Is daar een app voor?!

Marijke Meersman
Een applicatie als therAPPeut?Smartphones spelen in toenemende mate een rol in onze samenleving. De apps die je erop terugvindt, worden in overvloed gemaakt en helpen je met plannen, foto’s bewerken, ontspannen, navigeren, talen leren, sporten… Je kan er kortom alle richtingen mee uit. Ze vervangen kookboeken, fotoalbums, gezelschapsspelletjes en nog veel meer. Maar vervangen ze binnenkort ook een therapeut?In haar bachelorproef is Marijke Meersman (opleiding Toegepaste Psychologie van Thomas More) op zoek gegaan naar apps.

Is daar een app voor?!

Een applicatie als therAPPeut?

Smartphones spelen in toenemende mate een rol in onze samenleving. De apps die je erop terugvindt, worden in overvloed gemaakt en helpen je met plannen, foto’s bewerken, ontspannen, navigeren, talen leren, sporten… Je kan er kortom alle richtingen mee uit. Ze vervangen kookboeken, fotoalbums, gezelschapsspelletjes en nog veel meer. Maar vervangen ze binnenkort ook een therapeut?

In haar bachelorproef is Marijke Meersman (opleiding Toegepaste Psychologie van Thomas More) op zoek gegaan naar apps. Niet zomaar apps, maar gratis, Nederlandstalige apps die je zonder hulpverlener kan gebruiken om angst- of stemmingsstoornissen te verbeteren of om klachten te behandelen.

Het aanbod bleek enorm en de grote uitdaging was om relevante apps hier uit te filteren. Uiteindelijk bleven er slechts zes apps over die aan minstens vier van de zes algemene criteria voldeden. De kwaliteit van deze apps inschatten, bleek niet evident. Er bestaat namelijk (nog) geen keurmerk die gezondheidsapps systematisch evalueert. Daarom toetste ze deze af aan de onlinehulpstempel, een Nederlandse tool om websites uit de geestelijke gezondheidszorg te keuren. De drie kwaliteitscriteria kunnen omschreven worden in drie zinnen: (1) ‘Wordt de gebruiker van de app uitgenodigd iets te doen?’, (2) ‘Is er een duidelijk plan aanwezig/ligt er een bepaalde systematiek aan de grondslag?’ en (3) ‘Is het aanbod (doel)gericht op het veranderen van het gedrag van de gebruiker en biedt het daar handvatten voor?’. De tabel hieronder geeft een systematisch overzicht van de resultaten .

 

 

Kwaliteitscriteria

 

Apps

Algemene criteria …/6

Actief

    …/1

Planmatig

    …/1

Doelgericht

    …/1

Totaal

    …/9

Therappi

6

1

1

1

9

Robbin

5

1

0

1

7

How are you?

5

1

0

1

7

Hyperventilatie

5

.5

.5

1

7

In-Balanz

4.5

1

.5

1

7

ManieCheck

5

1

0

0

6

 

Welke apps zouden depressieve- en/of angstklachten wegnemen?

Nadat de zes apps werden getoetst aan alle criteria bleek dat Therappi het beste scoorde, namelijk als enige 9/9. Deze app geeft meer informatie over de invloed van gedachten, gevoelens en gedrag op elkaar. De gebruiker komt ook te weten wat automatische gedachten zijn en hoe men deze kan uitdagen. Daarnaast kan je binnen Therappi ook een stemmingsdagboek bijhouden om een overzicht te krijgen van hoe je je over de loop van tijd voelt. Al deze informatie en de oefeningen zijn hierbij gebaseerd op de cognitieve gedragstherapie, een stroming binnen de psychologie die zich vooral baseert op de gedachten en het gedrag van de mens en welke invloed zij hebben op het dagelijkse leven.

Verder scoren vier apps zeven op negen: Robbin, How are you?, Hyperventilatie en In-Balanz. De eerste app in deze rij is Robbin, deze focust zich vooral op vrouwen met borstkanker en de depressieve stemming die hier vaak mee gepaard gaat. Deze app biedt vooral (sociale) steun aan en geeft ook oefeningen en tips mee. De tweede app, How are you?, geeft meer uitleg over depressie en geeft enkele tips hoe hiermee om te gaan. Je kan er ook een stemmingsdagboek bijhouden om zo een stemmingsgrafiek te creëren. Hyperventilatie, de derde app, heeft een geluidsfragment die men kan beluisteren als de persoon een acute paniekaanval ervaart. Het probeert de gebruiker op deze manier te kalmeren en de juiste ademhaling terug te laten vinden. Verder geeft deze app ook meer uitleg over hyperventilatie en enkele tips om hier mee om te gaan. Als de gebruiker oefeningen wil doen met deze app, moet hij hier wel voor betalen. Ten laatste is de vierde app, In-Balanz, gelijkaardig aan de app Hyperventilatie in de zin dat het ook een geluidsfragment bevat dat de gebruiker begeleidt bij een acute paniekaanval en dat men ook moet betalen voor verdere oefeningen. Wat In-Balanz nog extra heeft, is een symptomenlijst, hier kan de gebruiker aanduiden welke symptomen hij/zij ervaart.

Ten slotte is er nog Maniecheck, deze app scoorde het slechtste met een zes op negen. Het is een app die uitleg geeft over manisch-depressieve stoornis en bevat ook een zelftest. Deze app werkt in tegenstelling tot de andere apps niet aan een oplossing of verbetering van de symptomen, maar raadt de gebruiker aan om bij een te hoge score een huisarts of psycholoog te contacteren. Dit is zeker niet slecht, maar voldeed om die reden minder aan de eisen van dit onderzoek.

Vervangen apps binnenkort een psycholoog/therapeut?

Neen. Hoewel er op zich niets mis mee is om een app te gebruiken om meer informatie te krijgen rond angst- en stemmingsstoornissen of om zelf uit te proberen, zijn er nog een aantal tekortkomingen. Zo bestaat er geen keurmerk of label die systematisch onderzoekt of een app betrouwbaar en kwalitatief is. Dat is niet alleen belangrijk voor de inhoud van zo’n app, maar ook privacy van de gebruiker is bijvoorbeeld een aandachtspunt. In conclusie kan een app zoals Therappi een aanvulling zijn op klassieke therapie, maar vervangen doet het deze deze zeker niet!

Bibliografie

Referentielijst

Abroms, L. C., Westmaas, J. L., Bontemps-Jones, J., Ramani, R., & Mellerson, J. (2013). A content analysis of popular smartphone apps for smoking cessation. American Journal of Preventive Medicine, 45, 732-736. doi:10.1016/j.amepre.2013.07.008

Aspira B.V. (2012). Hyperventilatie (versie 1.2) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/be/app/hyperventilatie/ id518005004?mt=8

Blankers, M., Donker, T., Duinstra, U., van Gemert, M., van Hoogenhuyze, C., Kraefft, E., … Wolters, W. (2013). Handboek online hulpverlening. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Chan, S. R., Misra, S., Powell, A. C., Landman, A. B., & Bates, D. W. (2014). Certification of mobile apps for health care. JAMA, 312, 1155-1157.

Eli Lilly and Company (2014). How are you? (versie 1.5) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/be/app/how-are-you/id673174508?l=nl&mt=8

Epstein, J., & Bequette, A. W. (2013). Smart phone applications in clinical practice. Journal of Mental Health Counseling, 35(4), 283-295.

eVect (2013). Therappi Stemming (versie 1.2) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/be/app/therappi-stemming/id427953379?mt=8

GGZ Friesland (n.d.). Manisch-depressieve stoornis. Geraadpleegd via http://www.ggzfriesland.nl/manisch-depressieve-stoornis-1

GGZ Friesland (2012). ManieCheck (versie 1.0) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/be/app/maniecheck/id561892701?mt=8

Health On the Net Foundation (2014). About the HONcode re-assessment payment. Retrieved from http://www.hon.ch/HONcode/Webmasters/reassessment.html

Hutink, H., & van Oostenbrugge, L. (2014). Keurmerken, certificaten en kwaliteitsverklaringen in de zorg (2e dr.). Den Haag: Nictiz.

In-Balanz (2013). In-Balanz De App voor hulp en therapie bij hyperventilatie,angst, paniek en stress! (Versie 1.5) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/nl/app/in-balanz-app-voor-hulp-en/id579252314?…

In-Balanz (2015). In-BalanzApp. Geraadpleegd via http://www.in-balanz.nl/in-balanzapp/

Itinera (2013). Hoe gezond is de geestelijke gezondheidszorg in België? De feiten achter de mythen. Geraadpleegd via http://www.itinerainstitute.org/sites/default/files/articles/pdf/201207… geestelijke_gezondheidszorg_pvh.pdf

Kazdin, A. E., & Rabbitt, S. M. (2013). Novel models for delivering mental health services and reducing the burdens of mental illness. Clinical Psychological Science, 1, 170–191. doi:10.1177/2167702612463566

Lilly (n.d.). Ontdek de mobile applicatie How are you? Geraadpleegd via http://www.howareyouapp.be/nl/index.html

Miller, G. (2012). The smartphone psychology manifesto. Perspectives on Psychological Science, 7, 221–237. doi:10.1177/1745691612441215

Misra, S. (2014). Happtique’s recent setback shows that health app certification is a flawed proposition. Retrieved from http://www.imedicalapps.com/2014/01/ happtiques-setback-future-app-certification/

MoleMann (n.d.). Therappi app. Geraadpleegd via http://www.molemann.nl/e-health/therappi-app

Nictiz (2013). Medische apps, is certificeren nodig? [White paper]. Geraadpleegd via http://blogimages.bloggen.be/zorgtechnologie/attach/260669.pdf

Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2002). E-health in zicht. Zoetermeer: Auteur.

Sama, P. R., Eapen, Z. J., Weinfurt, K. P., Shah, B. R., & Schulman, K. A. (2014). An evaluation of mobile health application tools, JMIR mHealth uHealth, 2: e19. doi:10.2196/mhealth.3088

Schalken, F. (2012). Whitepaper mHealth [White paper]. Geraadpleegd via http://www.e-hulp.nl/media/uploads/files/Whitepaper-mHealth.pdf

Shen, N., Levitan, M. J., Johnson, A., Bender, J. L., Hamilton-Page, M., Jadad, A. R., & Wiljer, D. (2015). Finding a depression app: A review and content analysis of the depression app marketplace. JMIR mHealth uHealth, 3, e16. doi:10.2196/mhealth.3713

Synappz BV (2015). IP Plaslijst (versie 1.3.1) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/nl/app/ipplaslijst/ id482034478?mt=8

Trimbos-instituut (n.d.). Vragenlijst. Geraadpleegd via https://www.onlinehulpstempel.nl/files/vragenlijst.pdf

Trimbos-instituut (2011). Angststoornissen. Geraadpleegd via http://www.trimbos.nl/onderwerpen/psychische-gezondheid/angststoornisse…

Trimbos-instituut (2013). Symptomen depressie. Geraadpleegd via http://www.trimbos.nl/onderwerpen/psychische-gezondheid/depressie/sympt…

Trimbos-instituut (2014). Robbin HD (versie 1.2) [Mobiele applicatie software]. Geraadpleegd via https://itunes.apple.com/nl/app/robbin-hd/id667312392?mt=8

Trimbos-instituut (2015a). Hoe werkt het beoordelen van online hulpaanbod? Geraadpleegd via https://www.onlinehulpstempel.nl/home

Trimbos-instituut (2015b). Overzicht goedgekeurd hulpaanbod. Geraadpleegd via https://www.onlinehulpstempel.nl/hulpaanbod

Trimbos-instituut (2015c). Welk hulpaanbod komt in aanmerking? Geraadpleegd via https://www.onlinehulpstempel.nl/welk-hulpaanbod-komt-in-aanmerking

Universiteit of Hogeschool
Toegepaste Psychologie
Publicatiejaar
2015
Kernwoorden
Deel deze scriptie