Circulaire gevelsystemen

Eline Leenknecht Emiel Debusseré
Persbericht

Circulair meten is progressie meten

“Of dit onderzoek binnen 5 jaar nog relevant is? Dat weten we niet, hopelijk niet.”

Laat ons toe bovenstaand citaat anders te verwoorden. Als onze thesis het resultaat boekt waarvoor hij geschreven werd, maakt hij zichzelf irrelevant. Een woordje uitleg nodig? De masterproef werd geschreven met als doel zowel expert als leek te informeren over circulariteit in de bouwsector. Indien dit onderwerp hierdoor danige aandacht verwerft dat “circulair bouwen” als banaal begrip wordt aanzien in de samenleving, is de thesis niet meer relevant en is de opzet ervan geslaagd.

“Circulariteit? Nooit van gehoord”

Circulariteit is een onderwerp dat de laatste jaren op de lippen ligt bij iedereen in de bouwsector. Toch weet lang niet iedereen wat het exact inhoudt en hoe het toegepast wordt in praktijk.

Dit valt uit te leggen aan de hand van het alom bekende klimaatprobleem. Een actueel thema waarin de bouwsector een belangrijke rol speelt met zijn grote fractie “bouwafval”, helaas zijn dit materialen die vaak niet ten einde levensduur zijn. Het moet de bedoeling zijn materialen te gebruiken in toepassingen waar ze over hun volledige levensduur hun utiliteit kunnen bewijzen. Dit verantwoordt de intrede van circulaire bouwmaterialen en -pakketten die omwille van hun ontwerp en bevestigingsmethode gebruikt kunnen worden over meerdere jaren in verschillende toepassingen. Circulariteit verzekert een gesloten kringloop waarbij materialen steeds hergebruikt kunnen worden en dat met een zo klein mogelijke waardevermindering.

Hoogstwaarschijnlijk houdt u liever van een service dan van een product. Producten worden steeds meer als dienst aangeboden waarbij de consument betaalt naargelang het gebruik van een goed, eerder dan voor de aankoop ervan. Ook in dergelijke businessmodellen, die steeds vaker hun intrede doen in de bouwwereld, zit circulariteit vervat.

“Circulariteit, hoe valt dat dan te meten?”

In een eerste deel van het onderzoek werd nagedacht over een methode om de circulariteit van materialen te meten en te kwantificeren. Hiervoor werden enkele onderzoekscriteria opgesteld waarmee bouwmaterialen werden beoordeeld. Een minimale ecologische impact en verder ook hergebruik van materialen hangt onder andere af van het percentage nieuwe grondstoffen, eindelevensduurfactoren zoals stort, verbranding of recyclage, de levensduur, de milieu-impact… Ook flexibiliteit is essentieel, omdat niet elk materiaal in elke toepassing gebruikt kan worden. Daarnaast speelt de mogelijkheid tot schade tijdens het (de)monteren van een materialen een rol. Per materiaal werden de voorgenoemde criteria bekeken en vervolgens werd op elk criterium een weegfactor toegepast om de uiteindelijke score te verkrijgen.

Het einddoel is een globale score die aangeeft hoe circulair een materiaal al dan niet is. Aangezien gefocust werd op gevelsystemen, werden de materialen in drie categorieën ingedeeld: binnenspouwblad, isolatie en gevelbekleding.

In een volgend deel werden de geëvalueerde materialen samengebracht tot een element, een gevelpakket bestaande uit 3 materialen, één uit elke categorie. In deze stap werd bijzondere aandacht besteed aan levensduurbeïnvloedende factoren van de lagen onderling. Dit uit zich vooral in bevestigings- en verankeringsmethodes. Niet alleen het type verbinding is belangrijk, ook de toegankelijkheid van het aansluitpunt speelt een grote rol. De lagen dienen bij voorkeur onafhankelijk van elkaar te worden opgesteld.

“Meten is weten!”

Aan de hand van scores voor bouwmaterialen en labels voor gevelpakketten wordt bewust gemaakt van de manier van bouwen. Het is belangrijk in te zien dat een combinatie van de best scorende materialen volgens de opgestelde onderzoekscriteria niet leidt tot het best scorende gevelpakket. Dit leert dat parameters op pakketniveau ook een doorslaggevende rol kunnen spelen. Het analyseren van materialen op zich geeft geen voldoende indicatie over de circulariteitsvriendelijkheid van een pakket.

“Bouw aan de toekomst, doe beroep op creativiteit”

Iedereen houdt graag vast aan oude gewoontes en net daarom is het moeilijk om nieuwe zaken te implementeren. De metamorfose gebeurt bijgevolg gestaag. Desalniettemin sijpelt de gedachte dat een circulaire economie stilaan broodnodig wordt ook door tot op verschillende niveaus binnen de samenleving. “Thinking outside the box”, een gedachte waarmee we zelf aan de slag gingen om enkele innovatieve ideeën te ontwikkelen, zal nodig zijn om de overstap uiteindelijk tot een geslaagd eind te brengen. Naast een duurzaamheidstransitie is dus ook een sociale transitie nodig. Dit vraagt vooral een wijziging in het denkpatroon van personen.

Wordt dit proces van ontwikkelingen eenvoudig? Helemaal niet. Net daarom is nood aan mensen met een duidelijke toekomstvisie in de bouwsector. Personen die verder kijken dan vandaag en bezig zijn met wat komt. De transitie wordt zonder twijfel een proces met vallen en opstaan, waardoor ook standvastigheid een absolute must is. Systemen die voldoen aan een duurzaam toekomstperspectief en die de basisbehoeften van toekomstige generaties niet in het gedrang brengen worden steeds belangrijker.

Hopelijk werd met deze masterproef de fundering gelegd van wat uitgroeit tot de doorbraak van de circulaire bouweconomie.

Bibliografie

Alba Concepts. (2018). Building Circularity Index. Geraadpleegd op 15 maart 2020 van albaconcepts.nl

Archipelago. (2020). Circular Design Strategies.

BBA. (2014). Ancon cavity wall ties.

Bouwunie. (2008). Calculatienormen en richtprijzen voor de woningbouw – ruwbouwwerken.

Carpentier (2020). Quickclip. Geraadpleegd op 6 maart 2020 van https:/​/​carpentier.be/​nl/​smart-solutions/​slimme-systemen/​quickclip

Cenergie. (2019). C-CalC. Geraadpleegd op 15 mei 2020 van https://www.c-calc.be/

Cleemput E., De Pauw J. (2015).  Solar Decathlon: ontwerpend onderzoek naar renovatiestrategieën van Etrimo woontorens.

Clickbrick. (2019). Geraadpleegd op 4 maart 2020 van wienerberger.nl

Durmisevic, E. (2019). Reversible Building Design. Geraadpleegd op 27 mei 2020 van https://www.bamb2020.eu/wp-content/uploads/2019/05/Reversible-Building-…

Ecomat. (2018). Egalisatie-isolatiekorrels. Geraadpleegd op 28 april 2020 van https://ecomat.be/bestandenbank/EM-TF-BT-korrelsvlokken-18.pdf

Eurabo. (2020). Métisse katoenisolatie. Geraadpleegd op 13 maart 2020 van https://www.eurabo.be/nl/producten/metisse-katoenisolatie

EverUse (2019). EverUse circulaire isolatie. Geraadpleegd op 26 maart 2020 van everuse.com

Facadeclick. (2019). Geraadpleegd op 4 maart 2020 van www.facadeclick.be/

FCRBE. (z.d.). Facilitating the circulation of reclaimed building elements in Northwestern Europe. Geraadpleegd op 23 november 2019 van https:/​/​www.nalleweurope.eu/​projects/​project-search/​fcrbe-facilitating-the-circulation-of-reclaimed-building-elements-in-northwestern-europe/​

FinishProfiles. (2019). Finish Klik Felswand. Geraadpleegd op 27 maart 2020 van https://www.finish-profiles.nl/zakelijk/product/wand-en-dakprofielen/wa…

Foamglas. (z.d.). Hoogwaardige thermische isolatiesystemen voor de hele bouwschil. Pittsburgh Corning Europe N.V.

Geldof, L., Temmerman, L., Van den Brande, K. (2015). Bijzonder vraagstuk – Solar Decathlon.

GramiTherm. (2019). The grass, a new bio based value chain. Geraadpleegd op 27 maart 2020 van gramitherm.ch

Grasso, D. (2018). 4 circulaire businessmodellen in de praktijk. Geraadpleegd op 24 november 2019 van https:/​/​www.kampc.be/​artikel/​2018/​11/​28/​4-circulaire-businessmodellen-in-de-praktijk

GRO.(2020). Op weg naar toekomstgerichte bouwprojecten. Brussel: Facilitair Bedrijf.

Halfen Natuursteenankers. (2012). Halfen natuursteenankers: technische documentatie.

Isover. (2020). Milieuvriendelijke en gezonde isolatie. Geraadpleegd op 20 februari 2020 van https:/​/​www.isover.be/​nl/​milieuvriendelijke-en-gezonde-isolatie

JuuNoo. (2019). JuuNoo: deel ruimtes slim in. Geraadpleegd op 25 november 2019 van https:/​/​juunoo.com/​wp-content/​uploads/​2019/​06/​2019-06-20-JuuNoo-Technische-documentatie-1.pdf

Kingspan (2020). Optim-R. Geraadpleegd op 2 april 2020 van https://www.kingspan.com/blx/nl-be

Knauf. (2020). Recyclage. Geraadpleegd op 10 maart 2020 van knauf.be

KNMI. (2016). Broeikaseffect. Geraadpleegd op 28 februari 2020 van https:/​/​www.ensie.nl/​knmi/​broeikaseffect

Layher. (2019). Layher allround steigersysteem.

LeeBo. (2015). LeeBrick. Geraadpleegd op 27 maart 2020 van leebo.nl/​product/​leebrick/​

Madaster. (2019). Madaster Platform. Geraadpleegd op 30 oktober 2019 van Madaster.com

MasterBloc. (2019). Over MasterBloc. Geraadpleegd op 6 maart 2020 van Masterbloc.be

MiniTec. (z.d.). Aluminum profiles. Geraadpleegd op 19 mei 2020 van https://www.minitec.de/en/products/profile-system/profiles

Moeding. (2012). ALPHATON® GEN. 06 HORIZONTAL FORMAT. Geraadpleegd op 27 april 2020 van https:/​/​​www.moeding.de/​download-and-order-portal/​?lang=en

NIBE. (2020). Milieuclassificaties. Geraadpleegd op 4 maart 2020 van https://www.nibe.info/nl/members#element-106

Niël, E. M. M. G., & Damen, Gorter en van Rooy (Rotterdam). (1991). Levensduurcatalogus van bouwdelen en bouwmaterialen: empirische gegevens. Rotterdam: Damen Gorter van Rooy

Opalis.(z.d.). Over Opalis. Geraadpleegd op 25 november 2019 van https:/​/​opalis.eu/​nl/​over

Orbix. (2018). Orbixblokken. Geraadpleegd op 6 maart 2020 van Orbix.be/​nl/​materialen/​orbixblokken.

OVAM (2016). 24 Ontwerprichtlijnen voor Veranderingsgericht Bouwen. Geraadpleegd via https:/​/​www.ovam.be/​sites/​default/​files/​atoms/​files/​24-Ontwerprichtlijnen-veranderingsger-bouwen.pdf

OVAM. (2018). Rapport: Technische levensduur van gebouwcomponenten.

Passiefhuis Platform. (z.d.). Bouwdetails. Geraadpleegd op 13 april 2020 via http://www.bouwdetails.be/

Peikko Group (2020). Verankeringssystemen voor prefab betonkolommen. Geraadpleegd op 7 maart 2020 van https:/​/​www.peikko.nl/​producten/​verankeringssystemen-voor-prefab-betonkolommen/​overzicht/​

Rhinobond. (2016).  Elektromagnetisch inductielassen.

Royal EPDM. (z.d.). Royal Roofing Materials.

SBR. (2014). Levensduur van bouwproducten.

Spronken, H. (2019). Rockwool: van nature circulair! Whitepaper.

Steko. (2015). Building blocks for your ideas. Geraadpleegd op 25 maart 2020 van stekosouthamerica.com

Sto. (2015). StoVentec: Onbeperkte ontwerpvrijheid met de geventileerde gevelisolatiesystemen van Sto.

Sto. (2016). Sto-Ecoshapes: Nieuwe mogelijkheden voor individueel design.

Van Boesschoten, R. (2017). Product as a service: het verdienmodel voor de circulaire economie. Geraadpleegd van https:/​/​retailtrends.nl/​item/​47976/​-product-as-a-service-het-verdienmodel-voor-de-circulaire-economie

Vandersanden. (z.d.). E-board: Gevelisolatiesysteem voor renovatie, nieuwbouw en projectbouw.

Van Gestel, K., Buyck, J., Van Garsse, S., & Paquay, E. (2018). Handboek DBFM(pp. 180).

Van Gulck, L. (2019). De milieu-impact van dynamische gevelrenovatiestrategieën.

Veberne, J. (2016). Circulariteitsindicatoren voor gebouwen. Nederland, Zwolle: Merlijn Media.

Vergauwen, A. (2020). Circulair Gebouw: Leidraad meetsysteem.

Vlaanderen Circulair. (2019). Alles over Vlaanderen Circulair. Geraadpleegd op 25 oktober 2020 van https:/​/​vlaanderen-circulair.be/​nl/​over-ons

Vlaanderen. (z.d.). Renovatiepact. Geraadpleegd op 25 oktober 2020 van https:/​/​www.energiesparen.be/​renovatiepact

VMZINC. (2020). Compatibiliteit van VMZINC. Geraadpleegd op 29 april 2020 van https://www.vmzinc.be/nl/onze-mogelijkheden/aanbevelingen/compatibilite…

WE/Adviseurs. (z.d.). Circulaire tools en meetmodellen. Geraadpleegd op 15 mei 2020 van https://www.w-e.nl/tag/cpg/

Weber. (2017). Weber.therm circle. Geraadpleegd op 1 mei 2020 van https:/​/​www.de.weber/​circle#

Wienerberger (2020). Corium. Geraadpleegd op 6 maart 2020 van https:/​/​www.wienerberger.co.uk/​products/​facades/​corium-brick-cladding-systems.html

WOODinc. (2018). WOODinc tilt houtskeletbouw naar een hoger niveau. Geraadpleegd op 25 maart 2020 van woodinc.be

WTCB. (2017). Brandveiligheid van gevels van gebouwen met meerdere verdiepen.

WTCB. (2017). Innovation paper: Circulair bouwen.

WTCB. (2015). TV 255: Luchtdichtheid van gebouwen. Brussel, België: Jan Venstermans.

 

Universiteit of Hogeschool
Industrieel Ingenieur Bouwkunde
Publicatiejaar
2020
Promotor(en)
Marijke Steeman & Nathan Van Den Bossche
Kernwoorden
Share this on: