Gendergerelateerd geweld en feminicidewetgeving in Latijns-Amerika. Tijdschrift voor genderstudies, 12 (4), 71-77.

LUBKEMANN, S. (2008). Prosecuting Life by Other Means: The Social Logic of Violence in Fragmented War. In S. Lubkemann (ed.), Culture in Chaos: An Anthropology of the Social Condition in War. Chicago & London: the University of Chicago Press.

MARÍN, A. M. (2009). OING y Derechos Humanos en Colombia: Un golpe ineludible y vigoroso de la sociedad civil. Colombia Internacional. 69 (1). 70-85.

MEERTENS, D. (2001). The Nostalgic Future: Terror, Displacement and Gender in Colombia. In C. Moser & F. Clark (eds.), Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. [pp. 133-148] London & New York: Zed Books.

MEERTENS, D. (2010). Forced displacement and women’s security in Colombia. Disasters, 34 (2), 147-164.

MESA DE CONVERSACIÓN. (2014). Mesas de Conversaciones: para la terminación del conflict y la construcción de una paz estable y duradera en Colombia. [Online] https://www.mesadeconversaciones.com.co/ [14.04.2014].

MOSER, C. (2001). The Gendered Continuum of Violence and Conflict. In C. Moser & F. Clark (eds.), Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. [pp. 30-52] London & New York: Zed Books.

MOSER, C. & CLARK, F. (2001). Introduction. In C. Moser & F. Clark (eds.), Victims, Perpetrators or Actors? Gender, Armed Conflict and Political Violence. [pp. 3-12] London & New York: Zed Books.

MOSER, C. & MCILWAINE, C. (2001). Gender and Social Capital in Contexts of Political Violence. Community Perceptions from Colombia and Guatemala. In C. Moser & F. Clark, Victims, Perpetrators & Actors? Gender, Armed Conflict & Political Violence. [pp. 178-200] London & New York: Zed Books.

NIETO, J. (2004). La guerra interna y el desplazamiento forzado. [Online] http://www.virtual.unal.edu.co/cursos/humanas/2004945/docs_curso/descargas/2da%20sesion/Basica/Jaime_zuluaga.pdf [25.11.2012].

OFICINA DEL ALTO COMISIONADO PARA LA PAZ (OACP, 2014). Todo lo que debería saber sobre el proceso de paz. Visión, realidades y avances en las conversaciones que adelanta el gobierno nacional en la Habana. [Online] http://www.kas.de/wf/doc/12888-1442-4-30.pdf [14.05.2014].

ONU COLOMBIA. (2013). Cumbre Nacional de Mujeres y Paz: Comunicado de Prensa Oficial. [Online] http://nacionesunidas.org.co/blog/2013/10/25/cumbre-nacional-de-mujeres-y-paz/ [25.11.2013].

PÉCAUT, D. (2001). La guerra contra la sociedad. [Online] http://www.semana.com/nacion/articulo/contra-sociedad/47256-3 [20.11.2012].

PÉCAUT, D. (2008). Terror y prosaísmo: la guerra como la vive la población. In D., Pécaut Las FARC: ¿Una guerrilla sin fin o sin fines? [pp. 131-140]. Bogotá: Grupo Editorial Norma (Vitral).

PNUD COLOMBIA (10.06.2014). ¿Qué ganará Colombia con la paz? [Online] http://www.co.undp.org/content/colombia/es/home/presscenter/articles/2014/06/10/-qu-ganar-colombia-con-la-paz-/ [12.06.2014].

POSADA, E. (2001). ¿Guerra civil? Al lenguaje del conflicto en Colombia. [Online] http://www.ideaspaz.org/portal/images/guerra_civil.pdf [29.11.2012].

REUTERS. (16.03.2014). In Colombia war zone, peace talks raise new fears. [Online] http://www.reuters.com/article/2014/03/16/us-colombia-election-idUSBREA2F03Z20140316  [01.05.2014].

REVISTA SEMANA (2014a). Elecciones Colombia: ¿Por qué no votan? (video file). [Online] http://www.semana.com/Especiales/porque-colombia-no-vota/elecciones-colombia-abstencion.html [29.05.2014]

REVISTA SEMANA (2014b). Elecciones Colombia: ¿Por qué no votan? (video file). [Online] http://www.semana.com/Especiales/porque-colombia-no-vota/index.html [29.05.2014].

REVISTA SEMANA (10.06.2014). Gobierno y ELN exploran proceso de paz. [Online] http://www.semana.com/nacion/articulo/santos-anuncia-dialogo-de-paz-con-el-eln/391102-3 [11.06.2014].

REVISTA SEMANA (03.06.2014). Falcao se Puso la Paloma de la Paz. [Online] http://www.semana.com/nacion/elecciones-2014/articulo/falcao-se-puso-la-paloma-de-la-paz/390469-3 [11.06.2014].

REVISTA SEMANA (26.05.2014). Desaparecidos: El Estado el gran responsable. [Online] http://www.semana.com/nacion/articulo/desaparecidos-el-estado-el-gran-responsable/389173-3 [30.05.2014].

ROJAS, C. (2003). Género, identidad y conflicto en Colombia. Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales, 9 (2), 65-89.

RUTA PACÍFICA (RP). (2003). No parimos hijos e hijas para la guerra. Bogotá: Servigraphic Ltda.

RUTA PACÍFICA (RP). (2011). Verdad, Justicia y Reparación: una Deuda Pendiente con las Mujeres Víctimas de las Violencias. Bogotá: Ruta Pacífica de las Mujeres.

RUTA PACÍFICA (RP). (2013a). Memoria para la Vida. Una Comisión de la Verdad desde las Mujeres para Colombia. España: Universidad del País Vasco y HEGOA.

RUTA PACÍFICA (RP). (2013b). La Verdad de las Mujeres: Víctimas del Conflicto Armado en Colombia, resumen. Bogotá: Ruta Pacífica de las Mujeres.

RUTA PACÍFICA (RP). (2013c). Agenda de las Mujeres de la Ruta Pacífica para la Negociación Política del Conflicto Colombiano: Si ahora no, ¿cuándo?. Bogotá: Ruta Pacífica de las Mujeres.

RUTA PACÍFICA (RP). (2014a). Ruta Pacífica de las Mujeres: Las mujeres no parimos hijos e hijas para la guerra. [Online] http://www.rutapacifica.org.co/ [14.11.2013].

RUTA PACÍFICA (RP). (2014b). Colombian Women’s Truth and Memory Commission. [Online] http://www.rutapacifica.org.co/descargas/comisionverdad/TruthandMemoryCommission.pdf [12.12.2013].

SÁNCHEZ, F. et al. (2003). Conflicto, violencia y actividad criminal en Colombia: un análisis espacial. [Online] http://www.google.be/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=0CDAQ… [25.11.2012].

SÁNCHEZ, F. et al. (2005). Conflict, Violence and Crime in Colombia. In P., Collier & N., Sambanis (eds.), Understanding Civil War: volume 2 Evidence and Analysis (pp. 119-159). Washington D.C.: The World Bank.

SCHAAK Van, B. & SLYE, R. (2007). A Concise History of International Criminal Law. Santa Clara University Legal Studies Research Papers, 7 (42), (7-47). [Online] http://digitalcommons.law.scu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1629&context=facpubs [18.05.2013].

SCHEPER-HUGHES, N. (1997). Specificities: Peace-Time Crimes, Social Identities. Journal for the Study of Race, Nation and Culture, 3 (3), 471-498.

THE OFFICE OF THE PROSECUTOR OF THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURT (TOP). (2013). Report on Preliminary Examination Activities 2013. [Online] http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/structure%20of%20the%20court/office%20of%20the%20prosecutor/comm%20and%20ref/reports/Pages/default.aspx [23.07.2014].

UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME COLOMBIA (UNDP Colombia). (2012). Mujeres en la Política: Estrategias de Trabajo Conjunto. [Online] http://www.pnud.org.co/sitio.shtml?x=66954#.U7xgzPl_v7V [06.07.2014].

UNITED NATIONAS HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS (UNHCHR). (2013). Annual Report of the United Nations High Commissioner for Human Rights on the Situation of Human Rights in Colombia. [Online] http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Sessio… [05.04.2014].

UNITED NATIONS MILLENNIUM DEVELOPMENT GOALS. (2014). We can end poverty: Millenium Development Goals and beyond 2015. [Online] http://www.un.org/millenniumgoals/ [16.04.2014].

VILLAREAL, N. & RÍOS, M. A. (2006). Cartografía de la Esperanza: iniciativas de resistencia pacífica desde las mujeres. Colombia: Editorial Gente Nueva.

VRANCKX, A. (2008). Strijden en Verzoenen in Colombia: Weer een Cyclus Afgewerkt?. In R., Doom (ed.), Conflict en Ontwikkeling: Overleven in de Grensgebieden van de Globalisering [pp. 515-535]. Gent: Academia Press.

VRANCKX, A. (2010a). Gender, gewapend conflict en vredesopbouw: Stand van zaken met Latijns-Amerikaanse nuance. In J. Wierckx & M. Demetsenaere (eds.), Gender, grenzen en geweld: Internationale betrekkingen feministisch bekeken (pp. 39-58). Brussel: VUB.

VRANCKX, A. (2010b). Vrouwen, mannen en moorden in Latijns-Amerika. Uitgelezen (Brussel), 16 (4), 15-19.

VRANCKX, A. (2010c). Opgave te Colombia. In F. Baert; A. Pauwels & S. Smis (eds.), Langs de Vuurlinie. De Verenigde Naties en Gewapende Conflicten (pp. 87-103). Leuven: ACCO.

WOMEN IN BLACK. (2014). For Justice, Against War. [Online] http://www.womeninblack.org/en/vigil [23.10.2013].

WOOST, M.D. (1997). Alternative Vocabularies of Development? ‘Community’ and ‘participation’ in Development Discourse in Sri Lanka. In R.D. Grillo & R.L. Stirrat (eds.), Discourses of Development. Anthropological perspectives. [pp. 229-255]. Oxford-New York: BERC.

Universiteit of Hogeschool
Master Conflict and Development
Publicatiejaar
2014
Kernwoorden
Share this on: